Ин сӯраро сӯра алмؤмн хонанд аз баҳри онкии дарин сӯраи зикри муъмини ол фиръавнаст , чаҳор ҳазор ва нуҳсад ва шаст ҳарфаст ва ҳазор ва сад ва навад ва на клмт ва ҳаштод ва панҷ оят . Ва бқўли ибни аббоси ҷумлаи сӯра ба Маккаи Фрўомд . Муҷоҳид ва қтодаҳ гуфтанд : сӯра ?маккейаст магари ду оят ки ба Мадина фурӯ омад : إни аллазӣнаи иҷодлўни фии оёти аллоҳ .
این سوره را سورة المؤمن خوانند از بهر آنکه درین سوره ذکر مؤمن آل فرعون است، چهار هزار و نهصد و شصت حرف است و هزار و صد و نود و نه کلمت و هشتاد و پنج آیت. و بقول ابن عباس جمله سوره به مکه فروآمد. مجاهد و قتاده گفتند: سوره مکی است مگر دو آیت که به مدینه فرو آمد: إِنَّ الَّذِینَ یُجادِلُونَ فِی آیاتِ اللَّهِ.
Илои охири алоитин . Ҳасан гуфт : сӯра ?маккейаст магари як оят : «у сбҳи бҳмди рбки болъшӣу алإбкори қоли лони алслўоти фарзати болмдинаҳ . Ва аз мансӯхоти дарин сӯраи се ояти яке : Фосбри إни въди аллоҳи ҳақи ин қадар аз оят мансӯхаст боити сайф ,у кзлки қавла : Фосбри إни въди аллоҳи ҳақи Фإмои нринки баъзи алзии нъдҳми أўи нтўФинки Фإлинои ирҷъўн , аввалу охири ин оят мансӯхаст боити сайфи сеюм : Фолҳкми ллаҳи алълии алкбири насхи маънии алҳкми фии алднёи боиаҳи алсиФ . Ва фии алхбри ан алнабӣ ( с ) қол : « ани лкли шайъи ءи самарау ани самараи алқуръони зўоти ҳомӣами ҳаии рўзоти ҳасаноти мхсботи мтҷоўроти Фмни аҳби ани иртъи фии риёзи алҷнаҳи Флиқрأи алҳўомим » .
الی آخر الآیتین. حسن گفت: سوره مکی است مگر یک آیت: «وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ بِالْعَشِیِّ وَ الْإِبْکارِ قال لان الصّلوات فرضت بالمدینة. و از منسوخات درین سوره سه آیت یکی: فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ این قدر از آیت منسوخ است بآیت سیف، و کذلک قوله: فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَإِمَّا نُرِیَنَّکَ بَعْضَ الَّذِی نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّیَنَّکَ فَإِلَیْنا یُرْجَعُونَ، اول و آخر این آیت منسوخ است بآیت سیف سوم: فَالْحُکْمُ لِلَّهِ الْعَلِیِّ الْکَبِیرِ نسخ معنی الحکم فی الدنیا بآیة السیف. و فی الخبر عن النبی (ص) قال: «ان لکلّ شیء ثمرة و ان ثمرة القرآن ذوات حامیم هی روضات حسنات مخصبات متجاورات فمن احبّ ان یرتع فی ریاض الجنة فلیقرأ الحوامیم».
Ва қол ( с ) : « алҳўомими дибоҷи алқуръон » .
و قال (ص): «الحوامیم دیباج القرآن».
Ва қоли ибни аббос : лкли шайъи ءи лбобу лбоби алқуръони алҳўомиму қоли ибни масъӯд : азои вақъати фии оли ҳам яъне фии ҷимоъаи алҳўомими вақъати фии рўзоти дмсоти атонқи фӣҳо . Фомои мо ихтси бҳзаҳи алсўраҳи ман алФзилаҳи мо рӯй абии бен каъби қоли қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ман қрأи ҳами алмؤмни лами ибқи рӯҳи набӣу лои садиқу лои шаҳиду лои муъмини алои слўои алайҳу астғФрўои ?ла » .
و قال ابن عباس: لکل شیء لباب و لباب القرآن الحوامیم و قال ابن مسعود: اذا وقعت فی آل حم یعنی فی جماعة الحوامیم وقعت فی روضات دمثات اتانق فیها. فامّا ما یختصّ بهذه السورة من الفضیلة ما روی ابی بن کعب قال قال رسول اللَّه (ص): «من قرأ حم المؤمن لم یبق روح نبی و لا صدّیق و لا شهید و لا مؤمن الا صلّوا علیه و استغفروا له».
Қавла : ҳами қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ҳами исми ман أсмоءи ллаҳи ъзу ҷлу ҳаии мафотеҳи хзоӣни рбк » .
قوله: حم قال رسول اللَّه (ص): «حم اسم من أسماء للَّه عز و جل و هی مفاتیح خزائن ربک».
Ва қил : ҳўи исми аллоҳи алаъзам . Ва қил : ҳўи исми алқуръон . Ва қил : исми алсўраҳ .
و قیل: هو اسم اللَّه الاعظم. و قیل: هو اسم القرآن. و قیل: اسم السورة.
Ва қил : ҳўи қисми ақсми аллоҳи ъзу ҷли бҳлмаҳу малака . Ва қоли ибни аббос : алру ҳам ва навен ҳуруфи арраҳмони мақтаа . Ва қоли алзҳоку алксоӣии маъноа : мо ҳўи коӣн , эй қзии мо ҳўи коӣни қрأи Ҳамзау алксоӣӣу абӯи бикр « ҳам » бксри алҳоءу албоқўни бФтҳҳо .
و قیل: هو قسم اقسم اللَّه عز و جل بحلمه و ملکه. و قال ابن عباس: الر و حم و نون حروف الرّحمن مقطّعة. و قال الضحاک و الکسائی معناه: ما هو کائن، ای قضی ما هو کائن قرأ حمزة و الکسائی و ابو بکر «حم» بکسر الحاء و الباقون بفتحها.
Танзили алкитоб эй ҳозои танзили алкитоб « ман аллоҳ » . Ва қил : « танзили алкитоб » рафъи болобтдоءу хубра « ман аллоҳ » эй алқуръони анзлаҳи аллоҳи лами ихтлқаҳи Муҳамади комаи қоли алкоФрўн .
تَنْزِیلُ الْکِتابِ ای هذا تنزیل الکتاب «من اللَّه». و قیل: «تنزیل الکتاب» رفع بالابتداء و خبره «من اللَّه» ای القرآن انزله اللَّه لم یختلقه محمد کما قال الکافرون.
Ва « алъзиз » алзии лои иғолбу лои имтнъи алайҳи шайъи ء , « алълим » алўосъи алмълўм .
و «العزیز» الّذی لا یغالب و لا یمتنع علیه شیء، «العلیم» الواسع المعلوم.
