Қавла : « бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим » босами ман тФрди билқуввау алқдрау алҷлол , босами ман тўҳди болрҳмаҳу алнсраҳу алоФзол , субҳонаи субҳонаи зии алмну алокрому алои ҳисон , мтқдси ани ширкаи алоўсон , мтътФи болъзи Фҳўи азораҳи сами артдии болкбрёءу алслтон . Номи худовандӣ ки дар зоти якто ва дар сифот бе ҳамтост , Кариму меҳрбони латифу раҳим ва нек худост , дар озмоиши боато ва дар змонҳо бо вафост , доъиро пеш аз дуоу раҷиро пеш аз раҷост , онро ки ҳаст меҳр намой ва меҳр афзост , кор он дорад ки то худ караст , ёди ваии дилҳоро шамъ тобонаст ,у меҳри ваии зиндагонӣ дӯстонасту номи ваии оламро рӯҳ ва райҳонаст ,у орифро ғорат ҷонаст . Ҳусайни Мансурро пурседанд ки маънии номи аллоҳ таъолӣ чист ? гуфт гдозндаҳи тан , рабояндаи дил , ғораткунанда ҷон , аммо ин мъомлт на бо ҳар хасӣу дун ҳимматӣ равад ки ин ҷуз бо ҷавонмардони тариқату розӣон ҳазрат наравад . Ва ҷузи ҳол эшон набӯд ки андӯҳи ишқи дайни бҷон ва дил харанд ҳар чаҳ доранд фидои дарду ғам хеш кунанд бзбон ҳол гӯйанд :
قوله: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» باسم من تفرّد بالقوّة و القدرة و الجلال، باسم من توحّد بالرحمة و النصرة و الافضال، سبحانه سبحانه ذی المنّ و الاکرام و الا حسان، متقدس عن شرکة الاوثان، متعطف بالعزّ فهو ازاره ثم ارتدی بالکبریاء و السّلطان. نام خداوندی که در ذات یکتا و در صفات بیهمتاست، کریم و مهربان لطیف و رحیم و نیک خداست، در آزمایش باعطا و در ضمانها با وفاست، داعی را پیش از دعا و راجی را پیش از رجاست، آن را که هست مهر نمای و مهر افزاست، کار آن دارد که تا خود کر است، یاد وی دلها را شمع تابانست، و مهر وی زندگانی دوستان است و نام وی عالم را روح و ریحانست، و عارف را غارت جانست. حسین منصور را پرسیدند که معنی نام اللَّه تعالی چیست؟ گفت گدازنده تن، رباینده دل، غارت کننده جان، امّا این معاملت نه با هر خسی و دون همتی رود که این جز با جوانمردان طریقت و راضیان حضرت نرود. و جز حال ایشان نبود که اندوه عشق دین بجان و دل خرند هر چه دارند فدای درد و غم خویش کنند بزبان حال گویند:
Акнӯн бории бъшқ дардӣ дорам
اکنون باری بعشق دردی دارم
Кони дарди бсди ҳазор дармон надаҳум
کان درد بصد هزار درمان ندهم
Пер тариқат гуфт : ман чаҳ донистам ки бар куштаи дӯстӣ қисосаст . Чун бнгрстми ин мъомлти туро бо хосаст .
پیر طریقت گفت: من چه دانستم که بر کشته دوستی قصاص است. چون بنگرستم این معاملت ترا با خاص است.
Қавла : « қади أФлҳи алмؤмнўн » алмؤмни ман икўни бизоъатаи мавлоау ҳбибтаҳи зкроаҳу бғизтаҳи дунёау зодаи тақвоа , муъмин ӯст ки ҳимматӣ дорад ба аз дунё , Муродӣ ба аз уқбо , иштиёқии бадӣдори мавло . Гуҳӣ дар бар бар ӯ сар гашта , гуҳӣ дар баҳри лутф ӯ ғарқ шуда , гуҳӣ бар вифқи шариъат дар ҳазрати намоз бар мақоми рози истода , гуҳӣ дар майдони ҳақиқати бнъти хушўъи тан дар додау дили бардау ҷони баста , инаст ки раб Алъоламин гуфт : « аллазӣнаи ҳам фии слотҳми хошъўн » хушўъ дар намоз гавҳарӣаст нафис , кӣмёӣаст ки ҳар чаҳ фасод буд босалоҳи орад , тафриқаи бҷмъ бадал кунад аз қабз боз раҳанд ббсти расонад , сиот маҳв кунад , ҳасанот сабт кунад , ҳиҷобӣаст аз халқ , ҳисобӣаст бо ҳақ , дар маъракаи марг мубашшираст , дар зулмати гӯр мӯнисаст , дар ваҳшати лаҳад анисаст , дар арсаи қиёмат ъдиласт , дар вақти арз шафиъаст , аз дӯзахи стар ва ббҳшт далеласт .
