Қавлаи таъолӣ : «у лои тқўлни лшии ءи إнии фоили злки ғдо , إлои أни ишоءи аллоҳ » ман урфи аллоҳи сиқт ихтиёра ъанд мшитаҳу андрҷи аҳкомаи фии шуҳудаи лҳкми раба , ҳар ки қадам дар кӯии маърифати аллоҳи таъолии ниҳод ва бидонаст ки халқи ҳамаи асир қудрат ӯанд дар ҳабси машйат ва бар ммри қазоу қадар , ӯ низ ихтиёр накунад ва худро кор насозад ва ҳукм накунаду кори худ бакулят бо машйати аллоҳи таъолии афканди вонгаҳи такаллуфи хеш дар ончи аллоҳи таъолӣ сохта наёмизад ва чунонк ҳукми аллоҳи таъолӣ бар вай мегардад бемуъориза бо он месозад ,у бзбон ҳол гуяд : илоҳӣ ин бӯда ва ҳаст ва бӯданӣ , ман бақадр ту нодонаму сазои турои нотавонам , дар бечорагии худ гардонам , рӯзи буруз бар зиёнам , чун манӣ чун буд чунонам , аз нгрстн дар торикии бФғонм , ки худ бар ҳеҷ чиз ҳстмонднм надонам , чашм бар рӯзӣ дорам ки ту Монӣ ва ман нмонм , чун ман кистгар он рӯзи бубинам , вари бубинам , бҷони фидои онам .

قوله تعالی: «وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْ‌ءٍ إِنِّی فاعِلٌ ذلِکَ غَداً، إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللَّهُ» من عرف اللَّه سقط اختیاره عند مشیّته و اندرج احکامه فی شهوده لحکم ربّه، هر که قدم در کوی معرفت اللَّه تعالی نهاد و بدانست که خلق همه اسیر قدرت اواند در حبس مشیّت و بر ممر قضا و قدر، او نیز اختیار نکند و خود را کار نسازد و حکم نکند و کار خود بکلیت با مشیّت اللَّه تعالی افکند وانگه تکلّف خویش در آنچ اللَّه تعالی ساخته نیامیزد و چنانک حکم اللَّه تعالی بر وی می‌گردد بی معارضه با آن می‌سازد، و بزبان حال گوید: الهی این بوده و هست و بودنی، من بقدر تو نادانم و سزای ترا ناتوانم، در بیچارگی خود گردانم، روز بروز بر زیانم، چون منی چون بود چنانم، از نگرستن در تاریکی بفغانم، که خود بر هیچ چیز هستماندنم ندانم، چشم بر روزی دارم که تو مانی و من نمانم، چون من کیست گر آن روز ببینم، ور ببینم، بجان فدای آنم.

. . . «у азкри рбки إзои нсит » қили азои нсити нФски Фозкри рбку азои нсити алхлқи Фозкр алхолқ мегуяд чун ҳўоءи нафаси зер пой оварадӣу ҷоҳи халқ аз дил берун кардӣ , моро ёд куну бойени ёди поки ҷони худро шод кун , ҳавои нафас бутасту ҷоҳи халқи зуннор , то аз бут безор нагардӣ муваҳҳид нашӯй ва то зуннор нагушойӣ мусулмон набошӣ .

... «وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ» قیل اذا نسیت نفسک فاذکر ربّک و اذا نسیت الخلق فاذکر الخالق میگوید چون هواء نفس زیر پای آوردی و جاه خلق از دل بیرون کردی، ما را یاد کن و باین یاد پاک جان خود را شاد کن، هوای نفس بت است و جاه خلق زنّار، تا از بت بیزار نگردی موحد نشوی و تا زنار نگشایی مسلمان نباشی.

Обидӣ буд номи ваии абӯи бикри аштнҷӣ , ҷоҳӣ азим дошт , тарсид ки он ҷоҳ ӯро ҳалок кунад , бархест бсФрӣ берун шуд дар моҳи рамазон ,у рӯзаи кушоди бҳкми шариъат , он гуҳ аз сафар боз омад мФтру халқро аз узри ваии хабар на ,у андари шаҳри таом ҳаме хӯрд , то халқ бар вай гирд омаданд ва ӯро қафо мезаданд ки бедайнаст , яке аз муҳаққиқон роҳ гуфт он соъат ки ӯро қафо ҳаме заданд , наздик ӯ шудам то чаҳ гуяд , бо хештан ҳаме гуфт : эй нафаси халқи парастӣ нау баҷоаи халқи мағрури гардӣ на , чигуна оўрдмт то худои парастӣ , на халқ .

