Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим эй азизӣ ки иқболи муҳибон бар сари кӯии талаби наъраи ошиқони тест . Дар дрёءи муҳаббати саёҳату ғўси ҷуиндагони тест , дар майдони бало тохтани шефтагони тест .

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ ای عزیزی که اقبال محبان بر سر کوی طلب نعره عاشقان تست. در دریاء محبت سیاحت و غوص جویندگان تست، در میدان بلا تاختن شیفتگان تست.

эй ҷамолӣ ки сӯхтагони фироқи ту саноу мадҳи ту бар дафтар бе ниёзии ту бхўн ҳайрат менависанд .

ای جمالی که سوختگان فراق تو ثنا و مدح تو بر دفتر بی‌نیازی تو بخون حیرت می‌نویسند.

эй ҷалолӣ ки саргаштагони ту дар роҳи ҷалоли ту манозили ҳайрат бар фарқ даҳшат мегузоранд .

ای جلالی که سرگشتگان تو در راه جلال تو منازل حیرت بر فرق دهشت می‌گذارند.

Он кадом диласт ки оташи хонаи ҳайрат ту нест .

آن کدام دل است که آتش خانه حیرت تو نیست.

Ва антми мулӯки мо лнҳўкми қасд

و انتم ملوک ما لنحوکم قصد

Он кадом ҷонаст ки дар мхлби бози қаҳр ту нест .

آن کدام جانست که در مخلب باز قهر تو نیست.

Срўои бкдом бӯстонат ҷӯям

سروا بکدام بوستانت جویم‌

Ҳўрои бкдоми хон ва монат ҷӯям

حورا بکدام خان و مانت جویم

Сар гашта манам ки ман нишонат ҷӯям

سر گشته منم که من نشانت جویم‌

Моҳо бкдом осмонат ҷӯям

ماها بکدام آسمانت جویم

эй роҳи талаби ҳақ , чаҳ роҳӣ ки қадамҳо дар ту вола шуд .

ای راه طلب حق، چه راهی که قدمها در تو واله شد.

Бои навоҳии аларзи абғии всолкм

بایّ نواحی الارض ابغی وصالکم

эй оташи муҳаббати ҳақ , чаҳ оташӣ ки дилҳои олимии туро ҳизум шуд .

ای آتش محبت حق، چه آتشی که دلهای عالمی ترا هیزم شد.

эй қиблаи ногузир чаҳ қиблае ки ҳар ки рӯй дар ту оварад дамор аз ҷонаши бароварӣ . Шеър ,

ای قبله ناگزیر چه قبله‌ای که هر که روی در تو آورد دمار از جانش برآوری. شعر،

Арраҳмони илми алқуръони осон осон нарасад дасти ҳечкас бҳлқаҳи даргоҳи қуръони магари бтўФиқу тисири рҳмн .

الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ آسان آسان نرسد دست هیچکس بحلقه درگاه قرآن مگر بتوفیق و تیسیر رحمن.

Агар касе раседӣ бойени давлати ҷузи бъўни рҳмн , он каси Мустафо будӣ хотами пайғомбарон , ки он ҷалолату манзалат ки ӯ рости касро нест аз офаридагон .

اگر کسی رسیدی باین دولت جز بعون رحمن، آن کس مصطفی بودی خاتم پیغامبران، که آن جلالت و منزلت که او راست کس را نیست از آفریدگان.

Ва ҳақи ҷли ҷалола дар ҳақ ӯ миФрмоид : арраҳмони илми алқуръон эй илми мҳмдои алқуръон .

و حق جل جلاله در حق او میفرماید: الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ ای علّم محمدا القرآن.

Ҳар чанд муаллимони бтълим ҳаме кӯшанду устодони талқин ҳаме кунанду ҳофизони дарси равон ҳаме доранд , ин ҳама асбобанду омӯзанда бҳқиқт худост .

هر چند معلّمان بتعلیم همی کوشند و استادان تلقین همی کنند و حافظان درس روان همی دارند، این همه اسباب‌اند و آموزنده بحقیقت خداست.

Ҳар омӯхтаеро омӯзанда ӯст . Ҳар афрӯхтаеро аФрўзндаҳ ӯст .

هر آموخته‌ای را آموزنده اوست. هر افروخته‌ای را افروزنده اوست.

Исоро илми тиби дромўхт :у иълмаҳи алкитобу алҳкмаҳ .

عیسی را علم طب درآموخت: وَ یُعَلِّمُهُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ.

Ҳар сӯхтаеро сӯзанда ӯст . Ҳар сохтаеро созанда ӯст .

