Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими бисмии аллоҳи алхолқи албории алмсўр , бисмии аллоҳи алвоҳади алФотри алмдбр , бисмии аллоҳи алқодри алқоҳри алмқтдри ассаломи алмؤмни алмҳимни алъзизи алҷбори алмткбр .

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ بسم اللَّه الخالق البارئ المصوّر، بسم اللَّه الواحد الفاطر المدبّر، بسم اللَّه القادر القاهر المقتدر السّلام المؤمن المهیمن العزیز الجبّار المتکبّر.

Фсбҳони ман радади алъбди фии ҳзаҳи алоиаҳи байни сҳўу маҳв , кошифаи бнъти алолҳиаҳи Фошҳдаҳи ҷалола , сами кошифаи бнъти алрҳмаҳи Фошҳдаҳи ҷамола . Номи худовандии муқаддару муқтадир , фотиру мудаббир , холиқу мусаввир , авваласту охир , ботинасту зоҳир , на бовели оҷиз ва на бохр , аз Киев ботинаст ва бақадрат зоҳир . Худовандӣ ки дилҳо биёсуд бсмоъи ном ӯ , сарҳо биФрўхти бёФти нишон ӯ , ҷонҳо ором гирифт бшҳўди ҷалол ӯу ҷамол ӯ . Худовандӣ ки ҳар ки бо ӯ пайваст аз дигарон бибаред , ҳар ки қурб ӯ талабед чаҳ гӯям ки аз меҳнатҳо ва билетҳо чаҳ дид . Шеър :

فسبحان من ردّد العبد فی هذه الایة بین صحو و محو، کاشفه بنعت الالهیة فاشهده جلاله، ثم کاشفه بنعت الرحمة فاشهده جماله. نام خداوندی مقدّر و مقتدر، فاطر و مدبّر، خالق و مصوّر، اولست و آخر، باطن است و ظاهر، نه باوّل عاجز و نه بآخر، از کیف باطن است و بقدرت ظاهر. خداوندی که دلها بیاسود بسماع نام او، سرها بیفروخت بیافت نشان او، جانها آرام گرفت بشهود جلال او و جمال او. خداوندی که هر که با او پیوست از دیگران ببرید، هر که قرب او طلبید چه گویم که از محنتها و بلیّتها چه دید. شعر:

эй ҷалолӣ , ки ҳар ки бҳзрти ту рӯй ниҳоди оламёни хоки қадам ӯ тўтёии ҳадақаи ҳақиқат худ сохтанд . эй азизӣ , ки ҳар ки бадаргоҳи иззати ту боз омад ҳамаи офаридагони худро алоқаи фитроки ҳазрат ӯ гардониданд . Ғуломи он муштоқам ки бар сари кӯии ҳақиқати оташии биФрўзд ! ҳбзои рӯзӣ ки хуршеди ҷалоли ту бмо назар кунад ! ъзизо вақте ки муштоқӣ аз мушоҳидаи ҷамоли ту хабарӣ диҳад , ҷони туъмаи созами бозиро ки дар фазои талаби ту парвозӣ кунад . Дил нисор кунам муҳибиро ки бар сари кӯии ту овозӣ диҳад . Ғолия гирдем мари оризиро ки аз шароби шавқи ту рангӣ гирад ! рашк барем бар чашмӣ ки аз дард ноёфт ту ашкии баборад . Ғулом он лофем ки ҳар вақте муфлисон бесармоя зананд на он муфлисон мегӯям ки ту доне . Ҷавонмардонеро мегӯям ки эшонро дар бадви иродати муҷоҳидати азим буд , хостии гарму риёзатии тамом , сиррии софӣу дилӣ бехусумату синае бемаъсият , ин сармояҳо бадаст оварда , он гуҳи ҳама бар кафи сидқи ниҳодау ббод бе ниёзии брдодаҳ ,у муфлиси вор дар пас зонуӣ ҳасрат нишастау бзбон шикастагӣ мегуяд :