ҒоФри алзнби истраҳу лои иФзҳи соҳибаи явми алқимаҳ ,у қобили алтўби алтўбу алтўбаҳи масдарон .
غافِرِ الذَّنْبِ یستره و لا یفضح صاحبه یوم القیمة، وَ قابِلِ التَّوْبِ التوب و التوبة مصدران.
Ва қил : алтўби ҷамъи алтўбаҳи алии анҳо исм мисли дувуму дувумау ъўму ъўмаҳ . Ва алмънӣ : мо занб тоб манеҳ алъбди ало қабл тўбтаҳ . Ва қил : « ғоФри алзнб » алсғир «у қобили алтўб » ман алзнби алкбир . Ва қил : « ғоФри алзнб » босқоти алъқоб «у қобили алтўб » боиҷоби алсўоб . Шадиди алъқоб эй азои оқиби Фъқобаҳи шадид . Зии алтўл эй зии алнъму алқдрау алғнӣу алсъаҳу алФзл . Ва асли алтўли алғнӣу алсъаҳ , тқўл : ҳозои амри мо ?лаи тоӣл , эй лои иғнии шиӣои Фиўбаҳи ?ла ,у қавлаи ъзу ҷл : ва ман лами исттъи мнкми тўло эй саъау ғанӣ . Ва қил : асли алтўли алонъоми алзии ттўли муддатаи алии соҳиба . Қоли ибни аббос : ғоФри алзнби лмни қоли лои илоҳи алои аллоҳу қобили алтўби ммни қоли лои илоҳи алои аллоҳи шадиди алъқоби лмни лои иқўли лои илоҳи алои аллоҳи зии алтўли зии алғнии ъмни иқўли лои илоҳи алои аллоҳ .
و قیل: التوب جمع التوبة علی انها اسم مثل دوم و دومة و عوم و عومة. و المعنی: ما ذنب تاب منه العبد الا قبل توبته. و قیل: «غافر الذنب» الصغیر «و قابل التوب» من الذنب الکبیر. و قیل: «غافر الذنب» باسقاط العقاب «و قابل التوب» بایجاب الثواب. شَدِیدِ الْعِقابِ ای اذا عاقب فعقابه شدید. ذِی الطَّوْلِ ای ذی النعم و القدرة و الغنی و السعة و الفضل. و اصل الطول الغنی و السعة، تقول: هذا امر ما له طائل، ای لا یغنی شیئا فیوبه له، و قوله عز و جل: وَ مَنْ لَمْ یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلًا ای سعة و غنی. و قیل: اصل الطول الانعام الّذی تطول مدّته علی صاحبه. قال ابن عباس: غافِرِ الذَّنْبِ لمن قال لا اله الا اللَّه وَ قابِلِ التَّوْبِ ممّن قال لا اله الا اللَّه شَدِیدِ الْعِقابِ لمن لا یقول لا اله الا اللَّه ذِی الطَّوْلِ ذی الغنی عمّن یقول لا اله الا اللَّه.
Сами вҳд нафса Фқол : лои إлаҳи إлои ҳўи إлиаҳи алмсири алмрҷъи фии алохраҳ . Умри хитоб дӯстӣ дошт бо вай бародарӣ гуфта дар дайни мардии оқили порсои мутааббид , вақте бшом буд он дӯст ва касе аз наздики ваии омада буд . Умри ҳоли он дӯст аз вай пурсед гуфт : чаҳ мекунад он бародари моу ҳол вай чист ? ин мард гуфт : ӯ бародар Иблисаст на бародари ту , яъне ки фатратӣ дар роҳи ваии омадау сар дар ниҳодаи дарин змру хамру анвоъи фасод . Умр гуфт : чун бози гардии маро хабар кун то буии нома Эй нивисам , пас ин нома навишт : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими ман абди аллоҳи умри илои фалони бен фалони саломи алейк ании Аҳмади алики аллоҳи алзии лои илоҳи алои ҳўи ғоФри алзнби қобили алтўби шадиди алъқоби зии алтўли лои илоҳи алои ҳўи илайҳи алмсир . Чун он нома буи расед гуфт : сидқи аллоҳу нсҳи умри каломи худо ростасту насиҳати умри некӯ , бисёр бигирист ва тавба карду ҳоли вай некӯ шуд , баъд аз ан умр мегуфт : ҳоказо аФълўои бохикми азои зоғи сддўаҳу лои ткўнўои алайҳи ъўнои ллшитони бародариро ки фатрат уфтад ва аз роҳи савоби бигардади бнсиҳт ёрӣ диҳеду шафқати бози мгириду ёри шайтон бар вай мабошед роҳи сдоду савоб ӯро бнмоӣид ва бо вай ҳамон кунед ки ман кардам .
ثمّ وحّد نفسه فقال: لا إِلهَ إِلَّا هُوَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ المرجع فی الآخرة. عمر خطاب دوستی داشت با وی برادری گفته در دین مردی عاقل پارسا متعبّد، وقتی بشام بود آن دوست و کسی از نزدیک وی آمده بود. عمر حال آن دوست از وی پرسید گفت: چه میکند آن برادر ما و حال وی چیست؟ این مرد گفت: او برادر ابلیس است نه برادر تو، یعنی که فترتی در راه وی آمده و سر در نهاده درین زمر و خمر و انواع فساد. عمر گفت: چون باز گردی مرا خبر کن تا بوی نامهای نویسم، پس این نامه نوشت: بسم اللَّه الرحمن الرحیم من عبد اللَّه عمر الی فلان بن فلان سلام علیک انی احمد الیک اللَّه الذی لا اله الا هو غافر الذنب قابل التوب شدید العقاب ذی الطول لا اله الا هو الیه المصیر. چون آن نامه بوی رسید گفت: صدق اللَّه و نصح عمر کلام خدا راست است و نصیحت عمر نیکو، بسیار بگریست و توبه کرد و حال وی نیکو شد، بعد از ان عمر میگفت: هکذا افعلوا باخیکم اذا زاغ سدّدوه و لا تکونوا علیه عونا للشیطان برادری را که فترت افتد و از راه صواب بگردد بنصیحت یاری دهید و شفقت باز مگیرید و یار شیطان بر وی مباشید راه سداد و صواب او را بنمائید و با وی همان کنید که من کردم.
Мо иҷодли фии оёти аллоҳи إлои аллазӣнаи кФрўои ин оят дар шаъни ҳориси бен Қайси алсҳмӣ фурӯ омад аз ҷумлаи мстҳзён буду сахти хусумати бботл дар инкору такзиби қуръон .
ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا این آیت در شأن حارث بن قیس السهمی فرو آمد از جمله مستهزیان بود و سخت خصومت بباطل در انکار و تکذیب قرآن.
