Ин сӯраи ҳафтод ва ҳафт ҳарфаст , бист калима ва панҷ оя . Ҷумла ба Макка фурӯ омад ва дарин сӯраи носих ва мансӯх нест . Ва дар хабараст аз абии каъб аз пайғомбар ( с ) : « ҳар ки ин сӯра бархонад , умед медорам ки ӯро бо бӯи лҳби андари дӯзах ҷамъ накунанд » .
این سوره هفتاد و هفت حرفست، بیست کلمه و پنج آیه. جمله به مکّه فرو آمد و درین سوره ناسخ و منسوخ نیست. و در خبرست از ابی کعب از پیغامبر (ص): «هر که این سوره برخواند، امید میدارم که او را با بو لهب اندر دوزخ جمع نکنند».
Қавла : таббати идои أбӣ лҳб кунӣ абои лҳби фии алқуръони лонаи козиби алосм , кони исмаи абди алъзӣу алъзии шаҷараи канти тааббудҳо сқиФи болтоӣФ , қатъҳо холиди бен алўлид . Ва иқол : абӯи лҳби лақаб , анмои канти книтаҳи або Утба кунӣ бобунаи алокбри Утба ва кунӣа Утбаи абӯи восеъи алзии қатлаи алосд . Қоли ҳозои алқоӣл : кунӣ бобии лҳби лҷмолаҳу ҳасанау кони аҳвалу кон ъам расӯли аллоҳ ( с )у конашад анноси алии расӯли аллоҳу ахбсҳми лсоно . Қоли аҳли алтФсир : лмои нзлт :у أнзри ъширтки алأқрбин
قوله: تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ کنی ابا لهب فی القرآن لانّه کاذب الاسم، کان اسمه عبد العزی و العزی شجرة کانت تعبدها ثقیف بالطّائف، قطعها خالد بن الولید. و یقال: ابو لهب لقب، انّما کانت کنیته ابا عتبة کنی بابنه الاکبر عتبة و کنیة عتبة ابو واسع الّذی قتله الاسد. قال هذا القائل: کنی بابی لهب لجماله و حسنه و کان احول و کان عمّ رسول اللَّه (ص) و کان اشدّ النّاس علی رسول اللَّه و اخبثهم لسانا. قال اهل التّفسیر: لمّا نزلت: وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ
?утии расӯли аллоҳ ( с ) алсФои Фсъди алайҳи сами нодай : « ё сбоҳоаҳ » Фоҷтмъи анноси илайҳи байни раҷули иҷии ءу байни раҷули ибъси расӯла : Фқоли расӯли аллоҳ ( с ) : « ё банӣ абди мноФ ё банӣ абди алмтлби أи рأитми луи ахбрткми ани ?хелои бсФҳи ҳозо алҷбл таред ани тағайюри алайкуми أи кантами Мусаддиқӣ » ? қолўо : нъми мо ҷрбнои алейк кзбо .
اتی رسول اللَّه (ص) الصّفا فصعد علیه ثمّ نادی: «یا صباحاه» فاجتمع النّاس الیه بین رجل یجیء و بین رجل یبعث رسوله: فقال رسول اللَّه (ص): «یا بنی عبد مناف یا بنی عبد المطّلب أ رأیتم لو اخبرتکم انّ خیلا بسفح هذا الجبل ترید ان تغیّر علیکم أ کنتم مصدّقی»؟ قالوا: نعم ما جرّبنا علیک کذبا.
Қол : « фонии нзири лаками байни ядии азоби шадид » .
قال: «فانّی نَذِیرٌ لَکُمْ بَیْنَ یَدَیْ عَذابٍ شَدِیدٍ» .
Фқоли абӯи лҳб : тбои лаки анмои ҷмътнои лиҳозо ? ! Фонзли аллоҳи таъолии таббати идои أбии лҳб . Ва қил : ҷамъи алоқрбини ман аҳли байта ва нафаро ман ъзмоءи Қурайшу атъимаами сами дъоҳми илои аллоҳу илои тасдиқау ваъдаами алайҳи тоъаҳи алъарабу малики алднёу ъзи алобд . Фқоли абӯи лҳби ман бинҳм : أи лиҳозои ҷмътно ? тбои лак ! Фнзлт : таббати идои أбии лҳб эй хобту хусрат . Аснди алФъл ило ?иледу алмрод ба нафса алии одаи алъараби фии алтъбири ббъзи алшии ءи ани калла , кқўлаҳ : « бмои қидмати أидикм »у қил : алмрод ба молау малака . Иқол : фалони қалил зот ?илед иънўн ба алмол . Ва қил : таббати идои أбии лҳби лаънаи алии молау валада «у таб » лаънаи алӣ нафса . Ва қил : алаввали дъоءу ассонии хабар , комаи иқол : ғФри аллоҳи лаку қади феъли аҳлкаҳи аллоҳу қади феъл . Қрأи ибни касӣр « абии лҳб » сокинаи алҳоءу ҳаии лғаҳ мисли наҳру наҳр . Ва қил : анмои азоФи алтбоби илои идиаҳи лонаи ахзи ҳҷрои фурмӣ ба расӯли аллоҳ ( с ) . Ва ани ибни аббоси қол : лмои халқи аллоҳи алқлми қол : « актби мо ҳўи коӣн » , Фктби Фимои кутуб .