ای جلالی، که هر که بحضرت تو روی نهاد عالمیان خاک قدم او توتیای حدقه حقیقت خود ساختند. ای عزیزی، که هر که بدرگاه عزت تو باز آمد همه آفریدگان خود را علاقه فتراک حضرت او گردانیدند. غلام آن مشتاقم که بر سر کوی حقیقت آتشی بیفروزد! حبّذا روزی که خورشید جلال تو بما نظر کند! عزیزا وقتی که مشتاقی از مشاهده جمال تو خبری دهد، جان طعمه سازم بازی را که در فضای طلب تو پروازی کند. دل نثار کنم محبّی را که بر سر کوی تو آوازی دهد. غالیه گردیم مر عارضی را که از شراب شوق تو رنگی گیرد! رشک بریم بر چشمی که از درد نایافت تو اشکی ببارد. غلام آن لافیم که هر وقتی مفلسان بی‌سرمایه زنند نه آن مفلسان میگویم که تو دانی. جوانمردانی را میگویم که ایشان را در بدو ارادت مجاهدت عظیم بود، خواستی گرم و ریاضتی تمام، سری صافی و دلی بی‌خصومت و سینه‌ای بی‌معصیت، این سرمایه‌ها بدست آورده، آن گه همه بر کف صدق نهاده و بباد بی‌نیازی برداده، و مفلس‌وار در پس زانوی حسرت نشسته و بزبان شکستگی میگوید:

« таборак » муфассирони тафсири ин калима бар се ваҷҳ кардаанд чунон ки дар навбати дувуми шарҳи додему вуҷӯҳи сано бар ҳақи ҷли ҷалола бар он се ваҷҳ мунҳасираст : агар гўӣими таборак эй дому сабти ман лами излу лои изол , саноеаст бзкри зот ӯу ҳақ ӯ ҷли ҷалола .

«تبارک» مفسران تفسیر این کلمه بر سه وجه کرده‌اند چنان که در نوبت دوم شرح دادیم و وجوه ثنا بر حق جلّ جلاله بر آن سه وجه منحصرست: اگر گوئیم تبارک ای دام و ثبت من لم یزل و لا یزال، ثنایی است بذکر ذات او و حق او جلّ جلاله.

Ва агар гўӣими таъолӣу артФъу такаббур , саноеаст бзкри васф ӯу ъз ӯ . Ва агар гўӣими ҳўи алзии иҷии ءи албркаҳи ман қибла , саноеаст бзкри эҳсон ӯу фазл ӯ бо бандагон ӯ : аввал ишоратаст бавуҷуди аҳадӣу куни самадӣ , дувум ишоратаст бсФоти сармадӣу иззати азалӣ , сеюм ишоратаст бкорсозӣу бандаи навозӣу меҳрбонӣ . Ва шарт банда онаст ки чун сноءи ҳақи ҷли ҷалола оғоз кунаду забони хеши бстоиш ӯ бигушоед муҷаррад ва мунфарид гардад , на бар дили ғуборӣ , на бар пушти борӣ , на дар синаи озорӣ , на бо каси шуморӣ . Таҳтаи худ аз ғубори ағёри ситурда , ниҳоди худро заҳри қаҳри чшонидаҳу ҳиммати худ аз зрўаҳи арши гузоронида . Гӯии тараб дар майдон талаб андохта , теғи қаҳр аз ниёами рҷўлити охта , хону мони башарияти бҷмлгии вопрдохтаҳ , бар нтъи ишқи муҳраи дили бохта , ҷомаи ҷафо чок карда , либоси вафои дӯхта , аз ду куни рамида ва бо дӯст орамида .

