Чаҳ хуршеди тобони фурушад ба чоҳ
چه خورشید تابان فروشد به چاه
Ҷаҳон шуд бикрдори тобандаи моҳ
جهان شد بکردار تابنده ماه
Бирафтанд беруни зи беша чаҳ бод
برفتند بیرون ز بیشه چه باد
Фурӯд омад онгаҳ яли покзод
فرود آمد آنگه یل پاکزاد
Худои ҷаҳонро сутудан гирифт
خدای جهان را ستودن گرفت
Ҳаме рӯй бар хок судан гирифт
همی روی بر خاک سودن گرفت
Дигарбораи гуфто ба ҷумҳӯри шоҳ
دگرباره گفتا به جمهور شاه
Ки бар гӯй бо ман Аё неки хоҳ
که بر گوی با من ایا نیک خواه
Чаҳ байнами дарин манзили ҳафтумин
چه بینم درین منزل هفتمین
Бадв гуфт ҷумҳӯри к-эии покдин
بدو گفت جمهور کای پاکدین
Чаҳ равшани з хуршед гардад ҷаҳон
چه روشن ز خورشید گردد جهان
Яке бешаи бинии пар аз зангён
یکی بیشه بینی پر از زنگیان
Яке зангӣ онҷоӣ дорад ватан
یکی زنگی آنجای دارد وطن
Ҳазар кун зи зангӣ ки ҳаст аҳриман
حذر کن ز زنگی که هست اهرمن
Варои номи занҷони зангӣ буд
ورا نام زنجان زنگی بود
Ки дар разм чун шери ҷангӣ буд
که در رزم چون شیر جنگی بود
Аз одам надиданд ин зангён
از آدم ندیدند این زنگیان
Ба беша дар он бӯда чун ваҳшён
به بیشه در آن بوده چون وحشیان
Чаҳ бенанди одам ситез оваранд
چه بینند آدم ستیز آورند
На чун ваҳши рӯ дар гурез оваранд
نه چون وحش رو در گریز آورند
Гуҳи кӣна бо чанг ҷанг оваранд
گه کینه با چنگ جنگ آورند
Ба чанголи чанг паланг оваранд
به چنگال چنگ پلنگ آورند
Зираро ба чангол дарҳам даранд
زره را به چنگال درهم درند
Чунон чунки миқроз мўӣӣ баранд
چنان چونکه مقراض موئی برند
Ҳамаи шери пайкори оҳӯ так анд
همه شیر پیکار آهو تک اند
Ҳамаи деви хуйу ҳама бдрк анд
همه دیو خوی و همه بدرک اند
Баҳри гуҳ ки шан хӯрдан ояд биёад
بهر گه که شان خوردن آید بیاد
Бдшт андар оянд монанди бод
بدشت اندر آیند مانند باد
Бигиранд гӯрони ваҳшӣ ба так
بگیرند گوران وحشی به تک
Чунон чун ки харгӯшро тези саг
چنان چون که خرگوش را تیز سگ
Ҳамаи бешаи пари нор ва себаст ва ба
همه بیشه پر نار و سیب است و به
Ба бинӣ чаҳ он бешаи гўӣӣ ки зиҳ
به بینی چه آن بیشه گوئی که زه
Бадв гуфт он гирди равшани равон
بدو گفت آن گرد روشن روان
зи занҷон зангӣ маранҷон равон
ز زنجان زنگی مرنجان روان
Мар ӯро агар номи занҷон буд
مر او را اگر نام زنجان بود
зи ман шери ошуфтаи ранҷон буд
ز من شیر آشفته رنجان بود
Чунонаш бад-ӣни гурз ранҷон кунам
چنانش بدین گُرز رنجان کنم
Ки дар ранҷиш аз рафтан ҷон кунам
که در رنجش از رفتن جان کنم
Бигуфт ин ва барбаст танги устувор
بگفت این و بربست تنگ استوار
Ҷаҳон ҷӯй шуд бар ткоўри савор
جهان جوی شد بر تکاور سوار
Раҳи беша ҳафтум оварад пеш
ره بیشه هفتم آورد پیش
Абои гирди ҷумҳӯри фархундаи кеш
ابا گرد جمهور فرخنده کیش
