Хоҷаи бўбкр мؤдб гуфт кӣ рӯзии шайхи бўсъиди қудси аллоҳи рӯҳаи алъзиз маҷлис мегуфт , дар миён сухан гуфт устоди эмом дайр мерасад ! ва бозгуфт аҷаби аҷаб ! соъатӣ сухан гуфт , дигар бор гуфт моро дил бо устод эмом менигарад кӣ дӯши ранҷур буд . Чун шайх ин гуфт устод аз дар даромад . Хурӯш аз халқи баромад . Шайх рӯй боситод эмом кард ва гуфт ё устоди мо дӯш аз ту ғофил набудем , иёдати ту ба ҳикоятӣ бихоҳам гуфт : рӯзӣ деҳқонӣ нишаста буд , барзигаров ӯро хиёр нўбоўаҳ оварда буд . Деҳқони ҳисоб хона барграфт , ҳар якеро яке биниҳод ва яке ба ғулом дод кӣ бар пои истода буд , деҳқонро ҳеҷ намонаду ғулом хиёр мехӯрд , хоҷаро орзӯ кард , ғуломро гуфт пораи азони хиёри бмни даҳ , ғуломи пора азон хиёр бхўоҷаҳ дод . Деҳқон чун ба даҳони барад тлх ёфт , гуфт эй ғуломи хиёрии бад-ӣни тлхиро бад-ӣни хушӣ май хурӣ ? гуфт аз дасти худовандӣ кӣ чандини гоҳи ширин хӯрда бошам бики тлхӣ чаҳ узр дорам кӣ рад кунам ? эй устод , қитъа :
خواجه بوبکر مؤدب گفت کی روزی شیخ بوسعید قدس اللّه روحه العزیز مجلس میگفت، در میان سخن گفت استاد امام دیر میرسد! و بازگفت عجب عجب! ساعتی سخن گفت، دیگر بار گفت ما را دل با استاد امام مینگرد کی دوش رنجور بود. چون شیخ این گفت استاد از در درآمد. خروش از خلق برآمد. شیخ روی باستاد امام کرد و گفت یا استاد ما دوش از تو غافل نبودیم، عیادت تو به حکایتی بخواهم گفت: روزی دهقانی نشسته بود، برزگراو او را خیار نوباوه آورده بود. دهقان حساب خانه برگرفت، هر یکی را یکی بنهاد و یکی به غلام داد کی بر پای ایستاده بود، دهقان را هیچ نماند و غلام خیار میخورد، خواجه را آرزو کرد، غلام را گفت پارۀ ازآن خیار بمن ده، غلام پارۀ ازان خیار بخواجه داد. دهقان چون به دهان برد طلخ یافت، گفت ای غلام خیاری بدین طلخی را بدین خوشی میخوری؟ گفت از دست خداوندی کی چندین گاه شیرین خورده باشم بیک طلخی چه عذر دارم کی رد کنم؟ ای استاد، قطعه:
Аз дӯсти баҳри чиз чаро боядат озурд
از دوست بهر چیز چرا بایدت آزرد
Кини ишқ чунин бошад гуҳи шодии гуҳи дард
کین عشق چنین باشد گه شادی گه درد
Гар хор кунад меҳтар хорӣ набӯд айб
گر خوار کند مهتر خواری نبود عیب
Гар боз навозад шавад он доғи ҷФосрд
گر باز نوازد شود آن داغ جفاسرد
Сад неки бик бад натавон кард фаромӯш
صد نیک بیک بد نتوان کرد فراموش
Гар хори брондишӣ хурмо натавон хӯрд
گر خار براندیشی خرما نتوان خورد
ӯ хашм ҳаме гирад ту узри ҳамеи хоҳ
او خشم همی گیرد تو عذر همی خواه
Ҳар рӯзи бнў ёрдгр натавон кард
هر روز بنو یاردگر نتوان کرد
Чун устоди ин сухан бишунид наъраи бузад ва аз ҳуш бирафт , чун шайхи маҷлис тамом карду авоми бпрогнднду шайх дар хона шуд , машойихи мутасаввифаи наздик устод омаданд кӣ дӯш чаҳ бӯдааст ? устод гуфт аҷаб корӣаст ! дӯш дар вирдӣ кӣ маро буд касалӣ мерафт ва азон ҷиҳат мушавваш будам . Гуфтам ба масҷид одина шавам ва дар он ҳавз ғуслӣ кунам ва бар сари хоки машойихи рӯму вирди бгзорм . Чун ба масҷиди ҷомеъи расидаму бҳўз фурӯ шудаму саҷҷода бар тоқи ниҳодам бо ҷомҳо , ва бар сари об май рехтам яке даромаду ҷома ва кафшам барграфт ва аз он сабаби ранҷӣу андӯҳӣ бмн даромаду зФони доварӣ падед оварадам . Аз оби баромадаму бараҳна бхонқоаҳ рафтаму ҷомаи дигари дрпўшидм ва гуфтам ҳамон тамом бояд кард . Бар андешаи зиёрат бурун шудам , чун бадари масҷиди ҷомеъ расидам поем дар санг омад , поем риши гашту дасторам аз сари биФтод , касе даромаду дасторамро дар рабӯд , ман мутаҳайир бимонадам сари басӯи осмон кардам ва гуфтам эй бори худоӣ агар турои бўолқсм наме бояд ӯ тоқати силӣу захм ту надорад кӣ бўолқсмро ин вирду зиёрат барои ту буд , чун туро наме бояд дар боқӣ кардам ! ва дар ҳамаи ҷаҳони ҳеҷ кас аз ҳоли ман хабар надошт . Имрӯз шайх мегуяд кӣ мо дӯш бо ту будем ! то ӯро бад-ӣн сар итилоъаст эй басои рсўоиё кӣ ӯ аз мо медонад .
چون استاد این سخن بشنید نعرۀ بزد و از هوش برفت، چون شیخ مجلس تمام کرد و عوام بپراگندند و شیخ در خانه شد، مشایخ متصوفه نزدیک استاد آمدند کی دوش چه بوده است؟ استاد گفت عجب کاریست! دوش در وِردی کی مرا بود کسلی میرفت و ازان جهت مشوش بودم. گفتم به مسجد آدینه شوم و در آن حوض غسلی کنم و بر سر خاک مشایخ روم و وِرد بگزارم. چون به مسجد جامع رسیدم و بحوض فرو شدم و سجاده بر طاق نهادم با جامها، و بر سر آب میریختم یکی درآمد و جامه و کفشم برگرفت و از آن سبب رنجی و اندوهی بمن درآمد و زفان داوری پدید آوردم. از آب برآمدم و برهنه بخانقاه رفتم و جامۀ دیگر درپوشیدم و گفتم همان تمام باید کرد. بر اندیشۀ زیارت برون شدم، چون بدر مسجد جامع رسیدم پایم در سنگ آمد، پایم ریش گشت و دستارم از سر بیفتاد، کسی درآمد و دستارم را در ربود، من متحیر بماندم سر بسوی آسمان کردم و گفتم ای بار خدای اگر ترا بوالقسم نمیباید او طاقت سیلی و زخم تو ندارد کی بوالقسم را این ورد و زیارت برای تو بوَد، چون ترا نمیباید در باقی کردم! و در همه جهان هیچ کس از حال من خبر نداشت. امروز شیخ میگوید کی ما دوش با تو بودیم! تا او را بدین سر اطلاعست ای بسا رسواییا کی او از ما میداند.