هر سوخته‌ای را سوزنده اوست. هر ساخته‌ای را سازنده اوست.

Хизрро илми маърифати дромўхт :у ълмноаҳи ман лднои уламо .

خضر را علم معرفت درآموخت: وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً.

Одамро илми асомии дромўхт :у илми одами алأсмоءи кулҳо .

آدم را علم اسامی درآموخت: وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ کُلَّها.

Мустафои арабиро асрори ?алаяти дромўхт :у ълмки мо лами ткни тааллум .

مصطفی عربی را اسرار آلهیت درآموخت: وَ عَلَّمَکَ ما لَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ‌.

Довӯдро зирагарӣ дромўхт :у ълмноаҳи сунъаи лбўси лакам .

داود را زره‌گری درآموخت: وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُمْ.

Оламёнро баёни дромўхт : халқи алإнсони илмаи албён .

عالمیان را بیان درآموخت: خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَیانَ.

Қавмӣ гуфтанд халқи алإнсони ҷумла мардум мехоҳад бар умум , муъмину кофару мухлису мунофиқ , садиқу зиндиқ , ҳар чаҳ мардумаст дар таҳти ин хитобаст .

قومی گفتند خَلَقَ الْإِنْسانَ جمله مردم میخواهد بر عموم، مؤمن و کافر و مخلص و منافق، صدّیق و زندیق، هر چه مردم است در تحت این خطاب است.

Мегуяд ҳамаро бёФриду ҳамаро баёни дромўхт , яъне ҳамаро ақл доду фаҳму фарҳанг то бмсолҳи хеши роҳи бурданду миёни неку бад тамиз карданд . Ва ҳар касеро луғатӣ дод ки бони луғати муроди якдигари бдонстнд , дар ҳар Қатарии луғатӣ , лои бал дар ҳар шаҳрии луғатӣ , лои бал дар ҳар мҳлтии луғатӣ .

میگوید همه را بیافرید و همه را بیان درآموخت، یعنی همه را عقل داد و فهم و فرهنگ تا بمصالح خویش راه بردند و میان نیک و بد تمیز کردند. و هر کسی را لغتی داد که بآن لغت مراد یکدیگر بدانستند، در هر قطری لغتی، لا بل در هر شهری لغتی، لا بل در هر محلتی لغتی.

Мардумро бойен махсӯс кард ва эшонро аз дигари ҷонварони бойени тахсӣсу ташриф ҷудо кард .

مردم را باین مخصوص کرد و ایشان را از دیگر جانوران باین تخصیص و تشریف جدا کرد.

Ва гуфтаанд халқи алإнсони оммаи муъминон уммат Муҳамаданду илмаи албёни роҳ ҳақасту шариъати поку дайни ҳанифӣ ки эшонро дар омухту бон роҳ намӯд .

و گفته‌اند خَلَقَ الْإِنْسانَ عامّه مؤمنان امّت محمداند و عَلَّمَهُ الْبَیانَ راه حق است و شریعت پاک و دین حنیفی که ایشان را در آموخت و بآن راه نمود.

Ҳамон роҳ ки ҷое дигар фармуд қул ҳзаҳи сиблатии أдъўои إлии аллоҳи адъи إлии сиблати рбки болҳкмаҳ .

همان راه که جایی دیگر فرمود قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ ادْعُ إِلی‌ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ.

Ва он гуҳи он роҳ бар се манзили ниҳод : яке маърифати шаръи зоҳир , дигари маърифати муҷоҳидау риёзати ботин . Сдигри ҳадиси дилу дили орому достони дӯстон .

و آن گه آن راه بر سه منزل نهاد: یکی معرفت شرع ظاهر، دیگر معرفت مجاهده و ریاضت باطن. سدیگر حدیث دل و دل آرام و داستان دوستان.

Ва он гуҳ бар се қавм ҳўолт кард ва бар забони ин се қавми эшонро таълим кард фармуд : соили алълмоءу холти алҳкмоءу ҷолси алкброء . Аз уламои илм шариъат омӯз .

و آن گه بر سه قوم حوالت کرد و بر زبان این سه قوم ایشان را تعلیم کرد فرمود: سائل العلماء و خالط الحکماء و جالس الکبراء. از علماء علم شریعت آموز.

Аз ҳкмоءи илми риёзат , аз кброءи илми маърифат .

از حکماء علم ریاضت، از کبراء علم معرفت.

Ва гуфтаанд халқи алإнсони илмаи албёни инсони ӣнҷои одам сафӣаст .

و گفته‌اند خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَیانَ انسان اینجا آدم صفی است.

