Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим « бисмии аллоҳ » , ахбори ани қудратау иззатаи бнъти алҷлол , « арраҳмони арраҳим » ахбори ани рأФтаҳу раҳматаи бўсФи алҷмол , Фбқдртаҳи ваҷди ман ваҷди ман муродау брأФтаҳи ваҷди ман ваҷди ман ибода . Бисмии аллоҳ ахбораст аз иззату қудрати зўи алҷлол . Арраҳмони арраҳим ишоратаст бнъти рأФту лутфи ҷамол бар камол .

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ «بسم اللَّه»، اخبار عن قدرته و عزّته بنعت الجلال، «الرحمن الرحیم» اخبار عن رأفته و رحمته بوصف الجمال، فبقدرته وجد من وجد من مراده و برأفته وجد من وجد من عباده. بسم اللَّه اخبار است از عزت و قدرت ذو الجلال. الرحمن الرحیم اشارت است بنعت رأفت و لطف جمال بر کمال.

Ҷамоли алуҳияти сад ҳазор ҷон толибон бсухт . Ҷамоли самадяти сад ҳазор ҷони ошиқони биФрўхт . Қавмӣ дар қаҳри ҷалол аз бим қтиът месӯзанд . Қавмӣ дар лутфи ҷамол бар умеди васлати миФрўзнд ва дилҳои бандагони рӯзу шаб аз таъсири ин ду сифати гоҳ дар хавфу гоҳ дар раҷо , ва аз қзити ин ду асли гоҳ дар қабзасту гоҳ дар баст .

جمال الوهیّت صد هزار جان طالبان بسوخت. جمال صمدیّت صد هزار جان عاشقان بیفروخت. قومی در قهر جلال از بیم قطیعت میسوزند. قومی در لطف جمال بر امید وصلت میفروزند و دلهای بندگان روز و شب از تأثیر این دو صفت گاه در خوف و گاه در رجا، و از قضیّت این دو اصل گاه در قبض است و گاه در بسط.

Бгоҳ қабзи ҳама фатрат бинаду ҳайбат , бгоҳ басти ҳама лутф бинаду раҳмат .

بگاه قبض همه فترت بیند و هیبت، بگاه بسط همه لطف بیند و رحمت.

Бгоҳ қабзи сарсар қаҳр ояд , шавоҳиди ҷалоли намояд , банда бисӯзад , бзорд , дар хоҳиш ояд , бгоҳ басти насими лутфи буии висоли орад , шавоҳиди ҷамоли намояд банда бинозад , дар ромиш ояд .

بگاه قبض صرصر قهر آید، شواهد جلال نماید، بنده بسوزد، بزارد، در خواهش آید، بگاه بسط نسیم لطف بوی وصال آرد، شواهد جمال نماید بنده بنازد، در رامش آید.

Бгоҳ қабз бъзмт нигарад ҳамаи дард ва гудоз бинад , бгоҳ баст бқрб нигарад ҳамаи инс ва ноз бинад .

بگاه قبض بعظمت نگرد همه درد و گداز بیند، بگاه بسط بقرب نگرد همه انس و ناز بیند.

Пери тариқат аз ӣнҷо гуфт бқрб май нигар то аз ӯ инс зояд . Бъзмт май нигар то ҳурмат фазояд . Миёни ин ва он мунтазир мебош то сабақи азали худ чаҳ намояд .

پیر طریقت از اینجا گفت بقرب می‌نگر تا از او انس زاید. بعظمت می‌نگر تا حرمت فزاید. میان این و آن منتظر می‌باش تا سبق ازل خود چه نماید.

Қавла :у алзорёти зрўои ишораи илои алрёҳи алсбҳиаҳи таҳаммули анин алмштоқини илои соҳоти алъзаҳи сами тأтии бнсими алқрбаҳи илои машоми асрори аҳли алмҳбаҳи Фиҷдўни роҳаҳи ман ғлботи аллўъаҳу фии маъноаи аншдўо :

قوله: وَ الذَّارِیاتِ ذَرْواً اشارة الی الریاح الصبحیة تحمل انین المشتاقین الی ساحات العزّة ثمّ تأتی بنسیم القربة الی مشام اسرار اهل المحبّة فیجدون راحة من غلبات اللوعة و فی معناه انشدوا:

Он соъат ки тбошири субҳ пайдо шаваду лашкари равшаноӣ камӣн бигушоеду насими сабои меҳр дар ҳўоءи олам дамӣдан гирад , боди субҳии пайки вор аз ҷаноби ҷиноти адан бароа афкананд то нафаҳоти илоҳии бмшоми асрори дӯстони расонад .

آن ساعت که تباشیر صبح پیدا شود و لشکر روشنایی کمین بگشاید و نسیم صبا مهر در هواء عالم دمیدن گیرد، باد صبحی پیک‌وار از جناب جنّات عدن براه افکنند تا نفحات الهی بمشام اسرار دوستان رساند.