قوله: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» المؤمن من یکون بضاعته مولاه و حبیبته ذکراه و بغیضته دنیاه و زاده تقواه، مؤمن اوست که همتی دارد به از دنیا، مرادی به از عقبی، اشتیاقی بدیدار مولی. گهی در برّ برّ او سر گشته، گهی در بحر لطف او غرق شده، گهی بر وفق شریعت در حضرت نماز بر مقام راز ایستاده، گهی در میدان حقیقت بنعت خشوع تن در داده و دل برده و جان بسته، اینست که ربّ العالمین گفت: «الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ» خشوع در نماز گوهری است نفیس، کیمیایی است که هر چه فساد بود باصلاح آرد، تفرقه بجمع بدل کند از قبض باز رهاند ببسط رساند، سیآت محو کند، حسنات ثبت کند، حجابی است از خلق، حسابی است با حق، در معرکه مرگ مبشر است، در ظلمت گور مونس است، در وحشت لحد انیس است، در عرصه قیامت عدیل است، در وقت عرض شفیع است، از دوزخ ستر و ببهشت دلیلست.
«у аллазӣнаи ҳам ани аллғўи мързўн » мо ишғли ани аллоҳи Фҳўи саҳв , ва мо лӣси ллаҳи Фҳўи ҳшў , ва мо лӣси бмсмўъ ӯ манқӯли Фҳўи лағв , ва мо ҳўи ғайр алҳақ субҳонаи Фҳўи лаҳв , ҳар чаҳ туро аз аллоҳи таъолӣ боз дорад он саҳваст , ҳар чаҳ на аллоҳи таъолиро буд ҳшўаст , ҳар чаҳ на китоби мсмўъу суннати манқӯл буд лағваст , ҳар чаҳ на ҳақаст ҷли ҷалолаи ботил ва лаҳваст .
«وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ» ما یشغل عن اللَّه فهو سهو، و ما لیس للَّه فهو حشو، و ما لیس بمسموع او منقول فهو لغو، و ما هو غیر الحق سبحانه فهو لهو، هر چه ترا از اللَّه تعالی باز دارد آن سهوست، هر چه نه اللَّه تعالی را بود حشو است، هر چه نه کتاب مسموع و سنّت منقول بود لغو است، هر چه نه حق است جل جلاله باطل و لهوست.
Алои кули шайъи ءи мо халои аллоҳи ботил .
الا کلّ شیء ما خلا اللَّه باطل.
Пер тариқат гуфт : тарҳи кули қурби дӯстро нишонаст , буд ту бар ту ҳама товонаст , аз буд худ дар гузари онат саодат ҷовдонаст . эй ҷавонмарди шуғли талаб банд ҷонаст , ӯ ки шуғл ӯро кронсти кор ӯ осонаст , кор ӯ дшхўорст ки матлӯб ӯ бекронст .
پیر طریقت گفت: طرح کلّ قرب دوست را نشانست، بود تو بر تو همه تاوانست، از بود خود در گذر آنت سعادت جاودانست. ای جوانمرد شغل طلب بند جانست، او که شغل او را کرانست کار او آسانست، کار او دشخوارست که مطلوب او بیکرانست.
«у аллазӣнаи ҳам ллзкоаҳи Фоълўн » то онҷо ки гуфт : « أўлӣки ҳам алўорсўн » сифату сирати он мؤмнонст ки раби алъзаҳи эшонро гуфт : « қади أФлҳи алмؤмнўн » шодкоманду нозанину рӯзи афзӯн дар сарои пирӯзӣ нузул карда , бар бисоти инбисоти ороми гирифта , дар ҳзираҳи қудси халъати фазли пӯшида , дар равзаи инси шарбати васли нӯшида , инаст ки аллоҳ таъолӣ гуфт : « аллазӣнаи ирсўни алФрдўс » вонгаҳи блФз виросат гуфт то насаб дуруст кунӣу анга мирос бурдорӣ ,у насаб ду чизаст имон дар асл ,у тоъот дар фазл , ва чунон ки дар истеҳқоқ ирс тафовутаст ҳам дар фарз ва ҳам дар тъсиб , ҳам чунон муъминони имрӯз дар тоъот мутафовитанд ,у фардо дар дараҷоту манозили мутафовит ,у мҳинаҳи эшон асҳоб алӣинанд дараҷоти эшон аз ҳамаи бартар ва бузургвортару баҳақи наздиктар , қол алнабӣ ( с ) : « ани аҳли алҷнаҳи ирўни аҳли алӣин комаи трўни алкўкби алдрии фии уфуқи алсмоءу ани абои бикр ва умр манеҳаму анъмо » .
