Қавлаи таъолӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими исми азизи ман аштоқи илои лқёҳи астъзби фӣаи мо илқоаҳи ман балвоаи ?фони талаби мўнсои фии дунёа ӯ ъқбоаҳи зли ман идъўи ало Аёа баном ӯ ки хирадро бова роҳ нест ва ҳечкас аз ҳақиқати ҷалол ӯ огоҳ нест , баном ӯ ки муфлисонро ҷузи ҳазрат ӯ паноҳ несту осӣонро ҷузи даргоҳ ӯ даргоҳ нест , баном ӯ ки ҷаҳонёнро чу ӯ подшоҳ нест ва дар осмону замини ҷуз ӯ аллоҳ нест . эй худовандӣ ки дастгири дармондагони ҷузи тўқиъи ҷалол ту нест : эй меҳрбонӣ ки раҳнамои мутаҳайирёни ҷузи маншури раҳмат ту нест , эй карӣмӣ ки ороми сӯхтагони ҷуз аз ҳазрати ҷамолу лутф ту нест , эй азизӣ ки арбадаи мисатони ишқи ҷуз аз ҷоми шаробу шарбати нўшогин ту нест , эй латифӣ ки инси ҷони муштоқони ҷуз дар интизори дидору ризоӣ ту нест ,у аллоҳи алмўФқу алмъин
قوله تعالی: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اسم عزیز من اشتاق الی لقیاه استعذب فیه ما یلقاه من بلواه فان طلب مونسا فی دنیاه او عقباه ضلّ من یدعو الّا ایاه بنام او که خرد را باو راه نیست و هیچکس از حقیقت جلال او آگاه نیست، بنام او که مفلسان را جز حضرت او پناه نیست و عاصیان را جز درگاه او درگاه نیست، بنام او که جهانیان را چو او پادشاه نیست و در آسمان و زمین جز او اللَّه نیست. ای خداوندی که دستگیر درماندگان جز توقیع جلال تو نیست: ای مهربانی که رهنمای متحیّریان جز منشور رحمت تو نیست، ای کریمی که آرام سوختگان جز از حضرت جمال و لطف تو نیست، ای عزیزی که عربده مستان عشق جز از جام شراب و شربت نوشاگین تو نیست، ای لطیفی که انس جان مشتاقان جز در انتظار دیدار و رضای تو نیست، و اللَّه الموفق و المعین
Гар пои ман аз аҷзи талабкор ту нест
گر پای من از عجز طلبکار تو نیست
То занн набарӣ ки дили гирифтор ту нест
تا ظنّ نبری که دل گرفتار تو نیست
На зон наем ки ҷони харидор ту нест
نه زان نایم که جان خریدار تو نیست
Худ дидаи мо муҳаррами дидор ту нест
خود دیده ما محرم دیدار تو نیست
Қавлаи таъолӣ : ис гуфтаанд ки иси ном сӯрааст бадалели он хабар ки Мустафои алайҳи алслоаҳ ва ассалом фармуд : « ани аллоҳи таъолии қрأи ису тоҳо қабл ани халқи одами болФии оми Флмои самъати алмлоӣкаҳи қолўои тӯбои ломаҳи инзли алайҳими ҳозоу тӯбои лолсни такаллуми бҳзоу тӯбои лأҷўоФи таҳаммули ҳозо »
قوله تعالی: یس گفتهاند که یس نام سوره است بدلیل آن خبر که مصطفی علیه الصلاة و السلام فرمود: «انّ اللَّه تعالی قرأ یس و طه قبل ان خلق آدم بالفی عام فلمّا سمعت الملائکة قالوا طوبی لامّة ینزل علیهم هذا و طوبی لالسن تکلّم بهذا و طوبی لأجواف تحمل هذا»
Ҳақи ҷли ҷалолау тақаддусати أсмоؤаҳи пеш аз офариниши одами бадви ҳазор соли тоҳо ва ис бархонад , малоикаи малакӯт чун он бишуниданд гуфтанд : хунаки марони умматиро ки ин каломи пок боишон Фрўоид , хунаки марони забонҳоро ки ин хонд , хунаки марони синаҳоро ки садафи ин ҷавҳари макнун буд . Ва дар хабараст ки чун дӯстону муъминон дар ани бӯстони саодати раванду бони нозу Наим биҳишт расанд аз ҷаноби ҷабарут Нидо ояд ки аз дигарон бисёр шунидед вақт он омад ки аз мо шунавед Фисмъҳми сӯраи алФотҳаҳу тоҳоу ис . Мустафои алайҳи алслоаҳ ва ассалом фармуд : « кони анноси лами исмъўои алқуръони ҳайни смъўаҳи ман фии арраҳмони итлўаҳи алайҳим » , гул бояд ки аз дарахти худ бозкнӣ то буии он бшрти ёбӣ .