Абӯ алъолӣа гуфт : ду оятаст дар қуръон ки дар ани таҳдид азимаст мҷодлонро дар оёти қуръон , яке инаст . Мо иҷодли фии оёти аллоҳи إлои аллазӣнаи кФрўо , дигари оят :у إни аллазӣнаи ахтлФўои фии алкитоби лФии шиқоқи баъӣд . Ва расӯл худо гуфт салавоти аллоҳи алайҳ : « алмроءи фии алқуръони куфр » .
ابو العالیه گفت: دو آیت است در قرآن که در ان تهدید عظیم است مجادلان را در آیات قرآن، یکی اینست. ما یُجادِلُ فِی آیاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا، دیگر آیت: وَ إِنَّ الَّذِینَ اخْتَلَفُوا فِی الْکِتابِ لَفِی شِقاقٍ بَعِیدٍ. و رسول خدا گفت صلوات اللَّه علیه: «المراء فی القرآن کفر».
Ва ани абии алдрдоءу абии эмомау вослаҳи бен алосқъу инси бен молики разии аллоҳи анҳуам қолўо : харҷи алинои расӯли аллоҳ ( с )у нҳни нтмории фии шайъи ءи ман аддӣн , Фғзби ғзбои шадидани лами иғзб мислаи сами антҳрнои Фқол : « ё ИМАи Муҳамади лои тҳиҷўои алии анФскми вҳҷи алнор » сами қол : « бҳзои амртми أу лӣси ани ҳозои нҳитми أу лӣси анмои ҳлки ман кони қблкми бҳзои зрўои алмроءи лқлаҳи хираи зрўои алмроءи ?фони нафъаи қалилу иҳиҷи алъдоўаҳи байни алохўони зрўои алмроءи ?фони алмроءи лои иؤмни Фтнтаҳи зрўои алмроءи ?фони алмроءи иўрси алшку иҳбти алъамали зрўои алмроءи ?фони алмؤмни лои имории зрўои алмроءи ?фони алммории лои ашФъи ?лаи явми алқимаҳи зрўои алмроءи Фонои заъими салосаи абёти фии алҷнаҳи васатҳо ва риёзҳо ва аълоҳо лмни тарки алмроءу ҳўи содиқи зрўои алмроءи ?фони аввали мо наоне рабии ъзу ҷли анҳу баъди ибодаи алоўсону шурби алхмри алмроءи зрўои алмроءи ?фони алшитони қади أиси ани иъбду локинаи қади разии мнкми болтҳришу ҳўи алмроءи фии аддӣн » .
و عن ابی الدرداء و ابی امامة و واثلة بن الاسقع و انس بن مالک رضی اللَّه عنهم قالوا: خرج الینا رسول اللَّه (ص) و نحن نتماری فی شیء من الدین، فغضب غضبا شدیدا لم یغضب مثله ثمّ انتهرنا فقال: «یا امّة محمد لا تهیجوا علی انفسکم وهج النار» ثمّ قال: «بهذا امرتم أ و لیس عن هذا نهیتم أ و لیس انما هلک من کان قبلکم بهذا ذروا المراء لقلّة خیره ذروا المراء فان نفعه قلیل و یهیج العداوة بین الاخوان ذروا المراء فان المراء لا یؤمن فتنته ذروا المراء فان المراء یورث الشک و یحبط العمل ذروا المراء فان المؤمن لا یماری ذروا المراء فان المماری لا اشفع له یوم القیمة ذروا المراء فانا زعیم ثلاثة ابیات فی الجنّة وسطها و ریاضها و اعلاها لمن ترک المراء و هو صادق ذروا المراء فان اول ما نهانی ربی عز و جل عنه بعد عبادة الاوثان و شرب الخمر المراء ذروا المراء فان الشیطان قد أیس ان یعبد و لکنّه قد رضی منکم بالتّحریش و هو المراء فی الدین».
Агар касе гуяд ин мароу мҷодлт дар қуръон ки расӯли худои алайҳи ассаломи бад-ӣни маболиғат аз ан наҳй мекунад кадомаст ? ҷавоб онаст ки раби алъзаҳи қуръонро ки фиристод бҳФт луғат фиристод аз луғоти араб чунонк Мустафои алайҳи алслоаҳ ва ассалом гуфт : « назул алқуръони алии сабъаи аҳрФ »
اگر کسی گوید این مرا و مجادلت در قرآن که رسول خدا علیه السلام بدین مبالغت از ان نهی میکند کدام است؟ جواب آنست که رب العزة قرآن را که فرستاد بهفت لغت فرستاد از لغات عرب چنانک مصطفی علیه الصلاة و السلام گفت: «نزل القرآن علی سبعة احرف»
эй алии сабъи луғоту расӯли худои салавоти аллоҳи алайҳ ҳар қабӣлаеро талқин медод бар луғати эшон чунонк эҳтимол мекард ,у кони злки тхФиФои ман аллоҳи ъзу ҷли бомаи Муҳамад ( с ) .
ای علی سبع لغات و رسول خدا صلوات اللَّه علیه هر قبیلهای را تلقین میداد بر لغت ایشان چنانک احتمال میکرد، و کان ذلک تخفیفا من اللَّه عز و جل بامّة محمد (ص).
Пас эшон ки қуръон шунида буданд бар луғати хеш чун чизе аз қуръон на бар луғати хеш аз дайгарӣ мешуниданд ҷидол медаргирифтанд ва бар якдигар мепечиданду қроءти якдигарро меинкор карданд мегуфтанд ки расӯли худои бмо на чунин омухт ва на чунонаст ки ту михўонии бойени нсқ , хилофу ҷидол дар миён эшон меафтод то расӯли худо ( с ) эшонро аз ани хилоф боз зад ва гуфт ҳар касе чунонк аз мо шунидед бар ани луғат ки шуморо омухтанд мехонеду якдигарро хилоф макунед ки ин хилоф куфраст Фзлки қавла ( с ) : « алмроءи фии алқуръони куфр »
پس ایشان که قرآن شنیده بودند بر لغت خویش چون چیزی از قرآن نه بر لغت خویش از دیگری میشنیدند جدال میدرگرفتند و بر یکدیگر میپیچیدند و قراءت یکدیگر را میانکار کردند میگفتند که رسول خدا بما نه چنین آموخت و نه چنانست که تو میخوانی باین نسق، خلاف و جدال در میان ایشان میافتاد تا رسول خدا (ص) ایشان را از ان خلاف باز زد و گفت هر کسی چنانک از ما شنیدید بر ان لغت که شما را آموختند میخوانید و یکدیگر را خلاف مکنید که این خلاف کفر است فذلک قوله (ص): «المراء فی القرآن کفر»
Ривоят кунанд аз умр хитоб гуфт : мардии саҳобӣ дар намози сӯра алФрқон бархонад на бар ани нсқ ки ман михўондму расӯли маро талқин карда буд , даст вай гирифтам ва ӯро бҳзрти набувват барадам гуфтам : ё расӯли аллоҳи ин марди сӯра алФрқон мехонд бар хилофи он ки маро талқин кардае , расӯли худои он мардро гуфт : бар хон , он мард бар хонд ҳамчунонк дар намоз хонд , расӯл гуфт : « ҳоказо анзлти ани ҳозо алқуръон назул алии сабъаи аҳрФи Фоқрؤои мо тиср манеҳ » .
