Қавла :у қизнои ?лаами қрноء . . . Алоиаҳи азои ?ераади аллоҳи бъбди хирои қизи ?лаи қрноءи хайри иъинўнаҳи алии алтоъаҳу идъўнаҳи илоҳоу азои ?ераади аллоҳи бъбди сўءои қизи ?лаи ахдони сӯъи иҳмлўнаҳи алии алмхолФоту идъўнаҳи илоҳо . Қарини бад шайтонаст ки ниқоб талбис барбаста ва дар ботини бандаи равиши худро роҳ ёфта ва биравӣ мусаллат гашта то бдўоми васваса ӯро дар мухолифот мекашаду сиоти аъмол бар вай меороеду бандаро аз роҳи ҳудоу тариқи савоб бар мигрдонд ҳамонаст ки ҷой дигар фармуд :у зини ?лаами алшитони أъмолҳми Фсдҳми ани алсбил , ва аз шайтони саъбтар қарини бади мари бандаро нафас ӯст , зеро ки шайтон агарчӣ хасмасту қарини бад дар муъмини тамаъ имон накунад , аз ваии тамаъ маъсият дорад , аммо нафаси мари бандаро бкФр кашад ва аз ваии тамаъ куфр дорад . Ба Довӯди алайҳи ассалом ваҳй омад ки : оди нФск ё Довӯди Фқди азмати алии мъодотки корзори нафаси хешро камарбанд ки ӯ кори зори турои камари баст . Ин маъодот онаст ки Мустафои алайҳ ассалом фармуд : « рҷънои ман алҷҳоди алосғри илои алҷҳоди алокбр » .

قوله: وَ قَیَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ... الآیة اذا اراد اللَّه بعبد خیرا قیّض له قرناء خیر یعینونه علی الطاعة و یدعونه الیها و اذا اراد اللَّه بعبد سوءا قیّض له اخدان سوء یحملونه علی المخالفات و یدعونه الیها. قرین بد شیطان است که نقاب تلبیس بربسته و در باطن بنده روش خود را راه یافته و بروی مسلط گشته تا بدوام وسوسه او را در مخالفات می‌کشد و سیّآت اعمال بر وی می‌آراید و بنده را از راه هدی و طریق صواب بر میگرداند همانست که جای دیگر فرمود: وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیلِ، و از شیطان صعب‌تر قرین بد مر بنده را نفس اوست، زیرا که شیطان اگرچه خصم است و قرین بد در مؤمن طمع ایمان نکند، از وی طمع معصیت دارد، امّا نفس مر بنده را بکفر کشد و از وی طمع کفر دارد. به داود علیه السلام وحی آمد که: عاد نفسک یا داود فقد عزمت علی معاداتک کارزار نفس خویش را کمربند که او کار زار ترا کمر بست. این معادات آنست که مصطفی علیه السلام فرمود: «رجعنا من الجهاد الاصغر الی الجهاد الاکبر».

Ҷиҳоди нафас аз ҷиҳоди душман бузургтар гуфту саъбтар , зеро ки душмани бшмшир аз худ давр тавон карду нафасро аз хештани давр кардан рӯй нест ва аз шрўии эмин бӯдан рӯй нест , бо ҳар душманӣ агар бисозӣ аз шрўии эмини гардӣ ва бо нафас агар бисозӣ ҳалоки шӯй .

جهاد نفس از جهاد دشمن بزرگتر گفت و صعب‌تر، زیرا که دشمن بشمشیر از خود دور توان کرد و نفس را از خویشتن دور کردن روی نیست و از شر‌ وی ایمن بودن روی نیست، با هر دشمنی اگر بسازی از شر وی ایمن گردی و با نفس اگر بسازی هلاک شوی.

Пери бӯи алии дқоқро дар нафас бозпасин пурседанд ки хештанро чигуна май бинӣ ? гуфт : чунон май байнам ки агар панҷоҳ солаи умри маро бар тибқӣ ниҳанду гирди ҳафт осмон ва ҳафт замини бгрдоннди маро аз ҳеҷ малики муқарраб дар осмон шарм набояд дошт ва аз ҳеҷ офарӣдае дар замин ҳалолӣ набояд хост . Ин марди бад-ӣни сифат ки шунидӣ буқати назъи кӯзае оби пеш вай доштанд гуфтанд : дар ҳарорати ҷон додани ҷигарро тбридӣ бидиҳ , гуфт ҳангом он нест ки ин душмани аслиро ва ин нафаси нокасро шарбатии созам , набояд ки чун фӯт ёбад дамор аз ман برارد . Ва фии алхбр : « ман мқт нафса фии зоти аллоҳи амнаи аллоҳи ман азоби явми алқимаҳ » .

