Кадомаст он ҳуққаи сими пари зар

کدام است آن حقهٔ سیم پر زر

Ки чун байза монад ба нашукуфта ъбҳр

که چون بیضه ماند به نشکفته عبهر

Ба табиб ва ба накҳат чу гулҳои бустон

به طبیب و به نکهت چو گلهای بستان

Ба зеб ва ба зинат чу бутҳои озор

به زیب و به زینت چو بتهای آزار

Ба рӯй ва ба мӯи ҳамчуи насрину сунбул

به روی و به مو همچو نسرین و سنبل

Яке длгшо , дайгарии рӯҳ парвар

یکی دلگشا، دیگری روح‌پرور

Чу печад ба насрин ӯ шохи сунбул

چو پیچد به نسرین او شاخ سنبل

зи мрот , маръӣ шавад нақши ҷавҳар

ز مرآت، مرئی شود نقش جوهر

Таниши рахнаи рахна чу занбӯри хона

تنش رخنه‌رخنه چو زنبور خانه

Дилаши пораи пора чу бори санавбар

دلش پاره‌پاره چو بار صنوبر

Дили равшан аз рахнаҳои тан ӯ

دل روشن از رخنه‌های تن او

Чу парвини намӯдор аз чархи ахзар

چو پروین نمودار از چرخ اخضر

з ҳар равзанаши лмъаҳ Эй ҳаст ломъ

ز هر روزنش لمعه‌ای هست لامع

Чу гулчеҳра Эй гашта нозири зи манзар

چو گلچهره‌ای گشته ناظر ز منظر

Барояд парии вор аз роҳи равзан

برآید پری‌وار از راه روزن

Дарун ҳарчӣ ояд дар он манзар аз дар

درون هرچه آید در آن منظر از در

з ҳар равзанаши дӯд чун сари برارد

ز هر روزنش دود چون سر برآرد

Паии чашм бадбӣн кунад рост , нашутур

پی‌چشم بدبین کند راست، نشتر

Тавон кард ташбеҳ бо хорпушташ

توان کرد تشبیه با خارپشتش

Ки хораст дар чашми бадбӣни саросар

که خار است در چشم بدبین سراسر

Ба жулидаи мӯён саргарм монад

به ژولیده مویان سرگرم ماند

зи атрофи он , дӯд чун бар занад сар

ز اطراف آن، دود چون بر زند سر

Чу дӯди дилаш сар кашад , олимӣ ро

چو دود دلش سر کشد، عالمی را

Муаттар кунад ҳамчуи мӯии паямбар

معطّر کند همچو موی پیمبر

зи зулфи нигории сет бо доғи савдо

ز زلف نگاری‌ست با داغ سودا

Ки аз дард шуд дӯди оҳаши мънбр

که از درد شد دود آهش معنبر

Шавад раҳбари оташ , вале ишқ ҳар дам

شود رهبر آتش، ولی عشق هر دم

Кунад раҳнамое ба ойини дигар

کند رهنمایی به آیین دیگر

Чаҳ сони оташи ишқ пӯшида дорад

چه سان آتش عشق پوشیده دارد

Ки бар оташаши дӯд оҳаст раҳбар

که بر آتشش دود آه است رهبر

Чу бар фарқ ӯ дӯди дили каллаи бандад

چو بر فرق او دود دل کلّه بندد

Намояди клФ бар рухи моҳи анвар

نماید کلف بر رخ ماه انور

Садаф гӯям , аммо садафро ки дида

صدف گویم، امّا صدف را که دیده

Пар аз лаъли нобу пар аз машки азФр ?