فقال ابو لهب: تبّا لک انّما جمعتنا لهذا؟! فانزل اللَّه تعالی تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ. و قیل: جمع الاقربین من اهل بیته و نفرا من عظماء قریش و اطعمهم ثمّ دعاهم الی اللَّه و الی تصدیقه و وعدهم علیه طاعة العرب و ملک الدّنیا و عزّ الابد. فقال ابو لهب من بینهم: أ لهذا جمعتنا؟ تبّا لک! فنزلت: تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ ای خابت و خسرت. اسند الفعل الی الید و المراد به نفسه علی عادة العرب فی التّعبیر ببعض الشّیء عن کلّه، کقوله: «بِما قَدَّمَتْ أَیْدِیکُمْ» و قیل: المراد به ماله و ملکه. یقال: فلان قلیل ذات الید یعنون به المال. و قیل: تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ لعنة علی ماله و ولده «وَ تَبَّ» لعنة علی نفسه. و قیل: الاوّل دعاء و الثّانی خبر، کما یقال: غفر اللَّه لک و قد فعل اهلکه اللَّه و قد فعل. قرأ ابن کثیر «ابی لهب» ساکنة الهاء و هی لغة مثل نهر و نهر. و قیل: انّما اضاف التّباب الی یدیه لانّه اخذ حجرا فرمی به رسول اللَّه (ص). و عن ابن عباس قال: لمّا خلق اللَّه القلم قال: «اکتب ما هو کائن»، فکتب فیما کتب.
Таббати идои أбии лҳбу таби қоли аҳли алтФсир : лмои анзрҳми расӯли аллоҳ ( с ) қоли бӯи лҳб : ани кони мо иқўлаҳи ибни ахии ҳқо фонӣ уфтадӣ нафасии бмои лӣ ! Фонзли аллоҳи ъзу ҷл : мо أғнии анҳу молае мо иғнӣ . Қоли абӯи алъолӣа : яъне ағномаҳ ,у кони соҳиби соӣмаҳу мўош ва мо касб яъне : ва мо валад . Ва фии алхбри ан алнабӣ ( с ) : « валади алрҷли ман касаба » сами аўъдаҳи болнор .
تَبَّتْ یَدا أَبِی لَهَبٍ وَ تَبَّ قال اهل التّفسیر: لمّا انذرهم رسول اللَّه (ص) قال بو لهب: ان کان ما یقوله ابن اخی حقّا فانّی افتدی نفسی بما لی! فانزل اللَّه عزّ و جلّ: ما أَغْنی عَنْهُ مالُهُ ای ما یغنی. قال ابو العالیة: یعنی اغنامه، و کان صاحب سائمة و مواش وَ ما کَسَبَ یعنی: و ما ولد. و فی الخبر عن النّبی (ص): «ولد الرّجل من کسبه» ثمّ اوعده بالنّار.
Фқол : сислӣ норо зоти лҳб эй сидхл норо тлтҳби алайҳ , эй сидхлаҳи аллоҳ норо зоти иштиол . Ва амрأтаҳам ҷамили бинти ҳарби бен Умияи ахти абии Сафёну канти ъўроءи ҳмолаҳи алҳтб эй наққолаи алҳдису алкзб . Қоли ибни аббос : канти тأтии болшўки Фттрҳаҳи боллили фии тариқи расӯли аллоҳ ( с )у асҳобаи лтъқрҳм . Ва қоли Ассадӣ : канти тмшии болнмимаҳи Фтлқии алъдоўаҳи байни анноси ман қавли алъараб : фалони иҳттби алии аннос .