روایت کنند از عمر خطاب گفت: مردی صحابی در نماز سورة الفرقان برخواند نه بر ان نسق که من میخواندم و رسول مرا تلقین کرده بود، دست وی گرفتم و او را بحضرت نبوّت بردم گفتم: یا رسول اللَّه این مرد سورة الفرقان میخواند بر خلاف آن که مرا تلقین کردهای، رسول خدا آن مرد را گفت: بر خوان، آن مرد بر خواند همچنانک در نماز خواند، رسول گفت: «هکذا انزلت ان هذا القرآن نزل علی سبعة احرف فاقرؤا ما تیسّر منه».
Ва абди аллоҳи масъӯди якеро дид сўртӣ мехонд бар хилофи он ки абд аллоҳ мехонд , гуфт ӯро пеши расӯли худо барадам гуфтам : ё расӯли аллоҳи ахтлФнои фии қроءтнои Фтғири ваҷҳи расӯли аллоҳ ( с ) расӯли худои мутағаййири гашту асари хашм бар рӯй мубораки вай пайдо шуд гуфт : « анмои ҳлки ман кони қблкми болохтлоФи Флиқрأи кули раҷули мнкми мо ақрӣ » .
و عبد اللَّه مسعود یکی را دید سورتی میخواند بر خلاف آن که عبد اللَّه میخواند، گفت او را پیش رسول خدا بردم گفتم: یا رسول اللَّه اختلفنا فی قراءتنا فتغیّر وجه رسول اللَّه (ص) رسول خدا متغیّر گشت و اثر خشم بر روی مبارک وی پیدا شد گفت: «انما هلک من کان قبلکم بالاختلاف فلیقرأ کلّ رجل منکم ما اقرئ».
Қавла : Флои иғррки тқлбҳми фии алблоди алтқлби алҷиӣаҳу алзҳоб яъне ксртҳму тмкнҳми фии аларз ва ҳам Қурайши ириди раҳлаи алштоءу алсиФ , иқўли таъолӣ : Флои иғррки тқлбҳми фии алблоди болтҷороту тсрФҳми фӣҳо Киеви шоءўоу сломтҳми фӣҳо маъаи кФрҳми ?фони оқибаи амрҳми алҳлоку алъзоб , назираи қавлаи таъолӣ : лои иғрнки тақаллуби аллазӣнаи кФрўои фии алблод .
قوله: فَلا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلادِ التقلّب الجیئة و الذهاب یعنی کثرتهم و تمکّنهم فی الارض و هم قریش یرید رحلة الشتاء و الصیف، یقول تعالی: فَلا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلادِ بالتجارات و تصرّفهم فیها کیف شاءوا و سلامتهم فیها مع کفرهم فان عاقبة امرهم الهلاک و العذاب، نظیره قوله تعالی: لا یَغُرَّنَّکَ تَقَلُّبُ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی الْبِلادِ.
Кизбати қиблаами қавми Нӯҳу алأҳзоби ман бъдҳм ва ҳам аллазӣнаи тҳзбўои алии алонбёءи болткзиб ва ҳам оду самуду қавми лут . Ва ҳиммати кули أмаҳи брсўлҳми лиأхзўаҳи қоли ибни аббос : лиқтлўаҳу иҳлкўаҳ . Ва қил : лиأсрўаҳу алъараби тсмии алосири ахизоу ахзи анноси лои истъмли алои фии макрӯҳ . Ва ҷодлўои болботли лидҳзўо бае либтлўо ба « алҳақ » алзии ҷоء ба алрслу мҷодлтҳм мисли қўлҳм : мо أнтми إлои башари мслнои луи лои أнзли ълинои алмлоӣкаҳу наҳви злк . Иқол : дҳзти ҳуҷҷата , эй бтлт . Ва қил : « лидҳзўо » лизлқўо « ба алҳақ » . Ва фии алхбр « алсроти дҳзи мзлаҳ » .
کَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ و هم الذین تحزّبوا علی الانبیاء بالتکذیب و هم عاد و ثمود و قوم لوط. وَ هَمَّتْ کُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِیَأْخُذُوهُ قال ابن عباس: لیقتلوه و یهلکوه. و قیل: لیأسروه و العرب تسمّی الاسیر اخیذا و اخذ الناس لا یستعمل الا فی مکروه. وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِیُدْحِضُوا بِهِ ای لیبطلوا به «الحق» الذی جاء به الرسل و مجادلتهم مثل قولهم: ما أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَیْنَا الْمَلائِکَةُ و نحو ذلک. یقال: دحضت حجّته، ای بطلت. و قیل: «لیدحضوا» لیزلقوا «به الحق». و فی الخبر «الصراط دحض مزلّة».
« Фохзтҳм » эй аҳлктҳми болъқўбаҳ . ФкиФи кони уқоби ҳозои саволи ани сидқи алъзобу ани сафаи алъзоб . Қоли қтодаҳ : шадиду аллоҳ .
«فاخذتهم» ای اهلکتهم بالعقوبة. فَکَیْفَ کانَ عِقابِ هذا سؤال عن صدق العذاب و عن صفة العذاب. قال قتادة: شدید و اللَّه.
Ва кзлки ҳақати калимаи рбк эй комаи ҳақату ваҷабати калимаи алъзоби алии аломми алмкзбаҳи фии алднёи Фъзбўои кзлки ҳақати калимаи рбки алии аллазӣнаи кФрўои ман қўмки أнҳми أсҳоби алнор яъне бонуҳуми асҳоби алнор .
وَ کَذلِکَ حَقَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ ای کما حقّت و وجبت کلمة العذاب علی الامم المکذّبة فی الدنیا فعذّبوا کَذلِکَ حَقَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ عَلَی الَّذِینَ کَفَرُوا من قومک أَنَّهُمْ أَصْحابُ النَّارِ یعنی بانهم اصحاب النار.