عابدی بود نام وی ابو بکر اشتنجی، جاهی عظیم داشت، ترسید که آن جاه او را هلاک کند، برخاست بسفری بیرون شد در ماه رمضان، و روزه گشاد بحکم شریعت، آن گه از سفر باز آمد مفطر و خلق را از عذر وی خبر نه، و اندر شهر طعام همی‌خورد، تا خلق بر وی گرد آمدند و او را قفا می‌زدند که بی دین است، یکی از محقّقان راه گفت آن ساعت که او را قفا همی‌زدند، نزدیک او شدم تا چه گوید، با خویشتن همی‌گفت: ای نفس خلق پرستی نه و بجاه خلق مغرور گردی نه، چگونه آوردمت تا خدای پرستی، نه خلق.

«у азкри рбки إзои нсит » қоли алҷниди ҳқиқаҳи аззикри алФноءи болмзкўри ани аззикр , лзлки қоли аллоҳи таъолӣ : «у азкри рбки إзои нсит » эй азои нсити аззикри икўни алмзкўри сФтк , зикр на ҳама онаст ки ту бохтёри хеш аз рӯй такаллуфи лаби ҷанбоне , он худ тазаккурасту тазаккур тасаннӯъаст , зикр ҳақиқӣ онаст ки забони ҳама дил шаваду дили ҳама сар гардаду сари айн мшоҳдт шавад , усӯли тафарруқат мунқатиъ гардад , камоли ҷамъият дар олами маъаяти азин мақом падед омад : азои сҳи алтҷлии Фоллсону алқлбу алсри воҳид , зикр дар сар мазкӯр шаваду ҷон дар сари нури хабар аён гардаду аён аз баёни давр . эй ҳуҷҷатро ёду инсро ёдгор ки ҳозирии ин ёди маро чаҳ бакор , лтиФои дастурии даҳ то биёади ту бар орми як дам , дӯсти хонандагон анбӯҳанд ,у алаввалии ҳўи алоқдм . эй буруни орандаи шери холис аз миёни Фрсу дам , бФзли хеши моро даст гир магузор моро ваонишон ҳаввоу одам .

«وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ» قال الجنید حقیقة الذکر الفناء بالمذکور عن الذّکر، لذلک قال اللَّه تعالی: «وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ» ای اذا نسیت الذّکر یکون المذکور صفتک، ذکر نه همه آنست که تو باختیار خویش از روی تکلّف لب جنبانی، آن خود تذکر است و تذکر تصنّع است، ذکر حقیقی آنست که زبان همه دل شود و دل همه سرّ گردد و سرّ عین مشاهدت شود، اصول تفرقت منقطع گردد، کمال جمعیّت در عالم معیّت ازین مقام پدید آمد: اذا صحّ التجلّی فاللّسان و القلب و السرّ واحد، ذکر در سرّ مذکور شود و جان در سرّ نور خبر عیان گردد و عیان از بیان دور. ای حجّت را یاد و انس را یادگار که حاضری این یاد مرا چه بکار، لطیفا دستوری ده تا بیاد تو بر آرم یک دم، دوست خوانندگان انبوه‌اند، و الاولی هو الاقدم. ای برون آرنده شیر خالص از میان فرث و دم، بفضل خویش ما را دست گیر مگذار ما را وانشان حوّا و آدم.

«у асбри нФски маъаи аллазӣнаи идъўни рбҳм » алоиаҳ . . . Қолу асбри нФску лами иқли қлбки лони қалбаи кони маъа алҳақ амраи бсҳбаҳи алФқроءи ҷҳрои бҷҳру астхлси қалбаи лнФсаҳи сарои басар , эй Муҳамади бнФс бо даравишон бош ки дил дар қабза сифатаст бо суҳбати эшон напардозаду муҳаббати ағёр дар он нагунҷад , азинҷо гуфт Мустафо ( с ) : луи канти мтхзои хлилои лотхзти أбои бикри хлилоу локини соҳбкми халили арраҳмон

«وَ اصْبِرْ نَفْسَکَ مَعَ الَّذِینَ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ» الآیة... قال و اصبر نفسک و لم یقل قلبک لانّ قلبه کان مع الحقّ امره بصحبة الفقراء جهرا بجهر و استخلص قلبه لنفسه سرّا بسرّ، ای محمد بنفس با درویشان باش که دل در قبضه صفت است با صحبت ایشان نپردازد و محبت اغیار در آن نگنجد، ازینجا گفت مصطفی (ص): لو کنت متّخذا خلیلا لاتّخذت أبا بکر خلیلا و لکنّ صاحبکم خلیل الرّحمن