پیر بو علی دقاق را در نفس بازپسین پرسیدند که خویشتن را چگونه می‌بینی؟ گفت: چنان می‌بینم که اگر پنجاه ساله عمر مرا بر طبقی نهند و گرد هفت آسمان و هفت زمین بگردانند مرا از هیچ ملک مقرّب در آسمان شرم نباید داشت و از هیچ آفریده‌ای در زمین حلالی نباید خواست. این مرد بدین صفت که شنیدی بوقت نزع کوزه‌ای آب پیش وی داشتند گفتند: در حرارت جان دادن جگر را تبریدی بده، گفت هنگام آن نیست که این دشمن اصلی را و این نفس ناکس را شربتی سازم، نباید که چون فوت یابد دمار از من برآرد. و فی الخبر: «من مقت نفسه فی ذات اللَّه امنه اللَّه من عذاب یوم القیمة».

Қавла : إни аллазӣнаи қолўои рбнои аллоҳи сами астқомўо ишоратаст бтўҳиди иқрор , сами астқомўо ишоратаст бтўҳиди маърифат . Тавҳиди иқрори оммаи муъминони рост , тавҳиди маърифати орифону садиқони рост , тавҳид иқрор онаст ки аллоҳро яктои гӯйӣ , тавҳид маърифат онаст ки аллоҳро якто бошӣ . Бӯи язиди бастомӣ вақте бар мақоми илми истода буд аз тавҳиди иқрор нишон медод мурӣдӣ гуфт : эй шайхи худоиро шиносӣ ? гуфт : дар кули олами худ касе бошад ки худоиро нашносад ё надонад . Вақте дигари ғариқи баҳри тавҳиди маърифат буд ҳариқи нори муҳаббат буд , ӯро гуфтанд : худоиро шиносӣ ? гуфт : ман ки бошам ки ӯро шиносам ва дар кули олами худ касе бошад ки ӯро шиносад ?

قوله: إِنَّ الَّذِینَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا اشارت است بتوحید اقرار، ثُمَّ اسْتَقامُوا اشارت است بتوحید معرفت. توحید اقرار عامه مؤمنان راست، توحید معرفت عارفان و صدیقان راست، توحید اقرار آنست که اللَّه را یکتا گویی، توحید معرفت آنست که اللَّه را یکتا باشی. بو یزید بسطامی وقتی بر مقام علم ایستاده بود از توحید اقرار نشان میداد مریدی گفت: ای شیخ خدای را شناسی؟ گفت: در کلّ عالم خود کسی باشد که خدای را نشناسد یا نداند. وقتی دیگر غریق بحر توحید معرفت بود حریق نار محبت بود، او را گفتند: خدای را شناسی؟ گفت: من که باشم که او را شناسم و در کلّ عالم خود کسی باشد که او را شناسد؟

Дар ишқи ту ман киам ки дар манзили ман

در عشق تو من که‌ام که در منزل من

Аз васли рахти гулии дамад бар гули ман

از وصل رخت گلی دمد بر گل من‌

Тавҳиди маърифат ки иборат аз ан истиқомат омад онаст ки : дар тасдиқи бенҳоят таҳқиқ расад ва дар ҳадоъиқи ҳақоиқи имони бқдми сидқу яқини бхромд ва бар ҷодаи сироти мустақӣми қадам собит дорад , қаллодаи таҷред бар ҷед тФриди бандад , шароби муҳаббат аз дасти соқии сидқи бикашад , дар боғи лтоӣФи гули маорифи ббўид , олами алавӣу суфлоро бар ҳам занад , бзбон бехудӣ гуяд :

توحید معرفت که عبارت از ان استقامت آمد آنست که: در تصدیق بنهایت تحقیق رسد و در حدائق حقایق ایمان بقدم صدق و یقین بخرامد و بر جادّه صراط مستقیم قدم ثابت دارد، قلاده تجرید بر جید تفرید بندد، شراب محبت از دست ساقی صدق بکشد، در باغ لطائف گل معارف ببوید، عالم علوی و سفلی را بر هم زند، بزبان بی‌خودی گوید:

