Ҳам ҳасан мؤдб гуфт кӣ маро вақте аз ҷиҳати суфиён дар ншобўри қарзӣ бисёр баромада буд ва сабр мекардам то шайх чаҳ фармоед . Рӯзии намози бомдоди гузорад , гуфт эй ҳасани дуоту пораи коғази ҳозири гардон . Гуфтам аллоҳи Акбар . Дуоту коғази пеш шайх оварадам , шайх бинвишт кӣ :
هم حسن مؤدب گفت کی مرا وقتی از جهت صوفیان در نشابور قرضی بسیار برآمده بود و صبر میکردم تا شیخ چه فرماید. روزی نماز بامداد گزارد،گفت ای حسن دوات و پارۀ کاغذ حاضر گردان. گفتم اللّه اکبر. دوات و کاغذ پیش شیخ آوردم، شیخ بنوشت کی:
Ҳар ҷо ки рӯй ду гоўкорнду харӣ
هر جا که روی دو گاوکارند و خری
Хоҳӣ ту бирав бмрўи хоҳии баҳрӣ
خواهی تو برو بمرو خواهی بهری
Маро гуфт аинкоғзи бустону бадари хонақоҳи беруни шӯ , бадасти рост , онкасро ки пеш ту ояд буии расон . Ҳасан гуфт чун берун рафтам ҷавонӣ пеш омад салом гуфтаму саломи шайхи брсонидму коғаз буи додам . Бӯс бар дод ва бар чашми ниҳод . Торик буд , натавонист хондан , бадар гармоба раседем он ҷавон ба ҳаммом рафт ва набишта бархонад , воқеа ӯ буд . Маро гуфт пеши шайх бар . Ман ӯрои пеши шайхи барадам , салом гуфт , сад динори зару нофаи машку пораи авди пеш шайх биниҳод . Шайх гуфт дили фориғи дор кӣ мақсӯди ҳам ӣнҷо ҳосил шавад . Ҷавон берун омад ва маро гуфт бо ман биё , бовай рафтам , дар корвон сарое шудам , сад динори дигари бсхт ва бидод ва гуфт дар ваҷҳи аўом шайх кун ва агар мақсӯди ӣнҷо ҳосил шавад сддинор дигар бидиҳам . Ман савол кардам кӣ воқеа ту чист ? гуфт марои як ҳамбоз ба булғораст ва яке дигари бнҳри вола , се соласт , марои дӯш қосидӣ расед аз Марв ки як анбози бмрў омадааст , ман азм Марв кардам , дар шаби қосидӣ дигар расед ки он дигар анбози баҳрӣ расидааст . Ман ҳамаи шаб андеша мекардам ки ба Марви рӯм ё баҳрӣ ? саҳаргоҳи маро дар дил омад кӣ бомдод ба наздики шайхи рӯм ва ӯро сад динори зар ва қадре буии хуш бараму азуӣ савол кунам ки ба Марви рӯм ё баҳрии ҳарч ӯ ишорат кунад барон биравам , бомдод май амдм , ту маро пеш омадӣ ва коғаз додӣ . Акнӯн чун бар лафз шайх рафт кӣ ҳамин ҷои мақсӯд ҳосил ояд , мунтазирам то чаҳ падед ояд . Ҳасан гуфт намози пешини он ҷавони родидм маро гуфт он анбоз кӣ баҳрии омада буд расед . Намози дигар ба бозор берун шудам , он ҷавонро дидам ки май давид ва мегуфт ҳамбози дигар аз Марв дар расед , ман ба талаби ту май омадам ва чунонк шайхи фармӯда буд мақсӯди ҳам ӣнҷо ҳосил омад . Сад динори дигар ба ман дод . Ман пеши шайхи омадам , шайх фармуд ки он сесад динори зари бўоми бози даҳу баъди азин ҳеҷ доварӣ макун ки ончи ин қавм хуранд онро доварӣ набошад кӣ гзорндаҳи ин ҳақ таъолӣаст .
مرا گفت اینکاغذ بستان و بدر خانقاه بیرون شو، بدست راست، آنکس را که پیش تو آید بوی رسان. حسن گفت چون بیرون رفتم جوانی پیش آمد سلام گفتم و سلام شیخ برسانیدم و کاغذ بوی دادم. بوس بر داد و بر چشم نهاد. تاریک بود، نتوانست خواندن، بدر گرمابه رسیدیم آن جوان به حمام رفت و نبشته برخواند، واقعۀ او بود. مرا گفت پیش شیخ بر. من اورا پیش شیخ بردم، سلام گفت، صد دینار زر و نافۀ مشک و پارۀ عود پیش شیخ بنهاد. شیخ گفت دل فارغ دار کی مقصود هم اینجا حاصل شود. جوان بیرون آمد و مرا گفت با من بیا، باوی رفتم، در کاروان سرایی شدم، صد دینار دیگر بسخت و بداد و گفت در وجه اوام شیخ کن و اگر مقصود اینجا حاصل شود صددینار دیگر بدهم. من سؤال کردم کی واقعۀ تو چیست؟ گفت مرا یک همباز به بلغارست و یکی دیگر بنهر واله، سه سالست، مرا دوش قاصدی رسید از مرو که یک انباز بمرو آمده است، من عزم مرو کردم، در شب قاصدی دیگر رسید که آن دگر انباز بهری رسیده است. من همه شب اندیشه میکردم که به مرو روم یا بهری؟ سحرگاه مرا در دل آمد کی بامداد به نزدیک شیخ روم و او را صد دینار زر و قدری بوی خوش برم و ازوی سؤال کنم که به مرو روم یا بهری هرچ او اشارت کند برآن بروم، بامداد میامدم، تو مرا پیش آمدی و کاغذ دادی. اکنون چون بر لفظ شیخ رفت کی همین جا مقصود حاصل آید، منتظرم تا چه پدید آید. حسن گفت نماز پیشین آن جوان رادیدم مرا گفت آن انباز کی بهری آمده بود رسید. نماز دیگر به بازار بیرون شدم، آن جوان را دیدم که میدوید و میگفت همباز دیگر از مرو در رسید، من به طلب تو میآمدم و چنانک شیخ فرموده بود مقصود هم اینجا حاصل آمد. صد دینار دیگر به من داد. من پیش شیخ آمدم، شیخ فرمود که آن سیصد دینار زر بوام باز ده و بعد ازین هیچ داوری مکن که آنچ این قوم خورند آنرا داوری نباشد کی گزارندۀ این حقّ تعالی است.