Ин сӯраи бештарини муфассирон дар маданӣот шимурданд . Заҳҳок гуфт : ?маккейаст .

این سوره بیشترین مفسّران در مدنیّات شمردند. ضحّاک گفت: مکّی است.

Клбӣ гуфт : се оят аз ин сӯра маданӣаст . ё أиҳои аллазӣнаи омнўои إни ман أзўоҷкму أўлодкм то охири се оят , ба Мадина фурӯ омаду боқии ҳама ба Макка . Ҳаждаҳ оятаст , дивист ва чиҳил ва як калима , ҳазор ва ҳафтод ҳарф . Ва дарин сӯра носихаст ва мансӯх нест . Ва алносх : қавла : Фотқўои аллоҳи мо асттътми насхи қавлаи таъолӣ : атқўои аллоҳи ҳақи тқотаҳ . Ва ани абди аллоҳи бен Амри қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : ва мо ман мавлуди иўлди алои фии тшобики раъсаи мактуби хумси оёти ман фотиҳаи сӯраи алтғобн » .

کلبی گفت: سه آیت از این سوره مدنی است. یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلادِکُمْ تا آخر سه آیت، به مدینه فرو آمد و باقی همه به مکه. هژده آیت است، دویست و چهل و یک کلمه، هزار و هفتاد حرف. و درین سوره ناسخ است و منسوخ نیست. و النّاسخ: قوله: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ نسخ قوله تعالی: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ. و عن عبد اللَّه بن عمرو قال: قال رسول اللَّه (ص): و ما من مولود یولد الّا فی تشابیک رأسه مکتوب خمس آیات من فاتحة سورة التغابن».

Ва ани абии бен каъби қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ман қрأи сӯраи алтғобни рафъи анҳу мӯати алФҷоءаҳ » .

و عن ابیّ بن کعب قال: قال رسول اللَّه (ص): «من قرأ سورة التغابن رفع عنه موت الفجاءة».

Қавла : исбҳи ллаҳи мо фии алсмоўот ва мо фии алأрзи ?лаи алмалику ҳўи камоли алқдрау нФози алтсрФу ?лаи алҳмду ҳўи ҳамди алҳомдини ?лау ҳамдаи субҳонаи лнФсаҳу ҳқиқаҳи алҳмд : алсноءи бзкри алоўсоФи алҷмилаҳу алоФъоли алҷзилаҳ .

قوله: یُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ لَهُ الْمُلْکُ و هو کمال القدرة و نفاذ التّصرف وَ لَهُ الْحَمْدُ و هو حمد الحامدین له و حمده سبحانه لنفسه و حقیقة الحمد: الثناء بذکر الاوصاف الجمیلة و الافعال الجزیلة.

Ҳўи алзии хлқкми Фмнкми кофару мнкми муъмини фӣаи қавлон : аҳдҳмо , хлқкми фии бутуни амҳоткми кФоро ва муъминин , ва ба қоли ибни аббос : ани аллоҳи таъолии халқ банӣ одами мؤмноу коФро , сами иъидҳми явми алқёмаҳи комаи хлқҳми мؤмноу коФро . Ва ани абии бен каъби қол : қоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ани алғломи алзии қатлаи алхзри табъи коФро

هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ فَمِنْکُمْ کافِرٌ وَ مِنْکُمْ مُؤْمِنٌ فیه قولان: احدهما، خلقکم فی بطون امّهاتکم کفّارا و مؤمنین، و به قال ابن عباس: انّ اللَّه تعالی خلق بنی آدم مؤمنا و کافرا، ثمّ یعیدهم یوم القیامة کما خلقهم مؤمنا و کافرا. و عن ابیّ بن کعب قال: قال رسول اللَّه (ص): «انّ الغلام الّذی قتله الخضر طبع کافرا

Ва қоли аллоҳи таъолӣ : «у лои илдўои إлои Фоҷрои кФоро » .

و قال اللَّه تعالی: «وَ لا یَلِدُوا إِلَّا فاجِراً کَفَّاراً».

Ва фии баъзи алохбори халқи аллоҳи фиръавни фии батни ИМАи коФроу халқи яҳёи бен закариёи фии батни ИМАи мؤмно .

و فی بعض الاخبار خلق اللَّه فرعون فی بطن امّه کافرا و خلق یحیی بن زکریا فی بطن امّه مؤمنا.

Ва қоли слии аллоҳи алайҳу силам : « алсъиди ман саъди фии батни ИМАу алшқии ман шқии фии батни ИМА » .

و قال صلّی اللَّه علیه و سلّم: «السّعید من سعد فی بطن امّه و الشّقی من شقی فی بطن امّه».

Ва ани инси ан алнабӣ ( с ) қол : « вкли аллоҳи болрҳми маликои Фиқўл : эй раби нутфа , эй раби ълқаҳ , эй раби мзғаҳ ? Фозои ?ераади аллоҳи ани иқзии халқҳо қол : ё раби азкри ании Саид ӯ шқӣ ? Фмои алрзқ ? Фмои алаҷал ? Фиктби кзлки фии батни ИМА .

