Малик гуфт аз хдмтгорони даргоҳи туро чунон ёфтам ки лутфи гуфтори ту бҷмоли кирдори мақрун буд ,у бнФози азму саботи ҳзми муҳиммии бад-ӣни бузургӣ кифоят тавонистӣ кардан то эзади таъолии бимни нақибату муборакии ғурати ту морои ин нусрат арознӣ дошт , ки дар он ғусса на ҳаловати таом ва шароб ёфта мешуд ва на лиззати хобу қарор . Чаҳ ҳаркии бдшмнии ғолибу хасмии қоҳири мубталои гашт то аз вай нараҳад пой аз сару кафш аз дастору рӯз аз шаб нашносад . Ва ҳукамо гӯйанд « то беморро сиҳҳатии шомил падед наомад аз хӯрдании мазаи наёбад ,у ҳмол то бор гарон наниҳод наёсоед ,у мардуми ҳазор сол то аз душмани муставле эмин нагардад гармии сина ӯ нёромд . » акнӯн боз бояд гуфт ки сирату сарирати малики эшон дар базму разм чигуна ёфтӣ .
ملک گفت از خدمتگاران درگاه ترا چنان یافتم که لطف گفتار تو بجمال کردار مقرون بود، و بنفاذ عزم و ثبات حزم مهمی بدین بزرگی کفایت توانستی کردن تا ایزد تعالی بیمن نقیبت و مبارکی غرت تو مارا این نصرت ارازنی داشت، که در آن غصه نه حلاوت طعام و شراب یافته میشد و نه لذت خواب و قرار. چه هرکه بدشمنی غالب و خصمی قاهر مبتلا گشت تا از وی نرهد پای از سر و کفش از دستار و روز از شب نشناسد. و حکما گویند «تا بیمار را صحتی شامل پدید نیامد از خوردنی مزه نیابد، و حمال تا بار گران ننهاد نیاساید، و مردم هزار سال تا از دشمن مستولی ایمن نگردد گرمی سینه او نیارامد. » اکنون باز باید گفت که سیرت و سریرت ملک ایشان در بزم و رزم چگونه یافتی.
Гуфт : баннои кор ӯ брқоъдаҳи хештани бинӣу бтру фахру кибр на дар мавзе дидам , ва бо ин ҳамаи аҷзи зоҳиру заъфи ғолиб , ва аз фазилати рои рости маҳрӯм ва аз мазияти андешаи бсўоб бенасиб . Ва тамомии атбоъ аз ин ҷинс . Магари онкии бкштни ман ишорат мекард . Малик пурсед ки : кадоми хислат ӯ дар чашми ту беҳтар омаду далоили ақл ӯ бидон равшантар гашт ? гуфт : аввали рои куштани ман ,у дигари онкии ҳеҷ насиҳат аз махдуми нпўшонидӣ , агарчӣ донистӣ ки мувофиқ нахоҳад буду бсхт ва кроҳит хоҳад кашид , ва дарон одоб фармон бурдорӣ нигоҳ доштӣу унфӣу тҳткии ҷоизи ншмрдӣ . Ва сухани нарм ва ҳадис барисам мегуфтӣ ,у ҳонби таъзими махдумро ҳарчӣ бсзотр риоят кардӣ . Ва агар дар афъоли вай хатое дидӣ танбеҳ дар иборатии бозрондӣ ки дар хашм бар вай кушода нагаштӣ , зеро ки саросар бар баёни амсолу таъризоти ширини муштамил будӣ ,у маъоӣиби дигарон дар аснои ҳикоят муқарар мегардонидӣ ва худ саҳвҳои хештан дар зимни он май шинохтӣу баҳона Эй наёфтӣ ки ӯро бидон мўохзт намӯдӣ . Рӯзии шунӯдам ки маликро мегуфт ки : ҷаҳони дориро манзалати шарифу дарҷат олӣаст . Ва бидон маҳал бакӯшаш ва орзӯ натавон раседу ҷуз ба иттифоқоти неку мусоидати саодат бадаст наёяд . Ва чун муяссар шуд онро азиз бояд дошт ва дар забту ҳифзи он ҷаду маболиғат бояд намӯд . Ва ҳолеи бсўоби он лоиқтар ки даркорҳо ғифлат кам раваду муҳимотро хор шимурда наёяд , ки бақои малику истиқомати давлат бе ҳзми комилу адли шомилу рои росту шамшери тез мумкин набошад . Локини бсхн ӯ илтифотӣ нарафту мносҳт ӯ мақбул набӯд .