Азизаст он соъату бузургвори он вақт ки бар бисоту нҳни أқрб дар хилвату ҳўи мъкми сарои басари шароби анои ҷлиси ман зкрнӣ бе заҳмати ағёри бдўстони худ расонаду мунодии иззати бнъти рأФти Нидо дар олам кун дода навохт даравишонро ки ман иқрзи ғайри адуаму лои злўм . Чаҳ аҷаб агар он соъат бигӯаш дили банда фурӯ гуяд ки абдии лои тхФи إнки ман аломнин .

عزیز است آن ساعت و بزرگوار آن وقت که بر بساط وَ نَحْنُ أَقْرَبُ در خلوت وَ هُوَ مَعَکُمْ سرّا بسرّ شراب انا جلیس من ذکرنی بی‌زحمت اغیار بدوستان خود رساند و منادی عزت بنعت رأفت ندا در عالم کون داده نواخت درویشان را که من یقرض غیر عدوم و لا ظلوم. چه عجب اگر آن ساعت بگوش دل بنده فرو گوید که عبدی لا تَخَفْ إِنَّکَ مِنَ الْآمِنِینَ.

Фолҳомлоти вқрои Фолҷорёти исрои Фолмқсмоти أмрои إнмои тўъдўни лсодқу إни аддӣни лўоқъ .

فَالْحامِلاتِ وِقْراً فَالْجارِیاتِ یُسْراً فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ وَ إِنَّ الدِّینَ لَواقِعٌ.

Бойени махлуқоту маснӯъоти қисм ёд кард ки растохез бӯданӣаст ва ҳар касеро ҷазои кирдори худ бихиру шар доданӣ . Муътақиди кафеи аҳл исломаст ки ҳақи ҷли ҷалолаи рӯзи ҳашару нашри хлоӣқро ҷамъ кунад , арвоҳу ашбоҳро баҳами орад чунонк дар нашъаи аввали рӯҳу шахс ҷамъ буданд аз баҳри ибтило , ҳам чунин дар рӯзи ҳашару нашр ҷамъ бошанд аз баҳр ёфт ҷазо . Фолҳшри ҳақу қроءаҳи алкитоби ҳақу алмизону алсؤоли ҳақу ммри алхлқи алии алсроти ҳақу лўоءи алҳмди ҳақу алшФоъаҳи ҳақу алҷнаҳу алнори ҳақ . Қоли аллоҳи таъолӣ :у истнбӣўнки أи ҳақи ҳў , қул إӣу рабии إнаҳи лҳқу қоли таъолӣ : Фўи раби алсмоءу алأрзи إнаҳи лҳқи муъминон ки бойени ғайбҳо имон овараданду пайғом аз пайғом расон пазируфтанд ва барост доштанд , ҷазои эшон фардо дар он ҷаҳон чист ?

باین مخلوقات و مصنوعات قسم یاد کرد که رستاخیز بودنی است و هر کسی را جزا کردار خود بخیر و شرّ دادنی. معتقد کافه اهل اسلام است که حق جل جلاله روز حشر و نشر خلائق را جمع کند، ارواح و اشباح را بهم آرد چنانک در نشئه اول روح و شخص جمع بودند از بهر ابتلا، هم چنین در روز حشر و نشر جمع باشند از بهر یافت جزا. فالحشر حق و قراءة الکتاب حق و المیزان و السؤال حق و ممرّ الخلق علی الصراط حق و لواء الحمد حق و الشفاعة حق و الجنّة و النار حق. قال اللَّه تعالی: وَ یَسْتَنْبِئُونَکَ أَ حَقٌّ هُوَ، قُلْ إِی وَ رَبِّی إِنَّهُ لَحَقٌّ و قال تعالی: فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مؤمنان که باین غیبها ایمان آوردند و پیغام از پیغام رسان پذیرفتند و براست داشتند، جزا ایشان فردا در آن جهان چیست؟

إн аламтқин фии ҷиноту ъиўни охзини мо отоҳми рбҳм , сифату сирати эшон имрӯзи дарин ҷаҳон чист ? конўои қлилои ман аллили мо иҳҷъўну болأсҳори ҳам истғФрўну фии баъзи алохбори иқўли аллоҳи ъзу ҷли ани аҳби аҳбоӣии илои аллазӣнаи истғФрўни болосҳор . Аўлӣки аллазӣнаи азои ардти боҳилли аларзи шиӣои зкртҳми ФсрФти баҳами анҳуам .

إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ آخِذِینَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ، صفت و سیرت ایشان امروز درین جهان چیست؟ کانُوا قَلِیلًا مِنَ اللَّیْلِ ما یَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ و فی بعض الاخبار یقول اللَّه عز و جل ان احبّ احبّائی الیّ الذین یستغفرون بالاسحار. اولئک الذین اذا اردت باهل الارض شیئا ذکرتهم‌ فصرفت بهم عنهم.

