Қавлаи таъолӣ : « إни аллазӣнаи ҷоؤи болإФк » нақулла ахбору ҳамлаи осор ривоят кардаанд босноди дуруст аз модари муъминони ъоӣшаҳи алсдиқаҳи бинти алсдиқи ҷайбаи ҳабиби аллоҳи алмброаҳи ман фавқи сабъи самовот , гуфтои расӯли худо ( с ) ҳар гуҳ ки бар ҷиноҳи сафар будӣ миёни занони хеш қуръа задӣ он яке ки қуръаи вай бар омадӣ бо худ бсФри барадӣ . Ғзўӣ пеш омад қуръаи бузади қуръаи ман баромади маро бо худ бабради пас аз он ки ояти ҳиҷоби омада буд аз осмону занони он гуҳ дар парда будандӣ , маро дар ҳўдҷӣ нишонданду мсоФрўори буқати нузулу вақти раҳил фурӯ меовараданду брмидоштнд , то расӯли худо аз он ғзоаҳи фориғи гашти фатҳ бар омада ва боз гаштау наздики Мадинаи расида , шабӣ аз шабҳо бмнзли фурӯи омада будем ман аз ҳўдҷи беруни омадам ва аз қофила дар гузаштами ҳоҷатиро ки дар пеши доштам , чун бози омадами ақдӣ ки дар бардоштам аз ҷазаъи зафор гум карда будам ҳам дар он ҳол баталаб ҷазаъи бозгаштаму диранги ман дар ҷусту ҷӯии он дарози гашт , чун бози омадами лашкари рафта буд ва аз нузули ман бехабар буданд ҳаме пиндоштанд ки ман дар ҳўдҷ нишастаам ва дар сабукии ҳўдҷ андеша накарданд ки занони он гуҳи сабк тан буданд бегӯшт . Анмои иأклни алълқаҳи ман алтъому лами иғшҳни аллҳм . Чун ақди хеши бозёфтаму бози гаштами қавм рафта буданду манзил холӣ гашта , лӣси баҳои доъу лои мҷиб . Танҳо ва ғамгин бинишастам ва аз дилтангӣу андӯҳи чашмам дар хоб шуд , Сафавони бен алмътли алслмии алмродӣ бо пас мондаи лашкар буд бомдод расед бони манзил , савод шахсе дид онҷо танҳо хуфта чун фароз омад маро бишнохт ки дида буд пеш аз нузули ояти ҳиҷоб , ҳаме астрҷоъ кард бтъҷб ки анои ллаҳ , ин чаҳ кораст ва чаҳ ҳол ? , ман бострҷоъи вай аз хоб даромадаму бостини пероҳан рӯй хеши бпўшидм , Фўи аллоҳи мо клмнии бклмаҳу ло самъат манеҳ калимаи ғайри астрҷоъаҳ ,у аллоҳ ки бо ман як сухан нагуфт ва на аз ваии ҳеҷ сухан шунидам магари он калимаи астрҷоъ , он гуҳи роҳилаи хеши бхўобониду пой бар дасти ваии ниҳод то ман барнишастам , Сафавони маҳор бадаст гирифт ва меронад то блшкр дар раседем бҷмъии мунофиқон бар гузаштем давр аз лашкари фурӯи омада ,у одати мунофиқони чунин буд ки пайвастаи гӯша Эй гирифтандӣ ва дар миён мардум наомадандӣ , абди аллоҳи абии раиси мунофиқон ки эшонро дид гуфт ман ҳзаҳ ? кист ин зан ? гуфтанд Оиша , ҳамон соъати боътқоди хабиси хеш таън заду ҳадиси аФк дар миёни афканд , қолати ъоӣшаҳу ҳлки ман ҳлки фӣу кони алзии Фўлӣ кибра манеҳам абди аллоҳи бен абии бен селлул . Оиша гуфт чун бмдинаҳи омадем бемор шудам муддати як моҳу асҳоби аФк дар гуфту гӯии омада ва ман аз он бехабару ноогоҳ ,у ранҷи ман аз он бештар буд ки аз расӯли худои он лутф ки ҳар бор дидамӣ ба бемории ин бори нмидидм ва сабаб намедонистам ки гумони бад наме барадам , аз расӯл беш аз он намедидам ки гоҳи гоҳ дар омадӣ ва салом кардӣ ва гуфтӣ : Киеви тикам ?

قوله تعالی: «إِنَّ الَّذِینَ جاؤُ بِالْإِفْکِ» نقله اخبار و حمله آثار روایت کرده‌اند باسناد درست از مادر مؤمنان عائشة الصّدیقة بنت الصّدیق جیبة حبیب اللَّه المبرّاة من فوق سبع سماوات، گفتا رسول خدا (ص) هر گه که بر جناح سفر بودی میان زنان خویش قرعه زدی آن یکی که قرعه وی بر آمدی با خود بسفر بردی. غزوی پیش آمد قرعه بزد قرعه من برآمد مرا با خود ببرد پس از آن که آیت حجاب آمده بود از آسمان و زنان آن گه در پرده بودندی، مرا در هودجی نشاندند و مسافروار بوقت نزول و وقت رحیل فرو می‌آوردند و برمیداشتند، تا رسول خدا از آن غزاة فارغ گشت فتح بر آمده و باز گشته و نزدیک مدینه رسیده، شبی از شبها بمنزل فرو آمده بودیم من از هودج بیرون آمدم و از قافله در گذشتم حاجتی را که در پیش داشتم، چون باز آمدم عقدی که در برداشتم از جزع ظفار گم کرده بودم هم در آن حال بطلب جزع بازگشتم و درنگ من در جست و جوی آن دراز گشت، چون باز آمدم لشکر رفته بود و از نزول من بی‌خبر بودند همی پنداشتند که من در هودج نشسته‌ام و در سبکی هودج اندیشه نکردند که زنان آن گه سبک تن بودند بی‌گوشت. انّما یأکلن العلقة من الطعام و لم یغشهنّ اللحم. چون عقد خویش بازیافتم و باز گشتم قوم رفته بودند و منزل خالی گشته، لیس بها داع و لا مجیب. تنها و غمگین بنشستم و از دلتنگی و اندوه چشمم در خواب شد، صفوان بن المعطل السلمی المرادی با پس مانده لشکر بود بامداد رسید بآن منزل، سواد شخصی دید آنجا تنها خفته چون فراز آمد مرا بشناخت که دیده بود پیش از نزول آیت حجاب، همی استرجاع کرد بتعجب که انا للَّه، این چه کارست و چه‌ حال؟، من باسترجاع وی از خواب درآمدم و بآستین پیراهن روی خویش بپوشیدم، فو اللَّه ما کلّمنی بکلمة و لا سمعت منه کلمة غیر استرجاعه، و اللَّه که با من یک سخن نگفت و نه از وی هیچ سخن شنیدم مگر آن کلمه استرجاع، آن گه راحله خویش بخوابانید و پای بر دست وی نهاد تا من برنشستم، صفوان مهار بدست گرفت و میراند تا بلشکر در رسیدیم بجمعی منافقان بر گذشتیم دور از لشکر فرو آمده، و عادت منافقان چنین بود که پیوسته گوشه‌ای گرفتندی و در میان مردم نیامدندی، عبد اللَّه ابیّ رئیس منافقان که ایشان را دید گفت من هذه؟ کیست این زن؟ گفتند عایشه، همان ساعت باعتقاد خبیث خویش طعن زد و حدیث افک در میان افکند، قالت عائشة و هلک من هلک فیّ و کان الّذی فولی کبره منهم عبد اللَّه بن ابیّ بن سلول. عایشه گفت چون بمدینه آمدیم بیمار شدم مدت یک ماه و اصحاب افک در گفت و گوی آمده و من از آن بی خبر و ناآگاه، و رنج من از آن بیشتر بود که از رسول خدا آن لطف که هر بار دیدمی به بیماری این بار نمیدیدم و سبب نمی‌دانستم که گمان بد نمی بردم، از رسول بیش از آن نمی‌دیدم که گاه گاه در آمدی و سلام کردی و گفتی:کیف تیکم؟

Охир чун аз он беморӣ ба шудам ва сиҳҳат ёфтам шабии беруни омадам боам мусаттаҳи бинти абии раҳами бен алмтлби бен абди мноФи сӯй саҳро мерафтем қзоءи ҳоҷатроу даст ва рӯй шустанро ки он гуҳи одат араб набӯд дар хонаҳо таҳорати ҷои сохтан , чун фориғи шудем ва рӯй бахона ниҳодемам мусаттаҳро пой дар чодар афтод бар вай дар омад нафрин кард бар писари хеш , гуфт тъси мусаттаҳ , Оиша гуфт бӣси мо қиллати أи тсбини рҷлои қади шаҳди бдро , бад гуфтӣу носазо май дашноми диҳӣ касеро ки ба бадари ҳозир буд ,ам мусаттаҳ гуфт эй ҳнтоаҳи хабари надорӣ ва нишнидӣ ки вай чаҳ гуфт дар ҳақи туу асҳоби аФк чаҳ мигўинд , Оиша гуфт чаҳ мигўинди маро хабар куну огоҳии даҳ ,ам мусаттаҳи қисса дар гирифту сухани асҳоби аФк бо вай бигуфт , Оиша гуфт чун он сухан шунидам ҷаҳон бар ман торики гашту бемории яке даҳ шуд , андӯҳгину мутаҳайири бахонаи бози омадам бо чашми гирёну дили бирён , расӯли худо дар омад ва ҳам бар он қоида гуфт : Киеви тикам ?

