Дигари рӯзи мӯш аз сӯрох берун омаду гурбаро аз давр бидид , кроҳит дошт ки наздик ӯ равад . Гурба овоз дод ки : тҳрз чаро май намое ? қдосткрмти Фортбт . Дар ин фурсати нафиси зхиртӣ ба даст оварадӣ ва барои фарзандону аъқоби дӯстии кори омадаи алФғдӣ .

دیگر روز موش از سوراخ بیرون آمد و گربه را از دور بدید، کراهیت داشت که نزدیک او رود. گربه آواز داد که: تحرز چرا می‌نمایی؟ قداستکرمت فارتبط. در این فرصت نفیس ذخیرتی به دست آوردی و برای فرزندان و اعقاب دوستی کار آمده الفغدی.

Пештари ой то подоши шафқату муруввати хеш ҳарчӣ бсзотр мушоҳида кунӣ . Мӯш эҳтироз менамӯд . Гуфт :

پیشتر آی تا پاداش شفقت و مروت خویش هرچه بسزاتر مشاهده کنی. موش احتراز می‌نمود. گفت:

Ъломи азои ҷнҳти илои инбисот

علام اذا جنحت الی انبساط

Дидор аз ман дареғи мадору дӯстӣу бародарӣ зойеъ магардон . Чаҳ ҳаркии дӯстӣ ба ҷаҳд бисёр дар доира муҳаббат кашад ва бемӯҷибӣ берун гузорад аз самароти мўолот маҳрӯм монаду дигар , дӯстон аз вай навмед шаванд .

دیدار از من دریغ مدار و دوستی و برادری ضایع مگردان. چه هرکه دوستی به جهد بسیار در دایره محبت کشد و بی‌موجبی بیرون گذارد از ثمرات موالات محروم ماند و دیگر، دوستان از وی نومید شوند.

Ва туро бар ман неъмати ҷону миннат зиндагонӣаст ,у чунонкии туро дар он маънии тавфиқ мусоидат кард ҳеҷ касро муяссари натавонад буд .

و ترا بر من نعمت جان و منت زندگانی است، و چنانکه ترا در آن معنی توفیق مساعدت کرد هیچ کس را میسر نتواند بود.

Ва модом ки умри ман боқӣаст ҳуқуқи туро фаромӯш накунам ва аз талаби фурсати муҷозот ва трсд кушед то ҳиҷоби муҷонибат аз миён бардораду роҳи мўослт кушода гирданд , албата муфид набӯд . Мӯш ҷавоб дод ки : ҷое ки зоҳири ҳоли мабнӣ бар адоват дида мешавад чун ба ҳукми муқаддамот дар ботини гумони маваддат агар инбисотӣ равад ва омехтагӣ уфтад аз айб муназзаҳ монад ва аз риб давр бошад ,у боз ҷое ки дар ботини шбҳтӣ мутасаввир гардад агарчӣ зоҳир аз кӣна мубарро мушоҳида карда меояд бидон илтифот нишоед намӯд ва аз тўФӣу тсўни ҳеҷ боқӣ набояд гузошт , ки музирати он бисёрасту оқибати он вахим ,у рости онро монад ки касе бар дандон пел нишинаду онгоҳи нишоти хобу азимат истироҳат кунад . Лоҷарами сарнигӯн дар зери пой ӯ ғалатад ва ба андаки ҳаракатӣ ҳалок шавад .

و مادام که عمر من باقی است حقوق ترا فراموش نکنم و از طلب فرصت مجازات و ترصد کوشید تا حجاب مجانبت از میان بردارد و راه مواصلت گشاده گرداند، البته مفید نبود. موش جواب داد که: جایی که ظاهر حال مبنی بر عداوت دیده می‌شود چون به حکم مقدمات در باطن گمان مودت اگر انبساطی رود و آمیختگی افتد از عیب منزه ماند و از ریب دور باشد، و باز جایی که در باطن شبهتی متصور گردد اگرچه ظاهر از کینه مبرا مشاهده کرده می‌آید بدان التفات نشاید نمود و از توفی و تصون هیچ باقی نباید گذاشت، که مضرت آن بسیار است و عاقبت آن وخیم، و راست آن را ماند که کسی بر دندان پیل نشیند و آنگاه نشاط خواب و عزیمت استراحت کند. لاجرم سرنگون در زیر پای او غلطد و به اندک حرکتی هلاک شود.

Ва майли ҷаҳонён ба дӯстон барои манофеаст ,у парҳез аз душманон барои мзор . Аммо оқил агар дар ранҷӣ уфтад ки дар халос азон ба иҳтимоми душман умед дораду фараҷ аз чанголи бало беАвн ӯ натавонад ёфт , гирд тўдд барояд ва дар изҳор маваддат кӯшад ;у боз агар аз дӯстӣ хилоф бинад тҷнби намояду адоват зоҳир гирданд , ва бачагон бҳоем бар асари модарон барои шер дуанд , ва чун азон фориғ шуданд бе савобиқи ваҳшату сўолФи рибти ошнои ҳам фурӯ гузоранд , ва ҳеҷ хирадманди онро бар адоват ҳамл накунад . Аммо чун фоидаи мунқатиъи гашти тарки мўослти бихаради наздик тар бошад .