و عن انس عن النّبی (ص) قال: «وکّل اللَّه بالرّحم ملکا فیقول: ایّ ربّ نطفة، ای ربّ علقة، ایّ ربّ مضغة؟ فاذا اراد اللَّه ان یقضی خلقها قال: یا ربّ اذکر انی سعید او شقی؟ فما الرّزق؟ فما الاجل؟ فیکتب کذلک فی بطن امّه.

Ва алқўли ассонӣ : ани аллоҳи субҳонаи халқи сами кФрўоу омнўоу теми алкломи бқўлаҳ : ҳўи алзии хлқкми сами всФҳми бФълҳми Фқол : Фмнкми кофару мнкми муъмин , комаи қоли таъолӣ :у аллоҳи халқи кули добаҳи ман моءи Фмнҳми ман имшии алии батнаи алоиаҳ . . . Фоллаҳи хлқҳму алмшии фаълаами сами ахтлФўои фии таъвилҳо . Рӯй ани абии Саиди алхдрии анаи қол : Фмнкми кофари фии ҳаётаи муъмини фии алъоқбаҳ ,у мнкми муъмини фии ҳаётау кофари фии алъоқбаҳ . Ва рӯй ан алнабӣ ( с ) қол : « алои ан банӣ одами хлқўои алии табақоти штӣ : Фмнҳми ман иўлди мؤмно ,у яҳёи мؤмно .

و القول الثانی: انّ اللَّه سبحانه خلق ثمّ کفروا و آمنوا و تمّ الکلام بقوله: هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ ثمّ وصفهم‌ بفعلهم فقال: فمنکم کافر و منکم مؤمن، کما قال تعالی: وَ اللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ یَمْشِی عَلی‌ بَطْنِهِ الآیة... فاللّه خلقهم و المشی فعلهم ثمّ اختلفوا فی تأویلها. روی عن ابی سعید الخدری انّه قال: فمنکم کافر فی حیاته مؤمن فی العاقبة، و منکم مؤمن فی حیاته و کافر فی العاقبة. و روی انّ النّبی (ص) قال: «الا انّ بنی آدم خلقوا علی طبقات شتّی: فمنهم من یولد مؤمنا، و یحیی مؤمنا.

Ва манеҳам ман иўлди коФроу яҳёи коФроу имўти коФро . Ва манеҳам ман иўлди мؤмноу яҳёи мؤмноу имўти коФро . Ва манеҳам ман иўлди коФроу яҳёи коФроу имўти мؤмно » .

و منهم من یولد کافرا و یحیی کافرا و یموت کافرا. و منهم من یولد مؤمنا و یحیی مؤمنا و یموت کافرا. و منهم من یولد کافرا و یحیی کافرا و یموت مؤمنا».

Ва қоли ътоءи ибни абии рбоҳ : Фмнкми кофари биллоҳи муъмини болкўокб ,у мнкми муъмини биллоҳи кофари болкўокб яъне : фии шаъни алонвор . Ва қоли алзҷоҷ : Фмнкми кофари бони аллоҳи халқау ҳўи мазҳаби алдҳриаҳ .

و قال عطاء ابن ابی رباح: فمنکم کافر باللّه مؤمن بالکواکب، و منکم مؤمن باللّه کافر بالکواکب یعنی: فی شأن الانوار. و قال الزّجاج: فمنکم کافر بانّ اللَّه خلقه و هو مذهب الدّهریّه.

Ва мнкми муъмини бони аллоҳи халқау ҷумлаи алқўли фии ҳукми ҳзаҳи алоиаҳу алзии алайҳи алмҳққўни ман аҳли алснаҳи ани аллоҳи таъолии халқи алкоФру куфра феълан ?лау ксбо ,у халқи алмؤмн ваемона феълан ?лау ксбои Флкли воҳиди ман алФриқини касбу ихтиёри бтқдири аллоҳу мшитаҳ .

و منکم مؤمن بانّ اللَّه خلقه و جملة القول فی حکم هذه الآیة و الّذی علیه المحقّقون من اهل السّنّة انّ اللَّه تعالی خلق الکافر و کفره فعلا له و کسبا، و خلق المؤمن و ایمانه فعلا له و کسبا فلکلّ واحد من الفریقین کسب و اختیار بتقدیر اللَّه و مشیّته.

Фолмؤмни иؤмну ихтори алоямони баъди халқи аллоҳ Аёа лони аллоҳи субҳонаи ?ераад злк манеҳу қадари алайҳ ва илма манеҳу алкоФри икФру ихтори алкФри баъди халқи аллоҳ Аёа лони аллоҳи субҳонаи қадари алайҳи злк ва илма манеҳу лои иҷўзи ани иўҷди ман кули воҳиди мнҳмои ғайри алзии қадараи аллоҳи алайҳ ва илма манеҳ , лони вуҷӯди хилоф алмақдур аҷзу хилофи алмълўми ҷаҳлу ҳумои лои илиқони биллоҳи субҳонау лои иҷўзи ани алайҳ ва ман силки ҳозои алсбили силами ман алҷбру алқдру асоб алҳақу аллоҳи аълам .