آخر چون از آن بیماری به شدم و صحت یافتم شبی بیرون آمدم با ام مسطح بنت ابی رهم بن المطّلب بن عبد مناف سوی صحرا می‌رفتیم قضاء حاجت را و دست و روی شستن را که آن گه عادت عرب نبود در خانه‌ها طهارت جای ساختن، چون فارغ شدیم و روی بخانه نهادیم ام مسطح را پای در چادر افتاد بر وی در آمد نفرین کرد بر پسر خویش، گفت تعس مسطح، عایشه گفت بئس ما قلت أ تسبین رجلا قد شهد بدرا، بد گفتی و ناسزا می دشنام دهی کسی را که به بدر حاضر بود، ام مسطح گفت ای هنتاه خبر نداری و نشنیدی که وی چه گفت در حق تو و اصحاب افک چه میگویند، عایشه گفت چه میگویند مرا خبر کن و آگاهی ده، ام مسطح قصه در گرفت و سخن اصحاب افک با وی بگفت، عایشه گفت چون آن سخن شنیدم جهان بر من تاریک‌ گشت و بیماری یکی ده شد، اندوهگین و متحیر بخانه باز آمدم با چشم گریان و دل بریان، رسول خدا در آمد و هم بر آن قاعده گفت: کیف تیکم؟

Гуфтам ё расӯли аллоҳи тأзни лии ани отӣ Абуӣ , марои дастурии диҳӣ то дар пеши падар ва модар шавам ,у мақсӯди ман он буд то азишон хабари дурусти пурсам аз аҳволи хешу ончӣ дар ҳақи ман мигўинд , расӯли маро дастурӣ доду омадаму модарро гуфтам ё ИМАи мо итҳдси аннос ? мардум чаҳ мигўинд ва дар кори ман сухан чаҳ мироннд ? модар гуфт ё бунияи ҳўнии алейк Фўи аллоҳи лқли мо канти амрأаҳи қт разӣа ъанд раҷули лҳои зроӣри алои аксрни алайҳои ҳсдо . Сухан кӯтоҳ кун эй духтараку осони фарои гиру аллоҳ ки кам уфтад зании писандида ва дӯст дошта шавҳари хеш ва ӯро зроӣр буд ки на бар вай ҳасад баранд ва дар кор вай гуфт ва гӯй кунанд , Оиша бтъҷб гуфт субҳони аллоҳ ӯ қади итҳдси анноси бҳзо ? мардуми дарин сухани мигўинд ва тавонад буд ки гӯйанд ?

گفتم یا رسول اللَّه تأذن لی ان آتی ابویّ، مرا دستوری دهی تا در پیش پدر و مادر شوم، و مقصود من آن بود تا ازیشان خبر درست پرسم از احوال خویش و آنچه در حق من میگویند، رسول مرا دستوری داد و آمدم و مادر را گفتم یا امه ما یتحدّث الناس؟ مردم چه میگویند و در کار من سخن چه میرانند؟ مادر گفت یا بنیة هوّنی علیک فو اللَّه لقل ما کانت امرأة قطّ رضیّة عند رجل لها ضرائر الّا اکثرن علیها حسدا. سخن کوتاه کن ای دخترک و آسان فرا گیر و اللَّه که کم افتد زنی پسندیده و دوست داشته شوهر خویش و او را ضرائر بود که نه بر وی حسد برند و در کار وی گفت و گوی کنند، عایشه بتعجب گفت سبحان اللَّه او قد یتحدّث الناس بهذا؟ مردم درین سخن میگویند و تواند بود که گویند؟

Гуфтои пас аз он ҳама шаб гиристам ва хоб накардам кор баҷое расед ки расӯли худо машварат кард бо Усомаи бен зайду алии бен абии толиб ( ъ ) дар фироқи аҳли хеши эшон ончӣ донистанд аз бароъат ва покӣ гуфтанду алии бен абӣ толиб гуфт ҳоли вай аз канизак пресс брираҳ ки вай бо ту рост гуяд , расӯл аз брираҳ пурсед брираҳ гуфт : лои аълами алайҳои алои мо иълми алсоӣғи фии табари алзҳби ғайри анҳо ҷорӣаи ҳадисаи алсни тноми ани ъҷинҳои Фиأклаҳи алдоҷн .

گفتا پس از آن همه شب گریستم و خواب نکردم کار بجایی رسید که رسول خدا مشورت کرد با اسامة بن زید و علی بن ابی طالب (ع) در فراق اهل خویش ایشان آنچه دانستند از برائت و پاکی گفتند و علی بن ابی طالب گفت حال وی از کنیزک پرس بریره که وی با تو راست گوید، رسول از بریره پرسید بریره گفت: لا اعلم علیها الّا ما یعلم الصّائغ فی تبر الذهب غیر انها جاریة حدیثة السنّ تنام عن عجینها فیأکله الدّاجن.

Оиша гуфт расӯли худо дар он рӯзҳо ки ин гуфт ва гӯй мекарданд як бори пеш ман нанишаст ва бо ман ҳадис накард ,у маро на дар шаби хоб буд ва на дар рӯзи ором , пайвастаи сӯзону гирёну ҳайрон . Як моҳи бад-ӣн сифат бигузашт охири рӯзии расӯли худо дар омаду наздик ман бинишаст гуфт : ё ъоӣшаҳи блғнии ънки кзоу кзои ?фони канти бриӣаҳи Фсибрӣки аллоҳу ани канти алммти бзнби ФостғФрии аллоҳу тўбии илайҳи ?фони алъбди азои аътрФи бзнбаҳи сами тоби тоби аллоҳи алайҳ .

عایشه گفت رسول خدا در آن روزها که این گفت و گوی میکردند یک بار پیش من ننشست و با من حدیث نکرد، و مرا نه در شب خواب بود و نه در روز آرام، پیوسته سوزان و گریان و حیران. یک ماه بدین صفت بگذشت آخر روزی رسول خدا در آمد و نزدیک من بنشست گفت: یا عائشة بلّغنی عنک کذا و کذا فان کنت بریئة فسیبرئک اللَّه و ان کنت الممت بذنب فاستغفری اللَّه و توبی الیه فانّ العبد اذا اعترف بذنبه ثم تاب تاب اللَّه علیه.

Оиша чун ин сухан аз расӯл бишунид гуфто зор бигиристам ва ҳамчун дег бар сари оташи ҷўшидм , рӯй бо падар кардам гуфтам аҷби ании расӯли аллоҳи Фимои қол , расӯли худоро дар ончӣ мегуяд ҷавоби даҳ аз баҳри ман ва дар кори ман , падар гуфту аллоҳи мо адрии мо ақўли лрсўли аллоҳ , рӯй бо модар кардам гуфтам ту ӯро ҷавоби даҳ , мо дар ҳамон гуфт ки падар гуфт , пас чун дармондам гуфтам ореи бдонстм ва ин ҳадиси чунон бсмъи шумо расида ки дар нафаси шумо муқарар гашта ва агар ман сухан гӯям бброءту покии хеши шумо маро ростгӯӣ надоред ва агар эътирофи орми бгноҳӣ ки накардааму аллоҳ худ медонад ки аз он барем ва бегуноҳ , шумо маро ростгӯӣ доред , мисли ман ин соъат мисли падар Юсуфаст ки гуфт : Фсбри ҷамилу аллоҳи алмстъони алии мо тсФўн , ин сухан бигуфтам ва дар ҷома хоб шудам ки худ биллоҳ тафвиз карда ва дар дили яқини доштам ки аллоҳи маро мубарро кунаду расӯлро аз ҳоли ман хабар диҳад ,у аллоҳ ки гумони набардам ки дар шаъни ман оёти қуръону ваҳй пок фиристад ки худро аз он ҳақиртар донистам , балии умеди доштам ки расӯлро дар хоб бинмоеду покии ман бар вай пайдо кунад , гуфтоу аллоҳ ки расӯли худои ҳам дар он маҷлис нишаста буд ва ҳечкас аз аҳли байти брнхостаҳ буд ки осори нузули ваҳй бар расӯли худои пайдои гашт , бурузи зимистонии арақ аз ваии равони гашт , аз гарони бории ваҳии манзил ҳамчун ақди марворид ки бугсалад аз пешонии мубораки ваии Қатарот арақ меафтод , чун фориғи гашт бмн нагирист хандон ва шодон гуфт : абшрӣ ё ъоӣшаҳ аммоу аллоҳи Фқди броки аллоҳ ,у қрأ « إни аллазӣнаи ҷоؤи болإФк »

عایشه چون این سخن از رسول بشنید گفتا زار بگریستم و همچون دیگ بر سر آتش جوشیدم، روی با پدر کردم گفتم اجب عنّی رسول اللَّه فیما قال، رسول خدا را در آنچه میگوید جواب ده از بهر من و در کار من، پدر گفت و اللَّه ما ادری ما اقول لرسول اللَّه، روی با مادر کردم گفتم تو او را جواب ده، ما در همان گفت که پدر گفت، پس چون درماندم گفتم آری بدانستم و این حدیث چنان بسمع شما رسیده که در نفس شما مقرر گشته و اگر من سخن گویم ببراءت و پاکی خویش شما مرا راستگوی ندارید و اگر اعتراف آرم بگناهی که نکرده‌ام و اللَّه خود میداند که از آن بریم و بی‌گناه، شما مرا راستگوی دارید، مثل من این ساعت مثل پدر یوسف است که گفت: فَصَبْرٌ جَمِیلٌ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلی‌ ما تَصِفُونَ، این سخن بگفتم و در جامه خواب شدم که خود باللّه تفویض کرده و در دل یقین داشتم که اللَّه مرا مبرا کند و رسول را از حال من خبر دهد، و اللَّه که گمان نبردم که در شأن من آیات قرآن و وحی پاک فرستد که خود را از آن حقیرتر دانستم، بلی امید داشتم که رسول را در خواب بنماید و پاکی من بر وی پیدا کند، گفتا و اللَّه که رسول خدا هم در آن مجلس نشسته بود و هیچکس از اهل بیت برنخاسته بود که آثار نزول وحی بر رسول خدا پیدا گشت، بروز زمستانی عرق از وی روان گشت، از گران باری وحی منزل همچون عقد مروارید که بگسلد از پیشانی مبارک وی قطرات عرق می‌افتاد، چون فارغ گشت بمن نگریست خندان و شادان گفت: ابشری یا عائشة اما و اللَّه فقد براک اللَّه، و قرأ «إِنَّ الَّذِینَ جاؤُ بِالْإِفْکِ»

