Қавла : «у зои алнўни إзи зҳби мғозбо » алоиаҳ . Худоиро ҷли ҷалола дӯстонеанд ки агар як турфаи алъайни мадади лашкари бало аз рӯзгори эшон гусаста гардад чунон ки аҳли олам аз бенеъматӣ ғриўнок гирданд эшон аз беблоӣӣ бФрёд оянд , ҳар чанд ки осеби даҳру бало беш бенанд бар балои хеш ошиқ таранд , ҳар чанд забонаи оташи ишқи эшон тезтар , эшон чун парвонаи шамъ бар фитнаи хеш ҳар рӯз фитна таранд .

قوله: «وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً» الآیة. خدای را جلّ جلاله دوستانی‌اند که اگر یک طرفة العین مدد لشکر بلا از روزگار ایشان گسسته گردد چنان که اهل عالم از بی‌نعمتی غریوناک گردند ایشان از بی بلائی بفریاد آیند، هر چند که آسیب دهر و بلا بیش بینند بر بلای خویش عاشق‌ترند، هر چند زبانه آتش عشق ایشان تیزتر، ایشان چون پروانه شمع بر فتنه خویش هر روز فتنه‌ترند.

Пер тариқат гуфта : илоҳии дрдисти маро ки баӣ мабод , ин дард маро савобаст , бо дардмандӣ бадарад хурсанд касеро чаҳ ҳисобаст , илоҳӣ қисса инаст ки бардоштами ин бечора дард задаро чаҳ ҷавобаст . Он азизи роҳ ва бар гузидаи подшоҳи Юнуси пайғомбар ки қисса вай меравад рӯзгору ҳол ӯ ҳамин сифат дошт , мардӣ буд дар бутаи балои полудаи зери Осиёи меҳнати фарсӯда , тозӣонаи итоб бемуҳобо бар сари вай фурӯ гузошта , ва ҳар чанд ки дар миҷмараи балои ҷигар ӯ беш кабоб карданд ӯ бар балои худ ошиқтар буд ки моҳ рӯй ишқи ҳақиқатро ки нишон доданд дар кӯии бало нишон доданд дар ҳуҷраи меҳнат . Дар осор манқӯласт , азои аҳби аллоҳи ъбдои сбти алайҳи алблоءи сабо . Ризвон бо ҳамаи ғулмони чокари хоки қадам аҳл балост , иқболи азалӣу тақозои ғайбии маъаади баном аҳл балост муҳаббати илоҳии ғизои асрор аҳл балост . Лутфу раҳмати раббонии вакил дар хос аҳл балост . Сифоти қадими зоду тӯша аҳл балост , зоти поки муназзаҳи машҳӯди дилҳои аҳл балост , « иҳбҳму иҳбўнаҳ » аз сарои пардаи ғайби ҳадяу туҳаф аҳл балост . «у сқоҳми рбҳм » саранҷому оқибат аҳл балост .

پیر طریقت گفته: الهی دردیست مرا که بهی مباد، این درد مرا صوابست، با دردمندی بدرد خرسند کسی را چه حسابست، الهی قصه اینست که برداشتم این بیچاره درد زده را چه جوابست. آن عزیز راه و بر گزیده پادشاه یونس پیغامبر که قصه وی می‌رود روزگار و حال او همین صفت داشت، مردی بود در بوته بلا پالوده زیر آسیای محنت فرسوده، تازیانه عتاب بی‌محابا بر سر وی فرو گذاشته، و هر چند که در مجمره بلا جگر او بیش کباب کردند او بر بلای خود عاشق تر بود که ماه روی عشق حقیقت را که نشان دادند در کوی بلا نشان دادند در حجره محنت. در آثار منقولست، اذا احبّ اللَّه عبدا صبّت علیه البلاء صبّا. رضوان با همه غلمان چاکر خاک قدم اهل بلاست، اقبال ازلی و تقاضای غیبی معدّ بنام اهل بلاست محبّت الهی غذای اسرار اهل بلاست. لطف و رحمت ربّانی وکیل در خاص اهل بلاست. صفات قدیم زاد و توشه اهل بلاست، ذات پاک منزّه مشهود دلهای اهل بلاست، «یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» از سراپرده غیب هدیه و تحف اهل بلاست. «وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ» سرانجام و عاقبت اهل بلاست.