فالمؤمن یؤمن و یختار الایمان بعد خلق اللَّه ایّاه لانّ اللَّه سبحانه اراد ذلک منه و قدّر علیه و علمه منه و الکافر یکفر و یختار الکفر بعد خلق اللَّه ایّاه لانّ اللَّه سبحانه قدّر علیه ذلک و علمه منه و لا یجوز ان یوجد من کلّ واحد منهما غیر الّذی قدّره اللَّه علیه و علمه منه، لانّ وجود خلاف المقدور عجز و خلاف المعلوم جهل و هما لا یلیقان باللّه سبحانه و لا یجوز ان علیه و من سلک هذا السبیل سلم من الجبر و القدر و اصاب الحقّ و اللَّه اعلم.

Халқи алсмоўоту алأрзи болҳқ эй бқўлаҳ алҳақу ҳў « кун » . Ва қил : лоқомаҳ алҳақ баҳои алайкуми Фоқими албоءи мақоми аллом . Ва сўркми фии арҳоми амҳоткми Фأҳсни сўркм эй аҳкму адлу сўоҳо ва ҳасанҳо аҳсани тақвиму аъдли сувараи Флми ишорк банӣ одами фии сӯратау шаклаи ғайриҳам . Ва إлиаҳи алмсир эй алмрҷъу алмоли илои ҳукма .

خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ ای بقوله الحقّ و هو «کن». و قیل: لاقامة الحقّ بها علیکم فاقیم الباء مقام اللام. و صَوَّرَکُمْ فی ارحام امّهاتکم فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ ای احکم و عدل و سوّاها و حسنها احسن تقویم و اعدل صورة فلم یشارک بنی آدم فی صورته و شکله غیرهم. وَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ ای المرجع و المآل الی حکمه.

Иълми мо фии алсмоўоту алأрзу иълми мо тсрўн ва мо тълнўну аллоҳи алӣами бзоти алсдўри ман алоямону алнФоқу алохлосу алрёءи Фортдъўои ани алмъосӣу ақблўои алии алтоъот , ?фони аллоҳи итўлии алмҷозоаҳ .

یَعْلَمُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ یَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ وَ اللَّهُ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ من الایمان و النّفاق و الاخلاص و الرّیاء فارتدعوا عن المعاصی و اقبلوا علی الطاعات، فانّ اللَّه یتولّی المجازاة.

أи лами иأткм ё аҳли алмкаҳ . Нбأи аллазӣнаи кФрўои ман қабл қавми Нӯҳу ҳуду солеҳу лут . Фзоқўои алФоءи ллтъқиб эй кФрўои Фзоқўо . Ваболи أмрҳми фии алднё . Ва ?лаами азоби أлими фии алъқбӣ .

أَ لَمْ یَأْتِکُمْ یا اهل المکّة. نَبَأُ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قوم نوح و هود و صالح و لوط. فَذاقُوا الفاء للتّعقیب ای کفروا فذاقوا. وَبالَ أَمْرِهِمْ فی الدّنیا. وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ فی العقبی.

Злки бأнаҳ эй злки алъзоби анмои анзли баҳами бсбби анаи канти тأтиҳми рслҳми болбинот эй болдлоӣлу алмъҷзоту алоёти Фқолўои أи башари иршдўнно , анкрўои ани икўни халқи иҳдиҳму ихтси ман бинҳми болнбўаҳу қил : анкрўои ани икўни алрсли ман банӣ одам . Ва албшри исми ҷинси иқъи алии алвоҳаду алҷмъ ,у ҳоҳнои фии маънии алҷмъ .

ذلِکَ بِأَنَّهُ ای ذلک العذاب انّما انزل بهم بسبب انّه کانَتْ تَأْتِیهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّناتِ ای بالدّلائل و المعجزات و الآیات فَقالُوا أَ بَشَرٌ یرشدوننا، انکروا ان یکون خلق یهدیهم و یختصّ من بینهم بالنبوّة و قیل: انکروا ان یکون الرّسل من بنی آدم. و البشر اسم جنس یقع علی الواحد و الجمع، و هاهنا فی معنی الجمع.

ФкФрўои биллоҳу болрслу ҷҳдўоу аързўои ани алоямон . Ва астғнии аллоҳи ани аимонҳму лами изрўои аллоҳи бкФрҳму мъосиҳми шиӣои анмои азрўои бонФсҳми лони аллоҳи ғании ҳамиди иҳмдаҳи алмؤмнўни ман ибодау млоӣктаҳу Маҳмӯди бҳмдаҳи лнФсаҳ . Сами ахбри ани анкорҳми албъс . Фқол : заъми аллазӣнаи кФрўои أни лни ибъсўои ирўии фии алҳдис : « зъмўои мтиаҳи алкзб »

فَکَفَرُوا باللّه و بالرّسل و جحدوا و اعرضوا عن الایمان. وَ اسْتَغْنَی اللَّهُ عن ایمانهم و لم یضرّوا اللَّه بکفرهم و معاصیهم شیئا انّما اضرّوا بانفسهم لانّ اللَّهُ غَنِیٌّ حَمِیدٌ یحمده المؤمنون من عباده و ملائکته و محمود بحمده لنفسه. ثمّ اخبر عن انکارهم البعث. فقال: زَعَمَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنْ لَنْ یُبْعَثُوا یروی فی الحدیث: «زعموا مطیّة الکذب»