эй болкзб ,у саммии аФкои лкўнаҳи мсрўФои ан алҳақ , иқоли аФки алшии ءи азои қалбаи ани виҷҳау злки ани ъоӣшаҳи канти тстҳқи алсноءи бмои канти алайҳи ман алҳсонаҳу алшрФи Фмни рмоҳои болсўءи қалби аламри ани виҷҳа . « асабаи мнкм » эй ҳам ҷимоъаи ман алмуслимӣн манеҳам абди аллоҳи бен абии бен селлулу мусаттаҳи бен асосаи бен ибоди бен алмтлбу ҳисони бен собити алонсорӣу ҳмнаҳи бинти ҷҳши завҷаи талҳаи бен убайди аллоҳ , аз асҳоби аФки ин чаҳорро ном бардаанд ва эшонро шиносанду расӯли худои баъд аз нузули оёти бароъати Оишаи эшонро ҳад Фриаҳ зад ҳар яке ҳаштод зарба . « лои тҳсбўаҳи шрои лакам » ани хитоб бо Оишааст ва бо Сафавон ки ин нисбати дурӯғ бо вай карданд , ва гуфтаанд хитоб бо Оишааст ва бо падару модари вай ва бо расӯли худо ва бо Сафавон , мегуяд мапиндоред шумо ки он дурӯғ ки бар эшон бастанд ва ин андӯҳи саъб ки бшмо ҳамагон расед шуморо бтар буд балки он шуморо беҳтар буд ки раби алъзаҳи дурӯғи эшон пайдо карду боёти танзилу ваҳии ҳақи Оишаро азиз карду гиромӣу ҳамаро бпокии вай шод карду чашми равшан , имрӯзи дарин ҷаҳону фардои биҳишти ҷовдону музд бекарон , воншд .

ای بالکذب، و سمّی افکا لکونه مصروفا عن الحق، یقال افک الشّی‌ء اذا قلبه عن وجهه و ذلک انّ عائشة کانت تستحق الثناء بما کانت علیه من الحصانة و الشرف فمن رماها بالسّوء قلب الامر عن وجهه. «عُصْبَةٌ مِنْکُمْ» ای هم جماعة من المسلمین منهم عبد اللَّه بن ابیّ بن سلول و مسطح بن اثاثة بن عباد بن المطلب و حسان بن ثابت الانصاری و حمنة بنت جحش زوجه طلحة بن عبید اللَّه، از اصحاب افک این چهار را نام برده‌اند و ایشان را شناسند و رسول خدا بعد از نزول آیات برائت عایشه ایشان را حدّ فریه زد هر یکی هشتاد ضربه. «لا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَکُمْ» ان خطاب با عایشه است و با صفوان که این نسبت دروغ با وی کردند، و گفته‌اند خطاب با عایشه است و با پدر و مادر وی و با رسول خدا و با صفوان، میگوید مپندارید شما که آن دروغ که بر ایشان بستند و این اندوه صعب که بشما همگان رسید شما را بتر بود بلکه آن شما را بهتر بود که رب العزه دروغ ایشان پیدا کرد و بآیات تنزیل و وحی حق عایشه را عزیز کرد و گرامی و همه را بپاکی وی شاد کرد و چشم روشن، امروز درین جهان و فردا بهشت جاودان و مزد بی کران، وانشد.

Азои аҳли алкромаҳи акрмўнӣ

اذا اهل الکرامة اکرمونی

Флои ахшии алҳўони ман аллӣом

فلا اخشی الهوان من اللئام‌

Флиси ҳўи анҳми ъндии ҳўоно

فلیس هو انهم عندی هوانا

Ва локини алҳўони ман алкром

و لکن الهوان من الکرام‌

« лкл амрӣ манеҳам » эй ман алъсбаҳи алкозбаҳ . « мо актсби ман алإсм » эй ҷзоءи мо аҷтрҳи ман алзнби алии қадари мо хози фӣаи лони бъзҳми зҳку бъзҳми скту бъзҳми такаллум , «у алзии тўлии кибра » эй таҳаммули муаззамаи Фбдأи болхўзи фӣа , « ?лаи азоби азим » қрأи ёқӯби кибраи бзми алкоФ ,у қроءаҳи алъомаҳи кибраи бксри алкоФ ,у ҳумои луғатон , иқоли кибри сёсаҳи анноси фии алмоли болксру алзми ҷмиъо ,у алкбри ман алткбири болксри лои ғайр ,у қили маъноаи алзии қоми бошоъаҳи алҳдису болиғи фӣа ,у ҳўи абди аллоҳи бен абӣ , « ?лаи азоби азим » яъне явми алқёмаҳу анмои самоаи ъзимои лонаи ихлди фии алнор ,у қил «у алзии тўлии кибра » ҳўи ҳисони бен собити азоби фии алднёи бони зҳби Басрау шулати идоаҳ , рӯй ани мсрўқи қол : кант ъанд ъоӣшаҳи Фдхли ҳисони бен собити Фомрти Фолқии ?лаи всодаҳи Флмои харҷи қиллати лъоӣшаҳ , тдъини ҳозои алрҷли идхли алейку қади қоли мо қолу анзли аллоҳи фӣа , «у алзии тўлӣ кибра манеҳам ?лаи азоби азим » , Фқолти раъии азобашад ман алъмӣу лаъли аллоҳи иҷъли злки алъзоби алъзими зҳоби Басра ,у қолати анаи кони идФъи ан алнабӣ ,у қили ҳўи мусаттаҳи бен асосау алъзоби алъзими зҳоби Басраи фии алднё .

«لِکُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ» ای من العصبة الکاذبة. «مَا اکْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ» ای جزاء ما اجترح من الذنب علی قدر ما خاض فیه لانّ بعضهم ضحک و بعضهم سکت و بعضهم تکلّم، «وَ الَّذِی تَوَلَّی کِبْرَهُ» ای تحمّل معظمه فبدأ بالخوض فیه، «لَهُ عَذابٌ عَظِیمٌ» قرأ یعقوب کبره بضم الکاف، و قراءة العامة کبره بکسر الکاف، و هما لغتان، یقال کبر سیاسة النّاس فی المال بالکسر و الضمّ جمیعا، و الکبر من التکبیر بالکسر لا غیر، و قیل معناه الّذی قام باشاعة الحدیث و بالغ فیه، و هو عبد اللَّه بن ابیّ، «لَهُ عَذابٌ عَظِیمٌ» یعنی یوم القیامة و انّما سمّاه عظیما لانّه یخلد فی النّار، و قیل «وَ الَّذِی تَوَلَّی کِبْرَهُ» هو حسان بن ثابت عذاب فی الدّنیا بان ذهب بصره و شلّت یداه، روی عن مسروق قال: کنت عند عائشة فدخل حسان بن ثابت فامرت فالقی له وسادة فلما خرج قلت لعائشة، تدعین هذا الرّجل یدخل علیک و قد قال ما قال و انزل اللَّه فیه، «وَ الَّذِی تَوَلَّی کِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِیمٌ»، فقالت رأی عذاب اشدّ من العمی و لعلّ اللَّه یجعل ذلک العذاب العظیم ذهاب بصره، و قالت انّه کان یدفع عن النبیّ، و قیل هو مسطح بن اثاثه و العذاب العظیم ذهاب بصره فی الدّنیا.

« луи лои إзи смътмўаҳи занни алмؤмнўн » яъне мстҳоу ҳисон , «у алмؤмнот » яъне ҳмнаҳи бинти ҷҳш , « бأнФсҳми хиро » яъне бомсолҳми ман алмؤмнину алмؤмнўни каллаами кнФси воҳида ,у қили маъноаи ?ҳуллои знўои бҳмои мо изни болрҷли луи халои бомау болмрأаҳи луи хулати бобнҳои лони азўоҷ алнабӣ ИМАоти алмؤмнин ,у қили ?ераади бҳзаҳи алоиаҳи абои Айюби алонсорӣ ва амрأтаҳам Айюб ,у злки Фимо рӯй Муҳамади бен исҳоқи бен ясори ани риҷолаи ани абои Айюби холиди бен зайди қолати ?ла амрأтаҳам Айюб ё абои Айюб аммо тсмъи мо иқўли анноси фии ъоӣшаҳ ?

«لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ» یعنی مسطحا و حسّان، «وَ الْمُؤْمِناتُ» یعنی حمنة بنت جحش، «بِأَنْفُسِهِمْ خَیْراً» یعنی بامثالهم من المؤمنین و المؤمنون کلّهم کنفس واحدة، و قیل معناه هلّا ظنوا بهما ما یظنّ بالرّجل لو خلا بامّه و بالمرأة لو خلت بابنها لانّ ازواج النبیّ امّهات المؤمنین، و قیل اراد بهذه الایة ابا ایوب الانصاری و امرأته ام ایوب، و ذلک فیما روی محمد بن اسحاق بن یسار عن رجاله انّ ابا ایوب خالد بن زید قالت له امرأته ام ایوب یا ابا ایوب اما تسمع ما یقول النّاس فی عائشة؟

Қоли балӣу злки алкзби أи канти фоилаи злк ёам Айюб ? қолати лоу аллоҳи мо канти лои фаъла , қоли Фъоӣшаҳу аллоҳи хайри мнки субҳони аллоҳи ҳозои бӯҳтони азим , Фонзли аллоҳ « луи лои إзи смътмўаҳи занни алмؤмнўну алмؤмноти бأнФсҳми хиро » комаи феъли абӯи Айюбу соҳбтаҳ , «у қолўои ҳозои إФки мубин » эй кизби байн .