و اگر گوئیم تعالی و ارتفع و تکبر، ثنایی است بذکر وصف او و عزّ او. و اگر گوئیم هو الذی یجی‌ء البرکة من قبله، ثنایی است بذکر احسان او و فضل او با بندگان او: اول اشارت است بوجود احدی و کون صمدی، دوم اشارت است بصفات سرمدی و عزت ازلی، سوم اشارت است بکارسازی و بنده‌نوازی و مهربانی. و شرط بنده آنست که چون ثناء حق جلّ جلاله آغاز کند و زبان خویش بستایش او بگشاید مجرّد و منفرد گردد، نه بر دل غباری، نه بر پشت باری، نه در سینه آزاری، نه با کس شماری. تخته خود از غبار اغیار سترده، نهاد خود را زهر قهر چشانیده و همت خود از ذروه عرش گذرانیده. گوی طرب در میدان طلب انداخته، تیغ قهر از نیام رجولیّت آخته، خان و مان بشریّت بجملگی واپرداخته، بر نطع عشق مهره دل‌باخته، جامه جفا چاک کرده، لباس وفا دوخته، از دو کون رمیده و با دوست آرمیده.

Пер тариқат гуфт : доне ки дил кӣ хуш шавад ? ки ҳақи нозир буд . Доне ки кӣ хуш буд ? ки ҳақи ҳозир буд .

پیر طریقت گفت: دانی که دل کی خوش شود؟ که حق ناظر بود. دانی که کی خوش بود؟ که حق حاضر بود.

Алзӣ назул алФрқони алии абдае абдаи алохлсу набӣаи алохсу ҳабибаи алоднӣу сафӣаи алаввалӣ , ликўни ллъолмини нзиро эй ликўни ллхлқи сроҷоу нурои иҳтдўн ба илои аҳкоми алқуръон ,у истдлўн ба алии тариқ алҳақу минҳоҷи алсдқ . Чаҳ зиён дорад Мустафои арабиро баъд аз он ки хуршеди фалаки саодат буду моҳи осмони сиёдат , муштарии олами илм , дар садафи шараф , тарози кисвати вуҷӯд , мифтоҳ дар ршод , мисбоҳи сарои сдод агар он мудаббирони снодиди Қурайш аз сари сбкборӣу сбксорӣу тиш худ гӯйанд : إни ҳозои إлои إФки ифтироау мунодии иззат инак Нидо мегуяд ки : назул алФрқони алии абдаи ликўни ллъолмини нзиро . Сайидӣ ки маншури тақаддуми кунин дар камар камол дошт ,у холи иқболи брхсор ҷамол дошт , сад ҳазор ва бист ваанд ҳазор нуқтаи набувват дар пеши барроқи ъз ӯ « трқўои трқўо » мезаданд ва худ аз ғояти тавозуъ дар олами бандагӣ бар харакӣ мухтасар нишастед , вари ғуломии сиёҳ ӯро бдъўт хондед иҷобат кардед . Гуҳии мураккаби ваии барроқи анвар ,у гуҳии мураккаби ваии ҳмории мухтасар , афсори вай аз лиФу полони вай аз лиФ . Ореи мураккаби мухталиф буд аммо дар ҳар ду ҳолати рокиби як сифат ва як ҳиммат ва як иродат буд , агар бар барроқ буд дар сараш нихват набӯд , ва агар бар ҳмор буд бар рухсори ъзи набувваташи ор ва мазаллат набӯд , касе ки бар маншури саодати ваии ин тғроءи сиёдат ва иззат кашида бошанд ки :у ллаҳи алъзаҳу лрсўлаҳ , ғубори мазаллат бар асорири ҷабин ӯ кӣ нишинад ? дар сифот ӯ салавоти аллоҳ алайҳ меояд ки : « кони талқи алўҷаҳи бсомои ман ғайри зҳк , мҳзўнои ман ғайри абуса , мтўозъои ман ғайри мзлаҳ » . . Дар бандагӣ афкандагӣ дошту хилоиқи аввалин ва охирин кимиёии камоли иззат аз остонаи маҷд ӯ фароз май рафтанд .

الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلی‌ عَبْدِهِ ای عبده الاخلص و نبیّه الاخص و حبیبه الادنی و صفیّه الاولی، لِیَکُونَ لِلْعالَمِینَ نَذِیراً ای لیکون للخلق سراجا و نورا یهتدون به الی احکام القرآن، و یستدلّون به علی طریق الحق و منهاج الصدق. چه زیان دارد مصطفی عربی را بعد از آن که خورشید فلک سعادت بود و ماه آسمان سیادت، مشتری عالم علم، درّ صدف شرف، طراز کسوت وجود، مفتاح در رشاد، مصباح سرای سداد اگر آن مدبران صنادید قریش از سر سبکباری و سبکساری و طیش خود گویند: إِنْ هَذا إِلَّا إِفْکٌ افْتَراهُ و منادی عزّت اینک ندا میگوید که: نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلی‌ عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعالَمِینَ نَذِیراً. سیّدی که منشور تقدّم کونین در کمر کمال داشت، و خال اقبال برخسار جمال داشت، صد هزار و بیست و اند هزار نقطه نبوّت در پیش براق عزّ او «طرّقوا طرّقوا» میزدند و خود از غایت تواضع در عالم بندگی بر خرکی مختصر نشستید، ور غلامی سیاه او را بدعوت خواندید اجابت کردید. گهی مرکب وی براق انور، و گهی مرکب وی حماری مختصر، افسار وی از لیف و پالان وی از لیف. آری مرکب مختلف بود امّا در هر دو حالت راکب یک صفت و یک همت و یک ارادت بود، اگر بر براق بود در سرش نخوت نبود، و اگر بر حمار بود بر رخسار عزّ نبوتش عار و مذلّت نبود، کسی که بر منشور سعادت وی این طغراء سیادت و عزّت کشیده باشند که: وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ، غبار مذلت بر اساریر جبین او کی نشیند؟ در صفات او صلوات اللَّه علیه می‌آید که: «کان طلق الوجه بسّاما من غیر ضحک، محزونا من غیر عبوسة، متواضعا من غیر مذلة».. در بندگی افکندگی داشت و خلایق اولین و آخرین کیمیای کمال عزّت از آستانه مجد او فراز می‌رفتند.

Офтоб ки хусрави сайёрагону шоҳ ситорагонаст чун аз бурҷи шарафи хеши сари барзанад , агар аҳли олами домани ҳамм дарҳам банданд . То заррае аз айни анвор ӯ бадаст оранд натавонанд , локин ӯ худ бҳкми караму тавозуъи чунон ки дар кӯшки султону сарой хоҷагон битобад , дар кулбаи идбори гадоёну зовияи андӯҳи даравишон ҳам битобад . Ва аз камоли тавозуъ ӯ буд салавоти аллоҳи алайҳ ки мушрикони Макка бтъиир гуфтанд : « мо лиҳозо алрасул иأкли алтъому имшии фии алأсўоқ ? » чист ин пайғомбарро ки таом мехӯрд ва дар бозорҳо мераваду бадасти хеши таом бо хона май барад ва бо даравишон ва гадоён менишинад ?у кзои кони алсиди салавоти аллоҳи алайҳи кони иълФи албъиру иқми албиту ихсФи алнълу ирФъи алсўбу иҳлби алшоаҳу иأкли маъаи алходму итҳни маъааи азои аъиӣ ,у кони лои имнъаҳи алҳёءи ани иҳмли бизоъатаи ман алсўқи илои аҳла . Ва кони исоФҳи алғнӣу алФқиру ислми мбтдءу лои иҳқри мо дъии илайҳу луи илои ҳшФи алтмр ,у кони иъўди алмризу ишиъи алҷнозаҳу иркби алҳмору иҷиби дъўаҳи алъбид ,у кони явми қризаҳу алнзири алии ҳмори мхтўми бҳбли ман лиФи алайҳи акоФи ман лиФ . Мушрикон ӯро бойени хисоли писандидау ахлоқи сутӯда меайб карданд ва таън заданд аз онкии дидаҳои эшон хира шудаи инкор буд , брмси куфри олӯда , ҳаргизи тўтёӣ сидқ наёфта лои ҷурми ҷамоли набуввату иззати рисолат аз дидаҳои номаҳрами эшон дар парда ғайрат шуд , то ҳаргиз ӯро ба надиданд ва чунон ки Сайид буд салавоти аллоҳи алайҳ ба нашнохтанд .