Ва фии рўоиаҳ : « бӣси мтиаҳи алкзби зъмўо »

و فی روایة: «بئس مطیّة الکذب زعموا»

Лои ткоди тҷди заъми алои фии алкзбу ҳаии лғаҳи ҳмириаҳи тънии баҳои алклмаҳ , эй қоли алкФори кзбои лои баъсу лои ҳашар . Фокзбҳми аллоҳи таъолӣу қол : қул ё Муҳамад « балӣ » лӣси аламри комаи зъмтм . Ва рабии лтбъсни явми алқёмаҳ . Сами лтнбؤни бмои ъмлтми фии алднёи ман хайру шару тҷозўни ҳозои алнбأи таҳдиди имри бки фии мавозиъи ман алқуръон . Ва злки албъси алии аллоҳи саҳли ҳин исири ғайри ъсир .

لا تکاد تجد زعم الّا فی الکذب و هی لغة حمیریّة تعنی بها الکلمة، ای قال الکفّار کذبا لا بعث و لا حشر. فاکذبهم اللَّه تعالی و قال: قُلْ یا محمد «بلی» لیس الامر کما زعمتم. وَ رَبِّی لَتُبْعَثُنَّ یوم القیامة. ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ فی الدّنیا من خیر و شرّ و تجازون هذا النبأ تهدید یمرّ بک فی مواضع من القرآن. وَ ذلِکَ البعث عَلَی اللَّهِ سهل هیّن یَسِیرٌ غیر عسیر.

Лонаи Алъолами бмои зуҳру хФӣ .

لانّه العالم بما ظهر و خفی.

Фомнўои биллоҳу расӯлае сдқўои биллоҳи анаи воҳиди лои шарики ?лау Муҳамад ( с ) анаи расӯла . Ва алнўри алзии أнзлнои болқрони анаи каломау ваҳйау танзила . Ва аллоҳи бмои тъмлўни хабир эй зўи илми боъмолкми лои ихФии алайҳи минҳои шайъи ء .

فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ای صدّقوا باللّه انّه واحد لا شریک له و محمد (ص) انّه رسوله. وَ النُّورِ الَّذِی أَنْزَلْنا بالقرآن انّه کلامه و وحیه و تنزیله. وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ ای ذو علم باعمالکم لا یخفی علیه منها شی‌ء.

Явми иҷмъкм эй азкри явми иҷмъкм . Лиўми алҷмъ эй лҳзўри явми алҷмъу лأҷлаҳу ҳўи явми алқёмаҳи иҷмъи фӣаи алоўлўну алохрўну алмлоӣкаҳу алонсу алҷни أҷмъўн . Ва қил : иҷмъи фӣаи алсўобу алъқобу алзолму алмзлўм ва алнабӣ ва ман омн ба . Злки явми алтғобну ҳўи тФоъли ман алғбну ҳўи фӯти алҳзу алнқси фии алмъомлаҳу алмбоиъаҳу алмқосмаҳ . Ва истеъмоли алғбни фии ҳозои алмўзъи тўсъи комаи қавла : Фмои рбҳти тҷортҳму алмғбўни фии алҳқиқаҳи ман ғабни дайна . Ва злки алиўми явми иғбни фӣаи аҳл алҳақ аҳли алботл ,у аҳли алҳдии аҳли алзлолаҳ ,у аҳли алоямони аҳли алкФри Флои ғабн ағбн манеҳ лони ҳؤлоءи идхлўни алҷнаҳу ҳؤлоءи идхлўни алнор . Ва фии алхбр : « мо ман абди муъмини идхли алҷнаҳи ало арӣ мақъадаи ман алнори луи асоءи лиздоди шкро ва мо ман абди идхли алнори ало арӣ мақъадаи ман алҷнаҳи луи аҳсани лиздоди ҳсраҳ » .

یَوْمَ یَجْمَعُکُمْ ای اذکر یوم یجمعکم. لِیَوْمِ الْجَمْعِ ای لحضور یوم الجمع و لأجله و هو یوم القیامة یجمع فیه الاوّلون و الآخرون و الملائکة و الانس و الجنّ أجمعون. و قیل: یجمع فیه الثّواب و العقاب و الظّالم و المظلوم و النّبی و من آمن به. ذلِکَ یَوْمُ التَّغابُنِ و هو تفاعل من الغبن و هو فوت الحظّ و النّقص فی المعاملة و المبایعة و المقاسمة. و استعمال الغبن فی هذا الموضع توسّع کما قوله: فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ و المغبون فی الحقیقة من غبن دینه. و ذلک الیوم یوم یغبن فیه اهل الحقّ اهل الباطل، و اهل الهدی اهل الضّلالة، و اهل الایمان اهل الکفر فلا غبن اغبن منه لانّ هؤلاء یدخلون الجنّة و هؤلاء یدخلون النّار. و فی الخبر: «ما من عبد مؤمن یدخل الجنّة الّا اری مقعده من النّار لو اساء لیزداد شکرا و ما من عبد یدخل النّار الّا اری مقعده من الجنّة لو احسن لیزداد حسرة».