قال بلی و ذلک الکذب أ کنت فاعلة ذلک یا ام ایوب؟ قالت لا و اللَّه ما کنت لا فعله، قال فعائشة و اللَّه خیر منک سبحان اللَّه هذا بهتان عظیم، فانزل اللَّه «لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَیْراً» کما فعل ابو ایوب و صاحبته، «وَ قالُوا هذا إِفْکٌ مُبِینٌ» ای کذب بیّن.

« луи лои ҷоؤи алайҳ » эй ?ҳуллои ҷоءўои алии мо зъмўо , « бأрбъаҳи шуҳадоъи Фإзи лами иأтўои болшҳдоء Фأўлӣк ъанд аллоҳ » эй фии ҳукми аллоҳ , « ҳам алкозбўн » фӣаи далели алии ани ман қзФҳои баъди нузули ҳзаҳи алоиаҳи сори коФрои биллоҳи ъзу ҷли лмои фӣаи ман ради шҳодаҳи аллоҳи лҳои болброءаҳ «у луи лои фазли аллоҳи алайкуму раҳматаи фии алднёу алохраҳи лмскми Фимои أФзтми фӣа » эй хзтми фӣаи ман ҳадиси алқзФ , « азоби азим » қоли ибни аббос : эй азоби лои инқитоъи ?ла яъне фии алохраҳи лонаи зикри азоби алднёи ман қабл , Фқол : «у алзии тўлӣ кибра манеҳам ?лаи азоби азим » Фқди асобаҳи ?фонаи ҷилду ҳад .

«لَوْ لا جاؤُ عَلَیْهِ» ای هلّا جاءوا علی ما زعموا، «بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَإِذْ لَمْ یَأْتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِکَ عِنْدَ اللَّهِ» ای فی حکم اللَّه، «هُمُ الْکاذِبُونَ» فیه دلیل علی ان من قذفها بعد نزول هذه الایة صار کافرا باللّه عزّ و جل لما فیه من رد شهادة اللَّه لها بالبراءة «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَتُهُ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ لَمَسَّکُمْ فِیما أَفَضْتُمْ فِیهِ» ای خضتم فیه من حدیث القذف، «عَذابٌ عَظِیمٌ» قال ابن عباس: ای عذاب لا انقطاع له یعنی فی الآخرة لانّه ذکر عذاب الدنیا من قبل، فقال: «وَ الَّذِی تَوَلَّی کِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذابٌ عَظِیمٌ» فقد اصابه فانه جلد و حدّ.

Рӯати умраи ани ъоӣшаҳи ан алнабӣ ( с ) лмои нзлти ҳзаҳи алоиаҳи ҳади арбаъаи нафар : абди аллоҳи бен абӣу ҳисони бен собиту мусаттаҳи бен асосау ҳмнаҳи бинти ҳаҷаш .

روت عمرة عن عائشة انّ النبی (ص) لمّا نزلت هذه الایة حدّ اربعة نفر: عبد اللَّه بن ابیّ و حسّان بن ثابت و مسطح بن اثاثة و حمنة بنت حجش.

« إзи тлқўнаҳи бأлснткм » алтлқӣу алтлқФи воҳиду ҳўи ахзи алкломи шифоҳан ,у қоли муҷоҳиду мақотил : ирўиаҳи бъзкми ани баъз ,у қоли алклбӣ : кон алрҷл манеҳам илқии алрҷли Фиқўли блғнии кзоу кзои итлқўнаҳи тлқё . Мегуяд он гуҳ ки аз даҳани якдигари ин сухан фаро меситадед бзбонҳои хеш ва бо якдигари мирондид , ва бар қроءти Оиша « тлқўнаҳ » бксри лоаму тахфифи қофи ман алўлқу ҳўи алосроъи илои алкзби он гуҳ ки чунон дурӯғи зуди фаро он мешитобидед бзбонҳои хеш , «у тқўлўни бأФўоҳкми мо лӣси лакам ба илм » ман алФриаҳ эй ттҷрؤни алии алнтқ ба фии аҳл алнабӣ , « тҳсбўнаҳи ҳино » тзнўни анаи саҳли лои асми фӣа , « ва ҳў ъанд аллоҳи азим » фии алўзр ,у қилу тҳсбўни злки умарои хФиФои исиро ва злк ъанд аллоҳи занби азими фӣаи азии расӯли аллоҳу Ромии албрӣ .

«إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِکُمْ» التلقی و التلقف واحد و هو اخذ الکلام شفاها، و قال مجاهد و مقاتل: یرویه بعضکم عن بعض، و قال الکلبی: کان الرّجل منهم یلقی الرّجل فیقول بلّغنی کذا و کذا یتلقونه تلقیا. میگوید آن گه که از دهن یکدیگر این سخن فرا می‌ستدید بزبانهای خویش و با یکدیگر میراندید، و بر قراءت عایشه «تَلَقَّوْنَهُ» بکسر لام و تخفیف قاف من الولق و هو الاسراع الی الکذب آن گه که چنان دروغ زود فرا آن می‌شتابیدید بزبانهای خویش، «وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِکُمْ ما لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ» من الفریة ای تتجرؤن علی النطق به فی اهل النبیّ، «تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً» تظنّون انه سهل لا اثم فیه، «وَ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِیمٌ» فی الوزر، و قیل و تحسبون ذلک امرا خفیفا یسیرا و ذلک عند اللَّه ذنب عظیم فیه اذی رسول اللَّه و رمی البرئ.

«у луи лои إзи смътмўаҳ » эй ?ҳуллои ази смътмўаҳ , « қиллатами мо икўни лно أн натакаллум бҳзо » эй лои иҳли лно ан нахавз фии ҳозои алҳдис , « сбҳонки ҳозои бӯҳтони азим » эй , ?ҳулло қиллатам ъанд злк , сбҳонк эй алъҷби ммни иқўли злки ҳозои кизби азим , ибҳти ман самъа ,у албҳтони алкзби иўоҷаҳ ба алмؤмн Фтҳир манеҳ ,у қили маънии сбҳонки ҳоҳнои таъолӣати ани ани иқоли фии рсўлки ҳозои албҳтони алъзим .

«وَ لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ» ای هلّا اذ سمعتموه، «قُلْتُمْ ما یَکُونُ لَنا أَنْ نَتَکَلَّمَ بِهذا» ای لا یحلّ لنا ان نخوض فی هذا الحدیث، «سُبْحانَکَ هذا بُهْتانٌ عَظِیمٌ» ای، هلّا قلتم عند ذلک، سبحانک ای العجب ممّن یقول ذلک هذا کذب عظیم، یبهت من سمعه، و البهتان الکذب یواجه به المؤمن فتحیر منه، و قیل معنی سبحانک هاهنا تعالیت عن ان یقال فی رسولک هذا البهتان العظیم.

Рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : « албҳтони алии албрии асқли ман алсмоўот » .

روی عن النبی (ص) قال: «البهتان علی البرئ اثقل من السماوات».

Қили маъноаи визри албоҳти асқли ман алсмоўот ,у қол : « ани алрҷли лиқўли лохиаҳ ё мроӣии Фиҳдми амалаи арбаъӣни ъомои ?фони лами икни ?лаи амали арбаъӣни ъомои أўқри визри арбаъӣни ъомо ,у ани алрҷли лиқзФи алмрأаҳи алмҳснаҳи албриӣаҳи Фиҳдми амали сабъин ъомои ?фони лами икни ?лаи амали сабъин ъомои аўқри визри сабъин ъомо » .

قیل معناه وزر الباهت اثقل من السماوات، و قال: «انّ الرّجل لیقول لاخیه یا مرائی فیهدم عمله اربعین عاما فان لم یکن له عمل اربعین عاما أوقر وزر اربعین عاما، و ان الرّجل لیقذف المرأة المحصنة البریئة فیهدم عمل سبعین عاما فان لم یکن له عمل سبعین عاما اوقر وزر سبعین عاما».

« иъзкми аллоҳи أни тъўдўо » яъне кӣ лои тъўдўо ,у қили кроҳаҳи ани тъўдўо , « лмслаҳ » эй ило мисли ҳозои алҳдиси ман алқзФу алхўзи фӣау алҷлўси маъаи алқозФу истимоъи ҳадиса , « أбдои إни кантами муъминин » ҷзоؤаҳи мзмр эй Фотъзўоу лои тъўдўо .

«یَعِظُکُمُ اللَّهُ أَنْ تَعُودُوا» یعنی کی لا تعودوا، و قیل کراهة ان تعودوا، «لِمِثْلِهِ» ای الی مثل هذا الحدیث من القذف و الخوض فیه و الجلوس مع القاذف و استماع حدیثه، «أَبَداً إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» جزاؤه مضمر ای فاتّعظوا و لا تعودوا.

«у ибини аллоҳи лаками алоёт » алдлолоти алўозҳот ,у қили алФроӣзу алоҳком , «у аллоҳи алӣам » бмсолҳкм , « ҳаким » бтдбиркм .

«وَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیاتِ» الدّلالات الواضحات، و قیل الفرائض و الاحکام، «وَ اللَّهُ عَلِیمٌ» بمصالحکم، «حَکِیمٌ» بتدبیرکم.