Одами илми ишқи дарин олам зад

آدم علم عشق درین عالم زد

Сад олами олимони ҳама барҳам зад

صد عالم عالمان همه برهم زد

То дар нафаси хеши замонӣ дам зад

تا در نفس خویش زمانی دم زد

Дар бохти биҳишт ва ҳар ду олам кам зад

در باخت بهشت و هر دو عالم کم زد

Пер тариқат гуфт : суҳбат бо ҳақи ду ҳарфаст : иҷобату истиқомат , иҷобат аҳдасту истиқомати вафо , иҷобат шариъатасту истиқомат ҳақиқатаст , дараки шариъати ҳазор соли бсоътӣ дар тавон ёфту дараки ҳақиқати соъатии бҳзори сол дар натавон ёфт .

پیر طریقت گفت: صحبت با حق دو حرف است: اجابت و استقامت، اجابت عهد است و استقامت وفا، اجابت شریعت است و استقامت حقیقت است، درک شریعت هزار سال بساعتی در توان یافت و درک حقیقت ساعتی بهزار سال در نتوان یافت.

Ттнзли алайҳими алмлоӣкаҳи أлои тхоФўоу лои тҳзнўоу أбшрўои болҷнаҳ . . . Ин азизон ки бароаи истиқомати рафтанд ва дар майдони таслими гӯии тавҳиди бпоёни бурданд , эшонро буқати назъи халъат каромат пӯшонанд , Фариштагон аз осмон фурӯ оянд ва эшонро бишорат диҳанд ки : лои тхоФўои ман азли алўлоиаҳу лои тҳзнўои алии мо аслФтми ман алҷноиаҳу абшрўои бҳсни алъноиаҳи фӣ албдоиаҳ матарсед ки шуморо аз азли вилояти муҳаббат бим нест , андӯҳ мадоред ки шуморо бар ҷиноят мؤохзт нест , шод бошед ки ҷузи анояти азалии шуморо бадарға ва ҳамроҳ нест . Лои тхоФўои Фтоли мо кантами ман алхоӣФину лои тҳзнўои Фқди кантами ман алъорФину абшрўои болҷнаҳи Флнъми аҷр алъомлин матарсед эй хоӣФон ки рӯзи тарс басар омад , андӯҳ мабаред эй орифон ки вақти роҳат дар омад , шод бошед ва бинозед дар биҳишт ки аз дӯсти бшодии пайғом ва хабар омад .

تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلائِکَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ... این عزیزان که براه استقامت رفتند و در میدان تسلیم گوی توحید بپایان بردند، ایشان را بوقت نزع خلعت کرامت پوشانند، فرشتگان از آسمان فرو آیند و ایشان را بشارت دهند که: لا تخافوا من عزل الولایة و لا تحزنوا علی ما اسلفتم من الجنایة و ابشروا بحسن العنایة فی البدایة مترسید که شما را از عزل ولایت محبت بیم نیست، اندوه مدارید که شما را بر جنایت مؤاخذت نیست، شاد باشید که جز عنایت ازلی شما را بدرقه و همراه نیست. لا تخافوا فطال ما کنتم من الخائفین و لا تحزنوا فقد کنتم من العارفین و ابشروا بالجنة فلنعم اجر العاملین مترسید ای خائفان که روز ترس بسر آمد، اندوه مبرید ای عارفان که وقت راحت در آمد، شاد باشید و بنازید در بهشت که از دوست بشادی پیغام و خبر آمد.

эй ҷавонмард ! нигар то гумон набарӣ ки фардо чун мустақӣмони роҳи дайну муштоқони даргоҳи раби Алъоламину мустағриқони баҳри яқини бмшоҳдаҳи зў алҷлол расанд заррае аз шавқи эшон кам гардад , дар ҷигари моҳӣ тбшӣаст ки агар ҳамаи баҳори олам ҷамъ кунӣ заррае аз табаш ӯ кам нашавад , эшон имрӯз дар айн шавқанду фардо дар айни завқи ҳам бар сари сӯзи шавқ .

ای جوانمرد! نگر تا گمان نبری که فردا چون مستقیمان راه دین و مشتاقان درگاه رب العالمین و مستغرقان بحر یقین بمشاهده ذو الجلال رسند ذره‌ای از شوق ایشان کم گردد، در جگر ماهی تبشی است که اگر همه بحار عالم جمع کنی ذره‌ای از تبش او کم نشود، ایشان امروز در عین شوق‌اند و فردا در عین ذوق هم بر سر سوز شوق.