Ва қил : маънии алтғобн : анаи иғбнки ман астҳқртаҳи фии алднёу тҳоўнт ба Фтроаҳи Фўқку фии алмисли алмғбўни лои Маҳмӯду лои мأҷўр . Ва ман иؤмни биллоҳу иъмли солҳои фии адоءи мо аФтрзаҳи алайҳи икФри анҳу сиӣотаҳ эй истри сиӣотаҳи алайҳи Флои иФзҳаҳи баҳо . Ва идхлаҳи ҷиноти тҷрии ман таҳтҳо алأнҳори қрأи аҳли алмдинаҳ ва алшом накуфру ндхлаҳу фии сӯраи алтлоқи ндхлаҳи болнўни Фиҳну қрأи алохрўни болёء . Холидин фӣҳо أбдои муқӣмин лои ихрҷўни минҳоу лои имўтўн . Злки алФўзи алъзим эй злки алсўоби алзии зикри аллоҳи ҳўи алФўзи алзии лои Фўз аъзам манеҳ .

و قیل: معنی التّغابن: انّه یغبنک من استحقرته فی الدّنیا و تهاونت به فتراه فوقک و فی المثل المغبون لا محمود و لا مأجور. وَ مَنْ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ یَعْمَلْ صالِحاً فی اداء ما افترضه علیه یُکَفِّرْ عَنْهُ سَیِّئاتِهِ ای یستر سیئاته علیه فلا یفضحه بها. وَ یُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ قرأ اهل المدینة و الشام نکفّر و ندخله و فی سورة الطّلاق ندخله بالنون فیهنّ و قرأ الآخرون بالیاء. خالِدِینَ فِیها أَبَداً مقیمین لا یخرجون منها و لا یموتون. ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ ای ذلک الثّواب الّذی ذکر اللَّه هو الفوز الّذی لا فوز اعظم منه.

Ва аллазӣнаи кФрўоу кзбўои боётнои أўлӣки أсҳоби алнори холидин фӣҳоу бӣси алмсир эй соءи алмкони алзии сорўои илайҳ .

وَ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ خالِدِینَ فِیها وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ ای ساء المکان الّذی صاروا الیه.

Мо أсоби ман мсибаҳи фии нафас ӯ моли ман хайр ӯ шар . إлои бإзни аллоҳ эй бородтаҳу қзоӣаҳу мшитаҳ ва ман иؤмни биллоҳи иҳди қалбае иўФқаҳи ллиқин ҳатто иълми ани мо асобаҳи лами икни лихтӣаҳ ва мо ахтأаҳи лами икни лисибаҳи Фирзии бқзоӣаҳу ислми лҳкмаҳу қоли абӯи бикри алўроқ : ва ман иؤмн биллоҳ ъанд алшдаҳу алблоء , Фиълми анҳо ман адли аллоҳи иҳди қалбаи ллсбру алтслиму қили ?ераад ба зиёдаи алҳдоиаҳу алиқин эй иҳди қалбаи илои ҳқоӣқи алрзоу завоиди алиқину қил : анаи мқлўбу маъноа : ва ман иҳди қалбаи иؤмни биллоҳ . Ва қрأи ъкрмаҳ ва ман иؤмни биллоҳи иҳди қалба , эй искни қалбау итмӣн . Ман алҳдўу ҳўи алскўн .

ما أَصابَ مِنْ مُصِیبَةٍ فی نفس او مال من خیر او شرّ. إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ای بارادته و قضائه و مشیّته وَ مَنْ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ یَهْدِ قَلْبَهُ ای یوفّقه للیقین حتّی یعلم ان ما اصابه لم یکن لیخطئه و ما اخطأه لم یکن لیصیبه فیرضی بقضائه و یسلّم لحکمه و قال ابو بکر الورّاق: و من یؤمن باللّه عند الشّدّة و البلاء، فیعلم انّها من عدل اللَّه یهد قلبه للصّبر و التّسلیم و قیل اراد به زیادة الهدایة و الیقین ای یهد قلبه الی حقائق الرّضا و زوائد الیقین و قیل: انّه مقلوب و معناه: و من یهد قلبه یؤمن باللّه. و قرأ عکرمة و من یؤمن باللّه یهد قلبه، ای یسکن قلبه و یطمئنّ. من الهدوّ و هو السّکون.

Ва аллоҳи бакули шайъи ءи алӣам .

وَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ عَلِیمٌ.

Ва أтиъўои аллоҳи Фимои иأмркму أтиъўо алрасул Фимои иؤдии ани аллоҳу фии сунната . Ва қил : أтиъўои аллоҳи фии алрзоءи бқзоӣаҳу أтиъўо алрасул Фимои иأмркми болсбру тарки алҷзъ . Фإни тавлиятами ани алоямони биллоҳу расӯлаи Фإнмои алии рсўлнои алблоғи улмубин эй алайҳи алإблоғу қади феъли кқўлаҳ : мо алӣ алрасул إлои алблоғ .

