зи тоби мшгл агар нгслди раги ҷонам

ز تاب مشگل اگر نگسلد رگ جانم

Ки кор танг шуд аз печу тоби давронам

که کار تنگ شد از پیچ و تاب دورانم

намеравад ба ҷинони пои кас ба ин таъҷил

نمی‌رود به جنان پای کس به این تعجیل

Ки дасти ман зи ҷунуни ҷониби гиребонам

که دست من ز جنون جانب گریبانم

Баҷост пардаи гӯши фалак ки баста ҳануз

بجاست پردهٔ گوش فلک که بسته هنوز

Даруни сина ба занҷири сабри афғонам

درون سینه به زنجیر صبر افغانم

Ҷаҳони зи фитна чаҳ дорад хабар ки дар банд аст

جهان ز فتنه چه دارد خبر که در بند است

Ҳануз сайли ҷаҳонгири чашми гирёнам

هنوز سیل جهانگیر چشم گریانم

Сутуни кӯҳи сукӯни баннои сабри маро

ستون کوه سکون بنای صبر مرا

Халал мабод ки сад ҳазор тӯфонам

خلل مباد که صد هزار طوفانم

Аҷаб агар назанад рӯҳи хаймаи ҷой дигар

عجب اگر نزند روح خیمه جای دگر

Ки сахти рафтаи зи ҷои ҷисми сусти бунёнам

که سخت رفته ز جا جسم سست بنیانم

Агар баҳами занам аз кини ҳазор силсила ро

اگر بهم زنم از کین هزار سلسله را

Аҷаби мадон ки чу зулф батон парешонам

عجب مدان که چو زلف بتان پریشانم

Азин бадтари гила Эй нест аз замонаи маро

ازین بدتر گله‌ای نیست از زمانه مرا

Ки бардаи решаи фурӯ дар замини Кошонам

که برده ریشه فرو در زمین کاشانم

зи баси нафосати зотӣ ки халқи Кошони рост

ز بس نفاست ذاتی که خلق کاشان راست

Ман аз сифоти забуни нанги шаҳри эшонам

من از صفات زبون ننگ شهر ایشانم

Ба ман таровуши нзлӣ ки лутфи эшон рост

به من تراوش نزلی که لطف ایشان راست

Нузул оят безорӣаст дар шанам

نزول آیت بیزاریست در شانم

Азин малики сафатони нафис фитрат нест

ازین ملک صفتان نفیس فطرت نیست

Яке ки оварад андари шумори инсонам

یکی که آورد اندر شمار انسانم

Дар ин миёнаи ман пасти фитратами хзФӣ

در این میانه من پست فطرتم خزفی

Ки мунтазам шуда дар силки дарави марҷонам

که منتظم شده در سلک درو مرجانم

Шавад насиб ки домони силки гавҳарашон

شود نصیب که دامان سلک گوهرشان

зи гирди суҳбати ҷони гоҳ худ биафшонам

ز گرد صحبت جان‌گاه خود بیفشانم

Бузурги ин ҳамагар халқ мушфиқ халқӣаст

بزرگ این همه گر خلق مشفق خلقیست

Ба ҳоҷатии ман агар дар замонаи дармонам

به حاجتی من اگر در زمانه درمانم

Баровард ба тариқӣ ки ақл монад мот

برآورد به طریقی که عقل ماند مات

Вале ғубори зи ҷисму дамор аз ҷонам

ولی غبار ز جسم و دمار از جانم

Дарин бало ки манам бо вуҷӯди заъфи қуво

درین بلا که منم با وجود ضعف قوا

Ба ҷузи ҷилоӣ ватан нест ҳеҷ дармонам

به جز جلای وطن نیست هیچ درمانم

Маро ки дил кашад озори ранҷи вайронӣ

مرا که دل کشد آزار رنج ویرانی

Азин чаҳ суд ки хонанд ганҷи Эронам

ازین چه سود که خوانند گنج ایرانم

Марост дар малакӯти ошёну ҳиммати паст

مراست در ملکوت آشیان و همت پست

Ба хоки тира дар ин малик карда яксонам

به خاک تیره در این ملک کرده یکسانم

зи ҳамли ҷаври ман ин ҷои залил дар ҳамаи ҷо

ز حمل جور من این جا ذلیل در همه‌جا

Азизи Подшаҳони ҳомилони девонам

عزیز پادشهان حاملان دیوانم

Агар ба ҳинди рӯми тӯтӣон захира кунанд

اگر به هند روم طوطیان ذخیره کنند

Ҷаҳони шукр аз реза чинӣ хонам

جهان شکر از ریزه چینی خوانم

Вагар ба чин кунам оҳанги нақши Монӣ ро

و گر به چین کنم آهنگ نقش مانی را

Кашад ба хоки сияҳи калаки ънброФшонм

کشد به خاک سیه کلک عنبرافشانم

Вар интихоб кунам аз ҷаҳони хуросон ро

ور انتخاب کنم از جهان خراسان را

Касе набинад аз аъдо дигар ҳросонм

کسی نبیند از اعدا دگر هراسانم

Вагар ба хок сиёҳам кашад замона ҳануз

و گر به خاک سیاهم کشد زمانه هنوز

зи серума беш буд қадар дар сафоҳонам

ز سرمه بیش بود قدر در صفاهانم

зи шоки шавқи кашандам ба пои хзоини лаъл

ز شاک شوق کشندم به پا خزاین لعل

Агар ба хоб бибинад дар Бадахшонам

اگر به خواب ببیند در بدخشانم

Кашанди ранҷи стўронм аз кашӣдан ганҷ

کشند رنج ستورانم از کشیدن گنج

Агар насиби зи Эрони барад ба туронам

اگر نصیب ز ایران برد به تورانم