گفت: بنای کار او برقاعده خویشتن بینی و بطر و فخر و کبر نه در موضع دیدم، و با این همه عجز ظاهر و ضعف غالب، و از فضیلت رای راست محروم و از مزیت اندیشه بصواب بی نصیب. و تمامی اتباع از این جنس. مگر آنکه بکشتن من اشارت میکرد. ملک پرسید که: کدام خصلت او در چشم تو بهتر آمد و دلایل عقل او بدان روشن تر گشت؟ گفت: اول رای کشتن من، و دیگر آنکه هیچ نصیحت از مخدوم نپوشانیدی، اگرچه دانستی که موافق نخواهد بود و بسخط و کراهیت خواهد کشید، و دران آداب فرمان برداری نگاه داشتی و عنفی و تهتکی جایز نشمردی. و سخن نرم و حدیث برسم میگفتی، و حانب تعظیم مخدوم را هرچه بسزاتر رعایت کردی. و اگر در افعال وی خطایی دیدی تنبیه در عبارتی بازراندی که در خشم بر وی گشاده نگشتی، زیرا که سراسر بر بیان امثال و تعریضات شیرین مشتمل بودی، و معایب دیگران در اثنای حکایت مقرر میگردانیدی و خود سهوهای خویشتن در ضمن آن میشناختی و بهانه ای نیافتی که او را بدان مواخذت نمودی. روزی شنودم که ملک را میگفت که: جهان داری را منزلت شریف و درجت عالی است. و بدان محل بکوشش و آرزو نتوان رسید و جز به اتفاقات نیک و مساعدت سعادت بدست نیاید. و چون میسر شد آن را عزیز باید داشت و در ضبط و حفظ آن جد و مبالغت باید نمود. و حالی بصواب آن لایق تر که درکارها غفلت کم رود و مهمات را خوار شمرده نیاید، که بقای ملک و استقامت دولت بی حزم کامل و عدل شامل و رای راست و شمشیر تیز ممکن نباشد. لکن بسخن او التفاتی نرفت و مناصحت او مقبول نبود.
То зибр ва зер шуд ҳамаи кор аз чапи вази рост
تا زبر و زیر شد همه کار از چپ وز راست
На аз ақл киёст ӯ эшонро фоидае ҳосил омад ва на ӯ бихараду ҳсоФти хеш аз ин бало фараҷ ёфт . Рост гуфтаанд .
نه از عقل کیاست او ایشان را فایده ای حاصل آمد و نه او بخرد و حصافت خویش از این بلا فرج یافت. راست گفتهاند .
«у лои амри ллмъсии алои мзиъо . »
«و لا امر للمعصی الا مضیعا. »
Вомири алмўмнини алии карами аллоҳ виҷҳа мегуяд : « лои рои лмни лоитоъ . »
وامیر المومنین علی کرم الله وجهه میگوید: « لا رای لمن لایطاع. »
Инаст достони ҳазар аз макони ғдр ва ?мукуаед рои душман , агарчӣ дар тазаррӯъу тзлли маболиғати намояд , ки зоғӣ танҳо , бо аҷзу заъфи хеш , хасмони қавӣу душманони анбӯҳро бар ин ҷумла бўонст молида , бсбби рукати ройу қиллати фаҳми эшон буд . Воло ҳаргиз бидон мурод нараседӣ ва он зафар дар хоб надидӣ . Ва хирадманд бояд ки дар ин маъонӣ бичишам ибрат нигарад воин ишорати бсмъи хиради шунӯду ҳақиқати шиносад ки бар душман эътимод набояд кард ,у хасмро хор нишоед дошт агарчӣ ҳолеи заъифи намояд .
اینست داستان حذر از مکان غدر و مکاید رای دشمن، اگرچه در تضرع و تذلل مبالغت نماید، که زاغی تنها، با عجز و ضعف خویش، خصمان قوی و دشمنان انبوه را بر این جمله بوانست مالید، بسبب رکت رای و قلت فهم ایشان بود. والا هرگز بدان مراد نرسیدی و آن ظفر در خواب ندیدی. و خردمند باید که در این معانی بچشم عبرت نگرد واین اشارت بسمع خرد شنود و حقیقت شناسد که بر دشمن اعتماد نباید کرد، و خصم را خوار نشاید داشت اگرچه حالی ضعیف نماید.
Кандар сари рӯзгори баси бозиҳост
کاندر سر روزگار بس بازیهاست
Ва дӯстони гузидау муайянони шоистаро бадасти аўрдни нофеътар зхиртӣу мураббаътар тиҷоратӣ бояд пиндошт . Вогар касеро ҳар ду тараф ммҳд шуд , ки ҳам дӯстонро азиз ва шокир тавонад дошт ва ҳам аз душманони ғаддору мухолифони макори доман дар тавонад чид , бкмоли муроду ниҳоят орзӯ бирасаду саодат дўҷҳонӣ биёбад .
و دوستان گزیده و معینان شایسته را بدست اوردن نافع تر ذخیرتی و مربع تر تجارتی باید پنداشت. واگر کسی را هر دو طرف ممهد شد،که هم دوستان را عزیز و شاکر تواند داشت و هم از دشمنان غدار و مخالفان مکار دامن در تواند چید، بکمال مراد و نهایت آرزو برسد و سعادت دوجهانی بیابد.
Валлоҳ вале алтўФиқи лмои ирзиаҳ .
والله ولی التوفیق لما یرضیه.