Сарои даҳр ки дар таҳти ин на айвон аст

سرای دهر که در تحت این نه ایوان است

Ҳазор ганҷ дар ӯ ҳаст агарчӣ вайрон аст

هزار گنج در او هست اگرچه ویران است

Басити хок ки дар чашми халқи мушт гулӣ аст

بسیط خاک که در چشم خلق مشت گلی است

Ҳазор сунъ дар ӯ ошкор ва пинҳон аст

هزار صنع در او آشکار و پنهان است

Бисоти даҳр ки аҷнос кам баҳост дар он

بساط دهر که اجناس کم‌بهاست در آن

Гарон тараст зи сад ҷон ҳар он чаҳ арзон аст

گران‌تر است ز صد جان هر آن چه ارزان است

Ду ҷавҳаранд чароғи ҷаҳони мау хуршед

دو جوهرند چراغ جهان مه و خورشید

Ки кори рӯзу шаб аз сайрашон ба сомон аст

که کار روز و شب از سیرشان به سامان است

Яке ки шамъи ҷаҳони тоби машриқ ва фалакаст

یکی که شمع جهان‌تاب مشرق و فلکست

Ба рӯзи шаъшаа бар ғарби партав афшон аст

به روز شعشعه بر غرب پرتو افشان است

Ду мазҳаранд пазироишони замину фалак

دو مظهرند پذیرایشان زمین و فلک

Ки он чаҳ моя шанаст шуғл эшон аст

که آن چه مایهٔ شانست شغل ایشان است

Замин ки пояи тахт фалак кашида ба дӯш

زمین که پایه تخت فلک کشیده به دوش

Сарири дори мау офтоб рахшон аст

سریر دار مه و آفتاب رخشان است

Фалак ки ҳалқа зар карда аз ҳилол ба гӯш

فلک که حلقهٔ زر کرده از هلال به گوش

Ғуломи ҳалқа ба гӯши Фдоӣӣ хон аст

غلام حلقه به گوش فدائی خان است

Сипеҳри кавкабаи муршиди қулии ҷаҳони ҷалол

سپهر کوکبه مرشد قلی جهان جلال

Ки кибриёяши бурун аз ҷаҳот ва имкон аст

که کبریایش برون از جهات و امکان است

Хдиў тахт нишин хони подшоҳи нишон

خدیو تخت نشین خان پادشاه نشان

Ки дар ду куни нишон аз баландӣ шан аст

که در دو کون نشان از بلندی شان است

Сипаҳи з ҷумла ҷаҳонаст ва ӯ сипаҳдор аст

سپه ز جمله جهانست و او سپهدار است

Ҷаҳони з шоҳ ҷаҳонаст ва ӯ ҷҳонбонст

جهان ز شاه جهانست و او جهانبانست

Дар саноаш ба хонӣ чаҳ сони занами кўро

در ثناش به خانی چه سان زنم کورا

Чу касрӣу ҷаму дорои ҳазор дарбон аст

چو کسری و جم و دارا هزار دربان است

зи аъзам ӯ ки ҷаҳони зарфи танг ҳиз ӯст

ز اعظم او که جهان ظرف تنگ حیز اوست

Шикофҳо ба либоси ҷаҳот ва арқон аст

شکافها به لباس جهات و ارکان است

Чунон замона ҷавон гашта дар замона ӯ

چنان زمانه جوان گشته در زمانهٔ او

Ки пушти гўжи ҳамин пушти қавс ва мизон аст

که پشت گوژ همین پشت قوس و میزان است

Вале зи қавс барои ҳалоки душман ӯ

ولی ز قوس برای هلاک دشمن او

Ки мустаъиди мулоқоти тир парон аст

که مستعد ملاقات تیر پران است

Вале зи пайкари мизон ба бозувони нқўд

ولی ز پیکر میزان به بازوان نقود

Ки дар хзоин ӯ вақф бар гадоён аст

که در خزاین او وقف بر گدایان است

Касе ки бар сар аъдоаш мефишонд хок

کسی که بر سر اعداش میفشاند خاک

Ба ҳафт дасти барин ҳафт ғурфа кайвон аст

به هفت دست برین هفت غرفهٔ کیوان است

Ба ӯ мухолифи давлат ба кӣна гӯ мебош

به او مخالف دولت به کینه گو میباش

Шикастаи аҳд ки давлати дуруст паймон аст

شکسته عهد که دولت درست پیمان است

Ба як гадои адади кӯҳи зари зи резиш ӯ

به یک گدا عدد کوه زر ز ریزش او

Зиёда аз адади рики сад биёбон аст

زیاده از عدد ریک صد بیابان است

зи ҳасани халқ ба ҷоӣии расидаи мардумяш

ز حسن خلق به جائی رسیده مردمیش

Ки вақти хашми ҳам андари хаёл эҳсон аст

که وقت خشم هم اندر خیال احسان است

Ҳазор хусрав ва хон медуанд нохонда

هزار خسرو و خان می‌دوند ناخوانده