Ба ҳам намерасад аз шуғли трФҳолъинӣ

به هم نمی‌رسد از شغل طرفةالعینی

Чу чашми фикрати ман чашми айби ҷўёнм

چو چشم فکرت من چشم عیب جویانم

Ба саҳари табъи муҳандис агар кунам ҳунарӣ

به سحر طبع مهندس اگر کنم هنری

Ки чашм даҳр шавад то ба ҳашари ҳайронам

که چشم دهر شود تا به حشر حیرانم

з лафзашон нарасад шаҳди боруки илоҳӣ

ز لفظشان نرسد شهد بارک‌الهی

Ба коми тӯтии хуши лаҳҷа забон донам

به کام طوطی خوش لهجه زبان دانم

Вар аз забони суханӣ сар занад ки бояд шуд

ور از زبان سخنی سر زند که باید شد

Ба ҳукми ақл аз он андакии пушаймонам

به حکم عقل از آن اندکی پشیمانم

Кунанд нисбати чандон хато ба ман ки магар

کنند نسبت چندان خطا به من که مگر

Ба куфр карда такаллуми забони имонам

به کفر کرده تکلم زبان ایمانم

Агар шаванд зи таълими андалеби забон

اگر شوند ز تعلیم عندلیب زبان

Ҳазор мурғи забони баста дар гулистонам

هزار مرغ زبان بسته در گلستانم

Ҳамин ки дар сухан оянд аз камоли ғурур

همین که در سخن آیند از کمال غرور

Кунанд номи забуни лаҳҷау бади алҳонам

کنند نام زبون لهجه و بد الحانم

Ҳиҷоби як дўксм гашта бас ки домангир

حجاب یک دوکسم گشته بس که دامنگیر

зи доғи корӣ хомон кашида домонам

ز داغ کاری خامان کشیده دامانم

Расад чу кор ба ин кони ҳиҷоб ҳам баравад

رسد چو کار به این کان حجاب هم برود

Чаҳ шуълаҳо ки барояд зи сӯзи пинҳонам

چه شعله‌ها که برآید ز سوز پنهانم

Ман аз ситоиши ашрофи малик ин дидам

من از ستایش اشراف ملک این دیدم

Ки рафтаи рафтаи сияҳи гашт рӯй девонам

که رفته رفته سیه گشت روی دیوانم

Ҳануз бо дили пурдоғу синаи пурдард

هنوز با دل پرداغ و سینهٔ پردرد

Забони пари хатари хешро нигаҳбонам

زبان پر خطر خویش را نگهبانم

зи тоб ранг бигардонад офтоби он рӯз

ز تاب رنگ بگرداند آفتاب آن روز

Ки ман зи дафтари иззати варақи бгрдонм

که من ز دفتر عزت ورق بگردانم

Ғурури ғифлаташони байн ки эминанд ба ин

غرور غفلتشان بین که ایمنند به این

Ки дар ниёам шикебаст теғ баронам

که در نیام شکیب است تیغ برانم

Агар чаҳ нарми камон офарӣдаанд маро

اگر چه نرم کمان آفریده‌اند مرا

Гузор мекунад аз санги хораи пайконам

گذار می‌کند از سنگ خاره پیکانم

Ба бегазандӣ ман нест ҳеҷ инсонӣ

به بی‌گزندی من نیست هیچ انسانی

Вале дамӣ ки дамами гарми гашти събонм

ولی دمی که دمم گرم گشت ثعبانم

Маро ба теғи забони ранҷа кардан осон нест

مرا به تیغ زبان رنجه کردن آسان نیست

Ки қатл ом ҷаҳонӣаст кори осонам

که قتل عام جهانیست کار آسانم

Гирифтаам ду ҷаҳон дар ҳунар валек ҳануз

گرفته‌ام دو جهان در هنر ولیک هنوز

Бурун наёмада алмоси реза аз конам

برون نیامده الماس ریزه از کانم

Агарчӣ карда худои шери бешаи суханам

اگرچه کرده خدا شیر بیشه سخنم

Аз он стмкши халқам ки кунад дандонам

از آن ستمکش خلقم که کند دندانم

Ба доман касе аз ман наменишинад гирд

به دامن کسی از من نمی‌نشیند گرد

Агар кунад зи мазаллат ба хоки яксонам

اگر کند ز مذلت به خاک یکسانم

Бад-ӣн ки санг гарон нест дар тарозуии ҳаҷв

بدین که سنگ گران نیست در ترازوی هجو

Чаҳ арзан аз сабукӣ кардаанд арзонам

چه ارزن از سبکی کرده‌اند ارزانم

Агар ба фарзи занами лоф каз ҷамеъи ҷаҳот

اگر به فرض زنم لاف کز جمیع جهات

Манам ки зинату зебати ҷаҳоту арқонам

منم که زینت و زیبت جهات و ارکانم

Вар аз иконгӣ фитрат оварам ба забон

ور از یکانگی فطرت آورم به زبان

Ки карда воҳиди яктои ваҳиди давронам

که کرده واحد یکتا وحید دورانم

Вагар баланд бигӯям ки аз баландии назм

و گر بلند بگویم که از بلندی نظم

Расидаи навбат задан бар айвонам

رسیده نوبت زدن بر ایوانم

Вагар мулӯки суханро ба гардан аз даъвӣ

و گر ملوک سخن را به گردن از دعوی

Кунам каманд ки молики рқоби эшонам

کنم کمند که مالک رقاب ایشانم

Ки мезанад дар инкори ин зи душману дӯст

که می‌زند در انکار این ز دشمن و دوست

Ба ғайри ман ки зи худ камтарӣ наме донам

به غیر من که ز خود کمتری نمی‌دانم