Ҳасан мؤдб гуфт кӣ рӯзии шайх дар ншобўр аз маҷлиси фориғ шуда буд ва мардумон бирафта буданд ва ман пеши ваии истода ,у марои вом бисёр ҷамъ шудау дили машғӯли монда ва маро мебоист ки шайх дар он маънӣ суханӣ гуяд ва намегуфт , шайх ишорат кард кӣ бози пас нигоҳ кун . Вопас нагиристам , пери занӣ аз дар хонақоҳ дарме омад , ман пеш ӯ шудам , сраҳи зар бмн дод ва гуфт сад динори сет , бхдмти шайхи буна ва бигӯ то дуое дар кор мо кунад . Ман бстдм ва шод шудам ва гуфтам ҳам акнӯн қарзҳоро боздиҳам . Пеши шайхи барадам ва биниҳодам . Шайх гуфт ӣнҷо манеҳ , бурдор ва май рӯ то бгўрстони ҳираҳ , онҷои чаҳор тоқист , нимӣ афтода , перӣаст онҷои хуфта , саломи мо буии расону сраҳи зари буии даҳ ва бигӯӣ чун ин бирасад бар мо ой то дигари диҳем . Ҳасан гуфт ман бирафтам , периро дидам заъиф , тнбўрии зери сари ниҳодау хуфта , ӯро бедор кардаму саломи шайхи расонидаму зар буи додам . Мард фарёд даргирифт ва гуфт марои пеши шайх бар . Пурсидам ки ҳол ту чист ? гуфт ман мардӣам чунин ки май бинӣ , пешаам тнбўр заданаст ҷавон будам дар пеши халқи қабӯлии доштам . Дарин шаҳри ҳеҷ ҷои дутани баҳами нншстндӣ кӣ на ман сим эшон будамӣ , акнӯн чун пер шудам ҳоли брмни бгшт ва ҳеҷ кас маро нахонд . Акнӯн кӣ нон танг шуд зану фарзандам низ аз хона давр карданд кӣ мо туро наметавонем дошт , моро дар кор худо кун . Роҳи фарои ҳеҷ ҷой надонистам , бад-ӣни гӯристони омадам ва бадарад бигиристаму бхдои таъолӣ муноҷот кардам ки худовандо ҳеҷ пеша намедонам ҳамаи халқам ва ман , имшаби туро мутрибӣ хоҳам кард то нонами диҳӣ . То буқати субҳи дам тнбўр мезадам ва мегиристам , бомдоди монда шуда будам , дар хоб шудам то ин соъат ки марои ту бедор кардӣ . Ҳасан гуфт бо ӯ баҳами бхдмти шайхи омадам , шайх ҳамонҷо нишаста буд , он пер дар даст ва пой афтод втўбаҳ кард , шайх гуфт эй ҷўомрди аи сари камӣу нестӣ ва бе касе дрхробаҳ нафасӣ задӣ , зойеъат нагузошт . Брўўҳм бо ӯ май гӯй ва ин сим мехур гуфт эй ҳасани ҳеҷ кас дар кори худоӣ зиён накардаст он ӯ падед омад он ту низ падед ояд . Ҳасан гуфт дигари рӯз кӣ шайх аз маҷлис фориғ шуд , касе биёмад ва дивист динори зар бмн дод кӣ пеши шайх бар . Чун бхдмти шайх барадам фармуд кӣ дар ваҷҳи вом на ва дар он ваҷҳ сарф карда шуд .
حسن مؤدب گفت کی روزی شیخ در نشابور از مجلس فارغ شده بود و مردمان برفته بودند و من پیش وی ایستاده، و مرا وام بسیار جمع شده و دل مشغول مانده که تقاضا میکردند و هیچ معلوم نبود و مرا میبایست که شیخ در آن معنی سخنی گوید و نمیگفت، شیخ اشارت کرد کی باز پس نگاه کن. واپس نگریستم، پیر زنی از در خانقاه درمیآمد، من پیش او شدم، صَرهٔ زر به من داد و گفت صد دینار است، به خدمت شیخ بنه و بگو تا دعایی در کار ما کند. من بستدم و شاد شدم و گفتم هم اکنون قرضها را بازدهم. پیش شیخ بردم و بنهادم. شیخ گفت اینجا منه، بردار و میرو تا به گورستان حیره، آنجا چهارطاقیست، نیمی افتاده، پیریست آنجا خفته، سلام ما به وی رسان و صِرهٔ زر به وی ده و بگوی چون این برسد بَرِ ما آی تا دیگر دهیم. حسن گفت من برفتم، پیری را دیدم ضعیف، تنبوری زیر سر نهاده و خفته، او را بیدار کردم و سلام شیخ رسانیدم و زر به وی دادم. مرد فریاد درگرفت و گفت مرا پیش شیخ بَر. پرسیدم که حال تو چیست؟ گفت من مردیام چنین که میبینی، پیشهام تنبورزدن است، چون جوان بودم در پیش خلق قبولی داشتم. در این شهر هیچ جایْ دوتن به هم ننشستندی که نه من سِیُمِ ایشان بودم، و بسیار شاگردان دارم، اکنون چون پیر شدم حال بر من بگشت و هیچکس مرا نخوانَد. اکنون که نان تنگ شد، زن و فرزندم نیز از خانه دور کردند که ما تو را نمیتوانیم داشت، ما را در کار خدا کن. راه فرا هیچجای ندانستم، بدین گورستان آمدم و بهدرد بگریستم و به خدای تعالیٰ مناجات کردم که خداوندا هیچ پیشه نمیدانم و جوانی و قوّت ندارم، همه خلقم رد کردند، اکنون زن و فرزند نیز مرا بیرون کردند، اکنون من و تو و تو؛ و من، امشب تو را مطربی خواهم کرد تا نانم دهی. تا به وقت صبحدم تنبور میزدم و میگریستم، بامداد مانده شده بودم، در خواب شدم تا این ساعت که مرا تو بیدار کردی. حسن گفت با او به هم به خدمت شیخ آمدم، شیخ همانجا نشسته بود، آن پیر در دست و پای شیخ افتاد و توبه کرد، شیخ گفت ای جوانمرد از سرِ کمی و نیستی و بیکسی در خرابه نَفَسی زدی، ضایعت نگذاشت. برو و هم با اوی میگوی و این سیم میخور. پس (شیخ) روی به من کرد و گفت ای حسن هیچکس در کار خدای زیان نکردهست، آنِ او پدید آمد، آنِ تو نیز پدید آید. حسن گفت دیگر روز که شیخ از مجلس فارغ شد، کسی بیامد و دویست دینار زر به من داد کی پیش شیخ بَر. چون به خدمت شیخ بردم، فرمود که در وَجه وام نِه و در آن وجه صرف کرده شد.