وَ أَطِیعُوا اللَّهَ فیما یأمرکم و أَطِیعُوا الرَّسُولَ فیما یؤدّی عن اللَّه و فی سنّته. و قیل: أَطِیعُوا اللَّهَ فی الرّضاء بقضائه وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ فیما یأمرکم بالصّبر و ترک الجزع. فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ عن الایمان باللّه و رسوله فَإِنَّما عَلی‌ رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِینُ ای علیه الإبلاغ و قد فعل کقوله: ما عَلَی الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ.

Аллоҳи лои إлаҳи إлои ҳў эй ҳўи алқодри алии алҳдоиаҳу алзлолаҳи лои шарики ?лаи фии алоршоду алозлол . Ва лӣси бед алрасул шайъи ءи ман злк . Ва алии аллоҳи Флитўкли алмؤмнўни фии тасбити қлўбҳми алии алоямону алсбри алии алмсоӣб .

اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ای هو القادر علی الهدایة و الضّلالة لا شریک له فی الارشاد و الاضلال. و لیس بید الرّسول شی‌ء من ذلک. وَ عَلَی اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ فی تثبیت قلوبهم علی الایمان و الصّبر علی المصائب.

ё أиҳои аллазӣнаи омнўои إни ман أзўоҷкму أўлодкми ъдўои лаками Фоҳзрўҳми қоли ибни аббос : ҳؤлоءи риҷоли ман аҳли Маккаи аслмўоу ародўои ани иҳоҷрўои илои алмдинаҳи Фмнъҳми азўоҷҳму аўлодҳму қолўо : сбрнои алии асломкм Фло насабр алии Фроқкм , Фотоъўҳму тркўои алҳҷраҳи Фқоли аллоҳи таъолӣ : Фоҳзрўҳми ани ттиъўҳму тдъўои алҳҷраҳ .

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلادِکُمْ عَدُوًّا لَکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ قال ابن عباس: هؤلاء رجال من اهل مکة اسلموا و ارادوا ان یهاجروا الی المدینة فمنعهم ازواجهم و اولادهم و قالوا: صبرنا علی اسلامکم فلا نصبر علی فراقکم، فاطاعوهم و ترکوا الهجرة فقال اللَّه تعالی: فَاحْذَرُوهُمْ ان تطیعوهم و تدعوا الهجرة.

Ва إни тъФўоу тсФҳўоу тғФрўои Фإни аллоҳи ғафури раҳими ҳозои Фимни ақсоми алии алоҳлу алўлду лами иҳоҷри Фозои ҳоҷари рои аллазӣнаи сбқўаҳи болҳҷраҳи қади Фқҳўои фии аддӣни ҳам ани иъоқби завҷау валадаи аллазӣнаи сбтўаҳи ани алҳҷраҳу ани лҳқўо ба фии дори алҳҷраҳи лами инФқи алайҳиму лами исбҳми бихири Фомрҳми аллоҳи болъФўи анҳуаму алсФҳ , ҳозои кқўлаҳ :у إни ҷоҳдоки алии أни тшрк бе мо лӣси лак ба илми Флои ттъҳмоу соҳбҳмои фии алднёи мърўФоу қоли ътоءи бен ясор : нзлти фии ъўФи бен молики алошҷъӣ , кони зои аҳлу валад , факони азои ?ераади алғзўи бкўои илайҳу рққўаҳу қолўо : илои ман тдъно ? Фирқи ?лааму иқим , Фонзли аллоҳи таъолӣ : إни ман أзўоҷкму أўлодкми ъдўои лаками Фоҳзрўҳм эй ъдўои лаками бҷҳлҳми аёкми алии тарки алтоъаҳ .

وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ هذا فیمن اقسام علی الاهل و الولد و لم یهاجر فاذا هاجر رای الّذین سبقوه بالهجرة قد فقّهوا فی الدّین هم ان یعاقب زوجه و ولده الّذین ثبّطوه عن الهجرة و ان لحقوا به فی دار الهجرة لم ینفق علیهم و لم یصبهم بخیر فامرهم اللَّه بالعفو عنهم و الصّفح، هذا کقوله: وَ إِنْ جاهَداکَ عَلی‌ أَنْ تُشْرِکَ بِی ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْیا مَعْرُوفاً و قال عطاء بن یسار: نزلت فی عوف بن مالک الاشجعی، کان ذا اهل و ولد، فکان اذا اراد الغزو بکوا الیه و رققوه و قالوا: الی من تدعنا؟ فیرقّ لهم و یقیم، فانزل اللَّه تعالی: إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلادِکُمْ عَدُوًّا لَکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ ای عدوّا لکم بجهلهم ایّاکم علی ترک الطّاعة.