Агар ман дили бксии додмӣ ё меҳри дил бар касе нҳодмии он каси абӯи бикр будӣ ки манзили ҳақиқати ҷои қадами сидқи абӯ бикраст , мтобъти мо фарзи айни худу ҳалқаи инқиёди шаръ дар гӯш фармон карда ва ман ӯро биҷои самъу басари нишонда , локини дили бадаст мо нест ва моро дар он тасарруф несту меҳри ағёрро дар он мадхал нест , « идъўни рбҳми болғдоаҳу алъшӣ » вақти дуоу зикр муайян кард : бомдоду шабонгоҳ , чун бородт расед бар маънӣ ҳол гуфт бар давом , « иридўни виҷҳа »

اگر من دل بکسی دادمی یا مهر دل بر کسی نهادمی آن کس ابو بکر بودی که منزل حقیقت جای قدم صدق ابو بکر است، متابعت ما فرض عین خود و حلقه انقیاد شرع در گوش فرمان کرده و من او را بجای سمع و بصر نشانده، لکن دل بدست ما نیست و ما را در آن تصرّف نیست و مهر اغیار را در آن مدخل نیست، «یَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِیِّ» وقت دعا و ذکر معیّن کرد: بامداد و شبانگاه، چون بارادت رسید بر معنی حال گفت بر دوام، «یُرِیدُونَ وَجْهَهُ»

эй мурӣдин виҷҳа , пайваста ва ҳамеша ӯро хоҳанд пои бадви гетии фарои ниҳода , ва аз халқ озод гашта , ва аз худ бози руста . эй Муҳамади эшон ки бойен сифатанд : « лои тъди ъиноки анҳуам » эшон дил аз мо бнгрдониднд , ту чашм аз эшон бмгрдони ҷълнои нзрки алиўми илайҳами зриъаҳи ?лаами алиноу хулафои ммои иФўтҳми алиўми ман нзрҳми алинои Флои тқтъи алиўми анҳуам нзрки Фоно ло наманъ ғдои нзрҳми ъно .

ای مریدین وجهه، پیوسته و همیشه او را خواهند پای بدو گیتی فرا نهاده، و از خلق آزاد گشته، و از خود باز رسته. ای محمد ایشان که باین صفت‌اند: «لا تَعْدُ عَیْناکَ عَنْهُمْ» ایشان دل از ما بنگردانیدند، تو چشم از ایشان بمگردان جعلنا نظرک الیوم الیهم ذریعة لهم الینا و خلفا ممّا یفوتهم الیوم من نظرهم الینا فلا تقطع الیوم عنهم نظرک فانا لا نمنع غدا نظرهم عنّا.

эй Муҳамади самараи иродати эшон имрӯзи суҳбату мроФқту назари туу фардои зулфату қурбату васлати мо , инаст ки раб Алъоламин гуфт : « أўлӣки ?лаами ҷиноти адан » аўлӣки ҳам асҳоби алҷнаҳи фии рғди алъишу съодаҳи алҷду камоли алрнди илбсўни ҳлли алўслаҳу итўҷўни бтиҷони алқрбаҳу иҳлўни бҳлии алмбостаҳи иткӣўни алии ароӣки алрўҳи ишмўни рёҳи алонси иқимўни фии ҳҷоли алзлФаҳи исқўни шароби алмҳбаҳи иأхзўни беди алрأФаҳи мо итҳФҳм алҳақ ман ғайри воситаи исқиҳми шробои тҳўрои итҳри қлўбҳми ани муҳибаи кули махлуқи нъми алсўоби сўобҳму неъмати ?илдори дорааму нъми алҷори ҷорҳму нъми алрби рбҳм .

ای محمد ثمره ارادت ایشان امروز صحبت و مرافقت و نظر تو و فردا زلفت و قربت و وصلت ما، اینست که ربّ العالمین گفت: «أُولئِکَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ» اولئک هم اصحاب الجنّة فی رغد العیش و سعادة الجدّ و کمال الرّند یلبسون حلل الوصلة و یتوّجون بتیجان القربة و یحلّون بحلّی المباسطه یتّکئون علی ارائک الرّوح یشمّون ریاح الانس یقیمون فی حجال الزّلفة یسقون شراب المحبّة یأخذون بید الرّأفة ما یتحفّهم الحق من غیر واسطة یسقیهم شرابا طهورا یطهّر قلوبهم عن محبة کلّ مخلوق نعم الثّواب ثوابهم و نعمت الدّار دارهم و نعم الجار جارهم و نعم الرّبّ ربّهم.