Аҳем баҳои вҷдоу ани доми васлҳо

اهیم بها وجدا و ان دام وصلها

Ва иҳсни минҳои алқўлу ҳўи маъод

و یحسن منها القول و هو معاد

Фардо ҳар чаҳ шароеъаст ҳамаро қалами насх дар кашанд , намозу рӯзау ҳаҷу ҷиҳод , раво бошад ки бпоён расад ва мансӯх шавад , аммо ақди муҳаббату аҳди маърифат ҳаргиз нишоед ки мансӯх шавад , чун дар биҳишт рӯй , ҳар рӯзӣ ки бар ту бугзарад аз шинохти ҳақи субҳонау таъолӣ бар ту олимӣ кушода шавад ки пеш аз ани набӯда , ин корӣаст ки ҳаргиз басар наёяду мабодо ки басар ояд низ .

فردا هر چه شرایع است همه را قلم نسخ در کشند، نماز و روزه و حج و جهاد، روا باشد که بپایان رسد و منسوخ شود، امّا عقد محبت و عهد معرفت هرگز نشاید که منسوخ شود، چون در بهشت روی، هر روزی که بر تو بگذرد از شناخت حق سبحانه و تعالی بر تو عالمی گشاده شود که پیش از ان نبوده، این کاریست که هرگز بسر نیاید و مبادا که بسر آید نیز.

То ман бузем пеша ва корам инаст

تا من بزیم پیشه و کارم اینست

Орому қарор ва ғмгсорм инаст

آرام و قرار و غمگسارم اینست‌

Рӯзам инаст ва рӯзгорам инаст

روزم اینست و روزگارم اینست

Ҷӯяндаи сайдам ва шикорам инаст

جوینده صیدم و شکارم اینست

Нҳни أўлёؤкми фии алҳёҳи алднёу фии алохраҳ , фии алҳёҳи алднёи болоямону фии алохраҳи болғФрон , фии алҳёҳи алднёи бтҳқиқи алмърФаҳу фии алохраҳи бтҳсили алмғФраҳ , фии алднёи болрзои болқзоءу фии алохраҳи боллқоءи фии дори албқоء , фии алднёи болмҳбаҳу фии алохраҳи болқрбаҳ , фии алднёи болмшоҳдаҳу фии алохраҳи болмъоинаҳ .

نَحْنُ أَوْلِیاؤُکُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ، فی الحیاة الدنیا بالایمان و فی الآخرة بالغفران، فی الحیاة الدنیا بتحقیق المعرفة و فی الآخرة بتحصیل المغفرة، فی الدنیا بالرضا بالقضاء و فی الآخرة باللقاء فی دار البقاء، فی الدنیا بالمحبة و فی الآخرة بالقربة، فی الدنیا بالمشاهدة و فی الآخرة بالمعاینة.

Агар одамиро умр Нӯҳ диҳанду ҷумлаи рӯзгори умри худ дар шукри ин неъмат ва ин каромати басари орад ки раби алъзаҳ дар ҳақи ваии миФрмоид : нҳни أўлёؤкми фии алҳёҳи алднёу фии алохраҳ умраш бирасаду ҳаргизи бшкри ин неъмату шинохти ин каромат нарасад ки миФрмоиди ҷли ҷалола : мо дӯсти шмооиму ёри меҳрбони шмооиму ёридиҳанда шмооими ҳам дар дунё ва ҳам дар уқбо , дар дунё андеша кун ки ҳақи ҷли ҷалола аз баҳри ту ҷавоби Фариштагон чун дод он гуҳ ки гуфтанд : أи тҷъли фӣҳо ман иФсди фӣҳо , аллоҳи нафармуд ки эшон фасод накунанд локин фармуд : إнии أълми мо лои тълмўни шуморо барои асрори илоҳяти мо итилоъ нест ва бар алтофи рубубияти мо бо одамиён вуқуф нест .