حقّ جل جلاله و تقدّست أسماؤه پیش از آفرینش آدم بدو هزار سال طه و یس برخواند، ملائکة ملکوت چون آن بشنیدند گفتند: خنک مران امّتی را که این کلام پاک بایشان فروآید، خنک مران زبانها را که این خواند، خنک مران سینهها را که صدف این جوهر مکنون بود. و در خبر است که چون دوستان و مؤمنان در ان بوستان سعادت روند و بآن ناز و نعیم بهشت رسند از جناب جبروت ندا آید که از دیگران بسیار شنیدید وقت آن آمد که از ما شنوید فیسمعهم سورة الفاتحه و طه و یس. مصطفی علیه الصلاة و السلام فرمود: «کانّ الناس لم یسمعوا القرآن حین سمعوه من فی الرحمن یتلوه علیهم»، گل باید که از درخت خود بازکنی تا بوی آن بشرط یابی.
Асмъаҳи ммни қолаи тздд ба
اسمعه ممّن قاله تزدد به
ШъФои Фтиби алўрди ман ағсонаҳ
شعفا فطیب الورد من اغصانه
Пас як қавл онаст ки « ё инсон » , ва ин хитоб бо сӯрату башарият Мустафоаст чунонк ҷой дигар фармуд : қул إнмои أнои башари мслкм . Аз онҷо ки инсонияту ҷинсият ӯ мшокл халқаст , ва ин хитоб бо инсон бар вифқ онаст ва аз онҷо ки шараф набувватасту тахсӣси рисолати хитоб бо вай инаст ки ё أиҳо алнабӣ , ё أиҳо алрасул , ва ин хитоб ки бо сӯрат ва башариятаст аз баҳр он рафт то ниқоби ғайрати созанд ва ҳар номаҳрамиро бар ҷамолу камоли вай итилоъ ндиҳанд , ин чунонаст ки гӯйанд : Арсалонам хон то кас ба надонад ки киам . Дареғ буд он чунон ҷамолӣу камолӣ ки пари моси дидаи бӯи ҷаҳлу Утба ва шеба гардаду троҳми инзрўни إлик ва ҳам лои ибсрўни дидаи бӯи ҷаҳл ки хира шуда инкораст аз ваии ҷузи инсоният ва башарият набинад , дидаи садиқи Акбар бояд зи дӯдаи истиғфор то ҷамоли набуввату камоли рисолат вай бибинад , дидаи Утбау шеба ки ҳиҷоби афкандаи шаби рад аз лсти ҷузи нисбати абд алмтлб набинад , дидаи садиқу форуқ бояд равшан карда субҳи қабули азал то шараф ва навохт Муҳамади расӯл аллоҳ бибинад . Ореи ҳарамро баннои муҳаррами намӯдан шарт нест касе бояд муҳаррами шариъату тариқат шудау гирди мтобъти Сайиди салавоти аллоҳу саломаи алайҳ дар дидаи талаби ваии тўтёӣ ҳурмат гашта то аҳлят он дорад ки он ҷамол бибинад .
پس یک قول آنست که «یا انسان»، و این خطاب با صورت و بشریّت مصطفی است چنانک جای دیگر فرمود: قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ. از آنجا که انسانیّت و جنسیّت او مشاکل خلق است، و این خطاب با انسان بر وفق آنست و از آنجا که شرف نبوّت است و تخصیص رسالت خطاب با وی اینست که یا أَیُّهَا النَّبِیُّ، یا أَیُّهَا الرَّسُولُ، و این خطاب که با صورت و بشریّت است از بهر آن رفت تا نقاب غیرت سازند و هر نامحرمی را بر جمال و کمال وی اطلاع ندهند، این چنانست که گویند: ارسلانم خوان تا کس به نداند که کهام. دریغ بود آن چنان جمالی و کمالی که پرماس دیده بو جهل و عتبه و شیبه گردد وَ تَراهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لا یُبْصِرُونَ دیده بو جهل که خیره شده انکارست از وی جز انسانیّت و بشریّت نبیند، دیده صدیق اکبر باید ز دوده استغفار تا جمال نبوت و کمال رسالت وی ببیند، دیده عتبه و شیبه که حجاب افکنده شب ردّ ازلست جز نسبت عبد المطلب نبیند، دیده صدیق و فاروق باید روشن کرده صبح قبول ازل تا شرف و نواخت محمد رسول اللَّه ببیند. آری حرم را به نامحرم نمودن شرط نیست کسی باید محرم شریعت و طریقت شده و گرد متابعت سید صلوات اللَّه و سلامه علیه در دیده طلب وی توتیای حرمت گشته تا اهلیّت آن دارد که آن جمال ببیند.