« إни аллазӣнаи иҳбўни أни ташайюъи алФоҳшаҳи фии аллазӣнаи омнўо » . Ин оят дар қзФи Оиша фурӯ омад аммо ҳукми он омаст дар зонеу қозФу мазҳар ва ҳар кас ки айб муъминон ҷӯяду зишти номии эшон талаб кунад , фоҳишаи Фои ном эшон кунад ва дар он кӯшад ва саъй кунад бФъл ё бқўл ё бъзми алФоҳшаҳи мо қубҳи ҷудо ,у алмроди баҳои ҳоҳнои алзнои кқўлаҳи фии алоъроФ : « қул إнмои ҳарами рабии алФўоҳши мо зуҳри минҳо ва мо батн » яъне ҳарами алзнои фии алълониаҳу алср ,у фии алнсоء « аллотии иأтини алФоҳшаҳ » яъне алзно ,у болоҳзоб « ман иأти мнкни бФоҳшаҳ » яъне алзно , « ?лаами азоби أлими фии алднё ,у алохраҳ » яъне абди аллоҳи бен абӣу асҳобаи алмноФқин ва ҳам аллазӣнаи бдءўои болоФку атўо ба ,у алъзоби фии алднёи алҳду фии алохраҳи нор , «у аллоҳи иълм » анҳми козбўн , «у أнтми лои тълмўн » лонаи ғайб . «у луи лои фазли аллоҳи алайкуму раҳматау أни аллоҳи рؤФи раҳим » ҷавоби луи лои мҳзўФ яъне лъоҷлкми болъқўбаҳ , қоли ибни аббос : ириди мусаттаҳу ҳисону ҳмнаҳ .

«إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا». این آیت در قذف عایشه فرو آمد اما حکم آن عام است در زانی و قاذف و مظهر و هر کس که عیب مؤمنان جوید و زشت نامی ایشان طلب کند، فاحشه فا نام ایشان کند و در آن کوشد و سعی کند بفعل یا بقول یا بعزم الفاحشة ما قبح جدا، و المراد بها هاهنا الزنا کقوله فی الاعراف: «قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ» یعنی حرّم الزنا فی العلانیة و السرّ، و فی النساء «اللَّاتِی یَأْتِینَ الْفاحِشَةَ» یعنی الزنا، و بالاحزاب «مَنْ یَأْتِ مِنْکُنَّ بِفاحِشَةٍ» یعنی الزّنا، «لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا، وَ الْآخِرَةِ» یعنی عبد اللَّه بن ابیّ و اصحابه المنافقین و هم الّذین بدءوا بالافک و اتوا به، و العذاب فی الدنیا الحدّ و فی الآخرة نار، «وَ اللَّهُ یَعْلَمُ» انّهم کاذبون، «وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» لانه غیب. «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ أَنَّ اللَّهَ رَؤُفٌ رَحِیمٌ» جواب لو لا محذوف یعنی لعاجلکم بالعقوبة، قال ابن عباس: یرید مسطح و حسّان و حمنة.

« ё أиҳои аллазӣнаи омнўои лои ттбъўои хутувоти алшитон » бошоъаҳи алФоҳшаҳи фии аллазӣнаи омнўо ,у қили хутувотаи всоўсаҳ ,у қили ҳаии алнзўри болмъосӣу сулӯки сиблати алшитону ақтФоءи осора , « ва ман итбъи хутувоти алшитони Фإнаҳи иأмри болФҳшоء » эй болқбоӣҳи ман алоъмол , «у алмнкр » , қили алмнкри Фкли мо икраҳи аллоҳи ъзу ҷл ,у қили алмнкри мо лои иърФаҳи алшръу лои алъқл , «у луи лои фазли аллоҳи алайкуму раҳматаи мо зкии мнкми ман أҳди أбдо » ҳозои улхитоби ллзини хозўои фии алоФк . Ва алмънии мо тҳри ман ҳозои алзнбу лои сулҳи амраи баъди алзии феъл ,у қили мо қабл тавбаи аҳади мнкм абадан ,у қили мо аслми аҳади мнкм ва мо аҳтдӣ .

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطانِ» باشاعة الفاحشة فی الّذین آمنوا، و قیل خطواته وساوسه، و قیل هی النذور بالمعاصی و سلوک سبیل الشیطان و اقتفاء آثاره، «وَ مَنْ یَتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّیْطانِ فَإِنَّهُ یَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ» ای بالقبائح من الاعمال، «وَ الْمُنْکَرِ»، قیل المنکر فکلّ ما یکره اللَّه عز و جل، و قیل المنکر ما لا یعرفه الشرع و لا العقل، «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَکی‌ مِنْکُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً» هذا الخطاب للّذین خاضوا فی الافک. و المعنی ما طهر من هذا الذنب و لا صلح امره بعد الّذی فعل، و قیل ما قبل توبة احد منکم ابدا، و قیل ما اسلم احد منکم و ما اهتدی.

«у локини аллоҳи изкии ман ишоء » эй иҳмлаҳи алии мо исир ба зокё ,у қили итҳри мо ишоءи ман алзнби болрҳмаҳу алмғФраҳ , «у аллоҳи самиъ » лмқолткм , « алӣам » бнёткму аъмолкм .

«وَ لکِنَّ اللَّهَ یُزَکِّی مَنْ یَشاءُ» ای یحمله علی ما یصیر به زاکیا، و قیل یطهر ما یشاء من الذنب بالرحمة و المغفرة، «وَ اللَّهُ سَمِیعٌ» لمقالتکم، «عَلِیمٌ» بنیّاتکم و اعمالکم.

«у лои иأтл » эй лои иҳлФу ҳўи иФтъли ман алолиаҳу ҳаии алқсм ,у қрأи абӯи ҷаъфару лои итأли бтқдими алтоءу таъхири алҳмзаҳ ,у алтолии алҳлФу алтҳкм , иқоли олӣу толӣу аӣтлии азои ҳлФ , « أўлўои алФзли мнкму алсъаҳ » алФзли фии аддӣн ,у алсъаҳи фии алмол ,у ҳўи абӯи бикри алсдиқ , « أни иؤтўо » яъне ани лои иؤтўо , « أўлии алқрбӣ » яъне мусаттаҳу ибни асосау кони ибни холаи абии бикр ,у қоли ман съолики алмҳоҷрин . Ин оят дар шаъни абӯи бикри садиқ фурӯ омад ки мусаттаҳро ҳамеша нафақа додӣ аз баҳри дарвешӣу хешовандӣ ки ибни холаи абӯи бикр буд ва аз ҷумлаи муҳоҷирин буд ва аз аҳли бадар буд , чун мусаттаҳ дар аФки Оиша сухан гуфт абӯи бикр хашм гирифту савганд ёд кард ки баъд аз он ӯро ҳеҷ чизи надиҳад , ва бар вай нафақа накунад , чун ин оят фурӯ омад абӯи бикри куффорат савганд кард , ва гуфту аллоҳи лои амнъи алнФқаҳи анҳу абадан . Мустафои алайҳи ассаломи ин оят бар абӯ бикр мехонд чун ӣнҷо расед ки : « أи лои тҳбўни أни иғФри аллоҳи лакам » абӯ бикр гуфт балии анои аҳби ани иғФри аллоҳи лӣ ,у қил «у лои иأтл » эй лои иқсри ман қўлҳм , лои иأлўои фалони ҷаҳда ва манеҳ қавлаи таъолӣ : « лои иأлўнкми хболо » , феълии ҳозои қавла : « أни иؤтўо » лои иҳтоҷи илои азмори ло . «у лиъФўоу лисФҳўо » алъФўи алстру алсФҳи алоъроз ,у қили алъФўи ани алоФъолу алсФҳи ани алоқўол ,у қоли ибни аббосу алзҳок : ақсми носи ман алсҳобаҳ манеҳам абӯи бикри ани лои итсдқўои алии раҷули такаллуми бшии ءи ман алоФку лои инФқўҳм , Фонзли аллоҳи ҳзаҳи алоиаҳ « أи лои тҳбўни أни иғФри аллоҳи лакам » маъноаи ани аҳббтми ани иғФри аллоҳи лаками знўбкми ФоғФрўои знўбкми Фимои бинкм , «у аллоҳи ғафури раҳим » .

«وَ لا یَأْتَلِ» ای لا یحلف و هو یفتعل من الالیة و هی القسم، و قرأ ابو جعفر و لا یتأل بتقدیم التّاء و تأخیر الهمزة، و التالی الحلف و التحکم، یقال آلی و تالی و ائتلی اذا حلف، «أُولُوا الْفَضْلِ مِنْکُمْ وَ السَّعَةِ» الفضل فی الدّین، و السعة فی المال، و هو ابو بکر الصدّیق، «أَنْ یُؤْتُوا» یعنی ان لا یؤتوا، «أُولِی الْقُرْبی‌» یعنی مسطح و ابن اثاثة و کان ابن خالة ابی بکر، و قال من صعالیک المهاجرین. این آیت در شأن ابو بکر صدّیق فرو آمد که مسطح را همیشه نفقه دادی از بهر درویشی و خویشاوندی که ابن خاله ابو بکر بود و از جمله مهاجرین بود و از اهل بدر بود، چون مسطح در افک عایشه سخن گفت ابو بکر خشم گرفت و سوگند یاد کرد که بعد از آن او را هیچ چیز ندهد، و بر وی نفقه نکند، چون این آیت فرو آمد ابو بکر کفارت سوگند کرد، و گفت و اللَّه لا امنع النفقة عنه ابدا. مصطفی علیه السلام این آیت بر ابو بکر میخواند چون اینجا رسید که: «أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ» ابو بکر گفت بلی انا احبّ ان یغفر اللَّه لی، و قیل «وَ لا یَأْتَلِ» ای لا یقصر من قولهم، لا یألوا فلان جهده و منه قوله تعالی: «لا یَأْلُونَکُمْ خَبالًا»، فعلی هذا قوله: «أَنْ یُؤْتُوا» لا یحتاج الی اضمار لا. «وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا» العفو السّتر و الصفح الاعراض، و قیل العفو عن الافعال و الصفح عن الاقوال، و قال ابن عباس و الضحاک: اقسم ناس من الصحابة منهم ابو بکر ان لا یتصدقوا علی رجل تکلّم بشی‌ء من الافک و لا ینفقوهم، فانزل اللَّه هذه الآیة «أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ» معناه ان احببتم ان یغفر اللَّه لکم ذنوبکم فاغفروا ذنوبکم فیما بینکم، «وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ».