آفتاب که خسرو سیّارگان و شاه ستارگان است چون از برج شرف خویش سر برزند، اگر اهل عالم دامن همم درهم بندند. تا ذرّه‌ای از عین انوار او بدست آرند نتوانند، لکن او خود بحکم کرم و تواضع چنان که در کوشک سلطان و سرای خواجگان بتابد، در کلبه ادبار گدایان و زاویه اندوه درویشان هم بتابد. و از کمال تواضع او بود صلوات اللَّه علیه که مشرکان مکه بتعییر گفتند: «ما لِهذَا الرَّسُولِ یَأْکُلُ الطَّعامَ وَ یَمْشِی فِی الْأَسْواقِ؟» چیست این پیغامبر را که طعام میخورد و در بازارها میرود و بدست خویش طعام با خانه می‌برد و با درویشان و گدایان می‌نشیند؟ و کذا کان السّیّد صلوات اللَّه علیه کان یعلف البعیر و یقم البیت و یخصف النعل و یرفع الثوب و یحلب الشاة و یأکل مع الخادم و یطحن معه اذا اعیی، و کان لا یمنعه الحیاء ان یحمل بضاعته من السوق الی اهله. و کان یصافح الغنی و الفقیر و یسلّم مبتدء و لا یحقر ما دعی الیه و لو الی حشف التّمر، و کان یعود المریض و یشیع الجنازة و یرکب الحمار و یجیب دعوة العبید، و کان یوم قریظة و النضیر علی حمار مخطوم بحبل من لیف علیه اکاف من لیف. مشرکان او را باین خصال پسندیده و اخلاق ستوده می‌عیب کردند و طعن زدند از آنکه دیده‌های ایشان خیره شده انکار بود، برمص کفر آلوده، هرگز توتیای صدق نیافته لا جرم جمال نبوّت و عزّت رسالت از دیده‌های نامحرم ایشان در پرده غیرت شد، تا هرگز او را به ندیدند و چنان که سیّد بود صلوات اللَّه علیه به نشناختند.

Ва троҳми инзрўни إлик ва ҳам лои ибсрўн . Ҷамоли набувватро дидае бояд чун дидаи садиқи Акбари задудаи истиғфор , дидае чун дидаи умр равшан карда субҳи қабули азал , дидае чун дидаи Усмон боз карда иқболи ғайб , дидае чун дидаи алӣ серума кашида ҳукми ҳақ то эшонро бахуд бор диҳаду ҷалоли иззати набуввати бҳкми лутфи азал бар эшон макшуф гардад ,у Сайид ( с ) эшонро аз рӯй тътФ ва тлтФ гуяд : « анмои анои лакам мисли алўолди лўлдаҳ » .

وَ تَراهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لا یُبْصِرُونَ. جمال نبوّت را دیده‌ای باید چون دیده صدیق اکبر زدوده استغفار، دیده‌ای چون دیده عمر روشن کرده صبح قبول ازل، دیده‌ای چون دیده عثمان باز کرده اقبال غیب، دیده‌ای چون دیده علی سرمه کشیده حکم حقّ تا ایشان را بخود بار دهد و جلال عزّت نبوت بحکم لطف ازل بر ایشان مکشوف گردد، و سیّد (ص) ایشان را از روی تعطّف و تلطّف گوید: «انّما انا لکم مثل الوالد لولده».