Қавлаи таъолӣу тақаддус :у лмои тавваҷуҳи тлқоءи мадин алоиаҳ . . . , дар сабақи сабақ ки бӯстони маърифатро бошҷор муҳаббат биёростанд дар пеши ваии майдони ҳайрат ва муҳаббат ниҳоданд ва он роҳи гузар вай сохтанд , ҳФти алҷнаҳи болмкораҳ . Ҳар кро хостанд ки бабўсатон маърифат баранд нахусташ дар майдон ҳайрат овараданду сар ӯ гӯии чавгон меҳнат сохтанд то таъми ҳайрат ва меҳнат бичишед пас ббўӣ муҳаббат расед инаст ҳол Мӯсо кулем ( ъ ) : чун хостанд ки ӯро либос набувват пӯшанду бҳзрти рисолат ва мколмт баранд нахуст ӯро дар хами чавгон билет ниҳоданд то дар он балоҳоу фитнаҳо пухтаи гашти чунон ки раб алъзаҳ гуфт :у Фтноки Фтўно эй тбхноки болблоءи тбхо ҳатто срти соФёи нқё аз Миср бадар омад тарсону ларзон ва аз бими душман ҳайрон барост ва чап менигараст чунон ки тарснда аз бим нигарад ,у злки қавла : Фхрҷи минҳои хоӣФои итрқби охир дар аллоҳ зоред ва аз сӯз ҷигар бинолед гуфт : раби нҷнии ман алқўми алзолмини раби Алъоламин дъоءи вай иҷобат кард ва ӯро аз душман эмин кард сакинаи бадали вай фурӯ омаду сокини гашт бо сар вай гуфтанд матарсу андӯҳи мадори он худованд ки туро дар туфулият дар ҳаҷари фиръавн , ки латма бар рӯй вай мезадӣ , дар ҳифзу ҳимояти худ бдошту бдшмни надоди имрӯзи ҳам чунон дар ҳифз худ бидораду бдшмни надиҳад . Он гуҳ рӯй ниҳод дар биёбон бар футуҳ на бқсди мадин . Аммо раби алъзаҳ ӯро бмдини афканд . Сирриро ки дар он таъбия буд Шуайб ( ъ ) пайғомбари худоӣ буду маскан бмдин дошт мардӣ буд мутааббиду хавф бар ваии ғолиб , дар авқоти хлўоти хеш чандон бигирист ки бенаии вай дар сар гиристан шуд . Раби алъзаҳи бмъҷзаҳ ӯро бенаӣ боз дод боз ҳаме гирист то дигари бора нобӣно шуду раби алъзаҳи бенаӣ бо вай дод . Дувуми бор , сиўми бори ҳам чунон мегирист то бенаӣ бирафт . Ваҳй омад буи ки : лами тбкӣ ё Шуайб , ин ҳама гиристан чист ? агар аз дӯзахи ҳамеи тарсии туро эмин кардам ва агар ббҳшти тамаъи дории туро мубоҳ кардам . Шуайб гуфт ло ё рабу локини шўқои алик , на аз бими дӯзахи мигрим на аз баҳри тамаъи биҳишт , локин дар орзӯии зўи алҷлол май сӯзам . Фоўҳии аллоҳи таъолии илайҳи лоҷли злки ахдмтки набӣӣу климии ъушри ҳуҷаҷ . Ин маъниро пайғом бар ва ҳам рози хеши Мӯсои фарои хизмати ту доштам ва даҳ соли муздур ту кардам .