« أни лои إлаҳи إлои أнти сбҳонки إнии канти ман алзолмини Фостҷбнои ?ла » хабар медиҳад аз рӯй ишорат ки ҳар он банда ки дуо кунад , дъоӣӣ ки дар ваии се чиз мавҷӯдаст он дуои боҷобти мақрун буд , яке тавҳид , дувуми тнзиаҳ , дигари эътирофи бгноаҳи хеш , ҳамчунин Юнуси пайғомбари ибтидо бтўҳид кард гуфт : « лои إлаҳи إлои أнт » пас тнзиаҳ дар он пайваст гуфт : « сбҳонк » пас бгноаҳи хеш мӯътариф шуд гуфт : « إнии канти ман алзолмин » . Чун ин се хислати муҷтамаъи гашт дар дуои вай , аз ҳазрати илоҳят иҷобат омад ки : « Фостҷбнои ?лау нҷиноаҳи ман Улуғам » . Тавҳид онаст ки худои таъолиро бзбони яктои гӯйӣу бадали яктои доне , якто дар зот , якто дар сифот , барӣ аз ълоқот , муқаддас аз офот , муназзаҳ аз мизоҷот , на касро ҷуз аз ваии шукру миннат , на бкси ҷузи буии ҳавлу қӯт , на дайгариро ҷузи зи ваии мнҳу мнҳт , ва бидон ки ин тавҳид аз касе дуруст ояд ки дилӣ дорад софӣу ҳимматии олӣу синае холӣ , на сайди дунё шуда на қайд уқбо гашта , на чизеи азу дар овехта , на ӯ бо чизеи омехта , то ҷамоли тавҳид бар вай макшуф гардаду бодроки сари он мавсуф шавад .

«أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ» خبر می‌دهد از روی اشارت که هر آن بنده که دعا کند، دعائی که در وی سه چیز موجود است آن دعا باجابت مقرون بود، یکی توحید، دوم تنزیه، دیگر اعتراف بگناه خویش، همچنین یونس پیغامبر ابتدا بتوحید کرد گفت: «لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ» پس تنزیه در آن پیوست گفت: «سُبْحانَکَ» پس بگناه خویش معترف شد گفت: «إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ». چون این سه خصلت مجتمع گشت در دعای وی، از حضرت الهیت اجابت آمد که: «فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ». توحید آنست که خدای تعالی را بزبان یکتا گویی و بدل یکتا دانی، یکتا در ذات، یکتا در صفات، بری از علاقات، مقدّس از آفات، منزه از مزاجات، نه کس را جز از وی شکر و منت، نه بکس جز بوی حول و قوّت، نه دیگری را جز ز وی منح و منحت، و بدان که این توحید از کسی درست آید که دلی دارد صافی و همّتی عالی و سینه‌ای خالی، نه صید دنیا شده نه قید عقبی گشته، نه چیزی ازو در آویخته، نه او با چیزی آمیخته، تا جمال توحید بر وی مکشوف گردد و بادراک سرّ آن موصوف شود.

Зўи алнўни мисриро бихоб диданди писандидаи ҳолу сутӯдаи рӯзгор , гуфтанд : ё зўи алнўни ҳолат чун буду рӯзгорат бача расед ? ҷонат куҷосту дӯстро бо худ чигуна ёфтӣ ? ҷавоб дод ки аз дӯсти се орзӯ хоста будам ду аз он бидоду умедам дар он вафо кард , сеюмро мунтазирам , яке онаст ки гуфтам маликои пеш аз онкии малики аламут аз кори ман бо хабар шавад ту блтФи худ ҷони ман бар гиру маро бова магузор , умедам вафо карду маро бо ӯ нагузошт , дигар гуфтам маликои маро бе миннати ризвон дар равза ризо бинишону марои бкс ҳўолт накун ҳам чунон карду бФзли худ он неъмат бар ман тамом кард ,у орзӯии сеюм ки онро мунтазирам , гуфтам маликои дастурии даҳ то дар майдони ҷалоли ту дар сафи садиқону муваҳҳидони ном нав мегӯям ва дар дори алҷлоли кули висоли ту май пўим ва дар маҷмаъи орифони ту наърае ҳамеи занаму гирди каъбаи васли ту тавофӣ ҳаме кунам умедворам ки ин низ иҷобат кунад .

