Қавла :у лслимони алриҳи ғдўҳои шаҳр . . . Алоиаҳи сулаймон ( ъ ) асбони некӯӣ беайб дошт мурғон бепар , чун он қиссаи фӯти намози биФтод теғ баркашиду гардан асбон мебурид , гуфтанд : акнӯн ки бтрк асбон бигуфтӣ мо боди мураккаб ту кардем ман кони ллаҳи кони аллоҳи ?ла , ҳар ки бтрки назар худ бигӯед назари аллоҳи бадалаши пайвандад , ҳеҷ кас набӯд ки бтрк чизе бигуфт аз баҳри худо ки на ивазӣ ба аз анаш бидоданд . Мустафо ( с ) ҷаъфарро бғзў фиристоду аморати ҷяш буи дод ливои ислом дар дасти вай буд куффор ҳамла овараданд ва як дасташи биндохтнд , ливои бадӣгар даст гирифт , як захм дигар бирав овараданду дигари дасташи биндохтнду баъд аз он ҳафтод ваанд захм дошт шаҳид аз дунё берун шуд , ӯро бихоб диданд ки : мо феъли аллоҳи бк ? гуфт : ъўзнии аллоҳи ман алидини ҷиноҳин атири бҳмои фии алҷнаҳи ҳайси أшоءи маъаи Ҷабраилу Микоил .
قوله: وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ غُدُوُّها شَهْرٌ... الایة سلیمان (ع) اسبان نیکوی بی عیب داشت مرغان بی پر، چون آن قصّه فوت نماز بیفتاد تیغ برکشید و گردن اسبان میبرید، گفتند: اکنون که بترک اسبان بگفتی ما باد مرکب تو کردیم من کان للَّه کان اللَّه له، هر که بترک نظر خود بگوید نظر اللَّه بدلش پیوندد، هیچ کس نبود که بترک چیزی بگفت از بهر خدا که نه عوضی به از انش بدادند. مصطفی (ص) جعفر را بغزو فرستاد و امارت جیش بوی داد لوای اسلام در دست وی بود کفار حمله آوردند و یک دستش بینداختند، لوا بدیگر دست گرفت، یک زخم دیگر برو آوردند و دیگر دستش بینداختند و بعد از آن هفتاد و اند زخم داشت شهید از دنیا بیرون شد، او را بخواب دیدند که: ما فعل اللَّه بک؟ گفت: عوّضنی اللَّه من الیدین جناحین اطیر بهما فی الجنة حیث أشاء مع جبرئیل و میکائیل.
أсмоءи бинт ъмис гуфт : расӯли худои истода буд ногоҳ гуфт :у алайкуми ассалом , гуфтам : алии мантарад ассалом ё расӯли аллоҳи ҷавоби салом ки медиҳӣ ?у касро бар ту наме байнам ки салом мекунад . Гуфт : онки ҷаъфари бен абии толиби мари маъаи Ҷабраилу Микоил .
أسماء بنت عمیس گفت: رسول خدا ایستاده بود ناگاه گفت: و علیکم السلام، گفتم: علی من تردّ السلام یا رسول اللَّه جواب سلام که میدهی؟ و کس را بر تو نمیبینم که سلام میکند. گفت: آنک جعفر بن ابی طالب مرّ مع جبرئیل و میکائیل.
эй ҷаъфар даст бидодӣ инак пари ҷазои ту , эй сулаймон асбон бидодӣ инак бод дар бару баҳри ҳмоли ту . эй муҳиби содиқ агар бҳкми риёзати дида фидо кардӣу ҷисми нисор инак лутфи мо дидаи туу фазли мо самъи туу карами мо чароғу шамъи ту Фозои аҳббтаҳи канти ?лаи смъои исмъ беу бсрои ибср беу идои тбтш бе .
ای جعفر دست بدادی اینک پر جزای تو، ای سلیمان اسبان بدادی اینک باد در برّ و بحر حمّال تو. ای محبّ صادق اگر بحکم ریاضت دیده فدا کردی و جسم نثار اینک لطف ما دیده تو و فضل ما سمع تو و کرم ما چراغ و شمع تو فاذا احببته کنت له سمعا یسمع بی و بصرا یبصر بی و یدا تبطش بی.
