Пас шайхи Аҳмад кӣ дар хонақоҳи сроўӣ буд , савмиъа дошт дар он хонақоҳ ки онро акнӯн хона шайх гӯйанд , сари азин савмиъа берун карду ҷамъиро ки дар сафа савмиъа нишаста буданд гуфт ҳар кро ки май бояд кӣ шоҳи бози тариқатро бибинад инак мегузарад , биисмаҳ бояд шуд то ӯро онҷо дарёбад шайх гуфт қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи бнсои шудеми қасд иисмаҳ кардем ки зиёрати Аҳмади алӣ дар пеш буд , ва ин иисмаҳи диҳист бар ду фарсангии нисо ,у турбати шайхи Аҳмад алӣ насӯй онҷост , ва ӯ аз машоҳӣри машойих хуросон бӯдаасту мурӣди шайхи Усмон ҳирӣ бӯдаасту шайхи абдурраҳмони слмӣ дар китоб табақотема алсўФиаҳи ном ӯ Муҳамад алӣон насӯй май орад , ва аммо дар вилояти нисои боҳамд алӣ маърӯфаст , ва ӯро ҳолоти шарифу каромот зоҳир бӯдааст ва аз он ҷумла яке онаст ки чун шайхи қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз аз он сафар боз омад ва ӯро он корҳо падед омад фиристод . Чун хоҷаи бўтоҳр ба нисо расед дарди пой падед омад , чунонк ҳаракат наметавонист кард . Ва шайхро дар ғайбат ӯ бмиҳнаҳ дар писарӣ дар вуҷӯд омад ва ӯро мутаҳҳари номи ниҳод ва , дарвеширо бихонад ва гуфт бнсо бояд шуд наздики бўтоҳр ,у шайхи бхўоҷаҳи бўтоҳри номаи набшат кӣ : бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳими синнашади ъздки бохик . Бморсидаҳаст ки ӯро ранҷӣ мебошад аз дарди пой , ба хоки Аҳмади алӣ бояд шуд биисмаҳ , то он ранҷи бсҳт мубаддил гардад ани шоءи аллоҳи таъолӣ . Чун нома ба хоҷа бўтоҳр расед қасд зиёрат кард , бмҳФаҳ ӯро биисмаҳи бурданд ва як шаб бар сари хоки Аҳмади алӣ мақом кард , дигари рӯзро ҳақи субҳонаи таъолӣ шифо дода буду ранҷ зоил гашта .

پس شیخ احمد کی در خانقاه سراوی بود، صومعهٔ داشت در آن خانقاه که آنرا اکنون خانهٔ شیخ گویند، سر ازین صومعه بیرون کرد و جمعی را که در صفهٔ صومعه نشسته بودند گفت هر کرا که می‌باید کی شاه باز طریقت را ببیند اینک می‌گذرد، بییسمه باید شد تا اورا آنجا دریابد شیخ گفت قدس اللّه روحه العزیز بنسا شدیم قصد ییسمه کردیم که زیارت احمد علی در پیش بود، و این ییسمه دیهیست بر دو فرسنگی نسا، و تربت شیخ احمد علی نسوی آنجاست، و او از مشاهیر مشایخ خراسان بوده است و مرید شیخ عثمان حیری بوده است و شیخ عبدالرحمن سلمی در کتاب طبقات ایمة الصوفیة نام او محمد عَلْیان نسوی می‌آرد، و اما در ولایت نسا باحمد علی معروفست، و او را حالات شریف و کرامات ظاهر بوده است و از آن جمله یکی آنست که چون شیخ قدس اللّه روحه العزیز از آن سفر باز آمد و او را آن کارها پدید آمد فرستاد. چون خواجه بوطاهر به نسا رسید درد پای پدید آمد، چنانک حرکت نمی‌توانست کرد. و شیخ را در غیبت او بمیهنه در پسری در وجود آمد و او را مطهر نام نهاد و، درویشی را بخواند و گفت بنسا باید شد نزدیک بوطاهر، و شیخ بخواجه بوطاهر نامهٔ نبشت کی: بسم اللّه الرّحمن الرّحیم سَنَشُدُّ عضُدَکَ بِاَخیکَ. بمارسیده است که او را رنجی می‌باشد از درد پای، به خاک احمد علی باید شد بییسمه، تا آن رنج بصحت مبدل گردد ان شاء اللّه تعالی. چون نامه به خواجه بوطاهر رسید قصد زیارت کرد، بمحفه او را بییسمه بردند و یک شب بر سر خاک احمد علی مقام کرد، دیگر روز را حقّ سبحانه تعالی شفا داده بود و رنج زایل گشته.