Бандаро ҳеҷ каромати бузургтар аз он набӯд ки дар шаб торик бархезад мутаворӣ , бар даргоҳи борӣ . Дар муноҷоту зорӣ .

بنده را هیچ کرامت بزرگتر از آن نبود که در شب تاریک برخیزد متواری، بر درگاه باری. در مناجات و زاری.

Шабӣ ки васфаш инаст : лайли ҳодӣу қамари бодӣу раби инодии ибодии ибодӣ .

شبی که وصفش اینست: لیل هادئ و قمر بادی و رب ینادی عبادی عبادی.

Фармон омад ки эй Муҳамад ва ман аллили Фтҳҷди ман калима табъизаст ӣнҷо ва маънӣ онаст ки эй Муҳамади баъзе аз шаб бедор бош ва баъзе аз шаб дар хоб биёсоӣ ки агар ҳамаи шаб дар хоб бошӣ уммати зойеъ монанди ва агар шаб бедор бошӣ ҳамаро бшФоът ту биёмурзам , он гуҳи насиби раҳмати ман пайдо наёяд . эй Муҳамади туро шафоатасту маро раҳматаст ва чунонк шафоати турои насиб бояд раҳмати марои насиб бояд . Пас баъзе аз шаб бедор бош ва баъзе дар хоб , то бсбби бедории ту баъзеро биёмурзам тасдиқи шафоатроу бҳрмти хоби ту баъз биёмурзам таҳқиқи раҳматро то ҳам насиби шафоати ту падед ояд ва ҳам насиби раҳмати ман .

فرمان آمد که ای محمد وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ من کلمه تبعیض است اینجا و معنی آنست که ای محمد بعضی از شب بیدار باش و بعضی از شب در خواب بیاسای که اگر همه شب در خواب باشی امّت ضایع مانند و اگر شب بیدار باشی همه را بشفاعت تو بیامرزم، آن گه نصیب رحمت من پیدا نیاید. ای محمد ترا شفاعت است و مرا رحمت است و چنانک شفاعت ترا نصیب باید رحمت مرا نصیب باید. پس بعضی از شب بیدار باش و بعضی در خواب، تا بسبب بیداری تو بعضی را بیامرزم تصدیق شفاعت را و بحرمت خواب تو بعض بیامرزم تحقیق رحمت را تا هم نصیب شفاعت تو پدید آید و هم نصیب رحمت من.

Қавла :у фии алсмоءи рзқкм ва мо тўъдўн асмъӣ гуяд дар Басра будам намози ҷумъаи гзордаҳ ва аз ҷомеъи беруни омада ки аъробиро дидам бар шутурӣ нишастау найза дар дасти гирифта , чун маро дид гуфт ту аз куҷое ва аз кадоми қабӣлае . Гуфтам аз қабӣлаи асмъ . Гуфт : ту онӣ ки турои асмъӣ , гӯйанд : гуфтам ореи ман онам . Гуфт : аз куҷо май ое ? гуфтам аз хонаи худои ъз ва ҷл гуфт : ау ллаҳи байти фии аларзу худоиро дар замини хона Эй ҳаст , гуфтам ореи хонаи муқаддаси муаззами байти аллоҳулҳаром . Гуфт онҷо чаҳ микрдӣ гуфтам каломи худо михўондм гуфт ау ллаҳи каломи худоиро каломӣ ҳаст , гуфтам ореи каломии ширину сухании пурофарин . Гуфт чизе аз он бар ман хон , даргирифтам : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим . Ва алзорёти зрўо то ӣнҷои расидам :у фии алсмоءи рзқкм ва мо тўъдўн гуфт ё асмъии ҳозои каломи алборӣ . Ин калом худосту сухан ӯ ки гуфта , гуфтам ореи сухан ӯ , худ гуфтау бмҳмди фурӯи фиристода , асмъӣ гуфт гӯйии оташӣ аз ғайби дрўзднди сӯзӣ дар вай падед омад , дардии бӯи алъҷб аз даруни ваии сари барзад . Найза ва шамшер дошт ҳар ду бишикасту шутурро бикушт ва бдрўишон фурӯгузошту ҷомаи лашкарён аз тан берун кард ва гуфт : ё асмъитарӣ иқбли ман лами ихдмаҳи фии шабоба , чгўиӣ касе ки дар ҷавонии хизмат ӯ нокардаи имрӯз ӯро бипазирад , гуфтам чун ки напазирад пайғомбаронро миФрстд ки то ноомадаро биоранди омадаро чун рад кунанд .

