Шаккӣ нест ки дар муқобил ҳар сифати некии халқ бадӣаст ки зид онаст ва чун донистӣ ки аҷноси ҳама фазойил чаҳоранд , пас маълум мешавад ки аҷноси сифоти рзоил низ чаҳоранд :

شکی نیست که در مقابل هر صفت نیکی خلق بدی است که ضد آن است و چون دانستی که اجناس همه فضایل چهارند، پس معلوم می شود که اجناس صفات رذایل نیز چهارند:

Аввал : ҷаҳл , ки зид ҳикматаст дувум : ҷубн , ки зид шуҷоатаст сеюм : шара , ки зид иффатаст чаҳорум : ҷавр , ки зид адолатаст .

اول: جهل، که ضد حکمت است دوم: جبن، که ضد شجاعت است سوم: شره، که ضد عفت است چهارم: جور، که ضد عدالت است.

Ва лекини ин ба ҳасби мўдоӣ назараст , аммо таҳқиқи матлаб онаст ки аз барои ҳар фазилатӣ ҳаддӣаст мзбўту муайян , ки ба манзала васатаст ,у таҷовуз аз он хоҳ ба ҷониби ифроту хоҳ ба тарафи тафрит мўдӣаст ба разила .

و لیکن این به حسب مودای نظر است، اما تحقیق مطلب آن است که از برای هر فضیلتی حدی است مضبوط و معین، که به منزله وسط است، و تجاوز از آن خواه به جانب افراط و خواه به طرف تفریط مودی است به رذیله.

Пас ҳар сифати фазилатӣ ки васатаст ба ҷои марказ доирааст , авсофи рзоил ба манзалаи соири нуқта ҳоӣаст ки дар миёни марказ ё муҳӣт фарз шавад ва шаккӣ нест ки марказ , нуқта Эйаст муайяну соири нуқоти мутасаввира дар атрофу ҷавонибаш ғирмтноҳиаҳанд .

پس هر صفت فضیلتی که وسط است به جای مرکز دایره است، اوصاف رذایل به منزله سایر نقطه هایی است که در میان مرکز یا محیط فرض شود و شکی نیست که مرکز، نقطه ای است معین و سایر نقاط متصوره در اطراف و جوانبش غیرمتناهیه‌اند.

Пас бинобарин , дар муқобил ҳар сифати фазилатӣ , авсофи разилаи ғайр мутаноҳӣа хоҳад буд ,у муҷарради инҳироф аз сифати фазилатӣ аз ҳар тарафии мӯҷиби афтодан дар разила хоҳад буду истиқомат дар сулӯки тариқаи авсофи ҳамида ба манзалаи ҳаракат дар хати мустақӣм ,у иртикоби рзоил ба ҷои инҳироф аз онаст ва чун хати мустақӣм дар миёни ду нуқта нест магари яке ,у хутути мунҳанӣаи миёни онҳо ломҳолаҳи ғайр мутаноҳӣааст , пас истиқомат бар сифот нек нест магар бар як наҳҷ , ва аз барои инҳироф аз он мноҳҷ бешуморӣаст .

پس بنابراین، در مقابل هر صفت فضیلتی، اوصاف رذیله غیر متناهیه خواهد بود، و مجرد انحراف از صفت فضیلتی از هر طرفی موجب افتادن در رذیله خواهد بود و استقامت در سلوک طریقه اوصاف حمیده به منزله حرکت در خط مستقیم، و ارتکاب رذایل به جای انحراف از آن است و چون خط مستقیم در میان دو نقطه نیست مگر یکی، و خطوط منحنیه میان آنها لامحاله غیر متناهیه است، پس استقامت بر صفات نیک نیست مگر بر یک نهج، و از برای انحراف از آن مناهج بی شماری است.

