Қавлаи таъолӣ : «у аллазӣнаи ҳоҷрўои фии сиблати аллоҳ » ва эшон ки ҳиҷрат карданд аз баҳри худои таъолӣ , « сами қтлўои أўи мотўо » ва эшонро бикуштанд ё бамурданд , « лирзқнҳми аллоҳи рзқои ҳусно » баростӣ ки аллоҳи таъолии эшонро рӯзӣ диҳад рӯзии некӯ , «у إни аллоҳи лаҳви хайри алрозқин » ( 58 )у аллоҳ таъолӣаст ки беҳтари рӯзикунандагон ва назул созандагонаст , « лидхлнҳм » дар оради эшонро , « мдхлои ирзўнаҳ » дар оварданӣ ки эшонро он хуш ояду писандида ҳар касе буд , «у إн аллоҳ лаълем ҳалим » ( 59 )у аллоҳ таъолӣ доност фарои гузор .

قوله تعالی: «وَ الَّذِینَ هاجَرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» و ایشان که هجرت کردند از بهر خدای تعالی، «ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ ماتُوا» و ایشان را بکشتند یا بمردند، «لَیَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً» براستی که اللَّه تعالی ایشان را روزی دهد روزی نیکو، «وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ» (۵۸) و اللَّه تعالی است که بهتر روزی کنندگان و نزل سازندگانست، «لَیُدْخِلَنَّهُمْ» در آرد ایشان را، «مُدْخَلًا یَرْضَوْنَهُ» در آوردنی که ایشان را آن خوش آید و پسندیده هر کسی بود، «وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِیمٌ حَلِیمٌ» (۵۹) و اللَّه تعالی داناست فرا گذار.

« злк » инаст , « ва ман оқиби бмсли мо ъўқб ба » ва ҳар кас ки уқубат кунад баҳмон ки карда буданд бон , ӯро расад он , « сами бағии алайҳи линсрнаҳи аллоҳ » пас афзӯнӣ ҷӯянд бирав баростӣ ки аллоҳи таъолӣ ӯро ёрӣ диҳад , « إни аллоҳи лъФўи ғафур » ( 60 ) ки аллоҳи таъолӣ фаро гузоранда исти омрзгор , « злки бأни аллоҳи иўлҷи аллили фии алнҳору иўлҷи алнҳори фии аллил » шаб дар рӯз май ораду рӯз дар шаб май орад , «у أни аллоҳи самиъи басир » ( 61 )у бон ки аллоҳи таъолии шнўоисту бино .

«ذلِکَ» اینست، «وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ» و هر کس که عقوبت کند بهمان که کرده بودند بآن، او را رسد آن، «ثُمَّ بُغِیَ عَلَیْهِ لَیَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ» پس افزونی جویند برو براستی که اللَّه تعالی او را یاری دهد، «إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ» (۶۰) که اللَّه تعالی فرا گذارنده‌ایست آمرزگار، «ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ یُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ یُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ» شب در روز می‌آرد و روز در شب می‌آرد، «وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ بَصِیرٌ» (۶۱) و بآن که اللَّه تعالی شنوایست و بینا.

« злки бأни аллоҳи ҳў алҳақ » он бонаст ки аллоҳ таъолӣ ӯст ҳаст бсзо , «у أни мо идъўни ман дуна »у ончӣ худоӣ хонанд биҷузи аллоҳи таъолӣ « ҳўи алботл » он ночизаст , «у أни аллоҳи ҳўи алълии алкбир » ( 62 ) ва аллоҳаст ки бартар ва меҳтараст , « أи ламтар أни аллоҳи أнзли ман алсмоءи моء » наме бинӣ ки аллоҳ фурӯ фиристод аз осмони обӣ , « Фтсбҳи алأрзи мхзраҳ » то замин сабз гашта бинӣ , « إни аллоҳи латифи хабир » ( 63 ) аллоҳи таъолии борӣк донеаст дурбин аз ниҳони огоҳ .

«ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ» آن بآن است که اللَّه تعالی اوست هست بسزا، «وَ أَنَّ ما یَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ» و آنچه خدای خوانند بجز اللَّه تعالی «هُوَ الْباطِلُ» آن ناچیزست، «وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِیُّ الْکَبِیرُ» (۶۲) و اللَّه است که برتر و مهترست، «أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً» نمی‌بینی که اللَّه فرو فرستاد از آسمان آبی، «فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً» تا زمین سبز گشته بینی، «إِنَّ اللَّهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ» (۶۳) اللَّه تعالی باریک دانی است دوربین از نهان آگاه.