Шайх гуфт зиёрати турбати Аҳмад алӣ кардем , воқеае дар пеш буд , бадӣаи дршдим то бадӣгари сӯии дия бурун шавем . Перии қассоб бар дукон нишаста буд , пеш мо бозомаду ?бурма салом карду шогирдӣ бар асари мо бФрстод то бидид кӣ мо куҷо манзил кардем . Бар канори оби масҷидӣ буд онҷо нузул кардем ва вузӯ сохтем ва ду ракаати намози гзордим . Он пер биёмад ва таомӣ оварад . Ба кор барадем , чун фориғи шудеми пер қассоб гуфт касе ҳаст кӣ мсӣаҳи моро ҷавоб диҳад ? бмо ишорат карданд , пурсед кӣ шарт бандагӣ чисту шарт муздурӣ чист ? мо аз илми шариъати ҷавоби додем . Гуфт дигари ҳеҷ чиз ҳаст ? мохомўш менагиристем . Он пери бҳибт дар мо нагирист ва гуфт бо мутлақа суҳбат макун . Яъне ки илми зоҳирро талоқ додае ва чун аз ту саволӣ кардам нахуст аз шариъат ҷавоб додӣ , чун он илмро талоқ додае бозони магарад . Ва он ҳоли чунон буд ки чун шайху шайх аз кутуби хонда буд набишта , зерзамин кард ва бар зибри он дуконӣ карду шохии маврид боз кард ва бар зибри он дукон бар сари китобҳо фурӯи барад . Ва он шохи бмдт андак бигирифту сабзи гашту дарахтӣ бузург шуд . Аз ҷиҳати табарруки аҳли вилояти мо бакор доштандӣу бўлоитҳои даври бурдандӣ ва дар аҳди мо ҳамчунон сабзу тоза буд сӣ ва анд соласт ки ҳар рӯз битарсат ва чун дигари осори муборак , он низ намонад .

شیخ گفت زیارت تربت احمد علی کردیم، واقعه‌ای در پیش بود، بدیه درشدیم تا بدیگر سوی دیه برون شویم. پیری قصاب بر دکان نشسته بود، پیش ما بازآمد و برما سلام کرد و شاگردی بر اثر ما بفرستاد تا بدید کی ما کجا منزل کردیم. بر کنار آب مسجدی بود آنجا نزول کردیم و وضو ساختیم و دو رکعت نماز گزاردیم. آن پیر بیامد و طعامی آورد. به کار بردیم، چون فارغ شدیم پیر قصاب گفت کسی هست کی مسئۀ ما را جواب دهد؟ بما اشارت کردند، پرسید کی شرط بندگی چیست و شرط مزدوری چیست؟ ما از علم شریعت جواب دادیم. گفت دیگر هیچ چیز هست؟ ماخاموش می‌نگریستیم. آن پیر بهیبت در ما نگریست و گفت با مُطلَّقه صحبت مکن. یعنی که علم ظاهر را طلاق داده‌ای و چون از تو سؤالی کردم نخست از شریعت جواب دادی، چون آن علم را طلاق داده‌ای بازان مگرد. و آن حال چنان بود که چون شیخ و شیخ از کتب خوانده بود نبشته، زیرزمین کرد و بر زبر آن دکانی کرد و شاخی مورد باز کرد و بر زبر آن دکان بر سر کتابها فرو برد. و آن شاخ بمدت اندک بگرفت و سبز گشت و درختی بزرگ شد. از جهت تبرّک اهل ولایت ما بکار داشتندی و بولایتهای دور بردندی و در عهد ما همچنان سبز و تازه بود سی و اند سالست که هر روز بترست و چون دیگر آثار مبارک، آن نیز نماند.