Ҳамон инсон ки гуфт халқи алإнсони ман слсоли колФхор ҳар чанд басӯрат Фхор ва слсоласт , бсирти сазои саропардаи қурб ва висоласт .

همان انسان که گفت خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ کَالْفَخَّارِ هر چند بصورت فخار و صلصال است، بسیرت سزا سراپرده قرب و وصال است.

Бзоҳри нигоштаи об ва гуласт , бботни султони муҳаббатро маҳмиласт .

بظاهر نگاشته آب و گل است، بباطن سلطان محبت را محمل است.

Алъбраҳи болўсли лои болосл . Алўсли қурбау аласли трбаҳ .

العبرة بالوصل لا بالاصل. الوصل قربة و الاصل تربة.

Бзоҳри сулолаи ман тинаст , бботни хотами давлатро нигинаст .

بظاهر سُلالَةٍ مِنْ طِینٍ است، بباطن خاتم دولت را نگین است.

Аласли ман ҳайси алнтФаҳ . Ва алўсли ман ҳайси алнсраҳ .

الاصل من حیث النطفة. و الوصل من حیث النصرة.

Илмаи албёни илми асмост ки вайро дар омухту бони як илм ӯро бар Фариштагон пешӣ дод то аз баҳри ваии бҷўоб Фариштагон гуфт : إнии أълми мо лои тълмўн .

عَلَّمَهُ الْبَیانَ علم اسماست که وی را در آموخت و بآن یک علم او را بر فرشتگان پیشی داد تا از بهر وی بجواب فرشتگان گفت: إِنِّی أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ.

эй аҷабо , асрори рубубияти ҷойҳое ошкоро шавад ки уқули уқало ҳаргиз бидон нарасад .

ای عجبا، اسرار ربوبیّت جایهایی آشکارا شود که عقول عقلا هرگز بدان نرسد.

Чгўиии қабзаи хокро бкмоли қудрати худ беди сифати худ қабз кард , он гуҳи чиҳил сол дар офтоби назари худ бдошт то ндоўт ҳастӣ аз вай бирафт . Он гуҳи малоикаи малакӯтро фармон дод ки бадаргоҳи ин бадеъи сӯрати ғариби ҳайати раведу остони ҷалол ӯро бабўсед .

چگویی قبضه خاک را بکمال قدرت خود بید صفت خود قبض کرد، آن گه چهل سال در آفتاب نظر خود بداشت تا نداوت هستی از وی برفت. آن گه ملائکه ملکوت را فرمان داد که بدرگاه این بدیع صورت غریب هیئت روید و آستان جلال او را ببوسید.

Муштии хокро чаҳ аҳляти он буд ки суккони ҳзоӣри қудсу хтбоءи манобири инси пеши вай саҷда кунанд .

مشتی خاک را چه اهلیّت آن بود که سکّان حظائر قدس و خطباء منابر انس پیش وی سجده کنند.

На на , ки он мартабату манқибату манзалат на дарбони гулро буд ки он султони дилро буд .

نه نه، که آن مرتبت و منقبت و منزلت نه دربان گل را بود که آن سلطان دل را بود.

Ва алқлби байни асбъини ман асобъи арраҳмон .

و القلب بین اصبعین من اصابع الرحمن.

Ва аз тахсӣсоту ташрифоти одамӣ яке онаст ки дар ниҳоди ваии ду баҳри офарӣда : яке баҳри сар , дигари баҳри дил ,у илайҳи алошораҳи бқўлаҳи ъзу ҷл : мараҷи албҳрини илтқён .

و از تخصیصات و تشریفات آدمی یکی آنست که در نهاد وی دو بحر آفریده: یکی بحر سرّ، دیگر بحر دل، و الیه الاشارة بقوله عز و جل: مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیانِ.

Аз баҳри сари лؤлؤءи мшоҳдту мъоинт бурун ояд ва аз баҳри дили марҷони мувофиқату мкошФт . Ва злки қавла : ихрҷи мнҳмои аллؤлؤу алмрҷон .

از بحر سرّ لؤلؤء مشاهدت و معاینت برون آید و از بحر دل مرجان موافقت و مکاشفت. و ذلک قوله: یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ.

Ҳар ду дар ниҳоди вай таъбия кардау ҳоҷзи қудрати миён ҳар ду бдоштаҳ : бинҳмои барзахи лои ибғён на он бар он неру кунад , на ин онро бигардонад .

هر دو در نهاد وی تعبیه کرده و حاجز قدرت میان هر دو بداشته: بَیْنَهُما بَرْزَخٌ لا یَبْغِیانِ نه آن بر آن نیرو کند، نه این آن را بگرداند.

