Хоҷаи бўолФтҳ шайх гуфт раҳмаи аллоҳи алайҳ ки охирин боз омадани бмиҳнаҳи шайхро аз ншобўр азинҷо хост ки аз мурӣдони шайхи ду кас бо якдигар сдоъ карданду шайхро одати чунон будӣ ки агар миёни ду кас нақорӣ будӣ шайхи хомӯш май будӣ то эшон синҳо бпрдохтндӣ , баъд аз он калима бигуфтӣу миёни эшон фароҳам оварадӣ . Чун барони қарор калима бигуфт шайх дар миёни эшон , он сулҳ фароҳам омаду муддатӣ буд кӣ фарзандону наберагони шайхи хираду бузурги ҳама дар ншобўр буданд ва мехостанд кӣ бомиҳнаҳ оянд . , шайхи бўтоҳрро гуфт бархезу шуғли кӯдакон рост кун ки моро дил танг шуд то бмиҳнаҳ шавем . Бўтоҳр бархесту ҳамаи шуғлҳои эшон рост гардонид вчҳли дрозгўш ва чиҳил танбаляти бҷҳти чиҳил дарвеш , то ҳар дарвешӣ бо як танбалят буд вгўш бо он дорад ва ҳашт дарвешро бифармуд то аз роҳи хабарии бших май оранд . Ва аҳли ншобўр мададҳо карданд ва гуфтанд мо шайхро ин соъат беҳтар тавонем дид ки фарзандону ишғол рафтаанд . Он рӯз ки эшонро равона кард бар асб нишаст , фараҷӣ дар пушт кардау муздаваҷа бар сари ниҳода , то бадар дарвоза биёмаду онҷо мақом кард то як як танбаляти пеш ӯ мегузарониданд ва гуфтӣ ин аз он кисту рокиби танбалятро васият кардӣ кӣ зинҳор чигуна бошӣ , то ҳама биравӣ бигузаштанд . . Хоҷа бўолФтҳ гуфт ман дар қадари ҳаждаҳ солагӣ будам , бхдмти шайхи омадам , шайх гуфт танбаляти ту кадомаст ? гуфтам ман пиёда хоҳам рафтан . Пас шайх гуфт волидаро аз мо салом бирасон ва бигӯӣ ки фарзандонро азиз май дор ки мо рӯзи чиҳилумро бо шумо бошем ани шоءи аллоҳ . Ман рӯй хешро бар пушти пой шайх молидаам ва бирафтам . Хоҷа бўолФтҳ гуфт то ин ғояти соҳиби воқеа ман будам , чун шайх бмиҳнаҳ омад боқии ин ҳикоятро аз ходимони хос шайх шунидам . Хоҷа бўолФтҳ гуфт падарами хоҷаи бўтоҳр бо мо наомад ва аз видоъ бо шайхи бозгашту бшҳр ншобўр омад . Чун бхонқоаҳ расед он рӯз маҷлис нагуфт , дигари рӯз ба маҷлис бинишасту фарзандони шайх бар тахти шайх бар дасти рости бншстндӣу шайхро суннати чунон будӣ ки аз хона ба офтоб берун омадӣ . Ин рӯзи шайх берун омад , чашмаш бар ҷой фарзандон афтод , гуфт аўлоднои акбоднои фарзандони ҷгргўшгон моанд мо ҷои эшон беҳузур эшон наметавонем дид . Бўтоҳрро қарзӣ афтодааст , он вом ӯ боз бояд дод то мо бар асар эшон биравем аҳли ншобўри азин дил танг шуданду ғайбат шайх намехостанд , пас тадбири воми бсохтнду тартиби роҳи бкрднд . Шайхи ҳам барони меод ки ниҳода буд мебоист ки бозхонд , вомҳо боз дода шуд ва шуғлҳо рост карда омад . Чун ҳамаи баргҳо рост карду азимат рафтан дуруст гардонид , ҷумлаи бузургон ваемау даравишони шаҳри ншобўр ба шафоат омаданд , ҳеҷ фоида ҳосил наомад . Чун брФтн наздик шуд шайхи Муҳамади ҷўинӣу устоди эмоми асмъили собӯнӣ ҳар ду бшФоът омаданд шайх дар баробар дар хонақоҳ бар тахт нишаста буд салом гуфтанд , шайхи якеро барин даст ва якеро барон дасти нишонд ва ҳар се сарро фароҳами бурданд ва бисёр асрор бигуфтанд шайх гуфт ореи ӣнҷои нёзмндоннду онҷо ниёзмандонанд мо хештанро таслим кардаем то даст ки чарб тар ояд . Гуфтанд эй шайх аз ҳаргуна кӣ ҳаст меҳанаи бас мухтасар ҷоеаст , моро турои бмиҳнаҳ медареғ ояд . Шайх гуфт моро шуморо бад-ӣни ҷаҳон ва бидон ҷаҳон медареғ ояд эшон хаҷал шуданд . Шайхи шуғлҳо рост кард ва бирафту дарони вақт кӣ асби шайх зин карданд бар дар хонақоҳи дуконӣ буд , шайх берун омад , барин дукони бистоду муқӣмони хонақоҳро гуфт мо ин буқъаро чунонк ёфтем ҳам чунон бгзоштим ва ҳеҷ тасарруф накардем онгоҳи ин байтро гуфт :