فقال: سَیَصْلی ناراً ذاتَ لَهَبٍ ای سیدخل نارا تلتهب علیه، ای سیدخله اللَّه نارا ذات اشتعال. وَ امْرَأَتُهُ امّ جمیل بنت حرب بن امیّة اخت ابی سفیان و کانت عوراء حَمَّالَةَ الْحَطَبِ ای نقّالة الحدیث و الکذب. قال ابن عبّاس: کانت تأتی بالشّوک فتطرحه باللّیل فی طریق رسول اللَّه (ص) و اصحابه لتعقرهم. و قال السّدیّ: کانت تمشی بالنّمیمة فتلقی العداوة بین النّاس من قول العرب: فلان یحتطب علی النّاس.
Ин чунонаст ки порсиён гӯйанд : « ту ҳизум бар манеҳ » . Яъне : бар мёғол .
این چنانست که پارسیان گویند: «تو هیزم بر منه». یعنی: بر میاغال.
Қол алнабӣ ( с ) : « лои идхли алҷнаҳи қтот » .
قال النّبی (ص): «لا یدخل الجنّة قتّات».
Ва фии рўоиаҳи ахрӣ : « лои идхли алҷнаҳи намоам » .
و فی روایة اخری: «لا یدخل الجنّة نمّام».
Ва ҳакии ани алшоФъии анаи қол : ман атроки фии вҷҳки бмои лӣси Фики Фқди штмк , ва ман нақли алики нақли ънк , ва ман нами ъндки нами бк , ва ман азои арзитаҳи қоли Фики мо лӣси Фики Фкзлки азои асхттаҳи қоли Фики мо лӣси Фик . Ва қили фии қавла : ҳмолаҳи алҳтби канти тъири расӯли аллоҳ ( с ) болФқру тҳттби ҳаии алии зуҳрҳо ман зиқи алқлби Фсбти бзлк . Қрأи ъосми ҳмолаҳи болнсби алии алзми кқўлаҳ : « малъунин » . Ва қрأи алохрўни болрФъу ?лаи ваҷҳони аҳдҳмо : сислӣ норо зоти лҳби ҳўу амрأтаҳи ҳмолаҳи алҳтбу ассонӣ :у амрأтаҳи ҳмолаҳи алҳтби фии алнори аизои қавла : фии ҷидҳо эй фии ънқҳои ҳабли ман мисади силсилаи ман ҳадиди заръҳо сбъўни зроъои тдхли фии фӣҳоу тхрҷи ман дбрҳоу илўии соирҳо фии ънқҳоу аслаи ман алмсду ҳўи алФтли Фолмсди мо Фтлу аҳкми ман эй шайъи ءи кон , яъне : алслслаҳи алтии фии ънқҳои Фтлти ман алҳдиди Фтлои мҳкмо . Ва қоли мақотил : « ман мисад » эй ман лиФ . Қоли алзҳок : фии алднёи ман лиФу фии алохраҳи ман нор ,у злки аллиФи ҳўи алҳбли алзии канти тҳттб ба Фбинмои ҳаии зоти явми ҳомилаи ҳзмаҳи Фоъити Фқъдти алии ҳаҷари тстриҳи Фотоҳои малики Фҷзбҳои ман халафҳо Фоҳлкҳо .
و حکی عن الشّافعی انّه قال: من اطراک فی وجهک بما لیس فیک فقد شتمک، و من نقل الیک نقل عنک، و من نمّ عندک نمّ بک، و من اذا ارضیته قال فیک ما لیس فیک فکذلک اذا اسخطته قال فیک ما لیس فیک. و قیل فی قوله: حَمَّالَةَ الْحَطَبِ کانت تعیّر رسول اللَّه (ص) بالفقر و تحتطب هی علی ظهرها من ضیق القلب فسبّت بذلک. قرأ عاصم حَمَّالَةَ بالنّصب علی الذّم کقوله: «مَلْعُونِینَ». و قرأ الآخرون بالرّفع و له وجهان احدهما: سَیَصْلی ناراً ذاتَ لَهَبٍ هو وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ و الثّانی: وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ فی النّار ایضا قوله: فِی جِیدِها ای فی عنقها حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ سلسلة من حدید ذرعها سبعون ذراعا تدخل فی فیها و تخرج من دبرها و یلوی سائرها فی عنقها و اصله من المسد و هو الفتل فالمسد ما فتل و احکم من ایّ شیء کان، یعنی: السّلسلة الّتی فی عنقها فتلت من الحدید فتلا محکما. و قال مقاتل: «مِنْ مَسَدٍ» ای من لیف. قال الضّحاک: فی الدّنیا من لیف و فی الآخرة من نار، و ذلک اللّیف هو الحبل الّذی کانت تحتطب به فبینما هی ذات یوم حاملة حزمة فاعیت فقعدت علی حجر تستریح فاتاها ملک فجذبها من خلفها فاهلکها.