Ва гуфтаанд Баҳрайни ӣнҷои хавф ва раҷост оммаи мусулмононро ,у баҳри қабзу басти хавоси муъминонро ,у баҳри ҳайбату инси анбиёроу садиқонро .

و گفته‌اند بحرین اینجا خوف و رجاست عامه مسلمانان را، و بحر قبض و بسط خواص مؤمنان را، و بحر هیبت و انس انبیا را و صدّیقان را.

Аз баҳри хавфу раҷои гавҳари зуҳди вараъ берун ояд ва аз баҳри қабзу басти гавҳари фақр ва ваҷд ояд ва аз баҳри ҳайбату инси гавҳари фано рӯй намояд то дар манозил бқоء биёсоед .

از بحر خوف و رجا گوهر زهد ورع بیرون آید و از بحر قبض و بسط گوهر فقر و وجد آید و از بحر هیبت و انس گوهر فنا روی نماید تا در منازل بقاء بیاساید.

Инаст ки гуфт ихрҷи мнҳмои аллؤлؤу алмрҷон .

اینست که گفت یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ.

Қавла : кули ман алайҳои ?фону ибқии ваҷҳи рбки зўи алҷлол ва алإкром ҳамонаст ки ҷой дигар фармуд мо ъндкми инФд ва мо ъанд аллоҳи боқ .

قوله: کُلُّ مَنْ عَلَیْها فانٍ وَ یَبْقی‌ وَجْهُ رَبِّکَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِکْرامِ همانست که جای دیگر فرمود ما عِنْدَکُمْ یَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ.

Ва Мустафо ( с ) фармуд Фосрўои мо ибқии алии мо иФнӣ .

و مصطفی (ص) فرمود فآثروا ما یبقی علی ما یفنی.

Дунёи дор алғрўрасту уқбои дори алсрўр . Дунёи дори алФноу уқбои дори албқоء .

دنیا دار الغرور است و عقبی دار السرور. دنیا دار الفنا و عقبی دار البقاء.

Насими ақли бмшоми он кас нарасед ки фонӣ бар боқӣ баргузинад , дори алсрўри бигузораду дори алғрўр иморат кунад .

نسیم عقل بمشام آن کس نرسید که فانی بر باقی برگزیند، دار السرور بگذارد و دار الغرور عمارت کند.

Гар мамлакати оламу маликат банӣ одам дар зери нигин ту ниҳанду мафотеҳи хзоӣни дунёи бҷмлгӣ туро диҳанд , чун оқибат он фаност дил бирав ниҳодан , хатост .

گر مملکت عالم و ملکت بنی آدم در زیر نگین تو نهند و مفاتیح خزائن دنیا بجملگی ترا دهند، چون عاقبت آن فناست دل برو نهادن، خطاست.

Бишинав ин чанд ҳикмат аз васоёии ҳакямону насиҳати бузургон : бгФтор аз кирдори кифоят кардани кори мғрўронст .

بشنو این چند حکمت از وصایای حکیمان و نصیحت بزرگان: بگفتار از کردار کفایت کردن کار مغرورانست.

Бар мояи дигарон эътимоди намӯдани ҳарфати мФлсонст .

بر مایه دیگران اعتماد نمودن حرفت مفلسانست.

Бхлъти дигарон шод бӯдани сират бехирадонаст .

بخلعت دیگران شاد بودن سیرت بی‌خردان است.

Бҷомаҳи ориятии но?зидани одат бтолонаст .

بجامه عاریتی نازیدن عادت بطّالان است.

Ҷафо кардану вафои тамаъи доштани феъли зроқонст .

جفا کردن و وفا طمع داشتن فعل زرّاقانست.

Исӣлаҳи ман фии алсмоўоту алأрз , муъминони ду гуруҳанд : обидонанду орифон , савол ҳар яке бар қадари ҳиммат ӯ ва навохт ҳар яке сзоءи ҳавсила ӯ .

یَسْئَلُهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، مؤمنان دو گروه‌اند: عابدان‌اند و عارفان، سؤال هر یکی بر قدر همت او و نواخت هر یکی سزاء حوصله او.

Обиди ҳама азу хоҳад , орифи худ ӯро хоҳад .

عابد همه ازو خواهد، عارف خود او را خواهد.

Аҳмади бен абии алҳўории ҳақро бихоб дид ки гуфт ҷли ҷалола ё Аҳмади кули анноси итлбўни манӣ алои абои язиди итлбнӣ .