قوله تعالی و تقدّس: وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ الایة...، در سبق سبق که بوستان معرفت را باشجار محبّت بیاراستند در پیش وی میدان حیرت و محبت نهادند و آن راه گذر وی ساختند، حفّت الجنّة بالمکاره. هر کرا خواستند که ببوستان معرفت برند نخستش در میدان حیرت آوردند و سر او گوی چوگان محنت ساختند تا طعم حیرت و محنت بچشید پس ببوی محبّت رسید اینست حال موسی کلیم (ع): چون خواستند که او را لباس نبوّت پوشند و بحضرت رسالت و مکالمت برند نخست او را در خم چوگان بلیّت نهادند تا در آن بلاها و فتنه‌ها پخته گشت چنان که ربّ العزّة گفت: وَ فَتَنَّاکَ فُتُوناً ای طبخناک بالبلاء طبخا حتّی صرت صافیا نقیّا از مصر بدر آمد ترسان و لرزان و از بیم دشمن حیران براست و چپ می‌نگرست چنان که ترسنده از بیم نگرد، و ذلک قوله: فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ آخر در اللَّه زارید و از سوز جگر بنالید گفت: رَبِّ نَجِّنِی مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ ربّ العالمین دعاء وی اجابت کرد و او را از دشمن ایمن کرد سکینه بدل وی فرو آمد و ساکن گشت با سرّ وی گفتند مترس و اندوه مدار آن خداوند که ترا در طفولیّت در حجر فرعون، که لطمه بر روی وی می‌زدی، در حفظ و حمایت خود بداشت و بدشمن نداد امروز هم چنان در حفظ خود بدارد و بدشمن ندهد. آن گه روی نهاد در بیابان بر فتوح نه بقصد مدین. امّا ربّ العزة او را بمدین افکند. سرّی را که در آن تعبیه بود شعیب (ع) پیغامبر خدای بود و مسکن بمدین داشت مردی بود متعبّد و خوف بر وی غالب، در اوقات خلوات خویش چندان بگریست که بینایی وی در سر گریستن شد. رب العزّة بمعجزه او را بینایی باز داد باز همی‌گریست تا دیگر باره نابینا شد و ربّ العزة بینایی با وی داد. دوم بار، سیوم بار هم چنان می‌گریست تا بینایی برفت. وحی آمد بوی که: لم تبکی یا شعیب، این همه گریستن چیست؟ اگر از دوزخ همی‌ترسی ترا ایمن کردم و اگر ببهشت طمع داری ترا مباح کردم. شعیب گفت لا یا ربّ و لکن شوقا الیک، نه از بیم دوزخ میگریم نه از بهر طمع بهشت، لکن در آرزوی ذو الجلال می‌سوزم. فاوحی اللَّه تعالی الیه لاجل ذلک اخدمتک نبیی و کلیمی عشر حجج. این معنی را پیغام‌بر و هم‌راز خویش موسی فرا خدمت تو داشتم و ده سال مزدور تو کردم.

Ва лмои тавваҷуҳи тлқоءи мадин , Мӯсои бшхси сӯй мадин рафт бхдмт Шуайб афтоду бадали сӯй ҳақ рафт бнбўт ва рисолат афтод . Ъсии рабии أни иҳдинии сўоءи алсбил аз рӯй ишорати бзбони кашфи сўоءи алсбили мувозибат нафасаст бар хизмат ,у ороми дил бар истиқомат .

وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْیَنَ، موسی بشخص سوی مدین رفت بخدمت شعیب افتاد و بدل سوی حق رفت بنبوّت و رسالت افتاد. عَسی‌ رَبِّی أَنْ یَهْدِیَنِی سَواءَ السَّبِیلِ از روی اشارت بزبان کشف سواء السّبیل مواظبت نفس است بر خدمت، و آرام دل بر استقامت.

Ва марди роҳи рӯ то манозили ин роҳи бози набарди басари кӯй тавҳид нарасад . Халил ( ъ ) дар бадви кор ки ӯро бадаргоҳ овараданд бкўӣ ситора фиристоданд то мегуфт : ҳозои рабии пас аз кӯии ситораи баромади бкўии моҳ фурӯ шуд , аз кӯии моҳи баромади бкўии офтоб фурӯ шуд , ҳар кӯйро рахна Эй дид : дар кӯии ситораи офати таҳаввул , дид дар кӯии моҳи айб интиқол дид , дар кӯии офтоби рахна завол дид . Донист ки ин на шоҳроҳ истиқоматаст ва на сари кӯии тавҳид . Ҳамаи роҳҳо бар вай баста шуд бқдми тафаккур бар сари кӯии таҳайюри боистоди ҳайрону аташону дӯсти ҷӯён , то ҳар ки ӯро медидӣ гуфт ин асири хоки сари кӯй дӯстӣаст .

و مرد راه رو تا منازل این راه باز نبرد بسر کوی توحید نرسد. خلیل (ع) در بدو کار که او را بدرگاه آوردند بکوی ستاره فرستادند تا می‌گفت: هذا رَبِّی پس از کوی ستاره برآمد بکوی ماه فرو شد، از کوی ماه برآمد بکوی آفتاب فرو شد، هر کوی را رخنه‌ای دید: در کوی ستاره آفت تحوّل، دید در کوی ماه عیب انتقال دید، در کوی آفتاب رخنه زوال دید. دانست که این نه شاهراه استقامت است و نه سر کوی توحید. همه راهها بر وی بسته شد بقدم تفکّر بر سر کوی تحیّر بایستاد حیران و عطشان و دوست‌جویان، تا هر که او را می‌دیدی گفت این اسیر خاک سر کوی دوستی است.