و میل جهانیان به دوستان برای منافع است، و پرهیز از دشمنان برای مضار. اما عاقل اگر در رنجی افتد که در خلاص ازان به اهتمام دشمن امید دارد و فرج از چنگال بلا بی عون او نتواند یافت، گرد تودد برآید و در اظهار مودت کوشد؛ و باز اگر از دوستی خلاف بیند تجنب نماید و عداوت ظاهر گرداند، و بچگان بهایم بر اثر مادران برای شیر دوند، و چون ازان فارغ شدند بی سوابق وحشت و سوالف ریبت آشنایی هم فرو گذارند، و هیچ خردمند آن را بر عداوت حمل نکند. اما چون فایده منقطع گشت ترک مواصلت بخرد نزدیک‌تر باشد.

Ва оқил ҳамчунин дар корҳо бар мизоҷ рӯзгор меравад ва пӯстин сӯй борон мегирданд , ва ҳар ҳодисаро фарохури ҳолу мувофиқи вақти тадбирӣ май андешад ва бо душманону дӯстон дар инқибозу инбисоту ризоу схту тҷлду тавозуъи чунонкии мулоим маслиҳат тавонад буд зиндагонӣ мекунад , ва дар ҳамаи маъонии ҷониби рФқу мудоро ба риоят май расонад .

و عاقل همچنین در کارها بر مزاج روزگار می‌رود و پوستین سوی باران می‌گرداند، و هر حادثه را فراخور حال و موافق وقت تدبیری می‌اندیشد و با دشمنان و دوستان در انقباض و انبساط و رضا و سخط و تجلد و تواضع چنانکه ملایم مصلحت تواند بود زندگانی می‌کند، و در همه معانی جانب رفق و مدارا به رعایت می‌رساند.

Бидон ки асли хилқати мо бар маъодот бӯдаасту аи змрўри моя гирифтааст ва дар табъҳо тамаккун ёфта , ва бар дӯстӣ ки бар ҳоҷат ҳодис гаштааст чандон такя натавон кард ва онро ибрае бештар натавон ниҳод , ки чун мӯҷиб аз миён бархест ба қарори асл боз равад , чунонкии оби модом ки оташ дар зер ӯ май дорӣ гарм мебошад , чун оташи азуи бозгрФтӣ ба асли сардӣ боз шавад ва ҳеҷ душмани мӯшро аз гурбаи зиён Картер нест , ва ҳар дуро изтирори ҳолу дўоъӣ ҳоҷат барон дошт ки сулҳ пайвастем . Имрӯз ки мӯҷиб зоил шуд бе шабаҳати адоват тоза гардад .

بدان که اصل خلقت ما بر معادات بوده است و ا زمرور مایه گرفته است و در طبعها تمکن یافته، و بر دوستی که بر حاجت حادث گشته است چندان تکیه نتوان کرد و آن را عبره ای بیشتر نتوان نهاد، که چون موجب از میان برخاست به قرار اصل باز رود، چنانکه آب مادام که آتش در زیر او می‌داری گرم می‌باشد، چون آتش ازو بازگرفتی به اصل سردی باز شود و هیچ دشمن موش را از گربه زیان‌کارتر نیست، و هر دو را اضطرار حال و دواعی حاجت بران داشت که صلح پیوستیم. امروز که موجب زایل شد بی شبهت عداوت تازه گردد.

Ва ҳеҷ хабар нест хасми залилро дар мўослти хасми азиз , ва дар муҷовирати душмани қавии хасми заъифро ,у турои ҳеҷ иштиёқӣ намешиносам ба худ ҷузи онкӣ ба хӯни ман ноҳор башиканӣ , ва ба ҳеҷ тоўил нишоед ки ба ту фирефта шавам . Ва ба дӯстии ту сқти мӯшро кӣ бӯдааст ? чаҳ ба саломати он наздиктар ки бе тавон аз суҳбати эҳтирози намояду оҷиз аз муқовимати қодири парҳез воҷиб бинад , ки агар бхлоФи ин иттифоқ уфтад ғофили вори захми гарони пазирад . Ва ҳарки ба осеби ғуруру ғифлати дргрдд камтар тавонад хост .

و هیچ خبر نیست خصم ذلیل را در مواصلت خصم عزیز، و در مجاورت دشمن قوی خصم ضعیف را، و ترا هیچ اشتیاقی نمی‌شناسم به خود جز آنکه به خون من ناهار بشکنی، و به هیچ تاویل نشاید که به تو فریفته شوم. و به دوستی تو ثقت موش را کی بوده است؟ چه به سلامت آن نزدیک‌تر که بی‌توان از صحبت احتراز نماید و عاجز از مقاومت قادر پرهیز واجب بیند، که اگر بخلاف این اتفاق افتد غافل‌وار زخم گران پذیرد. و هرکه به آسیب غرور و غفلت درگردد کمتر تواند خاست.