« ?лаи мо фии алсмоўот ва мо фии алأрз » ӯ рост ҳар чаҳ дар осмон ва замин чизаст , «у إни аллоҳи лаҳви алғнии алҳмид » ( 64 )у аллоҳ таъолӣ ӯст ки бе ниёзасту роду сутӯда « أи ламтар أни аллоҳи схри лаками мо фии алأрз » наме бинӣ ки аллоҳи таъолӣ нарм кард шуморо ҳар чаҳ дар замин чизаст , «у алФлки тҷрии фии албҳри бأмраҳ » ва наме бинӣ киштӣ меравад дар дарёи бФрмон ӯ , «у имски алсмоء » ва нигоҳ медорад осмонро истода , « أни тқъи алии алأрзи إлои бإзнаҳ » ки менахоҳад ки бар замин уфтад магари бадастӯрӣ ӯ , « إни аллоҳи болноси лрؤФи раҳим » ( 65 ) аллоҳ таъолӣ бамурдмон меҳрбонӣаст сахти бахшоянда .

«لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ» او راست هر چه در آسمان و زمین چیزست، «وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ» (۶۴) و اللَّه تعالی اوست که بی‌نیازست و راد و ستوده‌ «أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی الْأَرْضِ» نمی‌بینی که اللَّه تعالی نرم کرد شما را هر چه در زمین چیزست، «وَ الْفُلْکَ تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ» و نمی‌بینی کشتی می‌رود در دریا بفرمان او، «وَ یُمْسِکُ السَّماءَ» و نگاه می‌دارد آسمان را ایستاده، «أَنْ تَقَعَ عَلَی الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ» که می‌نخواهد که بر زمین افتد مگر بدستوری او، «إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ» (۶۵) اللَّه تعالی بمردمان مهربانی است سخت بخشاینده.

«у ҳўи алзии أҳёкм » ӯст онкии шуморо зинда кард , « сами имиткм » пас он гуҳ бимиранд шуморо , « сами иҳиикм » пас зинда гирданд шуморо , « إни алإнсони лкФўр » ( 66 ) ин мардуми баростӣ ки носипосаст .

«وَ هُوَ الَّذِی أَحْیاکُمْ» اوست آنکه شما را زنده کرد، «ثُمَّ یُمِیتُکُمْ» پس آن گه بمیراند شما را، «ثُمَّ یُحْیِیکُمْ» پس زنده گرداند شما را، «إِنَّ الْإِنْسانَ لَکَفُورٌ» (۶۶) این مردم براستی که ناسپاس است.

« лкли أмаҳи ҷълнои мнскои ҳам носкўаҳ » ҳар гуруҳеро динӣ сохтем то бар ан дайн бошанд , « Флои инозънки фии алأмр » мабодо ки бо эшон пайкор кунӣ дар дайни эшон , «у адъи إлии рбк » ва бо худованд хеш хон эшонро , « إнки лаълии ҳудои мустақӣм » ( 67 ) ки ту баростӣ бар роҳи ростӣ .

«لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ» هر گروهی را دینی ساختیم تا بر ان دین باشند، «فَلا یُنازِعُنَّکَ فِی الْأَمْرِ» مبادا که با ایشان پیکار کنی در دین ایشان، «وَ ادْعُ إِلی‌ رَبِّکَ» و با خداوند خویش خوان ایشان را، «إِنَّکَ لَعَلی‌ هُدیً مُسْتَقِیمٍ» (۶۷) که تو براستی بر راه راستی.

«у إни ҷодлўк » ва агар пайкор кунанд бо ту , « Фқли аллоҳи أълми бмои тъмлўн » ( 68 ) пас бигӯ аллоҳи таъолии бикрдор шумо доност .

«وَ إِنْ جادَلُوکَ» و اگر پیکار کنند با تو، «فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ» (۶۸) پس بگو اللَّه تعالی بکردار شما داناست.

« аллоҳи иҳкми бинкми явми алқёмаҳ » аллоҳи доварии баради миёни шумо рӯзи растохез , « Фимои кантами фӣаи тхтлФўн » ( 69 ) дар ончӣ шумо мебошед ва май равед ва мегуед аз хилоф .

«اللَّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ» اللَّه داوری برد میان شما روز رستاخیز، «فِیما کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ» (۶۹) در آنچه شما می‌باشید و می‌روید و می‌گویید از خلاف.

« أи лами тааллуми أни аллоҳи иълми мо фии алсмоءу алأрз » наме доне ки аллоҳ медонад ҳар чаҳ дар осмон ва заминаст , « إни злки фии китоб » он дар дониши худоӣ таъолӣаст ва дар насахт ӯ , « إни злки алии аллоҳи исир » ( 70 ) дониши ону огоҳӣ аз он бар аллоҳ таъолӣ осонаст .

«أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ ما فِی السَّماءِ وَ الْأَرْضِ» نمی‌دانی که اللَّه میداند هر چه در آسمان و زمین است، «إِنَّ ذلِکَ فِی کِتابٍ» آن در دانش خدای تعالی است و در نسخت او، «إِنَّ ذلِکَ عَلَی اللَّهِ یَسِیرٌ» (۷۰) دانش آن و آگاهی از آن بر اللَّه تعالی آسانست.

«у иъбдўн , ман дуни аллоҳ » ва мепарастанд ҷуз аз худоӣ , « мо лами инзл ба слтоно » чизе ки аллоҳи таъолӣ на парастидаро сазоворӣ фиристод на парастандро узр , « ва мо лӣси ?лаам ба илм » чизе ки эшонро бони ҳеҷ дониш нест , « ва мо ллзолмини ман насир » ( 71 )у кофаронро ҳаргизи ҳеҷ ёрӣ диҳанда нест , «у إзои ттлии алайҳими оётнои байнот » ва чун бар эшон хонанд суханони мо пайғомҳои рости пайдо , « търФи фии вуҷӯҳи аллазӣнаи кФрўои алмнкр » ошкоро май шиносӣ дар рӯй кофарони нописанд ва ношинохтан ва нохостан , « икодўни истўни болзини итлўни алайҳим » оётно » хостандӣ ки фарои эшон аФтндӣ ки суханони мо бар эшон михўоннд , « қул أи Фأнбӣкми башари ман злкм » бигӯ шуморо хабар кунам ба бтар аз он ки шумо моро мехоҳед ва дар дил доред , « алнори въдҳои аллоҳи аллазӣнаи кФрўо » оташаст он ки ваъда дод аллоҳи таъолии бони кофаронро , «у бӣси алмсир » ( 72 )у бад ҷое ки онаст .

«وَ یَعْبُدُونَ، مِنْ دُونِ اللَّهِ» و می‌پرستند جز از خدای، «ما لَمْ یُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً» چیزی که اللَّه تعالی نه پرستیده را سزاواری فرستاد نه پرستند را عذر، «وَ ما لَیْسَ لَهُمْ بِهِ عِلْمٌ» چیزی که ایشان را بآن هیچ دانش نیست، «وَ ما لِلظَّالِمِینَ مِنْ نَصِیرٍ» (۷۱)و کافران را هرگز هیچ یاری دهنده نیست، «وَ إِذا تُتْلی‌ عَلَیْهِمْ آیاتُنا بَیِّناتٍ» و چون بر ایشان خوانند سخنان ما پیغامهای راست پیدا، «تَعْرِفُ فِی وُجُوهِ الَّذِینَ کَفَرُوا الْمُنْکَرَ» آشکارا می‌شناسی در روی کافران ناپسند و ناشناختن و ناخواستن، «یَکادُونَ یَسْطُونَ بِالَّذِینَ یَتْلُونَ عَلَیْهِمْ» آیاتُنا» خواستندی که فرا ایشان افتندی که سخنان ما بر ایشان میخوانند، «قُلْ أَ فَأُنَبِّئُکُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِکُمُ» بگو شما را خبر کنم به بتر از آن که شما ما را میخواهید و در دل دارید، «النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِینَ کَفَرُوا» آتش است آن که وعده داد اللَّه تعالی بآن کافران را، «وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ» (۷۲) و بد جایی که آنست.

« ё أиҳои анноси зарб мисли Фостмъўои ?ла » эй аҳли Макка мислӣ зада омад гӯш доред , إни аллазӣнаи тдъўни ман дуни аллоҳ » ин чизҳо ки мепарастед ва бхдоиӣ мехонед фурӯд аз аллоҳ , « лни ихлқўои збобоу луи аҷтмъўои ?ла » магасии нёФриннди вари ҳама баҳам оянд офариниши магасро , «у إни ислбҳми алзбоби шиӣо » ва агар магас чизе рибоед аз эшон , « ло истнқзўаҳ манеҳ » бози нстоннди онро азу , « заъфи алтолбу алмтлўб » ( 73 ) сусти прстгору сусти парастида .

«یا أَیُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ» ای اهل مکّه مثلی زده آمد گوش دارید، إِنَّ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» این چیزها که می‌پرستید و بخدایی میخوانید فرود از اللَّه، «لَنْ یَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ» مگسی نیافرینند ور همه بهم آیند آفرینش مگس را، «وَ إِنْ یَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَیْئاً» و اگر مگس چیزی رباید از ایشان، «لا یَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ» باز نستانند آن را ازو، «ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ» (۷۳) سست پرستگار و سست پرستیده.

