Овардаанд кӣ дар моўролнҳри ҷамоатии перон бузург буданд ва эшонро пайваста нишастҳо бӯдааст ва дар тариқати калимотии некӯ , ва эшонро мақдамӣ бӯдааст мардии бузург ва мурӣдон дошта , ва ба адад ҳар мурӣдии муҳибӣ аз аҳли дунё , то эшонро дар сарои хеши ҷойҳо сохта буданду одати эшон чунон будӣ кӣ ҳар шаб чун намоз хуфтани бгзордндӣ дар тафаккури он шаб ба рӯзи оўрдндӣ , бомдод чун намози салом боз додандӣ пер дар сухан омадӣ ва ҳар крои ашколӣ будӣ ҷавоб додӣ . Ва ходими ин ҷамъи умрони ном мардӣ бӯдааст , мардии гарми рӯ буд . Шабии умронро дар хотир омад ки аҷаб корӣаст агар ӯро талаб мекунам гуяд эй нокаси куҷо май шитобӣ ? май пиндорӣ ки дар ман рисӣ ? ва агар ӯро талаб накунам мегуяд всоръўо ва агар ғайр ӯро талаб бикунам мегуяд мушрикӣ ва агар бар гирдам мегуяд муртадӣ . Дарин андешаи он шаб буруз оварад . Бомдоди пер дар сухан омаду ҷавоби ашкол мурӣдон гуфт умрон бар пой хост , гуфт якеро талабӣ падед омаду умрии дарон талаб мекарду гоҳ дар тоъату гоҳ дар муҷоҳидату гоҳ дар хизмати зиёдати умрӣ сипарӣ мекард ва аз он талаб кӣ падед омадааст ҳеҷ ҷое ҳеҷ мъниш рӯй нанамояд , сабаб чист ? пер срФрў афганд ва он ашколро ҳеҷ ҷавоб надошт гуфт ё умрон таваққуф кун то рӯзи одина ки машойихи ҷумла ҳозир шаванд ва ҳар касе нафасӣ зананд , бошад кӣ ҷавоб равшан гардад . Рӯзи одинаи перони вилоят ҷамъ шуданду умрони он ашкол дар миёни ниҳод , ҳар касе дар ашкол суханӣ гуфтанд ва ҳеҷ ҷавоб равшан нагашт соили бхрўшид кӣ умрӣ дар ҳавас басар оварадам , имрӯзи паҳлавонони роҳи шумо родидми моро бад-ӣни дарди бгзоштид ва он шабро ҳама барон андеша бинишастанд ва ҳеҷ рӯй нанамуд . Мақдам эшон гуфт ин дардро дорўнздик мо нест , наздик мардӣаст дар хуросон , ки ӯро шайхи бўсъид бўолхир мегӯйанд . Онҷо бояд шуду шифои дарди талаб кардан ва мо мутафарриқ нишуем то ҷавоби масаъла бмо расад . Умрон бархест ва рӯй дар роҳи ниҳод . Чун бмиҳнаҳ расед бомдод буду шайх маҷлис мегуфт чун умрон наздик омаду чашми шайх бар вай афтод азмён аз миёни дил ва ҷон гуфт : марҳабо ё умрони андари ой кӣ мо имрӯз туро нишастаем . Умрон хидматӣ кард ва аз даври бистод . Шайх гуфт андари ой эй умрон кӣ аз роҳи даври омада . Пас шайх гуфт эй дарвеши аҳволҳо як сифат нест ӯро май талабӣ ё аз ва май талабӣ , сад вбист ваанд ҳазор пайғомбари азу талаб карданд , то Муҳамад ба дунё наомад кас ӯро талаб накард , аввали толиб ӯ Муҳамад буду худои таъолӣ дар он азу шукр намӯд ки мо зоғи албсрўмотғӣ . Агар ӯро май талабии алтлби раду алсбили саду алмтлўби блоҳд ва агар аз ӯ май талабӣ тамомат нест кӣ бгзоштаҳаст кӣ то сухан ӯ гӯйӣ ва бо касон ӯ нишинӣ . Дигаронро дар хоб кардаасту туро бар даргоҳ худ гузошта ва дигарон баталаб ғайри машғӯлу турои бахуду дӯстон машғӯл кардааст . Умрон гуфт ё шайх на ӯ Каримаст ? гуфт алкрими алзии иътӣ қабл алсўолу иъФўқбли алأътзор . ё умрони бози гирд ки ҷамоат дар интизораст . Умрон хидматӣ карду бозгашт . Яке савол кард кӣ мо гуноҳи коронро ҳол чист ? шайх гуфт ё ҷўомрд расӯл мегуяд слии аллоҳи алайҳу силами ани аллоҳу млоӣктаҳи итрҳмўни алии алмқрини алии анФсҳми болзнўб . Умрон меомад то ба наздики перони эшон ҳамчунон мунтазир нишаста , умрон аҳвол бигуфт , бишуниданду бархестанд ва рӯй сӯии меҳанаи сар бар замин ниҳоданд таъзими шайхро .

