Дар он вақт ки оли салҷуқ аз нури Бухоро хурӯҷ карданд ва бхросон омаданду бтрФ бо вирд ва меҳана бинишастанду мардум бисёр барояшон ҷамъ омаданду бештарӣ аз хуросон бигирифтанд султони масъӯд мисолӣ фиристод ба таҳдиди бадишон , эшон ҷавоби нбштнд ки ин кори бхдоист , он бошад ки ӯ хоҳад . Шайхро аз он ҳоли хабар буд ба каромот , чун ҳар ду бародар , ҷғрӣу туғрул , ба зиёрат шайх омаданд ва салом гуфтанду дасти шайхро бӯса доданду бхдмти шайхи бистоднд . Шайхи лаҳзаи сар дар пеш афганд пас сар баровард ва гуфт ҷғриро ки мо малики хуросони бтўи додему малики Ироқ ба туғрули додем ҳар ду хизмат карданд ва бозгаштанд . Баъд аз он султони масъӯд лашкар барграфт ва баҷанг эшон омад , чун бмиҳнаҳ расед бар дар ҳисор бинишасту шайху мардумон ба ҳисор шуданд ва дар меҳанаи халқ бисёр чунонк дар корвони сарои бёъи чиҳил кпон овехта будаст ва дар ҳисори чиҳил ва як мард ҳукм андоз буданд . Ин ҷамоат бисёр аз маорифи лашкари султони ҳалок ва маҷрӯҳ карданд . Ҳасан мؤдб гуфт як шаби намоз хуфтани бгзордим , шайх маро гуфт ббоднаҳ бояд шуд ва он диҳист бар ду фарсангии меҳанау фалони перзанро салом мо барисоне ва бигӯе кӣ он хнбраҳи равғани гов ки барои мо нигоҳ дошта бифирист . Ҳасан гуфт марои брсн аз девори буруни гзоштндў аз миёни эшон берун шудам чунонк касе маро надид ва ббоднаҳ шудам ва равған оварадам . Саҳаргоҳи бпои ҳисори омадам ва маро баркашиданд . Бхдмти шайхи омадам , шайхи намози бомдоди гузорад ва берун омад ва бар курсӣ нишаст ва бифармуд ки дар миёни кӯй оташдонҳо карданд ва дикҳо ниҳоданд ва дар ҳар яке пораи равған дар андохтанд ва май ҷўшниднд ва ҳеҷ кас надонистанд ки мақсӯди шайх аз он чисту мардумон ҷанг мекарданд , дар миёни ҷанги сухани сулҳ падед омад ва сулҳ карданду раиси меҳана берун омад , ӯро ташриф доданд ва ин чиҳил ва як мард ҳукм андозро берун оварад , султон бифармуд то ҳар чиҳил ва якро даст рост бибареданд . Эшон меомаданд ва дастҳои бурӣда барон равған ҷӯшон мезаданд ва шайх мегирист , мегуфт масъӯди дасти малик хеш бибаред . Чун султони ин сиёсат намӯд ва кӯч карду басӯи Марв рафту оли салҷуқ аз омадани султон хабар ёфт бҷонб Марв рафт чун султон онҷо расед масоф карданду султонро бишикастанду малик аз хонадони масъӯди бол салҷуқ афтоду ҷғрӣ ба подшоҳӣ хуросон бинишасту туғрул ба подшоҳии Ироқ . Ва дар миёни маҷлисӣ бар зФони шайх рафтааст ки рӯзии ин амири туғрули бмиҳнаҳи омада буд ва бидон биёбон нузул карда болаш ӯ зини бўдў фаррошаш намад зин буд , касе бадӣа фиристод кӣ мо мардумонем ғариб , ӣнҷои афтода , меҳмонони шмоиим , ҷиҳати мо пора орад фиристед , чун орад овараданд аз онҷо барграфту басӯи сарахс рафт , гуруҳе аз он ӯ бсрхс буданд , гуфт нахуст аз он хеш даргирем ҳрки пеши аўомди ҳамаро пиёда мекарду асб фиромӣ гирифт , дигарон мнқод шуданд . Онгаҳ сӯрии вайро пайғом фиристод ки ин чаро мекунед ? моро бидон меоред ки биёем ва шуморо бигиреми эшон кас фиристоданд ки ин кор на бмост ва на бшмо , ба худовандаст ъзўи ҷл , он бошад ки ӯ хоҳад . Мо гуфтеми ин мардро давлати днёўӣ дар пеш хоҳад шуд , акнӯн чунон шуд ки ҳама хуросон бигирифт .