پر از لعل ناب و پر از مشک اذفر؟

Дўотии сет чун дӯдаи пурнофаи чин

دواتی‌ست چون دوده پرنافهٔ چین

Ки гардад димоғ аз мидодаши муаттар

که گردد دماغ از مدادش معطّر

Ба ҳам лек ҳаргизи мураккаби набӯда

به هم لیک هرگز مرکّب نبوده

Сиёҳӣу шингарф дар ҳеҷ мҳбр

سیاهیّ و شنگرف در هیچ محبر

Ҳамоно дил аҳл савдост пари хӯн

همانا دل اهل سوداست پر خون

Ба ҷои сувидои дарави дӯди анбар

به جای سویدا درو دود عنبر

Ва ё гулистон халиласт ва дар вай

و یا گلستان خلیل است و در وی

Ба эъҷоз сунбул барояд зи ахгар

به اعجاز سنبل برآید ز اخگر

Ва ё нўхтиро зи себи занхдон

و یا نوخطی را ز سیب زنخدان

Баромади хати сабз чун сабза тар

برآمد خط سبز چون سبزهٔ تر

Гуҳӣ дар назарҳо даройад чу зоғӣ

گهی در نظرها درآید چو زاغی

Ки аз дӯди авдаш шуда анбарин , пар

که از دود عودش شده عنبرین، پر

Гуҳӣ ҳаст чун бепару боли мурғӣ

گهی هست چون بی‌پر و بال مرغی

Ки ҳамвора оташ хӯрд чун самандар

که همواره آتش خورد چون سمندر

Гуҳӣ ҳаст чун срҷдо карда Марӣ

گهی هست چون سرجدا کرده ماری

Ки онро буд донаи ёқӯти аҳмар

که آن را بود دانه یاقوت احمر

Гуҳии тира аз дӯди дил май намояд

گهی تیره از دود دل می‌نماید

Чу хуршед каз абр бошад мукаддар

چو خورشید کز ابر باشد مکّدر

Чаҳ бо ин ъломот ва осор бошад

چه با این علامات و آثار باشد

Биҷузи миҷмари маҷлиси афрӯзи довар ?