Сами ахбри бФзли алмؤмнини Фқол : аллазӣнаи иҳмлўни алърш ва ҳам арбаъаи амлок : малики фии сувараи раҷули истрзқи лабании одам ,у малики фии сувараи саври истрзқи ллбҳоӣм ,у малики фии сувараи асади истрзқи ллсбоъ ,у малики фӣ сувара насар истрзқи ллтиру алърши алайҳиму ҳўи ёқӯтаи ҳмроءу алмалики алзии фии сувараи раҷули ҳўи исрофилу аншди расӯли аллоҳ ( с ) қавли Умия :
ثم اخبر بفضل المؤمنین فقال: الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ و هم اربعة املاک: ملک فی صورة رجل یسترزق لبنی آدم، و ملک فی صورة ثور یسترزق للبهائم، و ملک فی صورة اسد یسترزق للسباع، و ملک فی صورة نسر یسترزق للطّیر و العرش علیهم و هو یاقوتة حمراء و الملک الذی فی صورة رجل هو اسرافیل و انشد رسول اللَّه (ص) قول امیة:
Раҷулу саври таҳти раҷули ямина
رجل و ثور تحت رجل یمینه
Ва алнсри ллأхрӣу лӣси мрсд
و النسر للأخری و لیس مرصد
Фқол : « сидқ » . Ва аммо ҳамлаи алърши явми алқимаҳи фаҳми смониаҳи амлоки фии сувараи алоўъоли Фолърши алии қрўнҳм . Ва ман ҳавлаи ҳам алҳоФўни алсоФўни исмўни алкрўбиин ва ҳам содаи алмлоӣкаҳ . Қоли ибни аббос : ҳамлаи алърши мо байни каъби аҳдҳми илои ахмси қадамаи масираи хумси моӣаҳи ому ирўӣ « ани ақдомҳми фии тхўми аларзину алорзўну алсмоўоти илои ҳуҷраам ва ҳам иқўлўн : субҳони зии алъзу алҷбрўти субҳони зии алмалику алмлкўти субҳони алҳии алзии лои имўти сбўҳи қуддуси раби алмлоӣкаҳу алрўҳ » .
فقال: «صدق». و امّا حملة العرش یوم القیمة فهم ثمانیة املاک فی صورة الاوعال فالعرش علی قرونهم. وَ مَنْ حَوْلَهُ هم الحافون الصّافون یسمّون الکرّوبیّین و هم سادة الملائکة. قال ابن عباس: حملة العرش ما بین کعب احدهم الی اخمص قدمه مسیرة خمس مائة عام و یروی «ان اقدامهم فی تخوم الارضین و الارضون و السماوات الی حجرهم و هم یقولون: سبحان ذی العزّ و الجبروت سبحان ذی الملک و الملکوت سبحان الحی الّذی لا یموت سبّوح قدوس رب الملائکة و الرّوح».
Ва ани ҷобири қоли қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « изни рабии ани аҳдси ани малики ман ҳамлаи аршаи мо байни шҳмаҳи изнаи илои ъотқаҳи масираи сабъи моӣаҳи ом »
و عن جابر قال قال رسول اللَّه (ص): «اذن ربی ان احدّث عن ملک من حملة عرشه ما بین شحمة اذنه الی عاتقه مسیرة سبع مائة عام»
Ва қил : ҳам хушўъи лои ирФъўни турфаам ва ҳамашад хўФои ман аҳли алсмоءи алсобъаҳу аҳли алсмоءи алсобъаҳашад хўФои ман аҳли алсмоءи алтии тлиҳоу алтии тлиҳоашад хўФои ман алтии тлиҳо . Ва ани ҷаъфари бен Муҳамад ( с ) ани абӣаи ани ҷаддаи анаи қол : « ани байни алқоӣмаҳи ман қўоӣми алършу алқоӣмаҳи ассонӣаи хафақони алтири алмсръи сулсин алифи ому алърши иксии кули явми сабъин алифи лавни ман алнўри лои исттиъи ани инзри илайҳи халқи ман халқи аллоҳу алошёءи кулҳо фии алърши кҳлқаҳи фии Флоаҳ » .
و قیل: هم خشوع لا یرفعون طرفهم و هم اشدّ خوفا من اهل السّماء السابعة و اهل السماء السابعة اشدّ خوفا من اهل السماء التی تلیها و الّتی تلیها اشدّ خوفا من الّتی تلیها. و عن جعفر بن محمد (ص) عن ابیه عن جدّه انه قال: «ان بین القائمة من قوائم العرش و القائمة الثانیة خفقان الطیر المسرع ثلثین الف عام و العرش یکسی کلّ یوم سبعین الف لون من النور لا یستطیع ان ینظر الیه خلق من خلق اللَّه و الاشیاء کلّها فی العرش کحلقة فی فلاة».
Ва қоли вҳби бен мнбаҳи ани ҳавли алърши сабъин алифи сафи ман алмлоӣкаҳи сафи халафи сафи итўФўни болърши иқбли ҳؤлоءу идбри ҳؤлоءи Фозои астқбли бъзҳм баъзан ҳлли ҳؤлоءу кибри ҳؤлоء ва ман вроӣҳми сбъўни алифи сафи қиёми аидиҳми илои аъноқҳми қади взъўҳои алии ъўотқҳми Фозои смъўои такбири аўлӣку тҳлилҳми рФъўои асўотҳми Фқолўои сбҳонку бҳмдки мо аъзмку аҷлки анати аллоҳи лои илоҳи ғайрики анати алокбри алхлқи каллаами лаки роҷўн ва ман вроءи ҳؤлоءи моӣаҳи алифи сафи ман алмлоӣкаҳи қади взъўои алимнии алии алисрӣ лӣс манеҳам аҳади алоу ҳўи исбҳи бтҳмиди лои исбҳаҳи алохри мо байни ҷиноҳии аҳдҳми масираи слосмоӣаҳи ом ва мо байни шҳмаҳи изнаи илои ъотқаҳи масираи арбъи моӣаҳи ому аҳтҷби аллоҳи ман алмлоӣкаҳи аллазӣнаи ҳавли алърши бсбъини ҳҷобои ман нор ва сабъин ҳҷобои ман зулма ва сабъин ҳҷобои ман нур ва сабъин ҳҷобои ман дар абиз ва сабъин ҳҷобои ман ёқӯти аҳмар ва сабъин ҳҷобои ман забарҷади أхзр ва сабъин ҳҷобои ман слҷ ва сабъин ҳҷобои ман моء ва сабъин ҳҷобои ман мо лои иълмаҳи алои аллоҳи ъзу ҷл , қолу лкли воҳиди ман ҳамлаи алърш ва ман ҳавлаи арбаъаи авҷаи ваҷҳи савру ваҷҳи асад ва ваҷҳ насару ваҷҳи инсону лкл воҳид манеҳам арбаъаи аҷнҳаҳ аммо ҷиноҳони феълии виҷҳаи мхоФаҳи ани инзри илои алърши Фисъқ ва аммо ҷиноҳони ФиҳФўи бҳмои лӣси ?лаами каломи алои алтсбиҳу алтҳмиду алткбиру алтмҷиду ани ибни аббоси разии аллоҳи анҳу қол : лмои халқи аллоҳи субҳонаи ҳамлаи алърши қоли ?лаам : аҳмлўои аршӣ , Флми итиқўои Фхлқи маъаи кул малик манеҳам ман аъўонҳм мисли ҷунуди ман фии алсмоўоти ман алмлоӣкаҳ ва ман фии аларзи ман алхлқи Фқол : аҳмлўои аршӣ , Флми итиқўои Фхлқи маъаи кул воҳид манеҳам мисли ҷунуди сабъи самовоту сабъи арзин ва мо фии аларзи ман адади алҳсӣу алсрии Фқол : аҳмлўои аршӣ , Флми итиқўои Фқол : қўлўои лои ҳавлу лои қувваи алои биллоҳи Флмои қолўҳои астқлўои арши рбнои ФнФзти ақдомҳми фии аларзи алсобъаҳи алии матни алсрӣу астқрт ва рӯй Фктби фии қадам малик манеҳам асмои ман أсмоӣаҳи Фостқрти ақдомҳм . Ва фии баъзи алрўоёти лои ттФкрўои фии азмаи рбкму локини тФкрўои Фимои халқи ?фони хлқои ман алмлоӣкаҳи иқоли ?лаи исрофили зовияи ман завоёи алърши алии коҳилау қудамоаи фии аларзи алсФлӣу қади мрқи раъсаи ман сабъи самовоту анаи литзоءли ман азмаи аллоҳ ҳатто исири колўсъ . Қавла : исбҳўни бҳмди рбҳм эй исбҳўнаҳи бони иҳмдўаҳ , эй иъзмўнаҳи болҳмди ?лау ҳўи алоътроФи болнъмаҳи ан кулҳо манеҳ ,у иؤмнўн бае иҳллўнаҳ . Ва қил : иҷддўни алоямон бау қил : исдқўн бона воҳиди лои шарики ?ла . Қоли шаҳри бен ҳўшб : ҳамлаи алърши смониаҳ Форбъаҳ манеҳам иқўлўн : сбҳонки аллоҳами бҳмдки лаки алҳмди алии ҳлмки баъди ълмку арбаъаи иқўлўн : сбҳонки аллоҳаму бҳмдки лаки алҳмди алии ъФўки баъди қдртк .