Гуҳӣ ки бар сари хониши салоӣ меҳмон аст

گهی که بر سر خوانش صلای مهمان است

Ба пеши абри нўолш касе ки бо лаби хушк

به پیش ابر نوالش کسی که با لب خشک

Ба дасти косаи чубини гирифта Аммон аст

به دست کاسهٔ چوبین گرفته عمان است

Хабари расида ба турон ки як ҷаҳон орост

خبر رسیده به توران که یک جهان آراست

Ки дар иморати вайрони сарой Эрон аст

که در عمارت ویران سرای ایران است

Улувва ҳиммати ъолиш дар ҷаҳонгирӣ

علو همت عالیش در جهانگیری

Барии зи нусрати ансору Авн аъвон аст

بری ز نصرت انصار و عون اعوان است

Либоси кӯшиши сад сола дар қарори ҷаҳон

لباس کوشش صد ساله در قرار جهان

Назар ба саъии ҷамилаш ба қади як он аст

نظر به سعی جمیلش به قد یک آن است

Зуҳӯри ҷӯ ҳар самсом ӯст то ҳаддӣ

ظهور جو هر صمصام اوست تا حدی

Ки дар ғилоф ба чашми ғанӣам урён аст

که در غلاف به چشم غنیم عریان است

Аё хдиўи сулаймони сипаҳ ки ҳар мӯрат

ایا خدیو سلیمان سپه که هر مورت

Дарандаи ҷигари сад ҳазор събон аст

درندهٔ جگر صد هزار ثعبان است

Ва ё муҳӣти талотуми асар ки ҳар шӯрат

و یا محیط تلاطم اثر که هر شورت

Баланди мавҷи тарози сад ҳазор тӯфон аст

بلند موج تراز صد هزار طوفان است

Фитад ба зилзилаи гӯии замин агар бинад

فتد به زلزله گوی زمین اگر بیند

Ки бар ҷабини ту чин дар кафи ту чавгон аст

که بر جبین تو چین در کف تو چوگان است

Сари фалак дар қасри туро замини Фрсост

سر فلک در قصر تو را زمین فرساست

Пари малик сар хон туро магас рон аст

پر ملک سر خوان تو را مگس ران است

зи боди пўиаҳ ба зонуи замин ҷаҳон паймост

ز باد پویه به زانو زمین جهان پیماست

Гуҳӣ ки ҷунбиши ранти мушири як рон аст

گهی که جنبش رانت مشیر یک ران است

Ба қадари ҷӯади ту дар нест дар хзоини ту

به قدر جود تو در نیست در خزاین تو

Агарчӣ бештар аз қатраҳои борон аст

اگرچه بیشتر از قطره‌های باران است

зи баъди номутаноҳӣ ба тӯли бардаи сабақ

ز بعد نامتناهی به طول برده سبق

Тбоъдӣ ки камоли туро з нуқсон аст

تباعدی که کمال تو را ز نقصان است

Бар остони ту доими гадои зи касрати зар

بر آستان تو دایم گدا ز کثرت زر

Чу гули ҷадиди либосу дарида домон аст

چو گل جدید لباس و دریده دامان است

Ҳасуд низ азин ғуссаи ҷунун афзо

حسود نیز ازین غصهٔ جنون افزا

Чу лолаи доғ ба дили чок дар гиребон аст

چو لالهٔ داغ به دل چاک در گریبان است

Чу тири рухсати қатл мухолифат хоҳад

چو تیر رخصت قتل مخالفت خواهد

Ба дстбўс ки расми иҷоза хоҳон аст

به دستبوس که رسم اجازه خواهان است

Бе ҷавоби тавозуъи ду то кунад қади хеш

بی‌جواب تواضع دو تا کند قد خویش

Камон ки қабза ӯ бӯсаи гоҳ пайкон аст

کمان که قبضهٔ او بوسه گاه پیکان است

Параст арсаи олами зи шаҳсавор аммо

پر است عرصهٔ عالم ز شهسوار اما

Яке зи шоҳи саворони савор майдон аст

یکی ز شاه سواران سوار میدان است

Ҳазор наҷми ҳумоюн тулӯъ гашта баланд

هزار نجم همایون طلوع گشته بلند

Вале якеаст ки хуршед вааш намоён аст

ولی یکیست که خورشید وش نمایان است

Агарчӣ дар ҷасад ҳар замин равон обӣаст

اگرچه در جسد هر زمین روان آبیست

Ҳамин якеаст ки номи ваии об ҳайвон аст

همین یکیست که نام وی آب حیوان است

Азиз карда ҳар Миср Юсуфӣаст вале

عزیز کرده هر مصر یوسفیست ولی

Яке ба шуълаи ҳасан офтоб гунҷон аст

یکی به شعلهٔ حسن آفتاب گنجان است

Шудаст дасти зибардасти офарӣдаи басӣ

شدست دست زبردست آفریده بسی