Халил чун ҳамаи роҳҳо баста дид донист ки ҳазрат якеаст овоз баровард ки : إнии ваҷҳати ваҷҳеи ллзии Фитри алсмоўоту алأрзи алоиаҳ , марди мардона на онаст ки бар шоҳроҳ саворӣ кунад ки роҳи кушода буд мард онаст ки дар шаби торик бар роҳи борӣк бе далелии басари кӯй дӯст шавад .

خلیل چون همه راهها بسته دید دانست که حضرت یکی است آواز برآورد که: إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ الایه، مرد مردانه نه آنست که بر شاهراه سواری کند که راه گشاده بود مرد آنست که در شب تاریک بر راه باریک بی‌دلیلی بسر کوی دوست شود.

Ва лмои вирди моءи мадин вирди бзоҳраҳи моءи мадину вирди бқлбаҳи мавориди алонс ,у мавориди алонси соҳоти алтўҳид , Фозои вирди алъбди соҳоти алтўҳиди кўшФи бонавори алмшоҳдаҳи Фтғиби ани алоҳсоси болнФс , Фънди злки алўлоиаҳи ллаҳу лои нафасу лои ҳису лои қалбу лои инси истеҳлоки фии алсмдиаҳу Фноءи болклиаҳи банда чун бсоҳот тавҳид расед дар нури мшоҳдт ғарқ гардад аз худ ғоӣб шавад баҳақ ҳозир гардад , ҷустан дарёфта нест шавад шинохтан дар шинохта ва дидан дар дида . Ълоӣқи мунқатиъу асбоби музмаҳилу русуми ботили ҳудӯди муталошӣу ашороту ибороти фонӣ . Борон ки бдрё расед бариседу ситора дар рӯзи нопадид , дар худ барисед он гуҳ бмўлӣ расед .

و لما ورد ماء مدین ورد بظاهره ماء مدین و ورد بقلبه موارد الانس، و موارد الانس ساحات التّوحید، فاذا ورد العبد ساحات التّوحید کوشف بانوار المشاهدة فتغیّب عن الاحساس بالنّفس، فعند ذلک الولایة للَّه و لا نفس و لا حسّ و لا قلب و لا انس استهلاک فی الصّمدیة و فناء بالکلیّة بنده چون بساحات توحید رسید در نور مشاهدت غرق گردد از خود غائب شود بحق حاضر گردد، جستن دریافته نیست شود شناختن در شناخته و دیدن در دیده. علائق منقطع و اسباب مضمحل و رسوم باطل حدود متلاشی و اشارات و عبارات فانی. باران که بدریا رسید برسید و ستاره در روز ناپدید، در خود برسید آن گه بمولی رسید.

Пер тариқат гуфт : Эй ёфта ва ёфтанӣ аз маст чаҳ нишон диҳанд ҷуз бехештанӣ , ҳамаи халқро меҳнат аз даврӣаст ва ин бечораро аз наздикӣ , ҳамаро тишнагӣ аз ноёфт обаст ва моро аз серобӣ . Илоҳии ҳамаи дӯстии миёни ду тан бошад сдигр дар нагунҷад . Дарин дӯстии ҳамаи туе ман дрнгнҷмгар ин кори сар аз манаст марои бад-ӣни кор на кор , вари сар аз туаст ҳамаи туе ман фузулиро бдъўӣ чаҳ кор ?

پیر طریقت گفت: ای یافته و یافتنی از مست چه نشان دهند جز بی‌خویشتنی، همه خلق را محنت از دوری است و این بیچاره را از نزدیکی، همه را تشنگی از نایافت آب است و ما را از سیرابی. الهی همه دوستی میان دو تن باشد سدیگر در نگنجد. درین دوستی همه تویی من درنگنجم گر این کار سر از منست مرا بدین کار نه کار، ور سر از تو است همه تویی من فضولی را بدعوی چه کار؟