Ва инаст сабаб дар инки асбоби бадӣу шар бештараст аз асбобу бўоъси хайру некӣ ва аз онҷо ки пайдо кардан як чизи муайян дар миёни умӯри ғайри мутаноҳӣаи мушкил ,у васатро ёфтан Фимои байни атрофи мутакассира мушкилтараст , пас истиқомат бар ону сабот дар он асъб аз ҳар дуаст ,у лиҳозо ҷустани васат аз миёни ахлоқ , ки он ҳад эътидоласту истиқомат бар он , дар ғоят съўбтаст ва аз ин ҷиҳатаст ки баъд аз онкии сӯра « ҳуд » ба баргузӣдаи маъбуд нозил шуд , ва дар онҷои амр ба он бузургвор шуд ки « Фостқми комаи амрат » яъне « боист ва собит бош ҳамчинонкии туро амр фармӯдаем » фармуд : « шибтнии сӯраи ҳуд » яъне « пер кард марои сӯраи ҳуд » ва махфӣ намонад ки васат бар ду қисмаст : ҳақиқӣу изофии ҳақиқӣ онаст ки нисбат ба он , тарафайни ҳқиқто мусовӣ бӯда бошад мисли нисбати чаҳор ба ду ва шашу васати изофӣ онаст ки наздик ба ҳақиқӣ бошад урафо ва баъзе тафсир намӯдаанд ба инки наздиктар чизеаст ба васати ҳақиқӣ ки мумкинаст аз барои навъ ё шахсу вусто ки дар илми ахлоқ муътабарасту амр ба истиқомату сабот бар он шуда он васат изофӣаст , зеро ки ёфтан васати ҳақиқӣ ва расӣдан ба он мутааззир ,у истиқомату сабот бар он ғайр муяссараст ва чун муътабар , васат изофӣасту ихтилофи он мумкинаст , ба ин ҷиҳатаст ки авсофи ҳамидаи гоҳ ба ихтилофи ашхосу аҳволу авқот мухталиф мешавад пас басо бошад мартабае аз маротиби васати изофӣ фазилат бошад ба назари шахсе ё ҳоле ва вақте , ва разила бошад нисбат ба ғайри он .

و این است سبب در اینکه اسباب بدی و شر بیشتر است از اسباب و بواعث خیر و نیکی و از آنجا که پیدا کردن یک چیز معین در میان امور غیر متناهیه مشکل، و وسط را یافتن فیما بین اطراف متکثره مشکلتر است، پس استقامت بر آن و ثبات در آن اصعب از هر دو است، و لهذا جستن وسط از میان اخلاق، که آن حد اعتدال است و استقامت بر آن، در غایت صعوبت است و از این جهت است که بعد از آنکه سوره «هود» به برگزیده معبود نازل شد، و در آنجا امر به آن بزرگوار شد که «فاستقم کما امرت» یعنی «بایست و ثابت باش همچنانکه تو را امر فرموده ایم» فرمود: «شیبتنی سوره هود» یعنی «پیر کرد مرا سوره هود» و مخفی نماند که وسط بر دو قسم است: حقیقی و اضافی حقیقی آن است که نسبت به آن، طرفین حقیقتا مساوی بوده باشد مثل نسبت چهار به دو و شش و وسط اضافی آن است که نزدیک به حقیقی باشد عرفا و بعضی تفسیر نموده‌اند به اینکه نزدیکتر چیزی است به وسط حقیقی که ممکن است از برای نوع یا شخص و وسطی که در علم اخلاق معتبر است و امر به استقامت و ثبات بر آن شده آن وسط اضافی است، زیرا که یافتن وسط حقیقی و رسیدن به آن متعذر، و استقامت و ثبات بر آن غیر میسر است و چون معتبر، وسط اضافی است و اختلاف آن ممکن است، به این جهت است که اوصاف حمیده گاه به اختلاف اشخاص و احوال و اوقات مختلف می شود پس بسا باشد مرتبه‌ای از مراتب وسط اضافی فضیلت باشد به نظر شخصی یا حالی و وقتی، و رذیله باشد نسبت به غیر آن.