Аввали мард гӯянда шавад пас донанда шавад пас раванда шавад пас паранда шавад . эй мискини ҳаргизи турои орзӯӣ он набӯд ки рӯзии мурғи дилат аз қафаси идбори нафас халос ёбад ва бар ҳавои ризои ҳақ парвоз кунад , бҷлоли қадари бори худо ки ҷуз навохт атитаҳи ҳрўлаҳи истиқбол ту накунад .
اول مرد گوینده شود پس داننده شود پس رونده شود پس پرنده شود. ای مسکین هرگز ترا آرزوی آن نبود که روزی مرغ دلت از قفس ادبار نفس خلاص یابد و بر هوای رضای حقّ پرواز کند، بجلال قدر بار خدا که جز نواخت اتیته هرولة استقبال تو نکند.
Чаҳ Монии баҳри мурдорӣ чу зоғони андарин пастӣ
چه مانی بهر مرداری چو زاغان اندرین پستی
Қафас башикан чу товусони яке бар пари барин боло
قفس بشکن چو طاووسان یکی بر پر برین بالا
Қафас қолабасту амонати ҷони мурғи пар ӯ ишқ , парвоз ӯ иродати уфуқ ӯ ғайби манзил ӯ дард , ҳар гуҳ ки мурғи амонати азин қафаси башарият бар уфуқи ғайб парвоз кунад Каррӯбӣони олами қудс дастҳо бидида хеш боз ниҳанд то аз барқи ин ҷамоли дидаҳои эшон насузад .
قفس قالب است و امانت جان مرغ پر او عشق، پرواز او ارادت افق او غیب منزل او درد، هر گه که مرغ امانت ازین قفس بشریت بر افق غیب پرواز کند کرّوبیان عالم قدس دستها بدیده خویش باز نهند تا از برق این جمال دیدههای ایشان نسوزد.
Флмои қзинои алайҳи аламути марги ду қисмаст : марги зоҳиру марги ботин , марги зоҳир ҳар касеро маълумасту дӯсту душманро роҳ бидонасту хосу ом дарав яксонаст кули нафаси зоиқаи аламути иборат аз анаст . Аммо марг ботин онаст ки мард дар худ аз худ бе худ мурда гардад то аз ҳақ дар ҳақ бо ҳақ зинда шавад , ҳамонаст ки он ҷавонмард гуфт :
فَلَمَّا قَضَیْنا عَلَیْهِ الْمَوْتَ مرگ دو قسم است: مرگ ظاهر و مرگ باطن، مرگ ظاهر هر کسی را معلوم است و دوست و دشمن را راه بدانست و خاص و عام درو یکسانست کُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ عبارت از انست. امّا مرگ باطن آنست که مرد در خود از خود بی خود مرده گردد تا از حق در حق با حق زنده شود، همانست که آن جوانمرد گفت:
Бимир эй дӯсти пеш аз марг агар май зиндагии хоҳӣ
بمیر ای دوست پیش از مرگ اگر می زندگی خواهی
Ки Идрӣс аз чунин мурдани биҳиштии гашти пеш аз мо
که ادریس از چنین مردن بهشتی گشت پیش از ما
Зиндагии бҳқиқт он зиндагӣаст ки футуҳ ӣмонӣ диҳад на он ки рӯҳи ҳайвонӣ наад , абӯи алҳсн хрқонӣ гуфт : бист соласт то кафани мо аз осмон биоварадаанд ва аҷаб онаст ки бо халқам басӯрат зиндагон медорад ва дар ҳазрати худ кафан дар мо пӯшида .
زندگی بحقیقت آن زندگیست که فتوح ایمانی دهد نه آن که روح حیوانی نهد، ابو الحسن خرقانی گفت: بیست سال است تا کفن ما از آسمان بیاوردهاند و عجب آنست که با خلقم بصورت زندگان میدارد و در حضرت خود کفن در ما پوشیده.