Вале якеаст ки дар остин дастон аст

ولی یکیست که در آستین دستان است

Ниҳанд тахт нишинон ба дӯши халқи сарир

نهند تخت نشینان به دوش خلق سریر

Ба дўшни бод вале маснад сулаймон аст

به دوشن باد ولی مسند سلیمان است

Падед гашта ба таии замони Карими басӣ

پدید گشته به طی زمان کریم بسی

Валек ҳотами таии подшоҳ эшон аст

ولیک حاتم طی پادشاه ایشان است

Бар осмони адолати ситораҳо кам нест

بر آسمان عدالت ستاره‌ها کم نیست

Вале ситораи Нӯшервон фурӯзон аст

ولی ستارهٔ نوشیروان فروزان است

Басӣ дар садаф афрӯз мешавад пайдо

بسی در صدف افروز می‌شود پیدا

Вале куҷои бадари шоҳвор яксон аст

ولی کجا بدر شاهوار یکسان است

Ҳазор абри мтр рез ҳаст лек яке

هزار ابر مطر ریز هست لیک یکی

Ки дояи бахши сдФҳости абр Нитсаон аст

که دایه بخش صدفهاست ابر نیسان است

Ҳумост аз ҳамаи мурғон ки ҳар гадо ки фитод

هماست از همهٔ مرغان که هر گدا که فتاد

Ба зери соя ӯ подшоҳ даврон аст

به زیر سایهٔ او پادشاه دوران است

зи навъи навъи хилоиқи ҷаҳон параст вале

ز نوع نوع خلایق جهان پر است ولی

Яке ки ашраф халқ худост инсон аст

یکی که اشرف خلق خداست انسان است

Ҳазор қалъа гшо ҳаст дар хабар аммо

هزار قلعه گشا هست در خبر اما

Якеаст қолъи хайбар ки шоҳ мардон аст

یکیست قالع خیبر که شاه مردان است

зи ҳаср агарчӣ фузунаст нусхаҳои фасеҳ

ز حصر اگرچه فزون است نسخهٔ‌های فصیح

Яке ки хатми фасоҳат бар ӯст қуръон аст

یکی که ختم فصاحت بر اوست قرآن است

Ҷаҳони мадори амиро ба он Амӣркабӣр

جهان مدار امیرا به آن امیرکبیر

Ки номи арши маконаши алӣ умрон аст

که نام عرش مکانش علی عمران است

Ки бо хаёли туам ғоӣбонаҳ бозорӣаст

که با خیال توام غائبانه بازاریست

Ки ҷинси косиби арзон дар он ҳамин ҷон аст

که جنس کاسب ارزان در آن همین جان است

Агар чаҳ бо ту зи айни дурусти паймонӣ

اگر چه با تو ز عین درست پیمانی

Ҳазор соҳиби имони мшдд имон аст

هزار صاحب ایمان مشدد ایمان است

Якеаст каз фадавӣати раҳин савдоят

یکیست کز فدویت رهین سودایت

Ба ақлу ҳушу дилу ҷону дайн ва имон аст

به عقل و هوش و دل و جان و دین و ایمان است

Вгрчаҳ дар сипаҳат аз паии санои хуоне

وگرچه در سپهت از پی ثنا خوانی

Зарифу шоиру ширини забон фаровон аст

ظریف و شاعر و شیرین زبان فراوان است

Якеаст он ки зи ақломи нешикари амалаш

یکی است آن که ز اقلام نیشکر عملش

зи шарқ то бадари ғарб шкрстон аст

ز شرق تا بدر غرب شکرستان است

Ҳазор қофилаи шукр ба малики бангола

هزار قافلهٔ شکر به ملک بنگاله

Биҷунбаш неи калакаши равони з Кошон аст

بجنبش نی کلکش روان ز کاشان است

Вале зи ғоят кам ҳосиляш ифлосӣ аст

ولی ز غایت کم حاصلیش افلاسی است

Ки муҳташами лқбиҳоши маҳз бӯҳтон аст

که محتشم لقبیهاش محض بهتان است

зи шаш ҷиҳат дар рӯзӣ бираваст баста ва ӯ

ز شش جهت در روزی بروست بسته و او

Ба малики назми худованди ҳафт девон аст

به ملک نظم خداوند هفت دیوان است

Вале ба давлати мадҳи тўош кунун дар гӯш

ولی به دولت مدح تواش کنون در گوش

Навиди ҳосили сад баҳру маъдан ва кон аст

نوید حاصل صد بحر و معدن و کان است

Ҳамеша то фалаки офтоб даҳр фурӯз

همیشه تا فلک آفتاب دهر فروز

Завол ёб зи таъсии чарх гардон аст

زوال یاب ز تاثیر چرخ گردان است

зи офтоби ҷалоли ту даври боди завол

ز آفتاب جلال تو دور باد زوال

Ки кор даҳр фурӯзӣ ба дасташ осон аст

که کار دهر فروزی به دستش آسان است