Чаҳ султони ховар падедор шуд
چه سلطان خاور پدیدار شد
Сари зангии шаби нигун сор шуд
سر زنگی شب نگون سار شد
Расиданди наздики он бешаи танг
رسیدند نزدیک آن بیشه تنگ
Сипаҳбади сӯии гурзи кини баради чанг
سپهبد سوی گُرز کین برد چنگ
Даромад дар он беша чун шери маст
درآمد در آن بیشه چون شیر مست
Гарони гурзаи гови пайкари бадаст
گران گُرزه گاو پیکر به دست
Чаҳ дар бешаи ронданди он ҷангён
چه در بیشه راندند آن جنگیان
Шуданд огаҳ аз корашони зангён
شدند آگه از کارشان زنگیان
Гуруҳе гирифтанд раҳ бар далер
گروهی گرفتند ره بر دلیر
з беша даромад ғўи дору гир
ز بیشه درآمد غو دار و گیر
Сипаҳбад ба ҷумҳӯр гуфт эй далер
سپهبد به جمهور گفت ای دلیر
з беша даромад ғўи дору гир
ز بیشه درآمد غو دار و گیر
Ту бош аз баси ман абои ҷангён
تو باش از بس من ابا جنگیان
Бибинанди захмами абои зангён
ببینند زخمم ابا زنگیان
Ббошиди пешам ба якҷои ҷамъ
بباشید پیشم به یکجای جمع
Чунон чун ки парвона бар гирди шамъ
چنان چون که پروانه بر گرد شمع
Бигуфт ину гурз гарон баркашид
بگفت این و گُرز گران برکشید
Хурӯшӣ чаҳ шер жён баркашид
خروشی چه شیر ژیان برکشید
Пасу пушт ӯ номвари ҷангён
پس و پشت او نامور جنگیان
Бадв ҳамла карданд он зангён
بدو حمله کردند آن زنگیان
Чунон зад якеро бсргрзи кин
چنان زد یکی را به سر گُرز کین
Ки шуд гуми тани знгики брзмин
که شد گم تن زنگیک برزمین
Дарафтод чун шер дар зангён
درافتاد چون شیر در زنگیان
Сипаҳбади ҳамеи кӯфти гурзи гарон
سپهبد همی کوفت گُرز گران
Ҳамеи кишт аз эшон бгрзи кшн
همی کشت از ایشان به گُرز کشن
Сипаҳдори шери авжани теғи зан
سپهدار شیر اوژن تیغ زن
Ба тир ва ба шамшеру гурзи гарон
به تیر و به شمشیر و گُرز گران
Басии кишт аз он бе ҳунари зангён
بسی کشت از آن بی هنر زنگیان
Чаҳ диданди он зангёни он ситез
چه دیدند آن زنگیان آن ستیز
Ниҳоданд яксар сари андари гурез
نهادند یکسر سر اندر گریز
Ба занҷон бигуфтанд кодм расед
به زنجان بگفتند کآدم رسید
Изоишон ба мо рӯз мотам расед
ازایشان به ما روز ماتم رسید
Бикуштанд бисёр аз мо ба ҷанг
بکشتند بسیار از ما به جنگ
Ҳазимат шуд онро надидем нанг
هزیمت شد آنرا ندیدیم ننگ
Барафрӯхт занҷон чаҳ бишунид ин
برافروخت زنجان چه بشنید این
Ҳаме кунад тан ӯ бдндони кин
همی کند تن او بدندان کین
Барошуфт брхўост чун кӯҳи қор
برآشفت برخواست چون کوه قار
Абои зангён беш аз як ҳазор
ابا زنگیان بیش از یک هزار
Сари роҳи он шер карданд танг
سر راه آن شیر کردند تنگ
Ҳамаи тези дандони кин чун паланг
همه تیز دندان کین چون پلنگ
Бгирў ба банди андари он беша хост
بگیرو به بند اندر آن بیشه خاست
Ҷаҳони ҷӯии бардошти он гурзи рост
جهان جوی برداشت آن گُرز راست