« мо қдрўои аллоҳи ҳақи қадара » сазои аллоҳи таъолии бндонстнди чунон ки боист , « إни аллоҳи лқўии азиз » ( 74 ) аллоҳи ёрӣ қавӣаст тоўндаҳ ҳар чизро кам оваранда .

«ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ» سزای اللَّه تعالی بندانستند چنان که بایست، «إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ» (۷۴) اللَّه یاری قوی است تاونده هر چیز را کم آورنده.

« аллоҳи истФии ман алмлоӣкаҳи рсло » аллоҳ таъолӣ мегузинад аз Фриштгони фиристодагон , « ва ман аннос » ва аз мардумони ҳам чунон , « إни аллоҳи самиъи басир » ( 75 ) аллоҳи шнўоисту бино , « иълми мо байни أидиҳм ва мо хлФҳм » медонад ончии пеш ва пас халқаст аз бӯда ва бӯданӣ , «у إлии аллоҳи трҷъи алأмўр » ( 76 )у ҳамаи корҳо бо хост аллоҳ гардад .

«اللَّهُ یَصْطَفِی مِنَ الْمَلائِکَةِ رُسُلًا» اللَّه تعالی می‌گزیند از فریشتگان فرستادگان، «وَ مِنَ النَّاسِ» و از مردمان هم چنان، «إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ بَصِیرٌ» (۷۵) اللَّه شنوایست و بینا، «یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ» می‌داند آنچه پیش و پس خلق است از بوده و بودنی، «وَ إِلَی اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ» (۷۶) و همه کارها با خواست اللَّه گردد.

« ё أиҳои аллазӣнаи омнўо » эй эшон ки бгрўиднд , « аркъўоу асҷдўо » рукӯъ кунед ва суҷуд кунед худованди хешро , «у аъбдўои рбкм »у худои хешро парастед , «у аФълўои алхири лълкми тФлҳўн » ( 77 ) ва некӣ кунед то бникии афтид .

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» ای ایشان که بگرویدند، «ارْکَعُوا وَ اسْجُدُوا» رکوع کنید و سجود کنید خداوند خویش را، «وَ اعْبُدُوا رَبَّکُمْ» و خدای خویش را پرستید، «وَ افْعَلُوا الْخَیْرَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (۷۷) و نیکی کنید تا بنیکی افتید.

«у ҷоҳдўои фии аллоҳи ҳақи ҷиҳода » ва боз кушед бони сазо ки аллоҳро боз кушед бон , « ҳўи аҷтбокм » ӯ гузид шуморо , « ва мо ҷаъли алайкуми фии аддӣни ман ҳараҷ » шуморо дарин дайни ҳеҷ танагӣ наниҳод , « млаҳи أбикми إброҳим » нигоҳ доред ва муҳкам доред кеши падари хеши иброҳӣм , « ҳўи смокми алмуслимӣни ман қаблу фии ҳозо » ӯ шуморо мусулмони номи ниҳод аз пеш ва дарин қуръон , « ликўн алрасул шҳидои алайкум » то ин расӯли гувоҳ буд бар шумо фардо , «у ткўнўои шуҳадоъи алии аннос » ва шумо гувоҳон бошед фардо бар дигарон , « Фأқимўои алслоаҳу отўои алзкоаҳ » пас шумо намоз бпоӣ дореду зкоаҳ мол бидиҳед , «у аътсмўои биллоҳ »у дасти биллоҳи таъолии занед , « ҳўи мўлокм » ӯст он худованди шумо , « Фнъми алмўлӣу нъми алнсир ( 78 ) нек худовандасту неки ёр .

«وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ» و باز کوشید بآن سزا که اللَّه را باز کوشید بآن، «هُوَ اجْتَباکُمْ» او گزید شما را، «وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ» شما را درین دین هیچ تنگی ننهاد، «مِلَّةَ أَبِیکُمْ إِبْراهِیمَ» نگاه دارید و محکم دارید کیش پدر خویش ابراهیم، «هُوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ وَ فِی هذا» او شما را مسلمان نام نهاد از پیش و درین قرآن، «لِیَکُونَ الرَّسُولُ شَهِیداً عَلَیْکُمْ» تا این رسول گواه بود بر شما فردا، «وَ تَکُونُوا شُهَداءَ عَلَی النَّاسِ» و شما گواهان باشید فردا بر دیگران، «فَأَقِیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ» پس شما نماز بپای دارید و زکاة مال بدهید، «وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ» و دست باللّه تعالی زنید، «هُوَ مَوْلاکُمْ» اوست آن خداوند شما، «فَنِعْمَ الْمَوْلی‌ وَ نِعْمَ النَّصِیرُ (۷۸) نیک خداوندست و نیک یار.