Мандяш аз ани ҳадис ва дар пӯши кафан
مندیش از ان حدیث و در پوش کفن
Мардонаи ду дасти хеши он гоҳ бизан
مردانه دو دست خویش آن گاه بزن
Дар сҳр бигӯ ки ё ту бошӣ ё ман
در سهر بگو که یا تو باشی یا من
Шӯрида буд кори вилояти бадви тан
شوریده بود کار ولایت بدو تن
эй ҷавонмард ! як қатраи манӣ ки аз ботини мард бзоҳр ояд ҷанобати зоҳир собит мекунад локини боби таҳури он ҷанобат зоҳир бархезад , саъб онаст ки агар як зарраи манӣ худ бинӣ дар ботини ту сокин шавад ҷнобтит расад ки баҳамаи дарёҳои олам зоӣл нагардад .
ای جوانمرد! یک قطره منی که از باطن مرد بظاهر آید جنابت ظاهر ثابت میکند لکن بآب طهور آن جنابت ظاهر برخیزد، صعب آنست که اگر یک ذرّه منی خود بینی در باطن تو ساکن شود جنابتیت رسد که بهمه دریاهای عالم زائل نگردد.
Давр бош аз суҳбати худпарвар одати параст
دور باش از صحبت خود پرور عادت پرست
Бӯса бар хоки кафи пои зи худ безори зан
بوسه بر خاک کف پای ز خود بیزار زن
Барин даргоҳи худ биниро рӯй нест ва худ нигориро қадар нест ҷузи аҷзу ниёзу фақру Фоқти бурдани ҳеҷ рӯй нест , фарзандони ёқӯб ( ъ ) бнздики Юсуф ( ъ ) фақру Фоқти бурданд ва гуфтанд :у ҷӣнои ббзоъаҳи мзҷоаҳи лои ҷурми Юсуфи ниқоб аз ҷамоли бардошту бзбони карам пеш омад ки : лои тсриби алайкуми алиўм . Ту ҳамин кун эй хароби умри муфлиси рӯзгори саҳаргоҳӣ ки бисот нузул бияфканаду дасти карами фурӯи кушояди муфлиси вору ъоҷзўор аз дар ваии бози шӯ бо дилии пурдарду ҷонии пари ҳасрати чашмии пари обу ҷгарии пар оташ бигӯ :
برین درگاه خود بینی را روی نیست و خود نگاری را قدر نیست جز عجز و نیاز و فقر و فاقت بردن هیچ روی نیست، فرزندان یعقوب (ع) بنزدیک یوسف (ع) فقر و فاقت بردند و گفتند: وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ لا جرم یوسف نقاب از جمال برداشت و بزبان کرم پیش آمد که: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ. تو همین کن ای خراب عمر مفلس روزگار سحرگاهی که بساط نزول بیفکند و دست کرم فرو گشاید مفلس وار و عاجزوار از در وی باز شو با دلی پردرد و جانی پر حسرت چشمی پر آب و جگری پر آتش بگو:
Пари оби ду дидау пари оташи ҷигарам
پر آب دو دیده و پر آتش جگرم
Пари боди ду дастаму пар аз хоки серум
پر باد دو دستم و پر از خاک سرم
Пер тариқат гуфт : илоҳӣ ! бақадр ту нодонаму сазои турои нотавонам дар бечорагии худ саргардонаму рӯзи буруз бар зиёнам чун манӣ чун буд чунонам ва аз нгрстн дар торикии бФғонм ки бар ҳеҷ чиз ҳаст мо ндонанд надонам чашм бурузӣ дорам ки тӯмонӣ ва ман нмонм , чун ман кистгар он рӯз ба байнами вар ба байнами бҷони фидои онам . Агар Юсуфро он карам ҳаст ки чун бародарони бъҷзу фақри пеши вай боз шуданд эшонро гуфт : лои тсриби алайкуми алиўм , акрами алокрмину арҳми алроҳмини сазовортар ки чун бандагони бъҷзу ниёз дар ва зоранд гуяд : лои хавфи алайкуми алиўму лои أнтми тҳзнўн .