اگر آدمی را عمر نوح دهند و جمله روزگار عمر خود در شکر این نعمت و این کرامت بسر آرد که رب العزة در حق وی میفرماید: نَحْنُ أَوْلِیاؤُکُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَةِ عمرش برسد و هرگز بشکر این نعمت و شناخت این کرامت نرسد که میفرماید جلّ جلاله: ما دوست شماایم و یار مهربان شماایم و یاری دهنده شماایم هم در دنیا و هم در عقبی، در دنیا اندیشه کن که حق جل جلاله از بهر تو جواب فرشتگان چون داد آن گه که گفتند: أَ تَجْعَلُ فِیها مَنْ یُفْسِدُ فِیها، اللَّه نفرمود که ایشان فساد نکنند لکن فرمود: إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ شما را برا اسرار الهیّت ما اطلاع نیست و بر الطاف ربوبیّت ما با آدمیان وقوف نیست.

Мо ҳтки алўошўни ман рутба

ما حطّک الواشون من رتبة

Ъндӣу лои зрки мғтоб

عندی و لا ضرّک مغتاب‌

Конҳми аснўоу лами иълмўо

کانّهم اثنوا و لم یعلموا

Алейк ъндии болзии ъобўо

علیک عندی بالّذی عابوا

Агар ноаҳланд аҳлашони гардонам , агар давранд наздики шани гардонам , агар залиланд азизашони гардонам , агар шумо ҷафои зоҳир эшон мебайнед ман сафои ботини эшон май байнам , агар шумо бмхолФти аъзоу ҷавориҳи эшон мингрид , ман бмўоФқти дилҳо ва сарҳои эшон менагарм , агар шумо дар садра тоъатед , эшон дар қртаҳ васлатанд , агар шумо дар ҳала ибодатед эшон дар калла мағфиратанд , агар шумо дасти бъсмт худ задаед эшон дасти брҳмт мо задаанд , чаҳ хатар дорад исмати шумо агар қабул мо набӯд ?

اگر نااهل‌اند اهلشان گردانم، اگر دوراند نزدیک‌شان گردانم، اگر ذلیل‌اند عزیزشان گردانم، اگر شما جفای ظاهر ایشان می‌بینید من صفای باطن ایشان می‌بینم، اگر شما بمخالفت اعضا و جوارح ایشان مینگرید، من بموافقت دلها و سرّهای ایشان می‌نگرم، اگر شما در صدره طاعت‌اید، ایشان در قرطه وصلت‌اند، اگر شما در حلّه عبادت‌اید ایشان در کلّه مغفرت‌اند، اگر شما دست بعصمت خود زده‌اید ایشان دست برحمت ما زده‌اند، چه خطر دارد عصمت شما اگر قبول ما نبود؟

Чаҳ зарар аз маъсияти эшон чун афву мағфирати мо буд ? эшон бардошта лутф азаланду навохтаи фазли абад ,у алзлли лои изоҳми алозл .

چه ضرر از معصیت ایشان چون عفو و مغفرت ما بود؟ ایشان برداشته لطف ازل‌اند و نواخته فضل ابد، و الزّلل لا یزاحم الازل.

Бӯи язиди бастомии қудси аллоҳи рӯҳа дар роҳӣ мерафт , овоз ҷамъӣ бигӯаш вай расед , хост ки он ҳол боз донад , фароз расед кӯдакӣ дид дар лжни сиёҳи афтодау халқии бнзораҳи истода , ҳаме ногоҳ мо дар он кӯдак аз гӯшае дар давид ва худро дар миёни лжни афканд ва он кӯдакро бар гирифт ва бирафт , бӯи язид чун он бидид вақташи хуши гашт , наърае бузади истода ва мегуфт : шафқат биёмад олоиши бабрад , муҳаббат биёмад маъсияти бабрад , аноят биёмад ҷинояти бабрад .

بو یزید بسطامی قدّس اللَّه روحه در راهی میرفت، آواز جمعی بگوش وی رسید، خواست که آن حال باز داند، فراز رسید کودکی دید در لژن سیاه افتاده و خلقی بنظاره ایستاده، همی ناگاه مادر آن کودک از گوشه‌ای در دوید و خود را در میان لژن افکند و آن کودک را بر گرفت و برفت، بو یزید چون آن بدید وقتش خوش گشت، نعره‌ای بزد ایستاده و میگفت: شفقت بیامد آلایش ببرد، محبت بیامد معصیت ببرد، عنایت بیامد جنایت ببرد.