Фоҳзрўҳми ан тқблўо манеҳаму ани тъФўоу тсФҳўои Флои тъоқбўҳми алии хлоФҳми аёкми Фإни аллоҳи ғафури раҳим . Ва лмои аслми асиди бен слмаҳи алмхзўмии мҳоҷрои кутуби илайҳи Абуҳи слмаҳи ман Макка :

فَاحْذَرُوهُمْ ان تقبلوا منهم و ان تعفوا و تصفحوا فلا تعاقبوهم علی خلافهم ایّاکم فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ. و لمّا اسلم اصید بن سلمة المخزومی مهاجرا کتب الیه ابوه سلمة من مکة:

Ман рокиби ирди алмдинаҳи млҷоء

من راکب یرد المدینة ملجاء

Фктби илайҳи асид :

فکتب الیه اصید:

أи таркати дайни обоӣки алшми алълӣ

أ ترکت دین آبائک الشّم العلی

Ани алзии смки алсмоء бақадра

انّ الّذی سمک السّماء بقدرة

Ани аллазӣнаи шроркми амсолиҳим

انّ الّذین شرارکم امثالهم

Баъси алзии ло мислаи Фимои мзӣ

بعث الّذی لا مثله فیما مضی

Фбои амр ё набии ъққтнӣ

فبایّ امر یا نبیّ عققتنی

Зхми алдсиъаҳ » ман зробаҳи ҳошим

ضخم الدسیعة» من ذرابة هاشم

Аммо алнҳори Фдмъи Айнии соҷм

امّا النّهار فدمع عینی ساجم

Ақбли илои алисломи анки ҷоҳил

اقبل الی الاسلام انّک جاهل

Ании иблғи мо ақўли алосидо

عنّی یبلّغ ما اقول الاصیدا

Ва аллоту алоўсони Фоҳҷри аннӣ

و اللّات و الاوثان فاهجر انّنی

Ҷҳлоу боиът алнабӣ мҳмдо

جهلا و بایعت النّبی محمّدا

Ҳатто ълои фии аршаи Фтсъдо

حتّی علا فی عرشه فتصعّدا

Ман ъқи волида ва бар ало баъдан

من عقّ والده و برّ الا بعدا

Идъўи лрҳмтаҳ алнабӣ мҳмдо

یدعو لرحمته النّبی محمّدا

Ва трктнии шихои кбирои мФрдо

و ترکتنی شیخا کبیرا مفردا

Қудамои тозри болмкорму артдӣ

قدما تازّر بالمکارم و ارتدی‌

Ва абяти Лайлии колслими мсҳдо

و ابیت لیلی کالسّلیم مسهّدا

Лои тааббуди алъзӣу рбки Фоъбдо

لا تعبد العزّی و ربّک فاعبدا

Ахшии алейк азоби явми срмдо

اخشی علیک عذاب یوم سرمدا

Ва қоли бъзҳм : ман манъи ман алозўоҷу алоўлоди ани тоъаҳи аллоҳи Фҳўи адуи иҷби ани иҳзр ,у ҷоءи фии алхбр : « лӣси ъдўки алзии алқитаҳи Фқтлтаҳу оҷрки аллоҳи алии қатла ,у локини аъдии ъдўки нФски алтии байни ҷнбику амрأтки алтии тзоҷъки алии Фрошку влдки алзии ман слбк » .

و قال بعضهم: من منع من الازواج و الاولاد عن طاعة اللَّه فهو عدوّ یجب ان یحذر، و جاء فی الخبر: «لیس عدوّک الّذی القیته فقتلته و آجرک اللَّه علی قتله، و لکن اعدی عدوّک نفسک الّتی بین جنبیک و امرأتک الّتی تضاجعک علی فراشک و ولدک الّذی من صلبک».

Қавла : намои أмўолкму أўлодкми фитна

قوله:نَّما أَمْوالُکُمْ وَ أَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ

эй мҳнаҳу балӣа . Ва ихтиёри лакаму шуғли ани алохраҳи иқъи бсббҳои алонсони фии алъзоӣму манъ алҳақу тановулулҳаром . Аллоҳи ъндаҳи أҷри азим

ای محنة و بلیّة. و اختیار لکم و شغل عن الآخرة یقع بسببها الانسان فی العظائم و منع الحقّ و تناول الحرام. اللَّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ‌

Зҳдҳми фии алднёи бони зикри айбҳоу рғбҳми фии алохраҳи бзкри васфҳо ва Наимҳоу қоли бъзҳм : лмои зикри аллоҳи алъдоўаҳи фии алозўоҷу алоўлод , адхли фӣаи ман ллтбъиз , Фқол : إни ман أзўоҷкму أўлодкми ъдўои лаками лони каллаами лисўои боъдоءу Фиҳми ман иъини алии алоъмоли алсолҳаҳу лами изкри ман ллтбъизи фии қавла : намои أмўолкму أўлодкми фитна

زهّدهم فی الدّنیا بان ذکر عیبها و رغّبهم فی الآخرة بذکر وصفها و نعیمها و قال بعضهم: لمّا ذکر اللَّه العداوة فی الازواج و الاولاد، ادخل فیه من للتّبعیض، فقال: إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلادِکُمْ عَدُوًّا لَکُمْ لان کلّهم لیسوا باعداء و فیهم من یعین علی الاعمال الصّالحة و لم یذکر من للتّبعیض فی قوله:نَّما أَمْوالُکُمْ وَ أَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ

Лонҳои лои тхлўи ани алФтнаҳу иштиғоли алқлби баҳоу лиҳозои қоли абди аллоҳи ибни масъӯд : лои иқўлни аҳдкм : « аллоҳами ании аъўзи бки ман алФтнаҳ » ?фонаи лӣси мнкми аҳади ирҷъи илои молу аҳлу валади алоу ҳўи муштамили алии фитна . Ва локини лиқл : аллоҳами ании аъўзи бки ман мзлоти алФтн . Ва ани абди аллоҳи бен бурӣдаи ани абӣаи қол : кони расӯли аллоҳ ( с ) ихтби Фҷоءи алҳсн ва алҳусайн ъалиҳумо ассалом ва ъалиҳумо қмисони аҳмарони имшёну иъсрон .