Ва шайхро қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз дар асноءи маҷлиси дарин маънии калимае рафтааст : шайх гуфт дар ибтидо кӣ ин ҳадис бар мо кушодаи гашт китобҳо доштем бисёр , ва ҷузвҳо доштем , нҳмори як як мегардонидем ва мехондем ва ҳеҷ роҳат намеёфтем , аз худованди ъз ва ҷл дархостем кӣ ё раби моро аз хондани ин китобҳо кушодагӣ менабошад дар ботин ,у бхўондни ин аз ту боз мемонем , моро мустағнӣ кун бчизӣ ки дарони чиз туро бозёбем , фазлӣ кард бо мо ва он китобҳо якояк аз пеши бармеи гирифтем ва осоишӣ меёфтем то ба тафсир ҳақоиқ раседем . Аз фотиҳа алкитоб даргирифтем болбқраҳу оли умрону алнсоءу алмоӣдаҳ ва алонъом раседем , ӣнҷо ки қул аллоҳи сами зарраами фии хўзҳми илъбўн , ӣнҷо китоб биниҳодем , ҳарчанд кушедем ки як оят пеш рӯем роҳ наёфтем , он низ аз пеш барграфтем ва дарин вақт ки шайхи қудси аллоҳи рӯҳаи алъзизи китобҳо дафн мекарду хок бар зибр он кард ва фармуд кӣ об бар зибри он бронднд . Падари шайхи бобўбўолхирро хабар карданд кӣ бўсъид ҳар китоб кӣ дошт базмин дафн мекунад . Падар шайх биёмад ва гуфт : бўсъид ин чист ки ту мекунӣ ? шайх гуфт ёддории он рӯз ки мо бдкони ту омадем ва савол кардем кӣ дарин хритҳо чист ва дарин анбонҳо чаҳ дар кардае , ту гуфтӣ ту мадони балхӣ ! гуфт дорам . Гуфт ин ту мабош мҳнкӣаст . Ва дар он ҳол кӣ китобҳоро хок бозме дод , рӯй Фроктобҳо кард ва гуфт : нъми алдлили анати волоштғоли болдлили баъди улвусули маҳол . Ва дар миёни сухани баъд аз он брзФони мубораки шайх рафтааст : бдои ман ҳзоломри касри алмҳобру хрқи алдФотри внсёни олълум . Ва чун шайхи мо он китобҳо дафн кард ва он шох маврид бинишонад ва об дод , ҷамъӣ аз бузургони шайхро гуфтанд кӣ эй шайх агар ин китобҳо ба касе раседӣ кӣ аз он фоида Эй гирифтӣ ҳамоно беҳтар будӣ . Шайх мо гуфт : арднои фироқаи алқлби болклиаҳи ман рؤиаҳи алмнаҳи взкр алҳбаҳ ъанд алрؤиаҳ ва ҳам бар зФони мубораки шайх рафтааст ки рӯзии бҷзўӣ аз он хоҷаи эмоми ҳамдон май нгрстм , моро гуфтанд ки бо срҷзў май шӯй ? хоҳӣ кӣ бо сар ҷузват фиристем ? мо тавба кардем ва бисёр истиғфор кардем то аз мо дргзоштнд .