« إни аллазӣнаи ирмўни алмҳсноти алғоФлоти алмؤмнот » алғоФлаҳи ани алФоҳшаҳи ани лои иқъи фии қалбҳо ,у канти ъоӣшаҳи кзлк , « лънўои фии алднёу алохраҳу ?лаами азоби азим » қоли мақотили ҳозои хоси фии абди аллоҳи бен абӣу кони мноФқо , ва рӯй ани хсиФи қол : қиллати лсъиди бен ҷбири ман қзФи муъминаи лаънаи аллоҳи фии алднёу алохраҳ , Фқоли злки лъоӣшаҳи хосса ,у қоли қавми ҳаии лъоӣшаҳу азўоҷ алнабӣ дуни соири алмؤмнот , ва рӯй ани ибни аббоси қол : ҳзаҳи фии шаъни ъоӣшаҳу азўоҷ алнабӣ хоссаи лӣси фӣҳо тавба , ва ман қзФи амрأаҳи муъминаи Фқди ҷаъли аллоҳи ?лаи тавбаи сами қрأ «у аллазӣнаи ирмўни алмҳсноти сами лами иأтўои бأрбъаҳи шуҳадоъ » илои қавла : « إлои аллазӣнаи тобўо » , Фҷъли лҳؤлоءи тавбау лами иҷъли лоўлӣки тавба ,у қоли алохрўни нзлти ҳзаҳи алоиаҳи фии азўоҷ алнабӣ ( с )у кони злки кзлк ҳатто нзлти алоиаҳи алтии фии аввали алсўраҳ «у аллазӣнаи ирмўни алмҳсноти сами лами иأтўои бأрбъаҳи шуҳадоъ » илои қавла : « Фإни аллоҳи ғафури раҳим » Фонзли аллоҳи алҷлду алтўбаҳ . « явми ташаҳҳуди алайҳим » қрأи Ҳамзау алксоӣии ишҳди болёءи лтқдми алФъл , « أлснтҳм » яъне болқзФи болзно , «у أидиҳму أрҷлҳми бмои конўои иъмлўн » эйу соири алоъзоءи бсоӣри алмъосии алтии аъмлўои баҳо ,у шҳодаҳи алоъзоءи бони исирҳои аллоҳи коллсони фии имкони алнтқ . ?фони қили Киеви ваҷҳи алҷмъи байни ҳзаҳи алоиаҳу байни қавла : « алиўм нахатм алии أФўоҳҳм » ? қлнои ахтлФўои фӣа , Фқоли бъзҳми анҳми иҷҳдўни фии баъзи алоўқот ,у аллоҳи ихтми алии аФўоҳҳму интқи аидиҳму арҷлҳми Фозои ълмўои ани алҷҳўди лои инФъҳми рафъи аллоҳи алхтми ани аФўоҳҳми Фишҳдўни бҷмиъи мо ъмлўо ,у қили ани аллоҳи ихрҷи алснтҳми ани аФўоҳҳми сами итбқи шФоҳҳми Фишҳдўни болснтҳму ҳаии хориҷаи ман алифами ликўни абдъ .

«إِنَّ الَّذِینَ یَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ» الغافلة عن الفاحشة ان لا یقع فی قلبها، و کانت عائشة کذلک، «لُعِنُوا فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ» قال مقاتل هذا خاص فی عبد اللَّه بن ابیّ و کان منافقا، و روی عن خصیف قال: قلت لسعید بن جبیر من قذف مؤمنة لعنه اللَّه فی الدّنیا و الآخرة، فقال ذلک لعائشة خاصة، و قال قوم هی لعائشة و ازواج النبیّ دون سایر المؤمنات، و روی عن ابن عباس قال: هذه فی شأن عائشة و ازواج النبیّ خاصّة لیس فیها توبة، و من قذف امرأة مؤمنة فقد جعل اللَّه له توبة ثم قرأ «وَ الَّذِینَ یَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ یَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ» الی قوله: «إِلَّا الَّذِینَ تابُوا»، فجعل لهؤلاء توبة و لم یجعل لاولئک توبة، و قال الآخرون نزلت هذه الایة فی ازواج النبی (ص) و کان ذلک کذلک حتی نزلت الایة الّتی فی اول السورة «وَ الَّذِینَ یَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ یَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ» الی قوله: «فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ» فانزل اللَّه الجلد و التوبة. «یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیْهِمْ» قرأ حمزة و الکسائی یشهد بالیاء لتقدم الفعل، «أَلْسِنَتُهُمْ» یعنی بالقذف بالزّنا، «وَ أَیْدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ» ای و سائر الاعضاء بسائر المعاصی الّتی اعملوا بها، و شهادة الاعضاء بان یصیرها اللَّه کاللسان فی امکان النطق. فان قیل کیف وجه الجمع بین هذه الایة و بین قوله: «الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلی‌ أَفْواهِهِمْ»؟ قلنا اختلفوا فیه، فقال بعضهم انّهم یجحدون فی بعض الاوقات، و اللَّه یختم علی افواههم و ینطق ایدیهم و ارجلهم فاذا علموا انّ الجحود لا ینفعهم رفع اللَّه الختم عن افواههم فیشهدون بجمیع ما عملوا، و قیل ان اللَّه یخرج السنتهم عن افواههم ثم یطبق شفاههم فیشهدون بالسنتهم و هی خارجة من الفم لیکون ابدع.

« иўмӣзи иўФиҳми аллоҳи динҳм алҳақ » аддӣни ҳоҳнои алҷзоء ва манеҳ қўлҳми комаи тадайюни тдон , яъне комаи тФъли тҷозӣ ,у фии алхбр , явми ядони анноси боъмолҳм ,у алмънии иўФиҳми аллоҳи алҷзоء алҳақ эй алҷзоءи алўоҷб ,у қрии фии алшўоз алҳақ болрФъи Фикўни сафаи ллаҳи ъзу ҷл , « иўмӣзи иўФиҳми аллоҳи динҳм алҳақу иълмўни أни аллоҳи ҳў алҳақ улмубин » иқзии баҳақу иأхзи баҳақу иътии баҳақи қоли ибни аббос : «у злки ани абди аллоҳи бен абии кони ишки фии аддӣни Фиълми явми алқёмаҳи ани аллоҳи ҳў алҳақ улмубин .

«یَوْمَئِذٍ یُوَفِّیهِمُ اللَّهُ دِینَهُمُ الْحَقَّ» الدّین هاهنا الجزاء و منه قولهم‌ کما تدین تدان‌، یعنی کما تفعل تجازی، و فی الخبر، یوم یدان النّاس باعمالهم‌، و المعنی یوفیهم اللَّه الجزاء الحقّ ای الجزاء الواجب، و قرئ فی الشواذ الحقّ بالرفع فیکون صفة للَّه عز و جل، «یَوْمَئِذٍ یُوَفِّیهِمُ اللَّهُ دِینَهُمُ الْحَقَّ وَ یَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِینُ» یقضی بحق و یأخذ بحق و یعطی بحق قال ابن عباس: «و ذلک انّ عبد اللَّه بن ابیّ کان یشکّ فی الدّین فیعلم یوم القیامة انّ اللَّه هو الحق المبین.

« алхбисоти ллхбисин » эй алхбисоти ман алқўлу алкломи ллхбисини ман аннос , «у алхбисўн » ман аннос , « ллхбисот » ман алқўл , «у алтибот » ман алқўл , « ллтибин » ман аннос , «у алтибўн » ман аннос , « ллтибот » ман алқўл ,у алтиби лои илиқи ало бо алтиби Фъоӣшаҳи лои илиқи баҳои алхбисоти ман алқўл , лонҳои тайибаи ФтзоФи илоҳо алтиботи ман алкломи ман алсноءи алҳсн ,у қоли алзҷоҷи маъноаи лои итклми болхбисоти алои алхбиси ман алрҷолу алнсоء . Ва лои итклми болтиботи алои алтиби ман алрҷолу алнсоء ,у ҳозои зми ллзини қзФўои ъоӣшаҳу мадҳи ллзини брؤҳои болтҳораҳ . Ва қоли ибни зайд : маъноаи алхбисоти ман алнсоءи ллхбисини ман алрҷолу алхбисўни ман алрҷоли ллхбисоти ман алнсоءи амсоли абди аллоҳи бен абӣу алшокини фии аддӣн ,у алтиботи ман алнсоءи ллтибини ман алрҷолу алтибўни ман алрҷоли ллтиботи ман алнсоءи ириди ъоӣшаҳи таййибҳо аллоҳи лрсўлаҳи алтиби слии аллоҳи алайҳу силам . « أўлӣки мбрؤни ммои иқўлўн » яъне ъоӣшаҳ ,у қили ъоӣшаҳ ,у Сафавони бен алмътли алмродии алзии Ромят ба ъоӣшаҳи кони рҷлои солҳои зикраи расӯли аллоҳ ( с ) бихир , шаҳиди бдроу харҷи ман алднёи шҳидоу лами икшФи ани ансии қт , иқоли кони ҳсўрои лои иأтии алнсоء , Фўқъи аўлӣки мавқеи алтсниаҳи кқўлаҳ : « Фإни кони ?лаи إхўаҳ »у алмрод ба ихвон ,у қил « أўлӣки мбрؤн » яъне алтибину алтиботи мнзҳўни ммои иқўлўн , « ?лаами мғФраҳу ризқи Карим » ҳозои таъвили қавла , « бали ҳўи хайри лакам »