آورده‌اند کی در ماورالنهر جماعتی پیران بزرگ بودند و ایشان را پیوسته نشستها بوده است و در طریقت کلماتی نیکو، و ایشان را مقدمی بوده است مردی بزرگ و مریدان داشته، و به عدد هر مریدی محبی از اهل دنیا، تا ایشان را در سرای خویش جایها ساخته بودند و عادت ایشان چنان بودی کی هر شب چون نماز خفتن بگزاردندی در تفکر آن شب به روز آوردندی، بامداد چون نماز سلام باز دادندی پیر در سخن آمدی و هر کرا اشکالی بودی جواب دادی. و خادم این جمع عمران نام مردی بوده است، مردی گرم رو بود. شبی عمران را در خاطر آمد که عجب کاریست اگر او را طلب می‌کنم گوید ای ناکس کجا می‌شتابی؟ می‌پنداری که در من رسی؟ و اگر او را طلب نکنم می‌گوید وَسارِعُوا و اگر غیر او را طلب بکنم می‌گوید مشرکی و اگر بر گردم می‌گوید مرتدی. درین اندیشه آن شب بروز آورد. بامداد پیر در سخن آمد و جواب اشکال مریدان گفت عمران بر پای خاست، گفت یکی را طلبی پدید آمد و عمری درآن طلب می‌کرد و گاه در طاعت و گاه در مجاهدت و گاه در خدمت زیادت عمری سپری می‌کرد و از آن طلب کی پدید آمده است هیچ جایی هیچ معنیش روی ننماید، سبب چیست؟ پیر سرفرو افگند و آن اشکال را هیچ جواب نداشت گفت یا عمران توقف کن تا روز آدینه که مشایخ جمله حاضر شوند و هر کسی نفسی زنند، باشد کی جواب روشن گردد. روز آدینه پیران ولایت جمع شدند و عمران آن اشکال در میان نهاد، هر کسی در اشکال سخنی گفتند و هیچ جواب روشن نگشت سایل بخروشید کی عمری در هوس بسر آوردم، امروز پهلوانان راه شما رادیدم ما را بدین درد بگذاشتید و آن شب را همه بران اندیشه بنشستند و هیچ روی ننمود. مقدم ایشان گفت این درد را دارونزدیک ما نیست، نزدیک مردیست در خراسان، که او را شیخ بوسعید بوالخیر می‌گویند. آنجا باید شد و شفای درد طلب کردن و ما متفرق نشویم تا جواب مسئله بما رسد. عمران برخاست و روی در راه نهاد. چون بمیهنه رسید بامداد بود و شیخ مجلس می‌گفت چون عمران نزدیک آمد و چشم شیخ بر وی افتاد ازمیان از میان دل و جان گفت: مرحبا یا عمران اندر آی کی ما امروز ترا نشسته‌ایم. عمران خدمتی کرد و از دور بیستاد. شیخ گفت اندر آی ای عمران کی از راه دور آمدۀ. پس شیخ گفت ای درویش احوالها یک صفت نیست او را می‌طلبی یا از و می‌طلبی، صد وبیست و اند هزار پیغامبر ازو طلب کردند، تا محمد به دنیا نیامد کس او را طلب نکرد، اول طالب او محمد بود و خدای تعالی در آن ازو شکر نمود که ما زاغَ الْبَصرُوماطَغی. اگر او را می‌طلبی الطلب رد و السبیل سد و المطلوب بلاحد و اگر از او می‌طلبی تمامت نیست کی بگذاشته است کی تا سخن او گویی و با کسان او نشینی. دیگران را در خواب کرده است و ترا بر درگاه خود گذاشته و دیگران بطلب غیر مشغول و ترا بخود و دوستان مشغول کرده است. عمران گفت یا شیخ نه او کریم است؟ گفت اَلْکَرِیمُ الَّذی یُعْطی قَبْلَ السُّوال وَ یَعْفوقَبْلَ الْأِعتِذار. یا عمران باز گرد که جماعت در انتظار است. عمران خدمتی کرد و بازگشت. یکی سؤال کرد کی ما گناه کاران را حال چیست؟ شیخ گفت یا جوامرد رسول می‌گوید صلی اللّه علیه و سلم اِنَّ اللّه وَ مَلائکَتَهُ یَتَرّحمونَ علی المُقّرِینَ علی اَنْفُسِهِمْ بالذُّنوبِ. عمران می‌آمد تا به نزدیک پیران ایشان همچنان منتظر نشسته، عمران احوال بگفت، بشنیدند و برخاستند و روی سوی میهنه سر بر زمین نهادند تعظیم شیخ را.