و شیخ را قدس اللّه روحه العزیز در اثناء مجلس درین معنی کلمه‌ای رفته است: شیخ گفت در ابتدا کی این حدیث بر ما گشاده گشت کتابها داشتیم بسیار، و جزوها داشتیم، نهمار یک یک می‌گردانیدیم و می‌خواندیم و هیچ راحت نمی‌یافتیم، از خداوند عزّ و جلّ درخواستیم کی یا رب ما را از خواندن این کتابها گشادگی می‌نباشد در باطن، و بخواندن این از تو باز می‌مانیم، ما را مستغنی کن بچیزی که درآن چیز ترا بازیابیم، فضلی کرد با ما و آن کتابها یکایک از پیش برمی‌گرفتیم و آسایشی می‌یافتیم تا به تفسیر حقّایق رسیدیم. از فاتحة الکتاب درگرفتیم بالبقرة و آل عمران و النساء و المآئدة و الانعام رسیدیم، اینجا که قُلِ اللّه ثُمَّ ذَرْهُمْ فِی خَوْضِهمْ یَلْعَبُونَ، اینجا کتاب بنهادیم، هرچند کوشیدیم که یک آیت پیش رویم راه نیافتیم، آن نیز از پیش برگرفتیم و درین وقت که شیخ قدس اللّه روحه العزیز کتابها دفن می‌کرد و خاک بر زبر آن کرد و فرمود کی آب بر زبر آن براندند. پدر شیخ بابوبوالخیر را خبر کردند کی بوسعید هر کتاب کی داشت بزمین دفن می‌کند. پدر شیخ بیامد و گفت: بوسعید این چیست که تو می‌کنی؟ شیخ گفت یادداری آن روز که ما بدکان تو آمدیم و سؤال کردیم کی درین خریطها چیست و درین انبانها چه در کرده‌ای، تو گفتی تو مدان بلخی! گفت دارم. گفت این تو مباش مهنکی است. و در آن حال کی کتابها را خاک بازمی‌داد، روی فراکتابها کرد و گفت: نِعْمَ الدَّلیلُ اَنْتَ وَالْاِشْتغالُ بِالدَّلیلِ بَعْدَ الْوُصُولِ مُحالٌ. و در میان سخن بعد از آن برزفان مبارک شیخ رفته است: بَدا مِنْ هذَالْاَمْرِ کَسُر المحابِرِ و خَرقُ الدَّفاتِرِ ونِسیانُ الْعُلُومِ. و چون شیخ ما آن کتابها دفن کرد و آن شاخ مورد بنشاند و آب داد، جمعی از بزرگان شیخ را گفتند کی ای شیخ اگر این کتابها به کسی رسیدی کی از آن فایده‌ای گرفتی همانا بهتر بودی. شیخ ما گفت: اَردْنا فراغةَ القلب بالْکُلّیةِ مِنْ رُؤْیةِ الْمِنَّةِ وَذِکرِ الهِبَةِ عِنْدَ الرُّؤْیَةِ و هم بر زفان مبارک شیخ رفته است که روزی بجزوی از آن خواجه امام حمدان می‌نگرستم، ما را گفتند که با سرجزو می‌شوی؟ خواهی کی با سر جزوت فرستیم؟ ما توبه کردیم و بسیار استغفار کردیم تا از ما درگذاشتند.

Ва аз асҳоби шайх касе ривоят кард кӣ як шаби шайхи қудси аллоҳи рӯҳи алъзиз дар савмиъа хеш менолид то бомдод ва ман он шаб то рӯз аз он сабаби ранҷур ва кӯфта будам ва аз он тафаккур то бомдод дар хоб нашудам , дигари рӯзи шайх берун омад , аз вай савол кардам ки эй шайхи дӯш чаҳ буд ки нола шайх меомад ? шайх гуфт дай дар дасти донишмандӣ ҷузвӣ дидам , аз ваии бстдм ва дар вай мутолиа кардам , дӯши ҳамаи шаби бадаради дандони моро уқубат менамуданд ва мегуфтанд чаро онч талоқ додае бози он май гардӣ ?

و از اصحاب شیخ کسی روایت کرد کی یک شب شیخ قدس اللّه روح العزیز در صومعۀ خویش می‌نالید تا بامداد و من آن شب تا روز از آن سبب رنجور و کوفته بودم و از آن تفکر تا بامداد در خواب نشدم، دیگر روز شیخ بیرون آمد، از وی سؤال کردم که ای شیخ دوش چه بود که نالۀ شیخ می‌آمد؟ شیخ گفت دی در دست دانشمندی جزوی دیدم، از وی بستدم و در وی مطالعه کردم، دوش همه شب بدرد دندان ما را عقوبت می‌نمودند و می‌گفتند چرا آنچ طلاق داده‌ای باز آن می‌گردی؟