Флмои қзии Мӯсои алأҷл чун аҷали Мӯсо басар омад ва аз анқои шавқаш хабар омад ӯро орзӯӣ ватан хост ва аз Шуайби дастурӣ рафтани хост , аҳли хешро бардошт ва чанд сари гӯсфанд ки Шуайб ӯро дода буду бҷонби Миср рӯй ниҳод , чунон ки раб алъзаҳ гуфт : васор бأҳлаҳи намози пешини фарои роҳ буд ҳаме рафт то шаб даромад Мӯсоро пайки андҳон бадар омад дар он шаби диҷўру Мӯсои ранҷур фармон омад ки эй роҳи пинҳони гирд , вае абри резони гирд вае гурги посбони гирд вае аҳли Мӯсои нолони гирди Мӯсо шабӣ дид Қатарони ранг , надид дар осмони шбоҳнг . Абр меборид раъд менолид барқ медурахшид . Гӯсфанд аз тарс мерамед оташи занаи бардошт ва ҳар чанд ки кушед оташ надид , охири сӯии тавр нигоҳ кард ва аз давр оташ дид . Инаст ки раб Алъоламин гуфт : онси ман ҷониби алтўр норо Мӯсо бар сари дарахти оташ сӯрат дид ва дар сўидоءи дили хеши оташ ишқ дид . Оташии баси тези султонии баси қоҳир , сӯхтании бас бемуҳобо .

فَلَمَّا قَضی‌ مُوسَی الْأَجَلَ چون اجل موسی بسر آمد و از عنقا شوقش خبر آمد او را آرزوی وطن خاست و از شعیب دستوری رفتن خواست، اهل خویش را برداشت و چند سر گوسفند که شعیب او را داده بود و بجانب مصر روی نهاد، چنان که ربّ العزّة گفت: وَ سارَ بِأَهْلِهِ نماز پیشین فرا راه بود همی رفت تا شب درآمد موسی را پیک اندهان بدر آمد در آن شب دیجور و موسی رنجور فرمان آمد که ای راه پنهان گرد، و ای ابر ریزان گرد و ای گرگ پاسبان گرد و ای اهل موسی نالان گرد موسی شبی دید قطران رنگ، ندید در آسمان شباهنگ. ابر می‌بارید رعد می‌نالید برق می‌درخشید. گوسفند از ترس می‌رمید آتش‌زنه برداشت و هر چند که کوشید آتش ندید، آخر سوی طور نگاه کرد و از دور آتش دید. اینست که ربّ العالمین گفت: آنَسَ مِنْ جانِبِ الطُّورِ ناراً موسی بر سر درخت آتش صورت دید و در سویداء دل خویش آتش عشق دید. آتشی بس تیز سلطانی بس قاهر، سوختنی بس بی‌محابا.

Мӯсои сӯхтаи ишқи ғортидаҳи фақри соъатии зери он дарахти боистод . Дарахтӣ ки дар боғи васлат буд бубахш дар замини муҳаббат буду шохаш бар осмони сФўт буд баргаши зулфату қурбат буд . Шукуфааш насими рӯҳу баҳҷат буд мивааш : إнии أнои аллоҳ буд . Мӯсои зери он дарахти муталошии сифот шуда , фонӣ зот гашта , ҳамагии ваии самъ шудаи тафарруқати вай ҷамъ гашта ногоҳ Нидо омад аз худованди зўи алҷлол ки ё Мӯсои إнии أнои аллоҳ . Он соъати шохи аноят бар ҳидоят дод . Баҳри вилоят дар кифояти афканд .

موسی سوخته عشق غارتیده فقر ساعتی زیر آن درخت بایستاد. درختی که در باغ وصلت بود ببخش در زمین محبت بود و شاخش بر آسمان صفوت بود برگش زلفت و قربت بود. شکوفه‌اش نسیم روح و بهجت بود میوه‌اش: إِنِّی أَنَا اللَّهُ بود. موسی زیر آن درخت متلاشی صفات شده، فانی ذات گشته، همگی وی سمع شده تفرقت وی جمع گشته ناگاه ندا آمد از خداوند ذو الجلال که یا موسی إِنِّی أَنَا اللَّهُ. آن ساعت شاخ عنایت بر هدایت داد. بحر ولایت درّ کفایت افکند.

Мӯсои халъати қурбати пӯшеди шароб улфат нӯшед садр васлат дид райҳони раҳмати бўӣид .

موسی خلعت قربت پوشید شراب الفت نوشید صدر وصلت دید ریحان رحمت بوئید.

Он гуҳ Нидо омад ки ё Мӯсо дар даст чаҳ дорӣ ? гуфт ъсоءи ман . ё Мӯсо чаҳ кунӣ ту бад-ӣни Асо ? гуфт : أтўкؤои алайҳо чун монда шавам такя бар он кунам . ё Мӯсои алқи ъсок аз даст бияфкан то чаҳ бинӣ ? Мӯсо Асо бияфканад събони гашту бмўсии наҳифи барад Мӯсо битарседу бармеад . Фармон омад ки ё Мӯсо надонистӣ ки ҳар ки такя бар ғайр мо кунад азу ҳамаи тарс ва ғам бинад .