خواجه بوالفتح شیخ گفت رحمة اللّه علیه که آخرین باز آمدن بمیهنه شیخ را از نشابور ازینجا خاست که از مریدان شیخ دو کس با یکدیگر صداع کردند و شیخ را عادت چنان بودی که اگر میان دو کس نقاری بودی شیخ خاموش میبودی تا ایشان سینها بپرداختندی، بعد از آن کلمۀ بگفتی و میان ایشان فراهم آوردی. چون برآن قرار کلمۀ بگفت شیخ در میان ایشان، آن صلح فراهم آمد و مدتی بود کی فرزندان و نبیرگان شیخ خرد و بزرگ همه در نشابور بودند و میخواستند کی بامیهنه آیند.، شیخ بوطاهر را گفت برخیز و شغل کودکان راست کن که ما را دل تنگ شد تا بمیهنه شویم. بوطاهر برخاست و همۀ شغلهای ایشان راست گردانید وچهل درازگوش و چهل تنبلیت بجهت چهل درویش، تا هر درویشی با یک تنبلیت بود وگوش با آن دارد و هشت درویش را بفرمود تا از راه خبری بشیخ میآرند. و اهل نشابور مددها کردند و گفتند ما شیخ را این ساعت بهتر توانیم دید که فرزندان و اشغال رفتهاند. آن روز که ایشان را روانه کرد بر اسب نشست، فرجی در پشت کرده و مزدوجۀ بر سر نهاده، تا بدر دروازۀ بیامد و آنجا مقام کرد تا یک یک تنبلیت پیش او میگذرانیدند و گفتی این از آن کیست و راکب تنبلیت را وصیت کردی کی زینهار چگونه باشی، تا همه بروی بگذشتند.. خواجه بوالفتح گفت من در قدر هژده سالگی بودم، بخدمت شیخ آمدم، شیخ گفت تنبلیت تو کدام است؟ گفتم من پیاده خواهم رفتن. پس شیخ گفت والده را از ما سلام برسان و بگوی که فرزندان را عزیز میدار که ما روز چهلم را با شما باشیم ان شاء اللّه. من روی خویش را بر پشت پای شیخ مالیدم و برفتم. خواجه بوالفتح گفت تا این غایت صاحب واقعه من بودم، چون شیخ بمیهنه آمد باقی این حکایت را از خادمان خاص شیخ شنیدم. خواجه بوالفتح گفت پدرم خواجه بوطاهر با ما نیامد و از وداع با شیخ بازگشت و بشهر نشابور آمد. چون بخانقاه رسید آن روز مجلس نگفت، دیگر روز به مجلس بنشست و فرزندان شیخ بر تخت شیخ بر دست راست بنشستندی و شیخ را سنت چنان بودی که از خانه به آفتاب بیرون آمدی. این روز شیخ بیرون آمد، چشمش بر جای فرزندان افتاد، گفت اولادنا اکبادنا فرزندان جگرگوشگان ما اند ما جای ایشان بیحضور ایشان نمیتوانیم دید. بوطاهر را قرضی افتاده است، آن وام او باز باید داد تا ما بر اثر ایشان برویم اهل نشابور ازین دل تنگ شدند و غیبت شیخ نمیخواستند، پس تدبیر وام بساختند و ترتیب راه بکردند. شیخ هم برآن میعاد که نهاده بود میبایست که بازخواند، وامها باز داده شد و شغلها راست کرده آمد. چون همه برگها راست کرد و عزیمت رفتن درست گردانید، جملۀ بزرگان و ایمه و درویشان شهر نشابور به شفاعت آمدند،هیچ فایده حاصل نیامد. چون برفتن نزدیک شد شیخ محمد جوینی و استاد امام اسمعیل صابونی هر دو بشفاعت آمدند شیخ در برابر در خانقاه بر تخت نشسته بود سلام گفتند، شیخ یکی را برین دست و یکی را بران دست نشاند و هر سه سر را فراهم بردند و بسیار اسرار بگفتند شیخ گفت آری اینجا نیازمندانند و آنجا نیازمنداناند ما خویشتن را تسلیم کردهایم تا دست که چربتر آید. گفتند ای شیخ از هرگونه کی هست میهنه بس مختصر جاییست، ما را ترا بمیهنه می دریغ آید. شیخ گفت ما را شما را بدین جهان و بدان جهان می دریغ آید ایشان خجل شدند. شیخ شغلها راست کرد و برفت و درآن وقت کی اسب شیخ زین کردند بر در خانقاه دکانی بود، شیخ بیرون آمد، برین دکان بیستاد و مقیمان خانقاه را گفت ما این بقعه را چنانک یافتیم هم چنان بگذاشتیم و هیچ تصرف نکردیم آنگاه این بیت را گفت:
Мурғии басар кӯҳ нишаст ва бархест
مرغی بسر کوه نشست و برخاست
Бингар кӣ аз он кӯҳ чаҳ афзуд ва чаҳ кост
بنگر کی از آن کوه چه افزود و چه کاست
Ҷамъ мурӣдон гуфтанд ин буқъа ба ҷамоли ту музайян буду ҷамъ осоишҳо ёфтанд , якеро насби фармой кӣ агар мусофирӣ расад зойеъ намонад . Шайх гуфт шумо хонақоҳро дар боз дореду тартиб биҷой меоред кӣ ҳрк ояд рӯзӣ бо худ орад , мо шуморо ҳеҷ маълум нагузоштем , худои таъолии онч бояд кунад ва чунон буд ки шайх гуфт ҳаргизи он хонақоҳро ҳеҷ маълум набӯд ва аз ҳамаи хонақоҳҳои ншобўр ба баракаттар буд . . Чун шайх асб баранд ва пора бирафт , дарвешӣ дар рикоб шайх мерафт , дарвешро гуфт бозгарду устихонӣ дар хонақоҳ ҳаст , бурдор ва берун андоз . Пас ҷумлаемау машойихи ншобўр кӣ аз видоъи боз май гаштанди ин байтро аз шайх шунӯданд ки байт :
جمع مریدان گفتند این بقعه به جمال تو مزین بود و جمع آسایشها یافتند، یکی را نصب فرمای کی اگر مسافری رسد ضایع نماند. شیخ گفت شما خانقاه را در باز دارید و ترتیب بجای میآرید کی هرک آید روزی با خود آرد، ما شما را هیچ معلوم نگذاشتیم، خدای تعالی آنچ باید کند و چنان بود که شیخ گفت هرگز آن خانقاه را هیچ معلوم نبود و از همه خانقاههای نشابور به برکتتر بود.. چون شیخ اسب براند و پارۀ برفت، درویشی در رکاب شیخ میرفت، درویش را گفت بازگرد و استخوانی در خانقاه هست، بردار و بیرون انداز. پس جملۀ ایمه و مشایخ نشابور کی از وداع باز میگشتند این بیت را از شیخ شنودند که بیت:
Онҷо кӣ марои боту ҳаме ҳаст дидор
آنجا کی مرا با تو همی هست دیدار
Онҷои рӯм ва рӯй кунам дар девор
آنجا روم و روی کنم در دیوار
Пас шайхи ҷамъро видоъ карду басӯии ақабаи рашки дршд . Чун бар сандӯқ шикаста расед , асби шайх хато кард ва як рони шайх дар зери паҳлавӣ асб монад ва аз он хаста шуду гӯшти рониш нарм шуд . Ҷомаи бозоФгнднду шайхро бар он ҷома хобониданад , ва чаҳор каси шайхро ба ақаба фурӯ овараданд ва дар он хона сангин биниҳоданд . Дарвешӣ аз ҷониби шаҳр Тӯс меомад , чашми шайхи барон дарвеш афтод гуфт куҷои азми дорӣ ? гуфт бншобўр . Гуфт бадари хонақоҳи суфиёни шӯ , саломи мо бдрўишони расон , ки эшон бо мо бисёр гуфтанд ки набояд шуд ва бо эшон бигӯӣ ки хатои сутурро афтод , моро науфтоду шайхро аз ақаба ҳам барадаст бтўси бурданд . Ва устоди Абубакр дар Тӯси биҷой буд , ҷамоатӣ аз хонақоҳи дия ки , онро рафиқон гӯйанд , шайхро бмҳФаҳ , бмиҳнаҳи бурданд , рӯзии чнддри меҳанаи ранҷур буд то нек шуд .
پس شیخ جمع را وداع کرد و بسوی عقبۀ رشک درشد. چون بر صندوق شکسته رسید، اسب شیخ خطا کرد و یک ران شیخ در زیر پهلوی اسب ماند و از آن خسته شد و گوشت رانش نرم شد. جامه بازافگندند و شیخ را بر آن جامه خوابانیدند، و چهار کس شیخ را به عقبه فرو آوردند و در آن خانۀ سنگین بنهادند. درویشی از جانب شهر طوس میآمد، چشم شیخ برآن درویش افتاد گفت کجا عزم داری؟ گفت بنشابور. گفت بدر خانقاه صوفیان شو، سلام ما بدرویشان رسان، که ایشان با ما بسیار گفتند که نباید شد و با ایشان بگوی که خطا ستور را افتاد، ما را نیفتاد و شیخ را از عقبه هم بردست بطوس بردند. و استاد ابوبکر در طوس بجای بود، جماعتی از خانقاه دیه که، آنرا رفیقان گویند، شیخ را بمحفه، بمیهنه بردند، روزی چنددر میهنه رنجور بود تا نیک شد.