بجز مجمر مجلس افروز داور؟

Ҷаҳондори нўрнг каз адл ӯ ёфт

جهاندار نورنگ کز عدل او یافت

Куҳани боғи даврони зи нав , ранги дигар

کهن باغ دوران ز نو، رنگ دیگر

Саҳобй ки аз ҷазбаи ҳиммат ӯ

سحابی که از جذبهٔ همّت او

Бурун чун ҳубоб ояд зи об , гавҳар

برون چون حباب آید ز آب، گوهر

Дамад чун гулу сабзаи лаълу зумуррад

دمد چون گل و سبزه لعل و زمرّد

Шавадгар кафш бар замини сояи густар

شود گر کَفَش بر زمین سایه گستر

Фурӯ бар сараши афсар меҳр ояд

فرو بر سرش افسر مهر آید

Агар сар фурӯ ояд ӯро ба афсар

اگر سر فرو آید او را به افسر

Чу тӯфон кунад дӯди боди наҳифаш

چو توفان کند دود باد نهیبش

Шавад дафтар на фалаки ҷумлаи озар

شود دفتر نُه فلک جمله آذر

Аҷаб нест дар офтоби итобаш

عجب نیست در آفتاب عتابش

Ки хорои гудозад , чу дар об , шукр

که خارا گدازد، چو در آب، شکر

Зиҳии теғи тези ту марги муҷассам

زهی تیغ تیز تو مرگ مجسّم

Зиҳии зоти поки ту рӯҳи мутаҳҳар

زهی ذات پاک تو روح مطهّر

зи шавқи дуои ту кӯдак чу сӯсан

ز شوق دعای تو کودک چو سوسن

Барояд забоновар аз батни модар

برآید زبان‌آور از بطن مادر

Шавад хутбаи ҳргаҳи зи номи ту номӣ

شود خطبه هرگه ز نام تو نامی

Дигарбора номӣ шавад чӯби минбар

دگرباره نامی شود چوب منبر

Туро ҳаст бо халқи эҳсон , сипоҳӣ

ترا هست با خلق احسان، سپاهی

Ки бо он кунӣ малики дилро мусаххар

که با آن کنی ملک دل را مسخّر

зи Нитсаон гўҳрФшони атоят

ز نیسان گوهرفشان عطایت

Буд пари гуҳар гарчи ҳам баҳр ва ҳам бар

بود پر گهر گرچه هم بحر و هم بر

Вале баҳри дарюза дар боғи адлат

ولی بهر دریوزه در باغ عدلت

Чу даст чанораст дасти ситамгар

چو دست چنار است دست ستمگر

Хаёл аз фурӯғи замири ту дар дил

خیال از فروغ ضمیر تو در دل

Намояд чу тимсоли зи ойӣнаи мазҳар

نماید چو تمثال ز آیینه مظهر

Ки бе ихтиёри аксари мушрикон ро

که بی‌اختیار اکثر مشرکان را

Равад бар забони зикри аллоҳи Акбар

رود بر زبان ذکر اللّه‌اکبر

Сафи лашкари хасм дар пойдорӣ

صف لشکر خصم در پایداری

Шавад фии алмислгар ки девори хабир

شود فی‌المثل گر که دیوار خبیر

Фурӯи резад аз ҳам ба сайлоби теғат

فرو ریزد از هم به سیلاب تیغت

Чу бунёди хабири зи бозуии ҳайдар

چو بنیاد خبیر ز بازوی حیدر

Саманди ту чун барқи Нитсаон хуии афшон

سمند تو چون برق نیسان خوی افشان

Хиромон чу барқу хурушон чу тундар

خرامان چو برق و خروشان چو تندر

Чаҳ сони бодпоиӣ , ки чун бурқаъи ломъ

چه سان بادپایی، که چون برقع لامع

Ба як гом тай мекунад ҳафт кишвар

به یک گام طی می‌کند هفت کشور

Дар оташи дарун чун самандари шитобон

در آتش درون چون سمندر شتابان

Ба дарёи даруни ҳамчуи моҳии шиновар

به دریا درون همچو ماهی شناور

Ба тундии дамодами Аннан дар рибоед

به تندی دمادم عنان در رباید

Бирав брншинд агар боди сарсар

برو برنشیند اگر باد صرصر

Самаши оҳанӣни наълро об созад

سُمش آهنین نعل را آب سازد

Чу обӣ ки дар санг андозад озар

چو آبی که در سنگ اندازد آذر

Мъозоллаҳ аз фил ки пайкари ту

معاذاللّه از فیل کُه پیکر تو

Ки гоҳе сафи оро буд , гоҳи сафдар

که گاهی صف‌آرا بود، گاه صفدر

Чу реги равон , кӯҳ бар ҷо намонад

چو ریگ روان، کوه بر جا نماند

Гар ояд ба ӯ фии алмисл дар баробар

گر آید به او فی‌المثل در برابر

Чу ашҷори навруста аз ҷои برارد

چو اشجار نورسته از جا برآرد

Чу хартуми печад ба сад солаи ърър

چو خرطوم پیچد به صد ساله عرعر

Чу девори нами дида аз по дар орад

چو دیوار نم دیده از پا در آرد

Чу дандон фишорад ба сади Сикандар

چو دندان فشارد به سّد سکندر

Замини ҳамчу киштӣ намеёфт таскин

زمین همچو کشتی نمی‌یافت تسکین

Агар пайкар ӯ наме буд лангар

اگر پیکر او نمی‌بود لنگر

Ҷаҳони доўро ! чун маниро чаҳ ёро

جهان داورا! چون منی را چه یارا

Ки бошам туро мадҳ хон ё саногар

که باشم ترا مدح‌خوان یا ثناگر

Ту аз баҳр беш ва ман аз қатрае кам

تو از بحر بیش و من از قطره‌ای کم

Ту аз меҳри афзӯн , ман аз зарраи камтар

تو از مهر افزون، من از ذرّه کمتر

Ҳамин сарфарозии марои бас , ки бошам

همین سرفرازی مرا بس، که باشم

Чу майлӣ , каманди турои сайди лоғар

چو میلی، کمند ترا صید لاغر

Ало то ба миҷмар ниҳанд аҳли давлат

الا تا به مجمر نهند اهل دولت

Сапанд ва буд нафъ ӯ дафъ ҳар шар

سپند و بود نفع او دفع هر شر

Гуҳи чашми захми бисоти ҷалолат

گه چشم زخم بساط جلالت

Кавокиби сапанд , осмони боди миҷмар

کواکب سپند، آسمان باد مجمر