«وَ الَّذِینَ هُمْ لِلزَّکاةِ فاعِلُونَ» تا آنجا که گفت: «أُولئِکَ هُمُ الْوارِثُونَ» صفت و سیرت آن مؤمنانست که رب العزه ایشان را گفت: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» شادکامند و نازنین و روز افزون در سرای پیروزی نزول کرده، بر بساط انبساط آرام گرفته، در حظیره قدس خلعت فضل پوشیده، در روضه انس شربت وصل نوشیده، اینست که اللَّه تعالی گفت: «الَّذِینَ یَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ» وانگه بلفظ وراثت گفت تا نسب درست کنی و انگه میراث برداری، و نسب دو چیزست ایمان در اصل، و طاعات در فضل، و چنان که در استحقاق ارث تفاوتست هم در فرض و هم در تعصیب، هم چنان مؤمنان امروز در طاعات متفاوتند، و فردا در درجات و منازل متفاوت، و مهینه ایشان اصحاب علیین اند درجات ایشان از همه برتر و بزرگوارتر و بحق نزدیکتر، قال النبیّ (ص): «انّ اهل الجنّة یرون اهل علیین کما ترون الکوکب الدرّی فی افق السّماء و ان ابا بکر و عمر منهم و انعما».
Асҳоби алӣин мардонеанд ки тухм иродат бикуштанд ва бар дӯстӣ бар гирифтанд , ду гетӣ бдрё андохтанду ҳаргиз бо ғайри ҳақи напардохтанад на ҳар чаҳ биҳиштро шояд меҳру суҳбатро шояд , тании бҳлоли парвардаи биҳиштро шояд , дилӣ дар орзӯӣ дӯст бсухта меҳрро шояд , ҷонии боби қудси шастаи суҳбати дӯстро шояд .
اصحاب علیین مردانیاند که تخم ارادت بکشتند و بر دوستی بر گرفتند، دو گیتی بدریا انداختند و هرگز با غیر حق نپرداختند نه هر چه بهشت را شاید مهر و صحبت را شاید، تنی بحلال پرورده بهشت را شاید، دلی در آرزوی دوست بسوخته مهر را شاید، جانی بآب قدس شسته صحبت دوست را شاید.
Пер тариқат гуфт : дар ҷустани биҳишт ҷон кандан бояд , дар гурехтан аз дӯзахи риёзат кардан бояд , дар ҷустани дӯсти ҷони базл кардан бояд , азизи ман бҷФоءи дӯст аз дӯсти давр бӯдан ҷафост , дар шариъати дӯстии ҷон аз дӯсти басар овардан хатост .
پیر طریقت گفت: در جستن بهشت جان کندن باید، در گریختن از دوزخ ریاضت کردن باید، در جستن دوست جان بذل کردن باید، عزیز من بجفاء دوست از دوست دور بودن جفاست، در شریعت دوستی جان از دوست بسر آوردن خطاست.
