Ва аммо аҷаб ба насабу ҳасб : пас алоҷи он донистан чанд чизаст : аввали онкии бадоне ки фахру бузургӣ кардан ба камол дайгарӣ нест магари сафоҳат ва бехурдӣ , зеро касе ки худ ноқис ва бекамол бошад камоли ҷаду падар ӯро чаҳ суд бахшад балки агар онон зинда буданд эшонро мерасед ки гӯйанд : ин фазилат аз мост , туро чаҳ афтодааст ? ва дар ҳақиқати ту нестии магари Карамӣ ки аз фазлаи онҳо ба ҳам расида агар Карамӣ ки аз фазлаи инсон ҳосил шавад ашраф бошад аз Карамӣ ки аз саргини харӣ ба ҳам расад касе ки падар ё ҷадашро камолӣ бошад ашраф аз касе хоҳад буд ки чунин набошад ҳайҳоти ҳайҳоти ин ду карам яксонанду шарофат аз барои худ инсонаст аз ин ҷиҳати ҳазрати Амиралмӯъминини салавоти аллоҳу салома алайҳ мефармоед :

و اما عُجْب به نسب و حسب: پس علاج آن دانستن چند چیز است: اول آنکه بدانی که فخر و بزرگی کردن به کمال دیگری نیست مگر سفاهت و بی خردی، زیرا کسی که خود ناقص و بی کمال باشد کمال جد و پدر او را چه سود بخشد بلکه اگر آنان زنده بودند ایشان را می رسید که گویند: این فضیلت از ماست، تو را چه افتاده است؟ و در حقیقت تو نیستی مگر کرمی که از فضله آنها به هم رسیده اگر کرمی که از فضله انسان حاصل شود اشرف باشد از کرمی که از سرگین خری به هم رسد کسی که پدر یا جدش را کمالی باشد اشرف از کسی خواهد بود که چنین نباشد هیهات هیهات این دو کرم یکسان اند و شرافت از برای خود انسان است از این جهت حضرت امیرالمومنین صلوات الله و سلامه علیه می فرماید:

Яъне ман фарзанд худ ҳастаму ном ва кунят ман , адаб манаст , хоҳ аз аҷам бошам хоҳ аз араб ба дурустӣ ки ҷавонмард касеаст ки гуяд ҳон , ман ин шахс ҳастам на онкӣ гуяд ки падари ман ки буд ва дайгарӣ гуфтааст :

یعنی من فرزند خود هستم و نام و کنیت من، ادب من است، خواه از عجم باشم خواه از عرب به درستی که جوانمرد کسی است که گوید هان، من این شخص هستم نه آنکه گوید که پدر من که بود و دیگری گفته است:

Яъне агар ту фахр кардӣ ба падарони худ ки ашраф ва бузургонанд рост гуфтӣ , лекини бади фарзандӣ ки аз эшон мутаваллид шудае .

یعنی اگر تو فخر کردی به پدران خود که اشرف و بزرگان اند راست گفتی، لیکن بد فرزندی که از ایشان متولد شده ای.

Марвӣаст ки « рӯзӣ дар ҳузури ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами Абозар ба мардӣ гуфт ки эй сиёҳи зоӣидаҳ , ҳазрат фармуд : эй Абозари сифеди зоӣидаҳро бар сиёҳи зоӣидаҳ фазилатӣ нест Абозар бар замин афтод ба он мард гуфт : биёи пои худро бар рухсори ман на » « балоли ҳабашӣ чун рӯзи фатҳи Макка бар боми каъба азон гуфт ҷамоатӣ гуфтанд ки ин сиёҳ азон гуфт дар он вақт нозил шуд « ан акрмкм ъанд аллоҳи атқикм » яъне « Каримтарину беҳтарини шумо дар назд худо , парҳезгортарин шумоаст » яке аз бузургони Юнони замин бар ғуломӣ фахр кард , он ғулом ба ӯ гуфт агар фахри ту ба падарон туаст пас бартарӣ барои эшонаст на барои ту ва агар ба ҷиҳат либосӣаст ки пӯшидае , пас шарофат аз барои либос туаст на ту ва агар ба мураккабӣаст ки савор шудае пас фазилат аз барои мураккаб туаст ва аз барои ту чизе нест ки ба он аҷаб ва ифтихор кунӣ ва аз ин ҷиҳат буд ки соҳиби макорими ахлоқ ,у Сайиди аҳл офоқ фармуд ки « ҳасбу насаби худро назд ман наёваред , балки аъмоли худро аз назд ман биоваред » дувуми онкӣ таъаммул кунад ки агар касе ба насаб фахр кунад , чаро насаби ҳақиқии худро фаромӯш мекунад ? падари нздиктрши нутфа хабисаст ,у ҷади аълояши хоки залил ,у худои аслу насаб ҳар касеро баёни фармӯда ки «у бдأи халқи алонсони ман тини сами ҷаъли наслаи ман сулолаи ман моءи маин » хулосаи маънии онкии худои одамро аз гули офарӣда ,у насл ӯро аз нутфае аз оби пасти гардонида .