Чаҳ оташи дарафтод дар зангён
چه آتش درافتاد در زنگیان
Баромади ғў ноӣ Аржангён
برآمد غو نای ارژنگیان
Биёмад ба наздики он поки зод
بیامد به نزدیک آن پاک زاد
Ситамкораи занҷони бикрдори бод
ستمکاره زنجان بکردار باد
Хурушону ҷӯшони бикрдори маст
خروشان و جوشان بکردار مست
зи кини чашми сурху дарахтии бадаст
ز کین چشم سرخ و درختی بدست
Дмон знгӣӣ дид он номдор
دمان زنگئی دید آن نامدار
Магар буд аз қӣр гуфтӣ минор
مگر بود از قیر گفتی منار
Таниши офаринандаи хубу зишт
تنش آفریننده خوب و زشت
Ту гуфтӣ ки аз дӯди дӯзахи сиришт
تو گفتی که از دود دوزخ سرشت
Брзми андарон буд монанди фил
برزم اندران بود مانند فیل
Қадаш аз баландӣ намӯда ду майл
قدش از بلندی نموده دو میل
Хурушон бадв гуфт к-эии одамӣ
خروشان بدو گفت کای آدمی
Набинӣ азин пас рухи хуррамӣ
نبینی ازین پس رخ خرمی
Касе кандарин бешаи ?ут раҳ намӯд
کسی کاندرین بیشه ات ره نمود
На раҳ балки аз кӣна ва чаҳ намӯд
نه ره بلکه از کینه و چه نمود
Змни андарин беша кӣ шуд раҳо
زمن اندرین بیشه کی شد رها
Гузар кард агар шер агар аждаҳо
گذر کرد اگر شیر اگر اژدها
Чаҳ гуфт ин буғурред аз кӣнаи сахт
چه گفت این بغرید از کینه سخت
Баровард аз кин чаҳ кӯҳи он дарахт
برآورد از کین چه کوه آن درخت
Сипаҳбад фурӯд омад аз пушти бўр
سپهبد فرود آمد از پشت بور
Ки будаш барра бар ҳамон як сутур
که بودش بره بر همان یک ستور
Бияфканад зангии зи кӣнаи дарахт
بیفکند زنگی ز کینه درخت
Басӯии сарафрози фирӯзбахт
بسوی سرافراز فیروزبخت
Тиҳӣ кард ҷо аз бар зарб ӯ
تهی کرد جا از بر ضرب او
Дар андеша будаш дил аз ҳарб ӯ
در اندیشه بودش دل از حرب او
Фурӯи ҷуст чун шер ёзид чанг
فرو جست چون شیر یازید چنگ
Буғурред бар сони ҷангии паланг
بغرید بر سان جنگی پلنگ
Сари дасти он знгӣии нобакор
سر دست آن زنگئی نابکار
Ба неруӣ бигирифт яли шаҳриёр
به نیروی بگرفت یل شهریار
Кашидаш ба зону ва бигирифт зуд
کشیدش به زانو و بگرفت زود
Бузад бар замини зуди басташ чаҳ дӯд
بزد بر زمین زود بستش چه دود
Бгрднш биниҳод яли полҳнг
بگردنش بنهاد یل پالهنگ
Ба ҷумҳӯр додаш дар омад баҷанг
به جمهور دادش در آمد بجنگ
Чаҳ бигирифт гурзи гаронро ба мушт
چه بگرفت گُرز گران را به مشت
Ба як ҳамла аз кӣнаи сад зангии кишт
به یک حمله از کینه صد زنگی کشت
зи гардон ки буданд ҳамроҳи шер
ز گردان که بودند همراه شیر
Се тан монад ар ҷо дигар шуд асир
سه تن ماند ار جا دگر شد اسیر
Шуд аз хӯни ҳамаи бешаи сайлоби хез
شد از خون همه بیشه سیلاب خیز
Саранҷом карданд рӯ дар гурез
سرانجام کردند رو در گریز
Бидон бешаи он зангён бохтанд
بدان بیشه آن زنگیان باختند
Набад сарфа аз ҷанги дасти охтнд
نبد صرفه از جنگ دست آختند