پیر طریقت گفت: الهی! بقدر تو نادانم و سزا ترا ناتوانم در بیچارگی خود سرگردانم و روز بروز بر زیانم چون منی چون بود چنانم و از نگرستن در تاریکی بفغانم که بر هیچ چیز هست ما ندانند ندانم چشم بروزی دارم که تومانی و من نمانم، چون من کیست گر آن روز به بینم ور به بینم بجان فدای آنم. اگر یوسف را آن کرم هست که چون برادران بعجز و فقر پیش وی باز شدند ایشان را گفت: لا تَثْرِیبَ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ، اکرم الاکرمین و ارحم الرّاحمین سزاوارتر که چون بندگان بعجز و نیاز در و زارند گوید: لا خَوْفٌ عَلَیْکُمُ الْیَوْمَ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ.
Лақади кони лсбإи фии мскнҳми ояи ҷинатони ани ямину шимол . . . Алоиаҳи конўои фии рғди ман алъишу саломаи ман улҳоли Фомрўои болсбри алии алъоФиаҳу алшкри алии алнъмаҳи Фоързўои ани алўФоқи Фзиъўои алшкру кФрўои алнъмаҳи Фбдлўоу бадали ?лаами улҳолу ғайривои Фтғирти алайҳими алоём ,у аншдўои фии маъноа :
لَقَدْ کانَ لِسَبَإٍ فِی مَسْکَنِهِمْ آیَةٌ جَنَّتانِ عَنْ یَمِینٍ وَ شِمالٍ... الایة کانوا فی رغد من العیش و سلامة من الحال فامروا بالصبر علی العافیة و الشکر علی النعمة فاعرضوا عن الوفاق فضیّعوا الشکر و کفروا النعمة فبدّلوا و بدّل لهم الحال و غیّروا فتغیرت علیهم الایام، و انشدوا فی معناه:
Мо зулати ахтоли фии висол
ما زلت اختال فی وصال
Ҳатто амнат алзмон макра
حتی امنت الزّمان مکره
Соли алии алсдўд ҳатто
صال علیّ الصّدود حتی
Лами ибқи ммои шаҳдати зарра
لم یبق مما شهدت ذرّه
Осон корӣаст бар балоу шиддати сабр кардани мард мардона онаст ки бар неъмату офият сабр кунад ҳақ он бишносад шукри он бгзорд , аз тнъму ҳавоӣ ботил бипарҳезад ва тавон ва дошт он аз ҳақ бинад на аз худу рӯзгори офияту неъмат дар тоъати аллоҳи басари барад ва аз тоғёну боғёну бтри гирифтагон дар неъмат ҳазар кунад ки раби алъзаҳ дар ҳақи эшон миФрмоид : Фأмои ман тғӣ ,у осри алҳёҳи алднё , Фإни алҷҳими ҳаии алмأўӣ .
آسان کاریست بر بلا و شدّت صبر کردن مرد مردانه آنست که بر نعمت و عافیت صبر کند حق آن بشناسد شکر آن بگزارد، از تنعم و هوای باطل بپرهیزد و توان و داشت آن از حق بیند نه از خود و روزگار عافیت و نعمت در طاعت اللَّه بسر برد و از طاغیان و باغیان و بطر گرفتگان در نعمت حذر کند که ربّ العزة در حقّ ایشان میفرماید: فَأَمَّا مَنْ طَغی، وَ آثَرَ الْحَیاةَ الدُّنْیا، فَإِنَّ الْجَحِیمَ هِیَ الْمَأْوی.
Рӯй ани баъзи алсҳобаҳи анаи қол : блинои бФтнтаҳи алзроءи Фсбрноу блинои бФтнтаҳи алсроء Флм насабр .
روی عن بعض الصحابة انّه قال: بلینا بفتنته الضرّاء فصبرنا و بلینا بفتنته السرّاء فلم نصبر.
Ва қоли бъзҳм : исбри алии алблоءи кули муъмину лои исбри алии алъоФиаҳи алои алсдиқ .
و قال بعضهم: یصبر علی البلاء کلّ مؤمن و لا یصبر علی العافیة الا الصّدیق.