«الْخَبِیثاتُ لِلْخَبِیثِینَ» ای الخبیثات من القول و الکلام للخبیثین من النّاس، «وَ الْخَبِیثُونَ» من النّاس، «لِلْخَبِیثاتِ» من القول، «وَ الطَّیِّباتُ» من القول، «لِلطَّیِّبِینَ» من النّاس، «وَ الطَّیِّبُونَ» من النّاس، «لِلطَّیِّباتِ» من القول، و الطیب لا یلیق الّا با الطیّب فعائشة لا یلیق بها الخبیثات من القول، لانّها طیّبة فتضاف الیها الطّیبات من الکلام من الثناء الحسن، و قال الزجاج معناه لا یتکلم بالخبیثات الّا الخبیث من الرجال و النساء. و لا یتکلّم بالطّیبات الا الطیّب من الرجال و النساء، و هذا ذم للّذین قذفوا عائشة و مدح للّذین برؤها بالطّهارة. و قال ابن زید: معناه الخبیثات من النساء للخبیثین من الرّجال و الخبیثون من الرجال للخبیثات من النساء امثال عبد اللَّه بن ابیّ و الشاکّین فی الدّین، و الطّیبات من النساء للطیّبین من الرّجال و الطیّبون من الرّجال للطیبات من النساء یرید عائشة طیّبها اللَّه لرسوله الطیّب صلّی اللَّه علیه و سلّم. «أُولئِکَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا یَقُولُونَ» یعنی عائشة، و قیل عائشة، و صفوان بن المعطل المرادی الّذی رمیت به عائشة کان رجلا صالحا ذکره رسول اللَّه (ص) بخیر، شهید بدرا و خرج من الدّنیا شهیدا و لم یکشف عن انثی قطّ، یقال کان حصورا لا یأتی النساء، فوقع اولئک موقع التثنیة کقوله: «فَإِنْ کانَ لَهُ إِخْوَةٌ» و المراد به اخوان، و قیل «أُولئِکَ مُبَرَّؤُنَ» یعنی الطّیبین و الطّیبات منزهون مما یقولون، «لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ» هذا تأویل قوله، «بَلْ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ»

Ва алрзқи алкрими алҷнаҳ . Лони ризқҳо балои алоҷу лои заръу лои талқеҳу лои заволу лои рнқ , рӯй ани ибни аббоси дахли алии ъоӣшаҳи фии маразҳо алзии мотти фӣа , Фбкту қолати ахоФи мо ақдми алайҳ , Фқоли ибни аббос : лои тхоФии Фўи алзии анзли алкитоби алии Муҳамади лои тақаддумин алои алии мғФраҳу ризқи Карим , Фқолти рҳмки аллоҳи أи ҳозои шайъи ءи анбأк ба расӯли аллоҳ ? Фқоли бали ҳўи шайъи ءи нбأниаҳи китоби аллоҳ , қолату атли алӣ , Фтло «у алтибўни ллтиботи أўлӣки мбрؤни ммои иқўлўни ?лаами мғФраҳу ризқи Карим » Фхрҷи ман ъндҳо , фасеҳи алайҳо , Фқоли мо болҳо ? қолўои ғашии алайҳои ммои тлўт . Ва рӯй ани ъоӣшаҳи канти тФтхри бошёءи аътитҳои лами тътҳои амрأаҳғайриҳо , минҳои ани Ҷабраили ?утии басӯратҳо фии срқаҳи ман ҳариру қоли ҳзаҳи зўҷтк , ва рӯй анаи ?утии басӯратҳо фии роҳата ,у ан алнабӣ лами итзўҷи бкроғайриҳо ,у қабзи расӯли аллоҳ ( с )у раъсаи фии ҳаҷарҳоу дафни фии байтҳоу кони инзли алайҳи алўҳӣу ҳўи маъаҳо фии лиҳофа . Ва нзлти броءтҳои ман алсмоء , ва анҳо ибнаи Халифаи расӯли аллоҳу сидиқа , ва анҳо ҳабибаи расӯли аллоҳу хилқати тайибау въдти мғФраҳу рзқои кримо . Ва кони мсрўқи азо рӯй ани ъоӣшаҳи қол : ҳдстнии алсдиқаҳи бинти алсдиқи ҳабибаи ҳабиби аллоҳи алмброаҳи ман фавқи сабъи самовот . Ва аҷмъўои ани ман қзФи ъоӣшаҳи зарбати ънқаҳи лтбрӣаҳи аллоҳи ъзу ҷли Аёҳо карами аллоҳи ваҷҳҳо .

و الرزق الکریم الجنّة. لانّ رزقها بلا علاج و لا زرع و لا تلقیح و لا زوال و لا رنق، روی انّ ابن عباس دخل علی عائشة فی مرضها الّذی ماتت فیه، فبکت و قالت اخاف ما اقدم علیه، فقال ابن عباس: لا تخافی فو الّذی انزل الکتاب علی محمّد لا تقدمین الّا علی مغفرة و رزق کریم، فقالت رحمک اللَّه أ هذا شی‌ء انبأک به رسول اللَّه؟ فقال بل هو شی‌ء نبأنیه کتاب اللَّه، قالت و اتل علیّ، فتلا «وَ الطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّباتِ أُولئِکَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا یَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ» فخرج من عندها، فصیح علیها، فقال ما بالها؟ قالوا غشی علیها مما تلوت. و روی انّ عائشة کانت تفتخر باشیاء اعطیتها لم تعطها امرأة غیرها، منها انّ جبرئیل اتی بصورتها فی سرقة من حریر و قال هذه زوجتک، و روی انه اتی بصورتها فی راحته، و انّ النبی لم یتزوج بکرا غیرها، و قبض رسول اللَّه (ص) و رأسه فی حجرها و دفن فی بیتها و کان ینزل علیه الوحی و هو معها فی لحافه. و نزلت براءتها من السّماء، و انّها ابنة خلیفة رسول اللَّه و صدیقه، و انّها حبیبة رسول اللَّه و خلقت طیبة و وعدت مغفرة و رزقا کریما. و کان مسروق اذا روی عن عائشة قال: حدثتنی الصدّیقة بنت الصدّیق حبیبة حبیب اللَّه المبرّاة من فوق سبع سماوات. و اجمعوا انّ من قذف عائشة ضربت عنقه لتبرئة اللَّه عزّ و جلّ ایاها کرم اللَّه وجهها.

« ё أиҳои аллазӣнаи омнўои лои тдхлўои биўтои ғайри биўткм » эй биўтои лстми тмлкўнҳоу лои тскнўнҳо , « ҳатто тстأнсўо » . Ъдии бен собит гуфт : занӣ Ансорӣа омад ва гуфт ё расӯли аллоҳи ман дар хонаи хеши гоҳи гоҳ бар ҳоле бошам ки нахоҳам ки ҳечкас маро бинад дар он ҳол на падар ва на фарзанд агар дар он ҳоли мардии азин касону хуишони ман дар ояд ман чаканами ҳоли ман чун буд ? раби Алъоламин ин ояти бҷўоби вай фурӯ фиристод , « тстأнсўо » яъне тстأзнўо ,у қрأи ғайри воҳиди ман алсҳобаҳ « ҳатто тстأзнўо » ,у қили алостиноси талаби алонсу ҳўи ани инзри ҳилли фии албити инсони Фиؤзнаҳи анаи дохил , маънӣ онаст ки дар ҳеҷ хонаи ?марвид ки скнои шумо дар он набӯду малик шумо набӯд то нахуст бар расед ки ҳеҷ мардум дар он хона ҳаст ва дастурӣ бихоҳед , муҷоҳид гуфт : овозӣ диҳед тасбеҳу такбир ё тнҳнҳӣ кунед , то аҳли байтро огоҳӣ диҳед , ибн аббос гуфт : дар ояти тақдим ва таъхираст яъне ҳатто тслмўоу тстأзнўо , эй ҳатто тқўлўои ассаломи алайкуми адхл , салом мустаҳабасту истизони воҷиб .

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُیُوتاً غَیْرَ بُیُوتِکُمْ» ای بیوتا لستم تملکونها و لا تسکنونها، «حَتَّی تَسْتَأْنِسُوا». عدی بن ثابت گفت: زنی انصاریه آمد و گفت یا رسول اللَّه من در خانه خویش گاه گاه بر حالی باشم که نخواهم که هیچکس مرا بیند در آن حال نه پدر و نه فرزند اگر در آن حال مردی ازین کسان و خویشان من در آید من چکنم حال من چون بود؟ رب العالمین این آیت بجواب وی فرو فرستاد، «تَسْتَأْنِسُوا» یعنی تستأذنوا، و قرأ غیر واحد من الصّحابة «حتی تستأذنوا»، و قیل الاستیناس طلب الانس و هو ان ینظر هل فی البیت انسان فیؤذنه انّه داخل، معنی آنست که در هیچ خانه مروید که سکنای شما در آن نبود و ملک شما نبود تا نخست بر رسید که هیچ مردم در آن خانه هست و دستوری بخواهید، مجاهد گفت: آوازی دهید تسبیح و تکبیر یا تنحنحی کنید، تا اهل بیت را آگاهی دهید، ابن عباس گفت: در آیت تقدیم و تأخیر است یعنی حتی تسلّموا و تستأذنوا، ای حتی تقولوا السّلام علیکم ادخل، سلام مستحبّ است و استیذان واجب.