و قال وهب بن منبه انّ حول العرش سبعین الف صفّ من الملائکة صفّ خلف صفّ یطوفون بالعرش یقبل هؤلاء و یدبر هؤلاء فاذا استقبل بعضهم بعضا هلّل هؤلاء و کبّر هؤلاء و من ورائهم سبعون الف صفّ قیام ایدیهم الی اعناقهم قد وضعوها علی عواتقهم فاذا سمعوا تکبیر اولئک و تهلیلهم رفعوا اصواتهم فقالوا سبحانک و بحمدک ما اعظمک و اجلک انت اللَّه لا اله غیرک انت الاکبر الخلق کلّهم لک راجون و من وراء هؤلاء مائة الف صفّ من الملائکة قد وضعوا الیمنی علی الیسری لیس منهم احد الّا و هو یسبّح بتحمید لا یسبّحه الآخر ما بین جناحی احدهم مسیرة ثلاثمائة عام و ما بین شحمة اذنه الی عاتقه مسیرة اربع مائة عام و احتجب اللَّه من الملائکة الّذین حول العرش بسبعین حجابا من نار و سبعین حجابا من ظلمة و سبعین حجابا من نور و سبعین حجابا من درّ ابیض و سبعین حجابا من یاقوت احمر و سبعین حجابا من زبرجد أخضر و سبعین حجابا من ثلج و سبعین حجابا من ماء و سبعین حجابا من ما لا یعلمه الّا اللَّه عز و جل، قال و لکلّ واحد من حملة العرش و من حوله اربعة اوجه وجه ثور و وجه اسد و وجه نسر و وجه انسان و لکلّ واحد منهم اربعة اجنحة امّا جناحان فعلی وجهه مخافة ان ینظر الی العرش فیصعق و امّا جناحان فیهفو بهما لیس لهم کلام الّا التسبیح و التحمید و التکبیر و التمجید و عن ابن عباس رضی اللَّه عنه قال: لمّا خلق اللَّه سبحانه حملة العرش قال لهم: احملوا عرشی، فلم یطیقوا فخلق مع کلّ ملک منهم من اعوانهم مثل جنود من فی السماوات من الملائکة و من فی الارض من الخلق فقال: احملوا عرشی، فلم یطیقوا فخلق مع کلّ واحد منهم مثل جنود سبع سماوات و سبع ارضین و ما فی الارض من عدد الحصی و الثّری فقال: احملوا عرشی، فلم یطیقوا فقال: قولوا لا حول و لا قوّة الّا باللّه فلمّا قالوها استقلّوا عرش ربنا فنفذت اقدامهم فی الارض السابعة علی متن الثری و استقرّت و روی فکتب فی قدم ملک منهم اسما من أسمائه فاستقرّت اقدامهم. و فی بعض الرّوایات لا تتفکّروا فی عظمة ربکم و لکن تفکّروا فیما خلق فان خلقا من الملائکة یقال له اسرافیل زاویة من زوایا العرش علی کاهله و قدماه فی الارض السفلی و قد مرق رأسه من سبع سماوات و انه لیتضاءل من عظمة اللَّه حتی یصیر کالوصع. قوله: یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ای یسبّحونه بان یحمدوه، ای یعظّمونه بالحمد له و هو الاعتراف بالنعمة ان کلها منه، وَ یُؤْمِنُونَ بِهِ ای یهلّلونه. و قیل: یجدّدون الایمان به و قیل: یصدّقون بانه واحد لا شریک له. قال شهر بن حوشب: حملة العرش ثمانیة فاربعة منهم یقولون: سبحانک اللهم بحمدک لک الحمد علی حلمک بعد علمک و اربعة یقولون: سبحانک اللّهم و بحمدک لک الحمد علی عفوک بعد قدرتک.
Ва истғФрўни ллзини омнўои исӣлўни рбҳми мғФраҳи зунуби алмؤмнини конҳми ирўни зунуб банӣ одам . « рбно » эй иқўлўн : рбнои вусъати кули шайъи ءи раҳмау уламо эй нолати рҳмтки фии алднёи кули шайъи ءу аҳоти ълмки бакули шайъи ء .
وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا یسئلون ربهم مغفرة ذنوب المؤمنین کانهم یرون ذنوب بنی آدم. «ربنا» ای یقولون: رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً ای نالت رحمتک فی الدّنیا کلّ شیء و احاط علمک بکلّ شیء.
ФоғФри ллзини тобўои ман алшрку атбъўои сбилк эй динки алислом ,у қҳми азоби алҷҳими қоли мтрФ : ансҳи ибоди аллоҳи ллмؤмнини алмлоӣкаҳу ағши алхлқи алшётин .
فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تابُوا من الشرک وَ اتَّبَعُوا سَبِیلَکَ ای دینک الاسلام، وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِیمِ قال مطرف: انصح عباد اللَّه للمؤمنین الملائکة و اغش الخلق الشیاطین.