لانّها لا تخلو عن الفتنة و اشتغال القلب بها و لهذا قال عبد اللَّه ابن مسعود: لا یقولنّ احدکم: «اللّهم انّی اعوذ بک من الفتنة» فانّه لیس منکم احد یرجع الی مال و اهل و ولد الّا و هو مشتمل علی فتنة. و لکن لیقل: اللّهم انّی اعوذ بک من مضلّات الفتن. و عن عبد اللَّه بن بریدة عن ابیه قال: کان رسول اللَّه (ص) یخطب فجاء الحسن و الحسین علیهما السلام و علیهما قمیصان احمران یمشیان و یعثران.

Фнзли расӯли аллоҳ ( с ) ман алмнбри Фҳмлҳмои Фўзъҳмои байни идиаҳ , сами қол : сидқи аллоҳ : анмои أмўолкму أўлодкми фитнаи ?назарети илои ҳзини алсбиини имшёну иъсрони Флми асбр ҳатто қатъати ҳадисӣу рФътҳмо » .

فنزل رسول اللَّه (ص) من المنبر فحملهما فوضعهما بین یدیه، ثمّ قال: صدق اللَّه: انما أَمْوالُکُمْ وَ أَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ نظرت الی هذین الصّبیّین یمشیان و یعثران فلم اصبر حتّی قطعت حدیثی و رفعتهما».

Қавла : Фотқўои аллоҳи мо асттътми ҳзаҳи алоиаҳи носихаи лқўлаҳ : атқўои аллоҳи ҳақи тқотаҳ .

قوله: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ هذه الآیة ناسخة لقوله: اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ.

Ва асмъўоу أтиъўо эй қоблўои амраи болқбўлу алоитмор . Ва أнФқўои ман амўолкми хирои лأнФскму қил : анФқўои фии алҷҳоду фии алсдқаҳи икни алонФоқи хирои лонФскм .

وَ اسْمَعُوا وَ أَطِیعُوا ای قابلوا امره بالقبول و الایتمار. وَ أَنْفِقُوا من اموالکم خَیْراً لِأَنْفُسِکُمْ و قیل: انفقوا فی الجهاد و فی الصّدقة یکن الانفاق خیرا لانفسکم.

Ва қил : ҳўи нафақаи алмؤмни алӣ нафса . Ва ман иўқи шҳ нафса алшҳ : астҳлоли амволи аннос ,у қил : ҳўи манъи алзкоаҳ . Фмни адии алзкоаҳи алмФрўзаҳи Фқди вқии шҳ нафса .

و قیل: هو نفقة المؤمن علی نفسه. وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ الشّح: استحلال اموال النّاس، و قیل: هو منع الزّکاة. فمن ادّی الزّکاة المفروضة فقد وقی شحّ نفسه.

Фأўлӣки ҳам алмФлҳўни аллазӣнаи Фозўои болнъиму наҷвои ман алъзоби алолим , зикр нафса Фўҳди сами қол : аўлӣки Фҷмъи лони ман иأтии ллўоҳду алҷмоъаҳ .

فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ الّذین فازوا بالنّعیم و نجوا من العذاب الالیم، ذکر نفسه فوحّد ثمّ قال: اولئک فجمع لانّ من یأتی للواحد و الجماعة.

إни тқрзўои аллоҳи қрзои ҳусно эй ани тхрҷўои зкоаҳи амўолкми алтии аФтрзи алайкуми адоҳо Фсмоҳои қрзо крмо манеҳ ,у қавла : қрзои ҳусно эй тайибаи баҳои анФскм .

إِنْ تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً ای ان تخرجوا زکاة اموالکم الّتی افترض علیکم اداها فسمّاها قرضا کرما منه، و قوله: قَرْضاً حَسَناً ای طیّبة بها انفسکم.

Ва қил : яъне садақаи алттўъи изоъФаҳи лаками Фиктби болўоҳдаҳи ъшрои илои сабъи моӣаҳ .

و قیل: یعنی صدقة التّطوّع یُضاعِفْهُ لَکُمْ فیکتب بالواحدة عشرا الی سبع مائة.

Ва иғФри лакаму аллоҳи шакур : иқбли алқлилу иътии алҷзили ҳалим : иъФўу исФҳи ъмни қасру бухл .

وَ یَغْفِرْ لَکُمْ وَ اللَّهُ شَکُورٌ: یقبل القلیل و یعطی الجزیل حَلِیمٌ: یعفو و یصفح عمّن قصّر و بخل.

Олами алғибу алшҳодаҳи алъзизи алғолби алқўӣ . Алҳкими фии умӯраи иҷриҳои алии иродатаи бҳкмтаҳ .

عالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِیزُ الغالب القوی. الْحَکِیمُ فی اموره یجریها علی ارادته بحکمته.