Ва қил : ис , алёءи ишораи илои явми алмисоқу алсини ишораи илои сираи маъаи алоҳбоби факонаи қоли баҳақи явми алмисоқу басарии маъаи алоҳбобу болқрони алҳкими إнки лмни алмрслин , алии сироти мустақӣм .
و قیل: یس، الیاء اشارة الی یوم المیثاق و السین اشارة الی سرّه مع الاحباب فکانّه قال بحق یوم المیثاق و بسرّی مع الاحباب و بالقرآن الحکیم إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ، عَلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ.
Қавла : танзили алъзизи арраҳими ин қуръони фурӯ фиристода худовандӣаст ки ном вай азизасту раҳим , азиз ӯст ки дшхўорст дарёфтан ӯ , аллоҳи таъолӣ азизаст бони маънӣ ки дарёфт вай несту аФҳому авҳомро расӣдан бикуна ҷалол вай нест .
قوله: تَنْزِیلَ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ این قرآن فرو فرستاده خداوندیست که نام وی عزیزست و رحیم، عزیز اوست که دشخوارست دریافتن او، اللَّه تعالی عزیز است بآن معنی که دریافت وی نیست و افهام و اوهام را رسیدن بکنه جلال وی نیست.
Пер тариқат гуфт : эй нодир ёфта ёфтау нодидаи аён , эй дар наоне пайдо ва дар пайдоеи ниҳон , ёфт ту рӯзаст ки худ барояд ногоҳон , ёўндаҳи ту на бшодии пардозад на бондўҳон , басар бар моро корӣ ки аз он иборат натавон . Танзили алъзизи арраҳими ҳам азизаст ҳам раҳим , азиз ба бегонагони раҳими бмؤмнон , агар азиз буд бе раҳими ҳаргизи кас ӯро наёбад ва агар раҳим буд бе азизи ҳамаи кас ӯро ёбад , азизаст то кофарон дар дунё ӯро ндонанд , раҳимаст дар уқбо то муъминон ӯро ба бенанд .
پیر طریقت گفت: ای نادر یافته یافته و نادیده عیان، ای در نهانی پیدا و در پیدایی نهان، یافت تو روز است که خود برآید ناگاهان، یاونده تو نه بشادی پردازد نه باندوهان، بسر بر ما را کاری که از آن عبارت نتوان. تَنْزِیلَ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ هم عزیز است هم رحیم، عزیز به بیگانگان رحیم بمؤمنان، اگر عزیز بود بیرحیم هرگز کس او را نیابد و اگر رحیم بود بیعزیز همه کس او را یابد، عزیزست تا کافران در دنیا او را ندانند، رحیم است در عقبی تا مؤمنان او را به بینند.
Лтнзри қўмои мо أнзри обоؤҳми фаҳми ғоФлўн ғофилон дуанд яке аз кори дайни ғофил ва аз талаби салоҳи худ бихбр , сари бадунё дар ниҳодау маст шаҳват гаштау дидаи фикрату ибрат бар ҳам ниҳодаи ҳосил вай онаст ки раб алъзаҳ фармуд :у аллазӣнаи ҳам ани оётнои ғоФлўн , أўлӣки мأўоҳми алнори бмои конўои иксбўну фии алхбр : аҷабати лғоФлу лӣси бмғФўли анҳу дигар ғофилӣаст писандида аз кори дунёу тартиби маоши ғофил , султони ҳақиқат бар ботини вай истило намӯда , дар мукошифаи ҷалоли аҳадяти чунон мустаҳлак шуда ки аз худ ғоӣб гашта , на аз дунё хабар дорад на аз уқбо , бзбон ҳол мегуяд :
لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أُنْذِرَ آباؤُهُمْ فَهُمْ غافِلُونَ غافلان دواند یکی از کار دین غافل و از طلب صلاح خود بیخبر، سر بدنیا در نهاده و مست شهوت گشته و دیده فکرت و عبرت بر هم نهاده حاصل وی آنست که رب العزّة فرمود: وَ الَّذِینَ هُمْ عَنْ آیاتِنا غافِلُونَ، أُولئِکَ مَأْواهُمُ النَّارُ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ و فی الخبر: عجبت لغافل و لیس بمغفول عنه دیگر غافلی است پسندیده از کار دنیا و ترتیب معاش غافل، سلطان حقیقت بر باطن وی استیلا نموده، در مکاشفه جلال احدیّت چنان مستهلک شده که از خود غائب گشته، نه از دنیا خبر دارد نه از عقبی، بزبان حال میگوید:
Ин ҷаҳон дар даст ақласт он ҷаҳон дар дасти рӯҳ
این جهان در دست عقلست آن جهان در دست روح
Пои ҳиммат бар қафоӣ ҳар ду дияи солори зан
پای همّت بر قفای هر دو دیه سالار زن