Рбноу أдхлҳми ҷиноти адани алтии въдтҳм рӯй ани умри бен улхитоби қоли лкъби алоҳбор : мо ҷиноти адан ? қол : қусӯри ман зҳби фии алҷнаҳи идхлўнҳои алнбиўну аъиммаи алъдлу ани ибни аббоси қол : ҷинаи адани ҳаии қасабаи алҷнаҳу ҳаии мушаррафаи алии алҷанони кулҳоу ҳаии дори арраҳмони табораку таъолӣу боби ҷинаи адани мисроъони ман зумурраду забарҷади ман нури комаи байни алмшрқу алмғрб « ва ман сулҳ » эй ва ман омни кқўлаҳ : ирсҳои ибодии алсолҳўн . Ман обоӣҳму أзўоҷҳму зрётҳми қоли Саиди бен ҷбир : идхли алмؤмни алҷнаҳи Фиқўли ин абии ин уммии ин валадии ин зўҷтӣ ? Фиқол : анҳми лами иъмлўо мисли ъмлк , Фиқўл : ании канти аъмли лӣу ?лаам , Фиқол : адхлўҳми алҷнаҳ .
رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِی وَعَدْتَهُمْ روی ان عمر بن الخطاب قال لکعب الاحبار: ما جنّات عدن؟ قال: قصور من ذهب فی الجنّة یدخلونها النبیّون و ائمة العدل و عن ابن عباس قال: جنة عدن هی قصبة الجنّة و هی مشرفة علی الجنان کلّها و هی دار الرّحمن تبارک و تعالی و باب جنة عدن مصراعان من زمرّد و زبرجد من نور کما بین المشرق و المغرب «و من صلح» ای و من آمن کقوله: یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ. مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّیَّاتِهِمْ قال سعید بن جبیر: یدخل المؤمن الجنّة فیقول این ابی این امّی این ولدی این زوجتی؟ فیقال: انهم لم یعملوا مثل عملک، فیقول: انی کنت اعمل لی و لهم، فیقال: ادخلوهم الجنّة.
Ва ани инси бен молики қоли қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « азои кони явми алқимаҳи навадӣ фии атфоли алмуслимӣни ани ахрҷўои ман қбўркми Фихрҷўни ман қбўрҳму инодии Фиҳми ани амзўои илои алҷнаҳи змрои Фиқўлўн ё рбноу волдинои маънои Финодии Фиҳми ассонӣаи ани амзўои илои алҷнаҳи змрои Фиқўлўн ё рбноу волдинои маънои Фибсми алрби таъолии фии алробъаҳи Фиқўлу волдикми мъкми Фисби кули Тифли илои абўиаҳи Фиأхзўни боидиҳми Фидхлўнҳми алҷнаҳи фаҳми аърФи бобоӣҳму амҳотҳми иўмӣзи ман аўлодкми аллазӣнаи фии биўткм .
و عن انس بن مالک قال قال رسول اللَّه (ص): «اذا کان یوم القیمة نودی فی اطفال المسلمین ان اخرجوا من قبورکم فیخرجون من قبورهم و ینادی فیهم ان امضوا الی الجنّة زمرا فیقولون یا ربنا و والدینا معنا فینادی فیهم الثانیة ان امضوا الی الجنّة زمرا فیقولون یا ربنا و والدینا معنا فیبسم الرّب تعالی فی الرّابعة فیقول و والدیکم معکم فیثب کلّ طفل الی ابویه فیأخذون بایدیهم فیدخلونهم الجنّة فهم اعرف بآبائهم و امّهاتهم یومئذ من اولادکم الذین فی بیوتکم.
إнки أнти алъзизи лои имтнъи алейк мурод « алҳким » лои тсҳўи фии ҳкмк .
إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ لا یمتنع علیک مراد «الحکیم» لا تسهو فی حکمک.
Ва қҳми алсиӣот эй алъқўбот , ва ман тқи алсиӣот яъне ва ман тқаҳи алсиӣот , эй алъқўбот . Ва қил : ҷзоءи алсиӣот . Иўмӣзи Фқди раҳматае Фқди раҳматаи явми алқимаҳу злки ҳўи алФўзи алъзим .
وَ قِهِمُ السَّیِّئاتِ ای العقوبات، وَ مَنْ تَقِ السَّیِّئاتِ یعنی و من تقه السّیّئات، ای العقوبات. و قیل: جزاء السّیّئات. یَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ ای فقد رحمته یوم القیمة وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ.
إни аллазӣнаи кФрўои инодўни лмои ъоини алкФори алнору дхлўҳои мқтўои анФсҳм , эй ломўҳоу ғзбўои алайҳои лоъмолҳми фии алднё ҳатто аклўои аномлҳми Фнодоҳми хзнаҳи алнор : лмқти аллоҳ эй ғазаби аллоҳу схтаҳи алайкуми أкбри ман мқткми أнФскми إзи тдъўни إлии алإимони фии алднё « ФткФрўн »у қил : маъноаи лмқти аллоҳи аёкми фии алднёи إзи тдъўни илои алоямони ФткФрўни Акбари ман мқткми анФскм алиўм ъанд ҳулӯли алъзоби бкм .
إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا یُنادَوْنَ لمّا عاین الکفار النّار و دخلوها مقتوا انفسهم، ای لاموها و غضبوا علیها لاعمالهم فی الدنیا حتی اکلوا اناملهم فناداهم خزنة النار: لَمَقْتُ اللَّهِ ای غضب اللَّه و سخطه علیکم أَکْبَرُ مِنْ مَقْتِکُمْ أَنْفُسَکُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَی الْإِیمانِ فی الدنیا «فتکفرون» و قیل: معناه لمقت اللَّه ایاکم فی الدنیا إذ تدعون الی الایمان فتکفرون اکبر من مقتکم انفسکم الیوم عند حلول العذاب بکم.
Қолўои рбнои أмтнои аснтину أҳиитнои аснтини қоли ибни аббосу қтодаҳу алзҳок : конўои амўотои фии аслоби обоӣҳми Фоҳёҳми аллоҳи фии алднёи фии арҳоми аломҳоти сами амотҳми аламутаи алтии лои бади минҳои сами аҳёҳми ллбъси явми алқимаҳи фаҳмои мўттону ҳаёатону ҳозои кқўлаҳи таъолӣ : Киеви ткФрўни биллоҳу кантами أмўотои Фأҳёкми сами имиткми сами иҳиикм . Ва қоли Ассадӣ : амитўои фии алднёи сами аҳиўои фии қбўрҳми ллсؤоли сами амитўои фии қбўрҳми сами аҳиўои фии алохраҳ .