«у лақади хлқнои алإнсони ман сулолаи ман тин » алоиаҳ . . Бидон ки раби алорбоби худованди ҳаким , кирдигори азими ҷли ҷалолаи бкмоли қудрати хеши ниҳоди одамии бҳкми ҷӯад дар вуҷӯд оварад , аз обу гули чандон ҷавоҳири мухталифи шакл пайдо кард , яке изоми яке аъсоби яке урӯқ , ду чашми бинои ду гӯши шунаво , ду дасти гиро , ду пои раво . Димоғӣ ки дарави тахайюли мҳсўсотсту таҳаффузи маълӯмот , дилӣ ки дар ва илмасту иродату шуҷоату қудрату ҳақаду хираду фикр , вонгаҳи ин ҷавоҳири баҳри қудратро бкмоли ҳикмати хеш дар силк таркиб кашид то чун сарои сохт ороста бадавӣаст ва чиҳил амӯди рости бдоштаҳи ин амӯдҳо изоманд , ва он гуҳи онро ба ҳафтсад ва ҳашт банд мустамар кард он аъсобанд ,у ангаи сесад ва шаст ҷадвал бар мисоли ҷӯйҳоу чашмаҳои равон дар ани кушод , он урӯқанд , вонгаҳ аз он ниҳоди равзанҳо беруни кушода чун чашму гӯшу бинӣу даҳан , ва он гуҳи шаш ходими бхдмти ин сарой фароз карда чун қӯти ҷозибау маскау ҳозимау дофиъи ва наУмияу ғозиаҳ , ва он гуҳи панҷ ҳорси бҳФзи вай муваккил карда чун ҳавоси панҷгона , ва он гуҳи дил бар мисоли шоҳи дарин сарой бар тахти нишондау зимоми тасарруфоту тартиби кадхудоеи дарин сарои бакулят дар дасти дили ниҳод , инаст ки соҳиби шаръи салавоти аллоҳи алайҳи буи ишорат карда ки : « ани фии ҷасади ибни одами лмзғаҳи азои сулҳати сулҳи лҳои соири алҷсду азои Фсдти Фсдлҳои соири алҷсди алоу ҳаии алқлб » .
«وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِینٍ» الآیة.. بدان که ربّ الارباب خداوند حکیم، کردگار عظیم جل جلاله بکمال قدرت خویش نهاد آدمی بحکم جود در وجود آورد، از آب و گل چندان جواهر مختلف شکل پیدا کرد، یکی عظام یکی اعصاب یکی عروق، دو چشم بینا دو گوش شنوا، دو دست گیرا، دو پای روا. دماغی که درو تخیّل محسوساتست و تحفظ معلومات، دلی که در و علم است و ارادت و شجاعت و قدرت و حقد و خرد و فکر، وانگه این جواهر بحر قدرت را بکمال حکمت خویش در سلک ترکیب کشید تا چون سرای ساخت آراسته بدویست و چهل عمود راست بداشته این عمودها عظامند، و آن گه آن را به هفتصد و هشت بند مستمر کرد آن اعصابند، و انگه سیصد و شصت جدول بر مثال جویها و چشمههای روان در ان گشاد، آن عروقند، وانگه از آن نهاد روزنها بیرون گشاده چون چشم و گوش و بینی و دهن، و آن گه شش خادم بخدمت این سرای فراز کرده چون قوّت جاذبه و ماسکه و هاضمه و دافعه و نامیه و غاذیه، و آن گه پنج حارس بحفظ وی موکّل کرده چون حواس پنجگانه، و آن گه دل بر مثال شاه درین سرای بر تخت نشانده و زمام تصرفات و ترتیب کدخدایی درین سرای بکلّیت در دست دل نهاد، اینست که صاحب شرع صلوات اللَّه علیه بوی اشارت کرده که: «انّ فی جسد ابن آدم لمضغة اذا صلحت صلح لها سائر الجسد و اذا فسدت فسدلها سائر الجسد الا و هی القلب».
эй ҷавонмарди ин бенят инсон ҳар чанд аз онҷо ки дида туаст мухтасар менамояд аммо аз рӯй маъонӣу мъолии он кнўзи румуз ки дарав мўдъаст олам Акбараст ин кавокибу ахтарон ки дарин олами баланди мавокиби худ броростаҳанд , ва ин моҳу офтоб ки рояти нур насб мекунанду бисот зулмат менаварданд , ҳамаи нур ки гиранд аз дил муъмин гиранду дили муъмин ки нур гирад аз назар ҳақ гирад ки мегуяд : Фҳўи нури ман раба .
ای جوانمرد این بنیت انسان هر چند از آنجا که دیده تو است مختصر مینماید امّا از روی معانی و معالی آن کنوز رموز که درو مودع است عالم اکبرست این کواکب و اختران که درین عالم بلند مواکب خود برآراستهاند، و این ماه و آفتاب که رایت نور نصب میکنند و بساط ظلمت مینوردند، همه نور که گیرند از دل مؤمن گیرند و دل مؤمن که نور گیرد از نظر حق گیرد که میگوید: فهو نور من ربّه.