Алъзри ъндии лаки мабсут

العذر عندی لک مبسوط

Ва алзнби ани мслки мҳтўт

و الذنب عن مثلک محطوط

Ва ман أҳсни қўлои ммни дуои إлии аллоҳ . . . Алоиаҳи сухан дар фазилату одоби муаззинон лухтӣ рафт дар сӯраи алмоӣдаҳ , ӣнҷо низ тарафии бгўӣим : ҳақи ҷли ҷалолау тақаддусати أсмоؤаҳ бо муаззинони уммати Аҳмади панҷ каромат карда : ҳасани алсноءу камоли алътоءу муқоринаи алшҳдоءу мроФқаҳи алонбёءу алхлоси ман дори алшқоء .

وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَی اللَّهِ... الآیة سخن در فضیلت و آداب مؤذنان لختی رفت در سورة المائده، اینجا نیز طرفی بگوئیم: حقّ جلّ جلاله و تقدّست أسماؤه با مؤذنان امت احمد پنج کرامت کرده: حسن الثناء و کمال العطاء و مقارنة الشهداء و مرافقة الانبیاء و الخلاص من دار الشقاء.

Каромати аввали саноӣ ҷамиласту писанди худованди Карим ки дар ҳақ муаззин мегуяд : ва ман أҳсни қўлои ммни дуои إлии аллоҳи кадом суханаст некӯтар ва зеботар аз сухани он кас ки бандагонро бар намоз мехонд ва бар ҳазрати роз « ?фони алмслии иноҷии раба » , аҳсан бар лафз маболиғат гуфт ҳамчунонк таъзими қуръонро гуфт : аллоҳ назул أҳсни алҳдис . Қуръони аҳсан алоётасту бонги намози аҳсани алклмот , дар бонги намози ҳам такбираст ва ҳам тавҳид , ҳам таъзим ва ҳам тамҷид , ҳам исботи ваҳдонияти худованди аъло ҳам исботи набуввати Муҳамади Мустафо ( с )у фии алхбр : « ман касрати зунубаи Флиؤзни болосҳор » ҳар ки гуноҳон бисёр дорад , то буқати саҳари бонг намоз гуяд . Умр хитоб гуфт : ё расӯли аллоҳи ин вақти саҳарро бойени маънӣ чаҳ хосиятаст ? фармуд : «у алзии баъси болҳқи мҳмдои ани алнсории зарбати нўоқисҳои фии идборҳо Фисқли алърши алии мнокби ҳамлаи алърши Фитўқъўни алмؤзнўни ман умматии Фозои қоли алмؤзн : аллоҳи Акбари аллоҳи Акбар , хФи алърши алии мнокби ҳамлаи алърш » .

کرامت اوّل ثنای جمیل است و پسند خداوند کریم که در حق مؤذن میگوید: وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَی اللَّهِ کدام سخن است نیکوتر و زیباتر از سخن آن کس که بندگان را بر نماز میخواند و بر حضرت راز «فانّ المصلّی یناجی ربه»، احسن بر لفظ مبالغت گفت همچنانک تعظیم قرآن را گفت: اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ. قرآن احسن الآیات است و بانگ نماز احسن الکلمات، در بانگ نماز هم تکبیر است و هم توحید، هم تعظیم و هم تمجید، هم اثبات وحدانیت خداوند اعلی هم اثبات نبوت محمد مصطفی (ص) و فی الخبر: «من کثرت ذنوبه فلیؤذن بالاسحار» هر که گناهان بسیار دارد، تا بوقت سحر بانگ نماز گوید. عمر خطاب گفت: یا رسول اللَّه این وقت سحر را باین معنی چه خاصیت است؟ فرمود: «و الذی بعث بالحق محمدا انّ النصاری ضربت نواقیسها فی ادبارها فیثقل العرش علی مناکب حملة العرش فیتوقعون المؤذنون من امّتی فاذا قال المؤذن: اللَّه اکبر اللَّه اکبر، خفّ العرش علی مناکب حملة العرش».

Ва аммо камоли алътоءи Фмо рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : « алмؤзнўни أмноءи алмؤмнини алии слўтҳму сёмҳму дмоӣҳми лои исӣлўни аллоҳи таъолии шиӣои алои аътоҳму лои ишФъўни лшии ءи алои шФъўои фӣа »

و امّا کمال العطاء فما روی انّ النبی (ص) قال: «المؤذنون أمناء المؤمنین علی صلوتهم و صیامهم و دمائهم لا یسئلون اللَّه تعالی شیئا الّا اعطاهم و لا یشفعون لشی‌ء الّا شفعوا فیه»

Қол : «у иғФри ллмؤзни мадии савтау ишҳди ?лаи кули шайъи ءи самъи савтаи ман шаҷар ӯ ҳаҷар ӯ мдр ӯ рутаб ӯ ёбсу иктби ллмؤзни бакули инсони слии маъааи фии злки алмсҷд мисли ҳснотаҳ » .