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَ أَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ قال ابن عباس و قتادة و الضحاک: کانوا امواتا فی اصلاب آبائهم فاحیاهم اللَّه فی الدنیا فی ارحام الامهات ثمّ اماتهم الموتة الّتی لا بدّ منها ثمّ احیاهم للبعث یوم القیمة فهما موتتان و حیاتان و هذا کقوله تعالی: کَیْفَ تَکْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ کُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْیاکُمْ ثُمَّ یُمِیتُکُمْ ثُمَّ یُحْیِیکُمْ. و قال السدی: امیتوا فی الدنیا ثم احیوا فی قبورهم للسؤال ثمّ امیتوا فی قبورهم ثمّ احیوا فی الآخرة.
« ФоътрФнои бзнўбно » эй ақррнои бкФрноу зуҳри лнои ани албъси ҳақ , Фҳли إлии хурӯҷи ман сиблат яъне Фҳли илои хурӯҷи ман алнори илои алднёи сиблати Фтслҳи аъмолно ва наамал бтоътк , назираи қавла : ҳилли إлии марди ман сиблат . Кофарони рӯзи растохези бгноҳону куфри хеш мақар шаванду ббди сазои худ иқрор диҳанд он гуҳ ки растохез бпоӣ шаваду азоби мъоинт бенанд гӯйанд ҳеҷ рӯй он ҳаст ки моро воднё фиристанд то фармон бурдор шавему амал шоиста кунем ? эшонро ҷавоб диҳанд ки : лои сиблати илои злку ҳозои алъзобу алхлўди фии алнори бсбби бأнаҳи إзои дъии аллоҳи вҳдаҳи кФртм эй азои қили лои илоҳи алои аллоҳи анкртми ҷавоби орзӯии эшон ин буд ки бозгашт бо дунё нест ва ин уқубат ки бшмо мерасаду азоб ки мебайнед бонст ки дар дунё чун шуморо бо калимаи тавҳид май хонданд май кофари шадиду тавҳид меинкор кардед ва мегуфтед : أи ҷаъли алолҳаҳи إлҳои воҳдо , ва чун бо куфр мехонданд сидқ мезадед ва онро ҳақ мешинохтед ва бар пай он мерафтед . Он гуҳ гуфт : Фолҳкми ллаҳи алълии алкбири ин ҳам чунонаст ки гуфт : إни аллоҳи қади ҳукми байни алъбод , акнӯн ҳукм онаст ки аллоҳ кард ва кор онаст ки аллоҳи гузорад ки шумо ҷовид дар оташ хоҳед буду сазоӣ шумо инаст . Ҷое дигар фармуд : ФоътрФўои бзнбҳми Фсҳқои лأсҳоби алсъири бгноҳону куфри худ мӯътариф шуданд ва эшонро ҷавоб диҳанд ки даврии бодои дӯзахёнро .
«فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا» ای اقررنا بکفرنا و ظهر لنا ان البعث حق، فَهَلْ إِلی خُرُوجٍ مِنْ سَبِیلٍ یعنی فهل الی خروج من النّار الی الدّنیا سبیل فتصلح اعمالنا و نعمل بطاعتک، نظیره قوله: هَلْ إِلی مَرَدٍّ مِنْ سَبِیلٍ. کافران روز رستاخیز بگناهان و کفر خویش مقر شوند و ببد سزای خود اقرار دهند آن گه که رستاخیز بپای شود و عذاب معاینت بینند گویند هیچ روی آن هست که ما را وادنیا فرستند تا فرمان بردار شویم و عمل شایسته کنیم؟ ایشان را جواب دهند که: لا سبیل الی ذلک و هذا العذاب و الخلود فی النّار بسبب بِأَنَّهُ إِذا دُعِیَ اللَّهُ وَحْدَهُ کَفَرْتُمْ ای اذا قیل لا اله الّا اللَّه انکرتم جواب آرزوی ایشان این بود که بازگشت با دنیا نیست و این عقوبت که بشما میرسد و عذاب که میبینید بآنست که در دنیا چون شما را با کلمه توحید میخواندند میکافر شدید و توحید میانکار کردید و میگفتید: أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً، و چون با کفر میخواندند صدّق میزدید و آن را حق میشناختید و بر پی آن میرفتید. آن گه گفت: فَالْحُکْمُ لِلَّهِ الْعَلِیِّ الْکَبِیرِ این هم چنان است که گفت: إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَکَمَ بَیْنَ الْعِبادِ، اکنون حکم آنست که اللَّه کرد و کار آنست که اللَّه گزارد که شما جاوید در آتش خواهید بود و سزای شما اینست. جایی دیگر فرمود: فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِیرِ بگناهان و کفر خود معترف شدند و ایشان را جواب دهند که دوری بادا دوزخیان را.
Ҳўи алзии ирикми оётае манзили ҳозои алкитоби ҳўи алзии ирикми оётаи алдолаҳи алии ваҳдониятау ҳаии алсмоўоту аларзу алшмсу алқмру алнҷўму алсҳобу аллилу алнҳору алошҷору алсмору алрёҳу алФлки алтии тҷрии фии албҳри бмои инФъи аннос ,у инзли лаками ман алсмоءи рзқо эй мтрои икўн ба алрзқ , ҳозои кқўлаҳ : ва мо أрслноки إлои раҳмаи ллъолмин эй доъёи тдрки боҷобтки раҳматӣ ,у кқўлаҳ : أъсри хмро эй ънбо тҳсл манеҳ алхмр , ва мо итзкр эй лои итъзи болқрон ва мо итФкри фии ҳзаҳи алошёءи Фиўҳди аллоҳ , إлои ман иниб яъне алои ман ирҷъи илайҳи болтоъаҳ .
هُوَ الَّذِی یُرِیکُمْ آیاتِهِ ای منزل هذا الکتاب هو الذی یریکم آیاته الدّالّة علی وحدانیّته و هی السماوات و الارض و الشمس و القمر و النجوم و السحاب و اللیل و النهار و الاشجار و الثمار و الریاح و الفلک الّتی تجری فی البحر بما ینفع الناس، وَ یُنَزِّلُ لَکُمْ مِنَ السَّماءِ رِزْقاً ای مطرا یکون به الرزق، هذا کقوله: وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ ای داعیا تدرک باجابتک رحمتی، و کقوله: أَعْصِرُ خَمْراً ای عنبا تحصل منه الخمر، وَ ما یَتَذَکَّرُ ای لا یتّعظ بالقرآن و ما یتفکّر فی هذه الاشیاء فیوحد اللَّه، إِلَّا مَنْ یُنِیبُ یعنی الّا من یرجع الیه بالطاعة.
Сами амри ибодаи болтоъаҳу алохлоси Фқол : Фодъўои аллоҳи мухлисин ?лаи аддӣн эй мухлисин ?лаи алтоъаҳу алъбодаҳ ,у луи караи алкоФрўни ъбодткм Аёау ахлоскм .
ثمّ امر عباده بالطاعة و الاخلاص فقال: فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ ای مخلصین له الطّاعة و العبادة، وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ عبادتکم ایّاه و اخلاصکم.