ذو النون مصری را بخواب دیدند پسندیده حال و ستوده روزگار، گفتند: یا ذو النون حالت چون بود و روزگارت بچه رسید؟ جانت کجاست و دوست را با خود چگونه یافتی؟ جواب داد که از دوست سه آرزو خواسته بودم دو از آن بداد و امیدم در آن وفا کرد، سوم را منتظرم، یکی آنست که گفتم ملکا پیش از آنکه ملک الموت از کار من با خبر شود تو بلطف خود جان من بر گیر و مرا باو مگذار، امیدم وفا کرد و مرا با او نگذاشت، دیگر گفتم ملکا مرا بی‌منّت رضوان در روضه رضا بنشان و مرا بکس حوالت نکن هم چنان کرد و بفضل خود آن نعمت بر من تمام کرد، و آرزوی سوم که آن را منتظرم، گفتم ملکا دستوری ده تا در میدان جلال تو در صف صدّیقان و موحدان نام نو می‌گویم و در دار الجلال کلّ وصال تو می‌پویم و در مجمع عارفان تو نعره‌ای همی زنم و گرد کعبه وصل تو طوافی همی کنم امیدوارم که این نیز اجابت کند.

«у закариёи إзи нодаии рабаи раби лои тзрнии фардо » бар мазоқи орифону ишорати муҳаққиқон маънӣ онаст ки лои тзрнии холёи ани ъсмтки мързои ани зкрки мштғлои бшии ءи сўок .

«وَ زَکَرِیَّا إِذْ نادی‌ رَبَّهُ رَبِّ لا تَذَرْنِی فَرْداً» بر مذاق عارفان و اشارت محققان معنی آنست که لا تذرنی خالیا عن عصمتک معرضا عن ذکرک مشتغلا بشی‌ء سواک.

Худовандо пардаи исмат аз ман бози мгир ва бар ёд кард ва ёд дошт худ май дору маро аз худ бадӣгарии машғӯли мадор .

خداوندا پرده عصمت از من باز مگیر و بر یاد کرد و یاد داشت خود می‌دار و مرا از خود بدیگری مشغول مدار.

Пер тариқат гуфт : аллоҳи таъолиро ҷли ҷалолаи хазона бакор несту бҳичи чиз ҳоҷат нест ҳар чаҳ дорад барои бандагон дорад , фардои хазонаи раҳмат бъосён диҳаду хазонаи фазл бдрмондгон диҳад , то ҳам аз хазонаи ваии ҳақи ваии бгзорнд ки бандагон аз он худ бгзордни ҳақ вай нарасанд . Султон ки духтар бгдоиӣ диҳад гадоро ковин бсзои духтар султон набӯд ҳам аз хазонаи худ ковин бгдо фиристад то ковин Киримаи худ аз хазина вай бидиҳад , банда ки тоъат вай мекунад бтўФиқу исмати аллоҳ таъолӣ мекунад , бтأииду тақвияти ваии ҳақи вай май гузорад , он гуҳи бандаро бФзли тоъати бФзл худ меситояд ,у бикрами худ май писандад ва бар ҷаҳонён ҷилва мекунад ки : « إнҳми конўои исоръўни фии алхироту идъўннои рғбоу рҳбоу конўои лнои хошиъин » бандагони ман бтоът мекӯшанд брғбту рҳбти моро михўоннди ҳамаи моро медонанду гирд дар мо мегирданд , сӯхтагон ҳазрат моанд , бардоштагон лутф моанд . Ҳдоҳм ҳатто ърФўаҳу вФқҳм ҳатто ъбдўаҳу лқнҳм ҳатто сأлўаҳу нури қлўбҳм ҳатто аҳбўаҳ . Бнўохт то бишнохтанд , тавфиқ дод то пурседанд .