Ва хирадманд чун Аннани ихтиёр ба даст овараду дўоъии изтирор зоил гардонид дар мФорқти душмани мсоръти фарзи шиносад , ва Маслан лҳзтии тохиру таваққуфу тонеу тараддуд ҷоиз нашимурд ; ҳарчанд аз ҷавониби хеши саросари саботу виқор мушоҳида кунад аз ҷониби хасми он дар ваҳм наёрад , ва ҳар оина аз вай даврӣ гузинад . Ҳеҷ чиз ба ҳзму саломат аз он лоиқ тар нест ки ту аз сайёди парҳези воҷиби бинӣ ва ман аз ту барҳазар бошам . Ва миёни дӯстон чун тариқи мҳодоту мулотафат баста монаду дили ҷӯӣу шафқат дар таваққуф афтод сафои ъқидт муътабар доранду баннои мхолст бар қоидаи муноҷот змоир ниҳанд . Барин ихтисор бояд намӯд ки иҷтимо мумкин нагардад ва аз хираду рои рост давр бошад .

و خردمند چون عنان اختیار به دست آورد و دواعی اضطرار زایل گردانید در مفارقت دشمن مسارعت فرض شناسد، و مثلا لحظتی تاخیر و توقف و تانی و تردد جایز نشمرد؛ هرچند از جوانب خویش سراسر ثبات و وقار مشاهده کند از جانب خصم آن در وهم نیارد، و هر آینه از وی دوری گزیند. هیچ چیز به حزم و سلامت از آن لایق‌تر نیست که تو از صیاد پرهیز واجب بینی و من از تو برحذر باشم. و میان دوستان چون طریق مهادات و ملاطفت بسته ماند و دل‌جویی و شفقت در توقف افتاد صفای عقیدت معتبر دارند و بنای مخالصت بر قاعده مناجات ضمایر نهند. برین اختصار باید نمود که اجتماع ممکن نگردد و از خرد و رای راست دور باشد.

Гурба изтиробӣ карду ҷазаъу қалақ зоҳир гардонид ва гуфт :

گربه اضطرابی کرد و جزع و قلق ظاهر گردانید و گفت:

Бар ин калимаи як дигарро видоъ карданду бпрогнд .

بر این کلمه یک دیگر را وداع کردند و بپراگند.

Инаст мисли хирадманди равшани рой ки фурсати масолеҳати душман ба вақти ҳоҷат Фоит нигараданд ва пас аз ҳусӯли ғараз аз мурооти ҷониби ҳзму эҳтиёт ғофил набошад . Субҳони аллоҳ ! мӯшӣ бо заъфу аҷзи хеш чун офоти бадви муҳӣти гашту душманони ғолиби гирд ӯ даромаданд дил аз ҷои набард ва ба дақоиқи мходъти якеро аз эшон дар дом мувофиқат кашид , то бидон васиқату всилти меҳнат аз ваии даври гашт , ва аз ӯҳдаи аҳди душман ба вақт берун омад , ва пас аз идрок наҳиммат дар тсўни зоти абвоби тиқз биҷой оварад . Агар асҳоби хирад ва киёсту зкоу Фтнти ин таҷорибро намӯдор азоем хеш гардонанд ва дар тақдими муҳимоти ин бишоратро эмоми созанди Фўотҳу хўотми корҳои эшон ба мазиди дўсткомӣу ғбт мақрун бошаду саодати оҷилу оҷл ба рӯзгори эшон муттасил гардад , валлоҳ вале алтўФиқ .

اینست مثل خردمند روشن‌رای که فرصت مصالحت دشمن به وقت حاجت فایت نگرداند و پس از حصول غرض از مراعات جانب حزم و احتیاط غافل نباشد. سبحان الله ! موشی با ضعف و عجز خویش چون آفات بدو محیط گشت و دشمنان غالب گرد او درآمدند دل از جای نبرد و به دقایق مخادعت یکی را از ایشان در دام موافقت کشید، تا بدان وثیقت و وسیلت محنت از وی دور گشت، و از عهده عهد دشمن به وقت بیرون آمد، و پس از ادراک نهمت در تصون ذات ابواب تیقظ بجای آورد. اگر اصحاب خرد و کیاست و ذکا و فطنت این تجارب را نمودار عزایم خویش گردانند و در تقدیم مهمات این بشارت را امام سازند فواتح و خواتم کارهای ایشان به مزید دوستکامی و غبط مقرون باشد و سعادت عاجل و آجل به روزگار ایشان متصل گردد، والله ولی التوفیق.