مروی است که «روزی در حضور حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم اباذر به مردی گفت که ای سیاه زائیده، حضرت فرمود: ای اباذر سفید زائیده را بر سیاه زائیده فضیلتی نیست اباذر بر زمین افتاد به آن مرد گفت: بیا پای خود را بر رخسار من نه» «بلال حبشی چون روز فتح مکه بر بام کعبه اذان گفت جماعتی گفتند که این سیاه اذان گفت در آن وقت نازل شد «ان اکرمکم عند الله اتقیکم» یعنی «کریم ترین و بهترین شما در نزد خدا، پرهیزگارترین شما است» یکی از بزرگان یونان زمین بر غلامی فخر کرد، آن غلام به او گفت اگر فخر تو به پدران تو است پس برتری برای ایشان است نه برای تو و اگر به جهت لباسی است که پوشیده ای، پس شرافت از برای لباس تو است نه تو و اگر به مرکبی است که سوار شده ای پس فضیلت از برای مرکب تو است و از برای تو چیزی نیست که به آن عجب و افتخار کنی و از این جهت بود که صاحب مکارم اخلاق، و سید اهل آفاق فرمود که «حسب و نسب خود را نزد من نیاورید، بلکه اعمال خود را از نزد من بیاورید» دوم آنکه تأمل کند که اگر کسی به نسب فخر کند، چرا نسب حقیقی خود را فراموش می کند؟ پدر نزدیکترش نطفه خبیث است، و جد اعلایش خاک ذلیل، و خدا اصل و نسب هر کسی را بیان فرموده که «و بدأ خلق الانسان من طین ثم جعل نسله من سلالة من ماء مهین» خلاصه معنی آنکه خدا آدم را از گل آفریده، و نسل او را از نطفه ای از آب پست گردانیده.

Ва касе ки ҷад ӯ поймол ҳар залилу паст ,у падар ӯ наҷискунанда ҳар чизе ки ҳаст бошад чаҳ рутбау манзалатӣ аз барои худ ӯаст .

و کسی که جد او پایمال هر ذلیل و پست، و پدر او نجس کننده هر چیزی که هست باشد چه رتبه و منزلتی از برای خود او است.

Сеюм онкии назар ба гузаштагон кунад ки ба онҳо аҷаб ва ифтихор мекунад , агар аз некону соҳибони макорими ахлоқу бузургӣу шарофат воқеӣ буданд , шаккӣ нест ки шеваи эшон зиллату шикаста нафасӣ бӯда пас агар ин сифати эшон писандидааст чаро худ аз он холӣаст ва ба эшон иқтидо намекунад ? ва агар ин сифат , писандида нест пас чаҳ ифтихорӣ ба эшон мекунад ? балки ҳамин аҷабу таън бар эшонаст ва агар аз некону хубони воқеӣ набӯдаанд балки ҳамин бузургии зоҳирӣу шавкати ориятӣ аз барои эшон бӯда , чун : салотини ҷавру ҳуккоми зулму умароӣ бедиёнату вузарои соҳиби хиёнату соири арбоби маносиби дунявӣа

سوم آنکه نظر به گذشتگان کند که به آنها عجب و افتخار می کند، اگر از نیکان و صاحبان مکارم اخلاق و بزرگی و شرافت واقعی بودند، شکی نیست که شیوه ایشان ذلت و شکسته نفسی بوده پس اگر این صفت ایشان پسندیده است چرا خود از آن خالی است و به ایشان اقتدا نمی کند؟ و اگر این صفت، پسندیده نیست پس چه افتخاری به ایشان می کند؟ بلکه همین عجب و طعن بر ایشان است و اگر از نیکان و خوبان واقعی نبوده اند بلکه همین بزرگی ظاهری و شوکت عاریتی از برای ایشان بوده، چون: سلاطین جور و حکام ظلم و امرای بی دیانت و وزرای صاحب خیانت و سایر ارباب مناصب دنیویه

Пасов бар ӯу касоне ки ба онҳо ифтихор мекунанду хок бар даҳонаш ки ба воситаи ин ашхос , бузургӣ май фурушад , зеро ки хешовандӣу нисбат ба даду дому сагу хӯк , аз хешовандии эшон беҳтар чигуна чунин набошаду ҳоли инки мағзуби даргоҳи худованди азим ,у муаззаб дар даракот ҷҳиманд ва агар сӯрати эшонро дар ҷаҳаннам бибинаду тааффуну накбати эшонро мулоҳиза кунад аз хешии эшон безорӣ ҷӯяд .

پس اف بر او و کسانی که به آنها افتخار می کنند و خاک بر دهانش که به واسطه این اشخاص، بزرگی می فروشد، زیرا که خویشاوندی و نسبت به دد و دام و سگ و خوک، از خویشاوندی ایشان بهتر چگونه چنین نباشد و حال اینکه مغضوب درگاه خداوند عظیم، و معذب در درکات جحیم اند و اگر صورت ایشان را در جهنم ببیند و تعفن و نکبت ایشان را ملاحظه کند از خویشی ایشان بیزاری جوید.

Ва аз ин ҷиҳати ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд : « бояд бигузоранд қавмии фахрия ба падарони худро ки дар ҷаҳаннами зуғол шудаанд ё дар пеши худованди паст тар бошанд аз ҷълҳоӣӣ ки наҷосотро май пўинд » Марвӣаст ки « ду нафар дар ҳузури Мӯсои алайҳи ассалом ифтихор мекарданд , яке аз онҳо гуфт : ман писари фалон , писари фалонам то на пушти худро шимурд , худо ба Мӯсои алайҳи ассалом ваҳй фиристод ки ба ӯ бигӯӣ ки ҳамаи он на нафар аз аҳл ҷаҳаннаманд ва ту даҳуми эшонӣ .

و از این جهت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «باید بگذارند قومی فخریه به پدران خود را که در جهنم ذغال شده اند یا در پیش خداوند پست‌تر باشند از جعلهائی که نجاسات را می پویند» مروی است که «دو نفر در حضور موسی علیه السلام افتخار می کردند، یکی از آنها گفت: من پسر فلان، پسر فلانم تا نه پشت خود را شمرد، خدا به موسی علیه السلام وحی فرستاد که به او بگوی که همه آن نه نفر از اهل جهنم‌اند و تو دهم ایشانی.