پیر طریقت گفت: اللَّه تعالی را جلّ جلاله خزانه بکار نیست و بهیچ چیز حاجت نیست هر چه دارد برای بندگان دارد، فردا خزانه رحمت بعاصیان دهد و خزانه فضل بدرماندگان دهد، تا هم از خزانه وی حق وی بگزارند که بندگان از آن خود بگزاردن حق وی نرسند. سلطان که دختر بگدایی دهد گدا را کاوین بسزای دختر سلطان نبود هم از خزانه خود کاوین بگدا فرستد تا کاوین کریمه خود از خزینه وی بدهد، بنده که طاعت وی می‌کند بتوفیق و عصمت اللَّه تعالی میکند، بتأیید و تقویت وی حقّ وی می‌گزارد، آن گه بنده را بفضل طاعت بفضل خود می‌ستاید، و بکرم خود می‌پسندد و بر جهانیان جلوه می‌کند که: «إِنَّهُمْ کانُوا یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ یَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ کانُوا لَنا خاشِعِینَ» بندگان من بطاعت می‌کوشند برغبت و رهبت ما را میخوانند همه ما را می‌دانند و گرد در ما می‌گردند، سوختگان حضرت مااند، برداشتگان لطف مااند. هداهم حتّی عرفوه و وفّقهم حتی عبدوه و لقّنهم حتی سألوه و نوّر قلوبهم حتی احبّوه. بنواخت تا بشناختند، توفیق داد تا پرسیدند.

Талқин кард то бхўостнд , дили маъдан нур кард то дӯст доштанд , иҳби бғири ришва ,у иътӣ бғир манеҳу икрми бғири васила . Беришват дӯст дорад , беминнат ато диҳад , бевсилт гиромӣ гирданд , сад неъмат бар сари ту нисор кунаду заррае шимурд ,у коҳӣ аз ту кӯҳии ингорад , набинӣ ки биҳиштӣ бидон азимӣу фарохӣ бтў дод ва онро бғрФаҳ боз хонд гуфт : « أўлӣки иҷзўни алғрФаҳ » . Иброҳӣми халили алайҳи ассаломи гӯсолае пеши меҳмони ниҳоди раби алъзаҳи он аз вай бипасандед ва гиромӣ кард ва бар ҷаҳонён ҷилва кард , ки : « ҷоءи бъҷли ҳниз » , ӯ худовандӣаст ки ҳар ки ниёз бова бар дорад тавонгараш кунад ҳар ки ноз бова кунад азизаш гирданд , агар тқдирои сад соли банда маъсият кунад он гуҳ ки гуяд : таббат . Гуяд қаблат ,у ҳўи алзии иқбли алтўбаҳи ани ибода . Аъробӣ дуо мекарду дуои эшон бӯи алъҷб буд гуфт : илоҳии тҷди ман тъзбаҳ ғайриӣу лои аҷди ман ирҳмнии ғайрик . Худовандо ту .

تلقین کرد تا بخواستند، دل معدن نور کرد تا دوست داشتند، یحبّ بغیر رشوة، و یعطی بغیر منّة و یکرم بغیر وسیلة. بی رشوت دوست دارد، بی‌منّت عطا دهد، بی وسیلت گرامی گرداند، صد نعمت بر سر تو نثار کند و ذرّه‌ای شمرد، و کاهی از تو کوهی انگارد، نبینی که بهشتی بدان عظیمی و فراخی بتو داد و آن را بغرفه باز خواند گفت: «أُوْلئِکَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ». ابراهیم خلیل علیه السلام گوساله‌ای پیش مهمان نهاد ربّ العزّه آن از وی بپسندید و گرامی کرد و بر جهانیان جلوه کرد، که: «جاءَ بِعِجْلٍ حَنِیذٍ»، او خداوندیست که هر که نیاز باو بر دارد توانگرش کند هر که ناز باو کند عزیزش گرداند، اگر تقدیرا صد سال بنده معصیت کند آن گه که گوید: تبت. گوید قبلت، و هو الّذی یقبل التوبة عن عباده. اعرابی دعا می‌کرد و دعای ایشان بو العجب بود گفت: الهی تجد من تعذّبه غیری و لا اجد من یرحمنی غیرک. خداوندا تو.

Дайгариро ёбӣ ки азоб кунӣ ҷуз аз ман , ва ман дайгариро наёбам ки бар ман раҳмат кунад ҷуз аз ту .

دیگری را یابی که عذاب کنی جز از من، و من دیگری را نیابم که بر من رحمت کند جز از تو.

« إни ҳзаҳи أмткми أмаҳи воҳида » маъбуд кам воҳид , нбикми воҳид ,у шръкми воҳид , Флои тслкўо банӣот алтрқи Фттбҳўои фии аўдиаҳи алзлолаҳу алайкуми ботбоъи слФкму аҳзрўои мувофиқаи абтдоъи хлФкм . «у أнои рбкми Фоъбдўн »у аърФўо қадреу аҳФзўои фии ҷараёни алтқдири сиррӣу астдимўои бқлўбкми зикрӣ , тҷдўои фии молкми ғФрӣу тҳзўои бҷмили барӣ . Мафҳуми ин ояти ҳси мؤмнонст бар роҳи суннату ҷамоат рафтан ва дар дайни иқтидои бслФ кардан ва аз таъвилу тасарруфи аҳли бидъати парҳез кардан .

«إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً واحِدَةً» معبود کم واحد، نبیّکم واحد، و شرعکم واحد، فلا تسلکوا بنیات الطرق فتطبحوا فی اودیة الضّلالة و علیکم باتّباع سلفکم و احذروا موافقة ابتداع خلفکم. «وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» و اعرفوا قدری و احفظوا فی جریان التقدیر سرّی و استدیموا بقلوبکم ذکری، تجدوا فی مآلکم غفری و تحظّوا بجمیل برّی. مفهوم این آیت حثّ مؤمنانست بر راه سنت و جماعت رفتن و در دین اقتدا بسلف کردن و از تأویل و تصرّف اهل بدعت پرهیز کردن.

Пер тариқат гуфт : имони мо аз роҳ самъаст на бҳилти ақл , бқбўл ва таслимаст на бтأўилу тасарруф ,гар дил гуяд чаро ? гӯйии ман амрро сар афкандаам , агар ақл гуяд ки чун ? ҷавоби даҳ ки ман бандаам , зоҳир қабул кун ва ботин бисипор , ҳар чаҳ муҳаддис аст бигзор ,у тариқи салафи дасти Бамдор . «у أнои рбкми Фоъбдўн » мегуяд маро парастед ки маъбуди манам , маро хонед ки мҷиби манам , ман он худованд беанбоз бениёзам ки бҳичи чизу бҳичи кас ҳоҷат надорам , ҳар чаҳ офаридам барои шумо офаридами осмону замини аршу курсии лавҳу қалами туфайли вуҷӯди шмоинд , ончии Мустафо ( с ) гуфт : « инзли аллоҳи кули лайлаи илои алсмоءи алднё банӣ ҷинаи адани бедаи ғарси шаҷараи тӯбои бедаи изъи алҷбори қадамаи фии алнори лои тсбўои алдҳри ?фони аллоҳи ҳўи алдҳр .

پیر طریقت گفت: ایمان ما از راه سمعست نه بحیلت عقل، بقبول و تسلیمست نه بتأویل و تصرف، گر دل گوید چرا؟ گویی من امر را سر افکنده‌ام، اگر عقل گوید که چون؟ جواب ده که من بنده‌ام، ظاهر قبول کن و باطن بسپار، هر چه محدث است بگذار، و طریق سلف دست بمدار. «وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» می‌گوید مرا پرستید که معبود منم، مرا خوانید که مجیب منم، من آن خداوند بی انباز بی‌نیازم که بهیچ چیز و بهیچ کس حاجت ندارم، هر چه آفریدم برای شما آفریدم آسمان و زمین عرش و کرسی لوح و قلم طفیل وجود شمایند، آنچه مصطفی (ص) گفت: «ینزل اللَّه کلّ لیلة الی السّماء الدنیا بنی جنة عدن بیده غرس شجرة طوبی بیده یضع الجبّار قدمه فی النّار لا تسبّوا الدهر فانّ اللَّه هو الدهر.

« арраҳмони алии алърши астўӣ » мақсӯди азин хлътҳо на аъёни осмону замини аршу курсӣу биҳишт ва дӯзахаст ва на мақсӯд навохт ва ташриф онаст лекин дар ҳукми қадами рафта ки шуморо дарин манозил гузарӣ бошад ва дарин мавозиъи назарӣ , дар ҳар манзилии азин манозили мо аз лутфи худ нзлии биФкндим то чун дӯстони мо дар расанд ҳаззу насиби худ аз навохту ташрифи мо бар гиранд .

«الرَّحْمنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوی‌» مقصود ازین خلعتها نه اعیان آسمان و زمین عرش و کرسی و بهشت و دوزخ است و نه مقصود نواخت و تشریف آنست لیکن در حکم قدم رفته که شما را درین منازل گذری باشد و درین مواضع نظری، در هر منزلی ازین منازل ما از لطف خود نزلی بیفکندیم تا چون دوستان ما در رسند حظّ و نصیب خود از نواخت و تشریف ما بر گیرند.