Қавла : « сами أншأноаҳи хлқои охир » бзбони ишорат бар завқ арбоб маввоҷеду маърифати ин боз хосиятӣ дигарасту хлътии дигар ки бандаи муъминро дод пас аз камоли ақлу тмииз , ва он онаст ки чун нуқтаи хокро қртаҳи вуҷӯд бар қзити карам дар пӯшеди он сари муҳаббат ки дар стар ғайрат буд бар вай ошкоро кард ки : « иҳбҳму иҳбўнаҳ » бар лавҳи рӯҳи ваии бмдоди карами бқлми лутфи қадами аҳдномаи имони набшат ки : « кутуби фии қлўбҳми алإимон » , ва барин ақтсор накард ки ндоءи карам равон кард ки : анои алмалики адъўкми лтсирўои млўко , анои алҳии адъўкми лткўнўои аҳёء . Туро подшоҳ кард ва подшоҳӣ дод , аз рӯҳи ту аршии сохта ва аз дили ту курсии ниҳода ва аз димоғи ту лавҳи алмҳФўзии пеши ту ниҳода , ҳавоси хумсро малоикаи малакӯти ниҳоди ту гардонида , аз ақли ту моҳӣ ва аз илми ту офтобӣ бар Фкли пайкари ту рахшон карда ,у туро бар ҳама подшоҳ кардау иборат аз ин ҳол бар лисони набуввати рафта ки : « калаками роъи калаками масъӯли ани раията » .
قوله: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» بزبان اشارت بر ذوق ارباب مواجید و معرفت این باز خاصیتی دیگرست و خلعتی دیگر که بنده مؤمن را داد پس از کمال عقل و تمییز، و آن آنست که چون نقطه خاک را قرطه وجود بر قضیت کرم در پوشید آن سرّ محبت که در ستر غیرت بود بر وی آشکارا کرد که: «یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» بر لوح روح وی بمداد کرم بقلم لطف قدم عهدنامه ایمان نبشت که: «کَتَبَ فِی قُلُوبِهِمُ الْإِیمانَ»، و برین اقتصار نکرد که نداء کرم روان کرد که: انا الملک ادعوکم لتصیروا ملوکا، انا الحیّ ادعوکم لتکونوا احیاء. ترا پادشاه کرد و پادشاهی داد، از روح تو عرشی ساخته و از دل تو کرسی نهاده و از دماغ تو لوح المحفوظی پیش تو نهاده، حواس خمس را ملائکه ملکوت نهاد تو گردانیده، از عقل تو ماهی و از علم تو آفتابی بر فکل پیکر تو رخشان کرده، و ترا بر همه پادشاه کرده و عبارت از این حال بر لسان نبوت رفته که: «کلّکم راع کلّکم مسئول عن رعیته».
Акнӯн ки дарин аҷоиби фитрату бадоеъи хилқатнигарӣ бзбони шукр ва сано бигӯ : « Фтборки аллоҳи أҳсни алхолқин » , лмои зикри нътку тороти ҳолки фии абтдоءи хлқку лами икни мнки лисони шукри интқ ,у лои баёни мадҳи интлқ , ноби ънки фии алсноءи алӣ нафса , Фқол : « Фтборки аллоҳи أҳсни алхолқин » « сами إнкми баъди злки лмитўн » охири аламри мотарӣ алқбру аллҳду алсрӣ ,у лақади аншдўо .
اکنون که درین عجایب فطرت و بدایع خلقت نگری بزبان شکر و ثنا بگو: «فَتَبارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ»، لما ذکر نعتک و تارات حالک فی ابتداء خلقک و لم یکن منک لسان شکر ینطق، و لا بیان مدح ینطلق، ناب عنک فی الثناء علی نفسه، فقال: «فَتَبارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ» «ثُمَّ إِنَّکُمْ بَعْدَ ذلِکَ لَمَیِّتُونَ» آخر الامر ما تری القبر و اللحد و الثری، و لقد انشدوا.
Ҳётнои ънднои қрўз
حیاتنا عندنا قروض
Ва аламути ман баъди фии алтқозӣ
و الموت من بعد فی التقاضی
Лои бади ман ради мо ақтрзно
لا بد من ردّ ما اقترضنا
Кул ғурем бзоки роз .
کلّ غریم بذاک راض.
« сами إнкми явми алқёмаҳи тбъсўн » Фънди злки итсли алҳсобу алъқобу алсўобу итбини алмқбўли ман алмрдўду алмўсўли ман алмҳҷўр
«ثُمَّ إِنَّکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ تُبْعَثُونَ» فعند ذلک یتصل الحساب و العقاب و الثواب و یتبیّن المقبول من المردود و الموصول من المهجور