احمد بن ابی الحواری حق را بخواب دید که گفت جل جلاله یا احمد کلّ الناس یطلبون منی الا ابا یزید یطلبنی.

Оламёни ҳама аз мо мехоҳанду бӯи язиди худ моро мехоҳад .

عالمیان همه از ما میخواهند و بو یزید خود ما را میخواهد.

Васор сўои фии талаби алмъош

و سار سوای فی طلب المعاش‌

Фсрти алики фии талаби алмъолӣ

فسرت الیک فی طلب المعالی

Барин даргоҳ ҳар касеро мқомист ва ҳар якеро сзоиист .

برین درگاه هر کسی را مقامیست و هر یکی را سزاییست.

Пер тариқат гуфт илоҳӣ , аз ҷӯади ту ҳар муфлисиро насибӣаст . Аз карами ту ҳар дардмандиро табибӣаст , аз съти раҳмати ту ҳар касеро тирӣаст .

پیر طریقت گفت الهی، از جود تو هر مفلسی را نصیبی است. از کرم تو هر دردمندی را طبیبی است، از سعت رحمت تو هر کسی را تیری است.

Ҳар якеро ҷое бдоштаҳ ва ҳар якеро брнгии ришта , инаст ки миФрмоиди кули явми ҳўи фии шаъни ирФъи қўмоу изъи охирин .

هر یکی را جایی بداشته و هر یکی را برنگی رشته، اینست که میفرماید کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ یرفع قوما و یضع آخرین.

Якеро садри қадари бнът иззат дода , якеро дар сафи нъол дар ҳайни мазаллати бдоштаҳ , якеро бар бисоти лутфи нишонда , якеро дар зери бисот қаҳр оварда .

یکی را صدر قدر بنعت عزت داده، یکی را در صف نعال در حین مذلت بداشته، یکی را بر بساط لطف نشانده، یکی را در زیر بساط قهر آورده.

Одами хокиро аз хоки мазаллати брмикшду тоҷи иқболи бҳкми аФзол бар ҳомаҳи ҳиммати ваии минҳд ,у лои майл .

آدم خاکی را از خاک مذلت برمیکشد و تاج اقبال بحکم افضال بر هامه همت وی مینهد، و لا میل.

Ъзозили муаллими малик буд аз олами алавӣ дар мекашад ва бар сари чаҳор сӯии иродат беиллат аз уқобин уқубати миоўизд ,у лои ҷаври қавмиро мегуяд Фостбшрўои ббиъкм , қавмиро мегуяд : мўтўои бғизкм .

عزازیل معلّم ملک بود از عالم علوی در میکشد و بر سر چهار سوی ارادت بی‌علت از عقابین عقوبت میآویزد، و لا جور قومی را میگوید فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ، قومی را میگوید: مُوتُوا بِغَیْظِکُمْ.

Мӯсо кулем баталаб оташ бархест , чун мешуд шабоне буд дар гилӣм , чун меомад пайғомбарӣ буд кулем .

موسی کلیم بطلب آتش برخاست، چون میشد شبانی بود در گلیم، چون میآمد پیغامبری بود کلیم.

Блъоми боъўро ки ном аъзам донист , велеи бҳкми сӯрати бкўаҳи буришад , сегӣ бҳкми маънӣу сифат фурӯ омад .

بلعام باعورا که نام اعظم دانست، ولیی بحکم صورت بکوه برشد، سگی بحکم معنی و صفت فرو آمد.

Одам ҳануз гул буд ки кулоҳи аҷтбоءи вай сохта буданд .

آدم هنوز گل بود که کلاه اجتباء وی ساخته بودند.

Иблиси мудаббир ҳануз сарбоз назада буд ки тири лаънати бзҳри қаҳр об дода буданд .

ابلیس مدبر هنوز سرباز نزده بود که تیر لعنت بزهر قهر آب داده بودند.

Инро фармуданд ки суҷуд кун , накард ва онро фармуданд ки гандум махӯр , бихӯрад .

این را فرمودند که سجود کن، نکرد و آن را فرمودند که گندم مخور، بخورد.

Одамро узр биниҳод ки вай дар азал дӯст омаду зулати дӯстон дар ҳисоб наёранд .

آدم را عذر بنهاد که وی در ازل دوست آمد و زلّت دوستان در حساب نیارند.

Иблисро доғи лаънат бар ниҳод ки дар азал душман омаду тоъати душманон маҳсӯб набӯд .

ابلیس را داغ لعنت بر نهاد که در ازل دشمن آمد و طاعت دشمنان محسوب نبود.