در آن وقت که آل سلجوق از نور بخارا خروج کردند و بخراسان آمدند و بطرف با ورد و میهنه بنشستند و مردم بسیار برایشان جمع آمدند و بیشتری از خراسان بگرفتند سلطان مسعود مثالی فرستاد به تهدید بدیشان، ایشان جواب نبشتند که این کار بخدایست، آن باشد که او خواهد. شیخ را از آن حال خبر بود به کرامات، چون هر دو برادر، جغری و طغرل، به زیارت شیخ آمدند و سلام گفتند و دست شیخ را بوسه دادند و بخدمت شیخ بیستادند. شیخ لحظۀ سر در پیش افگند پس سر برآورد و گفت جغری را که ما ملک خراسان بتو دادیم و ملک عراق به طغرل دادیم هر دو خدمت کردند و بازگشتند. بعد از آن سلطان مسعود لشکر برگرفت و بجنگ ایشان آمد، چون بمیهنه رسید بر در حصار بنشست و شیخ و مردمان به حصار شدند و در میهنه خلق بسیار چنانک در کاروان سرای بیاع چهل کپان آویخته بودست و در حصار چهل و یک مرد حکم انداز بودند. این جماعت بسیار از معارف لشکر سلطان هلاک و مجروح کردند. حسن مؤدب گفت یک شب نماز خفتن بگزاردیم، شیخ مرا گفت ببادنه باید شد و آن دیهیست بر دو فرسنگی میهنه و فلان پیرزن را سلام ما برسانی و بگویی کی آن خنبرۀ روغن گاو که برای ما نگاه داشتۀ بفرست. حسن گفت مرا برسن از دیوار برون گذاشتندو از میان ایشان بیرون شدم چنانک کسی مرا ندید و ببادنه شدم و روغن آوردم. سحرگاه بپای حصار آمدم و مرا برکشیدند. بخدمت شیخ آمدم، شیخ نماز بامداد گزارد و بیرون آمد و بر کرسی نشست و بفرمود که در میان کوی آتشدانها کردند و دیکها نهادند و در هر یکی پارۀ روغن در انداختند و می‌جوشنیدند و هیچ کس ندانستند که مقصود شیخ از آن چیست و مردمان جنگ می‌کردند، در میان جنگ سخن صلح پدید آمد و صلح کردند و رئیس میهنه بیرون آمد، او را تشریف دادند و این چهل و یک مرد حکم انداز را بیرون آورد، سلطان بفرمود تا هر چهل و یک را دست راست ببریدند. ایشان می‌آمدند و دستهای بریده بران روغن جوشان می‌زدند و شیخ می‌گریست، می‌گفت مسعود دست ملک خویش ببرید. چون سلطان این سیاست نمود و کوچ کرد و بسوی مرو رفت و آل سلجوق از آمدن سلطان خبر یافت بجانب مرو رفت چون سلطان آنجا رسید مصاف کردند و سلطان را بشکستند و ملک از خاندان مسعود بآل سلجوق افتاد و جغری به پادشاهی خراسان بنشست و طغرل به پادشاهی عراق. و در میان مجلسی بر زفان شیخ رفته است که روزی این امیر طغرل بمیهنه آمده بود و بدان بیابان نزول کرده بالش او زین بودو فراشش نمد زین بود، کسی بدیه فرستاد کی ما مردمانیم غریب، اینجا افتاده، مهمانان شماییم، جهت ما پارۀ آرد فرستید، چون آرد آوردند از آنجا برگرفت و بسوی سرخس رفت، گروهی از آن او بسرخس بودند، گفت نخست از آن خویش درگیریم هرک پیش اوآمد همه را پیاده می‌کرد و اسب فرامی‌گرفت، دیگران منقاد شدند. آنگه سوری وی را پیغام فرستاد که این چرا می‌کنید؟ ما را بدان می‌آرید که بیاییم و شما را بگیریم ایشان کس فرستادند که این کار نه بماست و نه بشما، به خداوند است عزو جل، آن باشد که او خواهد. ما گفتیم این مرد را دولت دنیاوی در پیش خواهد شد، اکنون چنان شد که همۀ خراسان بگرفت.