قال: «و یغفر للمؤذن مدی صوته و یشهد له کلّ شی‌ء سمع صوته من شجر او حجر او مدر او رطب او یابس و یکتب للمؤذن بکل انسان صلّی معه فی ذلک المسجد مثل حسناته».

Ва аммо муқоринаи алшҳдоءи Фмо рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : « ман изни фии сиблати аллоҳи таъолии аимоноу аҳтсобои ҷамъи байнау байни алшҳдоءи фии ллҷнаҳ » .

و امّا مقارنة الشهداء فما روی انّ النبی (ص) قال: «من اذّن فی سبیل اللَّه تعالی ایمانا و احتسابا جمع بینه و بین الشهداء فی للجنّة».

Ва аммо мроФқаҳи алонбёءи Фмо рӯй ани рҷлои ҷоءи ило алнабӣ ( с ) Фқол : ё расӯли аллоҳи ман аввали анноси дхўлои алҷнаҳ ? қол : « алонбёء » , қол : сами ман ? қол : « алшҳдоء » , қол : сами ман ? қол : « мؤзнўои масҷидии ҳозо » , қол : сами ман ? қол : « соири алмؤзнини алии қадари аъмолҳм » .

و امّا مرافقة الانبیاء فما روی انّ رجلا جاء الی النبی (ص) فقال: یا رسول اللَّه من اوّل الناس دخولا الجنّة؟ قال: «الانبیاء»، قال: ثمّ من؟ قال: «الشهداء»، قال: ثمّ من؟ قال: «مؤذنوا مسجدی هذا»، قال: ثمّ من؟ قال: «سائر المؤذنین علی قدر اعمالهم».

Ва қол ( с ) : « ман изни ъушрин санаи мутаволӣаи исканаи аллоҳи таъолии маъаи абрҳими алайҳи ассаломи фии дрҷтаҳ » .

و قال (ص): «من اذن عشرین سنة متوالیة اسکنه اللَّه تعالی مع ابرهیم علیه السلام فی درجته».

Ва аммо алхлоси фии дори алошқёءи Фмо рӯй абӯи ҳрираҳи ан алнабӣ ( с ) қол : « азои қоли алмؤзн : аллоҳи Акбари аллоҳи Акбар , ғлқти абвоби алнирони алсбъаҳ ,у азои қол : ашҳади ани лои илоҳи алои аллоҳи фатҳати абвоби алҷанони алсмониаҳ ,у азои қол : ашҳади ани мҳмдои расӯли аллоҳ , ашрқти алайҳи алҳўри алъайн :у азои қол : ҳии алии алслоаҳ , тдлти смори алҷнаҳи ?ла ,у азои қол : ҳии алии алФлоҳи қолати алмлоӣкаҳ : аФлҳту аФлҳи ман аҷобк ,у азои қол : аллоҳи Акбари аллоҳи Акбар , қолати алмлоӣкаҳи кибрати кбироу азимати ъзимо ,у азои қол : лои илоҳи алои аллоҳи қоли аллоҳи таъолии ?ла : ҳурмати бднку бадани ман аҷобки алии алнор .

و امّا الخلاص فی دار الاشقیاء فما روی ابو هریرة ان النبی (ص) قال: «اذا قال المؤذن: اللَّه اکبر اللَّه اکبر، غلّقت ابواب النیران السبعة، و اذا قال: اشهد ان لا اله الّا اللَّه فتحت ابواب الجنان الثمانیة، و اذا قال: اشهد انّ محمدا رسول اللَّه، اشرقت علیه الحور العین: و اذا قال: حیّ علی الصّلاة، تدلت ثمار الجنة له، و اذا قال: حیّ علی الفلاح قالت الملائکة: افلحت و افلح من اجابک، و اذا قال: اللَّه اکبر اللَّه اکبر، قالت الملائکة کبّرت کبیرا و عظمت عظیما، و اذا قال: لا اله الّا اللَّه قال اللَّه تعالی له: حرّمت بدنک و بدن من اجابک علی النار.