آن گه ندا آمد که یا موسی در دست چه داری؟ گفت عصاء من. یا موسی چه کنی تو بدین عصا؟ گفت: أَتَوَکَّؤُا عَلَیْها چون مانده شوم تکیه بر آن کنم. یا موسی الق عصاک از دست بیفکن تا چه بینی؟ موسی عصا بیفکند ثعبان گشت و بموسی نهیب برد موسی بترسید و برمید. فرمان آمد که یا موسی ندانستی که هر که تکیه بر غیر ما کند از و همه ترس و غم بیند.

Пас Нидо омад ки ё Мӯсои أқблу лои тхФ ҷое дигар гуфт : хзҳоу лои тхФ Асо баргир ва матарс ва эмин бош ё Мӯсои Асои майдору меҳри Асо дар дили мадор ва онро паноҳи худ мгир аз рӯй ишорати бадунё дор мегуяд . Дунёи майдору меҳри дунё дар дили мадор ва онро паноҳи худ мсоз .

پس ندا آمد که یا موسی أَقْبِلْ وَ لا تَخَفْ جایی دیگر گفت: خُذْها وَ لا تَخَفْ عصا برگیر و مترس و ایمن باش یا موسی عصا میدار و مهر عصا در دل مدار و آن را پناه خود مگیر از روی اشارت بدنیا دار میگوید. دنیا میدار و مهر دنیا در دل مدار و آن را پناه خود مساز.

Ҳуби алднёи раъси кули хтиӣаҳ ё Мӯсои ту Асо аз бар Шуайб бо мардии бардоштии онро ба събон ёфтӣ . Акнӯн ки бомари мо бардоштии нигар ки азу чаҳ мӯъҷизҳо бинӣ . Ва иқоли шатон байн набино ( с )у байни Мӯсо ( ъ ) Мӯсои рҷъи ман самоъи улхитобу ?утии бсъбони султаи алии адуа , ва набино ( с ) асрӣ ба илои алсмоءи Фأўҳии аллоҳи илайҳи мо аўҳӣу рҷъу ?утии ломтаҳи болслоаҳи алтии ҳаии алмноҷоаҳ , Фқили ?ла : саломи алейк аиҳо алнабӣу раҳмаи аллоҳу баракота . Фқоли саломи ълиноу алии ибоди аллоҳи алсолҳин .

حب الدنیا رأس کل خطیئة یا موسی تو عصا از بر شعیب با مردی برداشتی آن را به ثعبان یافتی. اکنون که بامر ما برداشتی نگر که ازو چه معجزها بینی. و یقال شتّان بین نبیّنا (ص) و بین موسی (ع) موسی رجع من سماع الخطاب و اتی بثعبان سلّطه علی عدوّه، و نبیّنا (ص) اسری به الی السّماء فَأَوْحی‌ اللَّه الیه ما اوحی و رجع و اتی لامّته بالصّلاة الّتی هی المناجاة، فقیل له: سلام علیک ایها النبی و رحمة اللَّه و برکاته. فقال سلام علینا و علی عباد اللَّه الصالحین.

Ва фии алқсаҳи ани Мӯсои ғашии алайҳи лайлаи алнори Форсли аллоҳи илайҳи алмлоӣкаҳ ҳатто рўҳўаҳи бмроўҳи алонс . Ва қолўои ?ла ё Мӯсои тъбти Фострҳ ё Мӯсои баъди мо ҷӣти Флои тбрҳи ҷӣти алии қадар ё Мӯсоу кони ҳозои фии абтдоءи аламр ,у алмбтдии мрФўқ ба ,у фии алмраҳи алأхрии хари Мӯсои съқоу кони иФиқу алмлоӣкаҳи тқўли ?ла ё бен алнсоءи алҳизи мслки ман исأли алрўиаҳи кони фии алаввали лутфу фии алнҳоиаҳи унф .

و فی القصّة انّ موسی غشی علیه لیلة النّار فارسل اللَّه الیه الملائکة حتّی روّحوه بمراوح الانس. و قالوا له یا موسی تعبت فاسترح یا موسی بعد ما جئت فلا تبرح جِئْتَ عَلی‌ قَدَرٍ یا مُوسی‌ و کان هذا فی ابتداء الامر، و المبتدی مرفوق به، و فی المرّة الأخری خَرَّ مُوسی‌ صَعِقاً و کان یفیق و الملائکة تقول له یا بن النساء الحیض مثلک من یسأل الرّویة کان فی الاوّل لطف و فی النّهایة عنف.