قوله: وَ فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُونَ اصمعی گوید در بصره بودم نماز جمعه گزارده و از جامع بیرون آمده که اعرابی را دیدم بر شتری نشسته و نیزه در دست گرفته، چون مرا دید گفت تو از کجایی و از کدام قبیله‌ای. گفتم از قبیله اصمع. گفت: تو آنی که ترا اصمعی، گویند: گفتم آری من آنم. گفت: از کجا می‌آیی؟ گفتم از خانه خدای عز و جل گفت: ا و للَّه بیت فی الارض و خدای را در زمین خانه‌ای هست، گفتم آری خانه مقدس معظم بیت اللَّه الحرام. گفت آنجا چه میکردی گفتم کلام خدا میخواندم گفت ا و للَّه کلام خدای را کلامی هست، گفتم آری کلامی شیرین و سخنی پرآفرین. گفت چیزی از آن بر من خوان، درگرفتم: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ. وَ الذَّارِیاتِ ذَرْواً تا اینجا رسیدم: وَ فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُونَ گفت یا اصمعی هذا کلام البارئ. این کلام خداست و سخن او که گفته، گفتم آری سخن او، خود گفته و بمحمد فرو فرستاده، اصمعی گفت گویی آتشی از غیب دروزدند سوزی در وی پدید آمد، دردی بو العجب از درون وی سر برزد. نیزه و شمشیر داشت هر دو بشکست و شتر را بکشت و بدرویشان فروگذاشت و جامه لشکریان از تن‌ بیرون کرد و گفت: یا اصمعی تری یقبل من لم یخدمه فی شبابه، چگویی کسی که در جوانی خدمت او ناکرده امروز او را بپذیرد، گفتم چون که نپذیرد پیغامبران را میفرستد که تا ناآمده را بیارند آمده را چون رد کنند.

Пери тариқат дар муноҷот хеш гуфта : илоҳӣ ҳар чанд ки аз бади сазои хеши бдрдми локин аз муфлиси навозии ту шодам . Илоҳии ман бақадр ту нодонаму сзоءи туро нотавонам .

پیر طریقت در مناجات خویش گفته: الهی هر چند که از بد سزای خویش بدردم لکن از مفلس نوازی تو شادم. الهی من بقدر تو نادانم و سزاء تو را ناتوانم.

Дар бечорагии худ саргардонаму рӯзи буруз бар зиёнам . Илоҳии ман кӣм ки бар даргоҳи ту зорам ё қиссаи дарди худ бтў бурдорам .

در بیچارگی خود سرگردانم و روز بروز بر زیانم. الهی من کیم که بر درگاه تو زارم یا قصه درد خود بتو بردارم.

Он гуҳ гуфт ё асмъии ин дард задаро доруе беафзойу хастаи маъсиятро марҳамӣ на . Гуфто бар хон : Фўи раби алсмоءу алأрзи إнаҳи лҳқ мисли мо أнкми тнтқўн , чанд бори хештанро бар замин задау наърае чанд бикашед , ҳамчуну илоҳии саргардону ҳайрон рӯй ниҳод бар биёбон . Донистам ки ӯ қасд ҳаҷ дорад ман низ азм дуруст кардам ва рафтам , буқати тавоф ӯро дидам дар астори каъбаи овехта ва мегуяд : ман мислииу анати рабӣ , ман мислииу анати рабӣ .

آن گه گفت یا اصمعی این درد زده را دارویی بیفزای و خسته معصیت را مرهمی نه. گفتا بر خوان: فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّکُمْ تَنْطِقُونَ، چند بار خویشتن را بر زمین زده و نعره‌ای چند بکشید، همچون و الهی سرگردان و حیران روی نهاد بر بیابان. دانستم که او قصد حج دارد من نیز عزم درست کردم و رفتم، بوقت طواف او را دیدم در استار کعبه آویخته و میگوید: من مثلی و انت ربی، من مثلی و انت ربی.

Гуфтам ё аъробии мардумро аз тавоф машғӯл доштае бойени сухан ки мегӯйӣ гуфт : ё асмъии хонаи хона ӯу бандаи банда ӯ , бигзор то нозӣ кунам бар ӯ . Он гуҳи аъробии ин байтҳо бар гуфт :

گفتم یا اعرابی مردم را از طواف مشغول داشته‌ای باین سخن که می‌گویی گفت: یا اصمعی خانه خانه او و بنده بنده او، بگذار تا نازی کنم بر او. آن گه اعرابی این بیتها بر گفت:

Асмъӣ гуфт : баъд аз он дар миёни халқ ниҳон шуд . Басии ҷустам ӯро ва наёфтам Фбқити мтҳирои мдҳўшои лои сабри лии алои албкоءу алнҳиб .

اصمعی گفت: بعد از آن در میان خلق نهان شد. بسی جستم او را و نیافتم فبقیت متحیّرا مدهوشا لا صبر لی الّا البکاء و النحیب.