Рӯй ани клдаҳи бен ҳанбали қол : дахлати алӣ алнабӣ ( с )у лами аслму лами астأзн , Фқол алнабӣ : арҷъи Фқли ассаломи алайкуми أи адхл ?

روی عن کلدة بن حنبل قال: دخلت علی النبیّ (ص) و لم اسلم و لم استأذن، فقال النبیّ: ارجع فقل السّلام علیکم أ ادخل؟

Ва фии ҳадиси абии Мӯсои алошърии ан алнабӣ « слосои ?фони изни лаку алои Фроҷъ » , қоли алҳсн : алаввали эълом ,у ассонии мؤомраҳу алсолси истизони болрҷўъ . Ва агар дар хона хеш шавад ё дар зўоти алмҳорми истизон воҷиб нест аммо мустаҳабаст ки тнҳнҳ кунад ё аднии ҳаракатӣ , иброҳӣм нахаъе гуфт : астأзни алии эмеки лаълҳо ткўни урёна .

و فی حدیث ابی موسی الاشعری عن النبیّ «ثلاثا فان اذن لک و الا فراجع»، قال الحسن: الاوّل اعلام، و الثانی مؤامرة و الثالث استیذان بالرجوع. و اگر در خانه خویش شود یا در ذوات المحارم استیذان واجب نیست اما مستحبّ است که تنحنح کند یا ادنی حرکتی، ابراهیم نخعی گفت: استأذن علی امّک لعلها تکون عریانة.

Ва ани ътоءи бен ясор , ани рҷлои қоли ллнбии астأзни алии уммӣ ? қол : нъм , қоли анҳо лӣси лҳои ходим ғайриӣ аи Фостأзни алайҳои клмои дахлат ? қол : أи тҳби ани тарӣҳо урёна ? қоли алрҷли ло , қоли Фостأзни алайҳо .

و عن عطاء بن یسار، انّ رجلا قال للنبیّ استأذن علی امّی؟ قال: نعم، قال انّها لیس لها خادم غیری ا فاستأذن علیها کلما دخلت؟ قال: أ تحبّ ان تریها عریانة؟ قال الرجل لا، قال فاستأذن علیها.

Ва қил « ғайри биўткм » ҳозои воқеъи алии алостиноси ғайри воқеъи алии алтслим , алтأўили лои тдхлўои биўтои ғайри биўткм ҳатто тстأнсўо ,у лои тдхлўои биўто ҳатто тслмўои алии аҳлҳо .

و قیل «غَیْرَ بُیُوتِکُمْ» هذا واقع علی الاستیناس غیر واقع علی التسلیم، التأویل لا تدخلوا بیوتا غیر بیوتکم حتی تستأنسوا، و لا تدخلوا بیوتا حتّی تسلّموا علی اهلها.

Ва фии васӣаи расӯли аллоҳи инси бен молик ,у азои дахлати алии аҳлки Фслми алайҳими иксри хайри битк .

و فی وصیّة رسول اللَّه انس بن مالک، و اذا دخلت علی اهلک فسلّم علیهم یکثر خیر بیتک.

« Фإни лами тҷдўои фӣҳо » эй фии албиўти аҳдои иأзни лаками фии духулҳо .

«فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِیها» ای فی البیوت احدا یأذن لکم فی دخولها.

« Флои тдхлўҳо ҳатто иؤзни лакаму إни қили лаками арҷъўои Форҷъўо » яъне азои кони фии албити қавми Фқолўои арҷъи Флирҷъ ,у лои иқъди алии албоби млозмо , « ҳўи أзкии лакам » эй алрҷўъи атҳари лакаму аслаҳи лакам , қоли қтодаҳ : азои лами иؤзни ?лаи Флои иқъди алии албоби ?фони ллноси ҳоҷоту азои ҳзри Флми истأзну қъди алии албоби мнтзрои ҷазз , кони ибни аббоси иأтии боби алонсори лтлби алҳдиси Фиқъди алии албоб ҳатто ихрҷу лои истأзни Фихрҷи алрҷли Фиқўл ё бен ъам расӯли аллоҳи луи ахбртнӣ , Фиқўл ҳоказо амрно ан наталаб алълм ,у азои вақфи Флои инзри ман шқи албоби азои кони мрдўдо . Рӯй абӯи ҳрираҳи қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « луи ани амрأи атлъи алейк бғири изни ФҳзФтаҳи Асоаи ФФқأти айнаи мо кони алейк ҷиноҳ » ,у фии баъзи алохбор ,у ҳилли ҳусӯли алостизони алои ман аҷали албср , «у аллоҳи бмои тъмлўни алӣам » ман алдхўли болозну ғайри алозн ,у лмои нзлти ояи алостизон , қолўои Киеви болбиўти алтии байни Маккау алмдинаҳу алшоми алии зуҳри алтриқи лӣси фӣҳо сокин ? Фонзли аллоҳи ъзу ҷл , « лӣси алайкуми ҷиноҳи أни тдхлўои биўтои ғайри маскӯна » эй бғири истизон , « фӣҳо матоъи лакам » эй мнФъаҳи лакам ,у ахтлФўои фии ҳзаҳи албиўт , қоли қтодаҳ : ҳаии алхоноту албиўту алмнозли алмбниаҳи ллсоӣлаҳ ,у алманфаъаи фӣҳо болнзўлу аиўоءи алмтоъу алотқоءи ман алҳру албрд ,у қил « фӣҳо матоъи лакам » эй фӣҳо ҳоҷаи лаками конўои изъўни фӣҳо алослҳаҳи азои сиқлати алайҳим ,у қоли ибни зайд : ҳаии буюти алтҷору ҳўонитҳми алтии болосўоқи идхлўнҳои ллбиъу алшрӣу ҳўи алманфаъа ,у қоли алнхъӣ : лӣси алии ҳўонити алсўқи изн ,у кони ибни сайрин азои ҷоءи илои ҳонўти алсўқи иқўли ассаломи алайкуми أи адхл ? сами илҷ . Ва қоли ътоء : ҳаии албиўти алхрбаҳу алмтоъи ҳаии қзоءи алҳоҷаҳи фӣҳо ман албўлу алғоӣт ,у қили ҳаии ҷамеъи албиўти ллтии лои сокини лҳо , лони алостизони анмои ҷоءи лӣлои итлъи алии ъўраҳи ?фони лами ихФи злки фалаи алдхўли бғири алостизон . «у аллоҳи иълми мо тбдўн ва мо тктмўн » эй азои дхлтми буют ғайрикам Фотқўои аллоҳи ?фонаи иълми хоинаи алоъин ва мо тхФии алсдўр .

«فَلا تَدْخُلُوها حَتَّی یُؤْذَنَ لَکُمْ وَ إِنْ قِیلَ لَکُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا» یعنی اذا کان فی البیت قوم فقالوا ارجع فلیرجع، و لا یقعد علی الباب ملازما، «هُوَ أَزْکی‌ لَکُمْ» ای الرجوع اطهر لکم و اصلح لکم، قال قتادة: اذا لم یؤذن له فلا یقعد علی الباب فانّ للناس حاجات و اذا حضر فلم یستأذن و قعد علی الباب منتظرا جاز، کان ابن عباس یأتی باب الانصار لطلب الحدیث فیقعد علی الباب حتّی یخرج و لا یستأذن فیخرج الرّجل فیقول یا بن عم رسول اللَّه لو اخبرتنی، فیقول هکذا امرنا ان نطلب العلم، و اذا وقف فلا ینظر من شق الباب اذا کان مردودا. روی ابو هریرة قال: قال رسول اللَّه (ص): «لو ان امرأ اطّلع علیک بغیر اذن فحذفته عصاة ففقأت عینه ما کان علیک جناح»، و فی بعض الاخبار، و هل حصول الاستیذان الا من اجل البصر، «وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ» من الدخول بالاذن و غیر الاذن، و لمّا نزلت آیة الاستیذان، قالوا کیف بالبیوت الّتی بین مکة و المدینة و الشام علی ظهر الطریق لیس فیها ساکن؟ فانزل اللَّه عزّ و جل، «لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ أَنْ تَدْخُلُوا بُیُوتاً غَیْرَ مَسْکُونَةٍ» ای بغیر استیذان، «فِیها مَتاعٌ لَکُمْ» ای منفعة لکم، و اختلفوا فی هذه البیوت، قال قتادة: هی الخانات و البیوت و المنازل المبنیّة للسائلة، و المنفعة فیها بالنزول و ایواء المتاع و الاتّقاء من الحرّ و البرد، و قیل «فِیها مَتاعٌ لَکُمْ» ای فیها حاجة لکم کانوا یضعون فیها الاسلحة اذا ثقلت علیهم، و قال ابن زید: هی بیوت التّجار و حوانیتهم الّتی بالاسواق یدخلونها للبیع و الشری و هو المنفعة، و قال النخعی: لیس علی حوانیت السوق اذن، و کان ابن سیرین اذا جاء الی حانوت السوق یقول السلام علیکم أ ادخل؟ ثم یلج. و قال عطاء: هی البیوت الخربة و المتاع هی قضاء الحاجة فیها من البول و الغائط، و قیل هی جمیع البیوت للّتی لا ساکن لها، لانّ الاستیذان انّما جاء لئلّا یطلع علی عورة فان لم یخف ذلک فله الدخول بغیر الاستیذان. «وَ اللَّهُ یَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما تَکْتُمُونَ» ای اذا دخلتم بیوت غیرکم فاتقوا اللَّه فانه یعلم خائنة الاعین و ما تخفی الصّدور.