Сипаҳбад бурун ронад аз бешаи бўр
سپهبد برون راند از بیشه بور
Ба неруии дорандаи моҳу ҳўр
به نیروی دارنده ماه و هور
Ту гуфтӣ ки зад ғӯта дар баҳри хӯн
تو گفتی که زد غوطه در بحر خون
Ки азхўни бадии ҷавшанаши лолаи гаван
که ازخون بدی جوشنش لاله گون
Се ( кас ) буд мурдаи зи мардон ӯ
سه (کس) بود مرده ز مردان او
Фурӯд омад онгоҳи он номҷўӣ
فرود آمد آنگاه آن نامجوی
Чунон бастаи занҷони зангии буриш
چنان بسته زنجان زنگی برش
Ба пеш аз наҳиф ӯ фиканда сараш
به پیش از نهیب او فکنده سرش
Ҷаҳони ҷӯии гуфто ба ҷумҳӯри шоҳ
جهان جوی گفتا به جمهور شاه
Чаро баста дорам баҷои ин сиёҳ
چرا بسته دارم بجا این سیاه
Бабрами сараш ё раҳои созмш
ببرم سرش یا رها سازمش
Раҳо аз каманди балои созмш
رها از کمند بلا سازمش
з тан гуфт бурдор аз бен сараш
ز تن گفت بردار از بن سرش
Бияфкан бар каркасони пайкараш
بیفکن بر کرکسان پیکرش
Бадв гуфт азкштн ӯ чаҳ суд
بدو گفت ازکشتن او چه سود
Ки брхўост акнӯн аз оварад дӯд
که برخواست اکنون از آورد دود
Бигуфт ин ва бикшод дасташи зи банд
بگفت این و بگشاد دستش ز بند
Раҳо шуд зи бандаши сиёҳи нижанд
رها شد ز بندش سیاه نژند
Замини пеш ӯ дар замон бӯса дод
زمین پیش او در زمان بوسه داد
Ҳамонгоҳ сари сӯии саҳрои ниҳод
همانگاه سر سوی صحرا نهاد
Гирифт ӯ ду гӯр дуанд бзўд
گرفت او دو گور دوند بزود
Биоварад пеши сипаҳдори гавд
بیاورد پیش سپهدار گود
Дигар бора бӯсед пешаши замин
دگر باره بوسید پیشش زمین
Бигард ҷаҳондор кард офарин
بگرد جهاندار کرد آفرین
Боисто ( д ) занҷони ҳамонҷои биҷой
بایستا(د) زنجان همانجا بجای
Ҳаме дид аз бими яли пушт ҳои
همی دید از بیم یل پشت های
Ба пухтанд гӯрон ва хӯрданд чиз
به پختند گوران و خوردند چیز
Ҷаҳони ҷӯ ба зангӣ нигаҳ кард тез
جهان جو به زنگی نگه کرد تیز
Хурушон бадв гуфт баргарди шод
خروشان بدو گفت برگرد شاد
Бирав сӯй беша бимонанд бод
برو سوی بیشه بمانند باد
Чаҳ сояи ниҳодаши бпои сари равон
چه سایه نهادش بپا سر روان
Ки ҳастам зи ҷони чокари паҳлавон
که هستم ز جان چاکر پهلوان
Бикаш даст карду ситод аз буриш
بکش دست کرد و ستاد از برش
Раҳеи вори пеши аўФкндаҳи сараш
رهی وار پیش اوفکنده سرش
Чунин гуфт к-эии паҳлавони ҷаҳон
چنین گفت کای پهلوان جهان
Ба яздон козў ҳаст равшани равон
به یزدان کازو هست روشن روان
Ки то зиндаам чокар ва банда ам
که تا زنده ام چاکر و بنده ام
Ба пеши ту сари пеш афканда ам
به پیش تو سر پیش افکنده ام
Баҳри ҷо ки руховарӣ эй далер
بهر جا که رخ آوری ای دلیر
Миннат дар ҷилав буд хоҳам чаҳ шер
منت در جلو بود خواهم چه شیر
Сипаҳбад ба ҷумҳӯр гуфто бибин
سپهبد به جمهور گفتا ببین
Бигӯ то чаҳ пеш ояд аз ҳамнишин
بگو تا چه پیش آید از همنشین