Донистӣ ки кибр аз ҷумлаи мӯҳликот ,у монеъи вусӯл ба съодотасту боис он нест магари ҳмқу сафоҳат ва бехурдӣу ғифлат , зеро ки ҳамаи осмонҳо ва заминҳоу ончӣ дар онҳо мавҷӯдаст дар ҷанби махлуқоти худои ҳеҷ ва бе миқдоранд ва ҳамчунин замин дар ҷанби осмонҳо ,у мавҷӯдоти замин дар ҷанби замин ,у ҳайвонот дар ҷанби ончӣ бар рӯй заминаст ,у инсон дар ҷанби ҳайвонот , ва ин мискини бечораи мутакаббир , дар ҷанби афроди инсони пас чаҳ шудааст ӯро ки бузургӣ кунад .

دانستی که کبر از جمله مهلکات، و مانع وصول به سعادات است و باعث آن نیست مگر حمق و سفاهت و بی‌خردی و غفلت، زیرا که همه آسمان ها و زمینها و آنچه در آنها موجود است در جنب مخلوقات خدا هیچ و بی مقدارند و همچنین زمین در جنب آسمان ها، و موجودات زمین در جنب زمین، و حیوانات در جنب آنچه بر روی زمین است، و انسان در جنب حیوانات، و این مسکین بیچاره متکبر، در جنب افراد انسان پس چه شده است او را که بزرگی کند.

эй аҳмақи қадару миқдори худро бишнос ва бибин чистӣ ва кистӣ ва чаҳ бартарӣ бар дигарон дорӣ , ба фикр худ бош ва худро бишнос .

ای احمق قدر و مقدار خود را بشناس و ببین چیستی و کیستی و چه برتری بر دیگران داری، به فکر خود باش و خود را بشناس.

Аввалу охири худро дар назари гиру андўрни худро мушоҳида кун , эй манӣ гандида вае мурдори нописандида , эй ҷуволи наҷосот вае маҷмаъи касофот , эй ҷонвари мутаъаффин вае кирмаки ъФн , эй оҷиз бедасту по вае ба садҳазори эҳтиёҷи мубтало , ту куҷоу такаббури куҷо ? эй Аёз аз пўстинти ёди ор .

اول و آخر خود را در نظر گیر و اندورن خود را مشاهده کن، ای منی گندیده و ای مردار ناپسندیده، ای جوال نجاسات و ای مجمع کثافات، ای جانور متعفن و ای کرمک عفن، ای عاجز بی دست و پا و ای به صدهزار احتیاج مبتلا، تو کجا و تکبر کجا؟ ای ایاز از پوستینت یاد آر.

Шипишии хобу ором аз ту мегирад , ва ҷустани мӯшии туро аз ҷо май ҷаҳонади лаҳзае гуруснагӣ аз пояти дароварди ду дирами ғизои зёдтии боди гандида аз ҳулқумат берун мефиристад ва ба андаки ҳаракати замин , чун сапанд аз ҷо май ҷҳӣ басо бошад дар шаби торик аз сояи худ май тарсӣу ғайри инҳо аз ончии ман ва ту медонем дигари туро бо кибр чаҳ афтодааст ?

شپشی خواب و آرام از تو می گیرد، و جستن موشی تو را از جا می جهاند لحظه ای گرسنگی از پایت درآورد دو درم غذای زیادتی باد گندیده از حلقومت بیرون می فرستد و به اندک حرکت زمین، چون سپند از جا می جهی بسا باشد در شب تاریک از سایه خود می ترسی و غیر اینها از آنچه من و تو می دانیم دیگر تو را با کبر چه افتاده است؟

Пас дар садади муолиҷаи ин марази броӣ ва бидон ки муолиҷаи он монанди муолиҷаи мараз аҷабаст , чун кибр , мутазаммини маънии аҷаб низ ҳаст ва аз муъолиҷоти махсӯсаи марази кибр , онаст ки одамии оёту ихборӣ ки дар мазаммати ин сифати расида ба назари дароварду ончӣ дар мадҳу хӯбии зиди он , ки тавозуъаст ворид шуда мулоҳиза кунад , чунончӣ хоҳад омад .

پس در صدد معالجه این مرض برآی و بدان که معالجه آن مانند معالجه مرض عجب است، چون کبر، متضمن معنی عجب نیز هست و از معالجات مخصوصه مرض کبر، آن است که آدمی آیات و اخباری که در مذمت این صفت رسیده به نظر درآورد و آنچه در مدح و خوبی ضد آن، که تواضع است وارد شده ملاحظه کند، چنانچه خواهد آمد.

Илова бар ин , онкӣ таъаммул кунад ки ҳукм кардан ба беҳтарии худро аз дайгарии ғояти ҷаҳл ва сафоҳатаст , зеро ки метавонад ки ахлоқи Кирима низ дар он ғайр бошад , ки ин мутакаббир огоҳ набошад , ки мартаба ӯ дар назд худо бисёр болотар ва бештар бошад ва чигуна соҳиби басират ҷуръат мекунад ки худро бар дайгарӣ тарҷеҳ диҳад , бо вуҷӯди инки маноти амр , хотимаасту хотима касеро ба ғайр аз худо намедонад бо вуҷӯди инки ҳамаи каси офарӣдаи як мавло ,у бандаи як даргоҳанду ҳамаи қатрае аз дарёии ҷӯаду карами худованди Маҷид ,у пуртӯй аз ашаъаи як хуршед .

علاوه بر این، آنکه تأمل کند که حکم کردن به بهتری خود را از دیگری غایت جهل و سفاهت است، زیرا که می تواند که اخلاق کریمه نیز در آن غیر باشد، که این متکبر آگاه نباشد، که مرتبه او در نزد خدا بسیار بالاتر و بیشتر باشد و چگونه صاحب بصیرت جرأت می کند که خود را بر دیگری ترجیح دهد، با وجود اینکه مناط امر، خاتمه است و خاتمه کسی را به غیر از خدا نمی داند با وجود اینکه همه کس آفریده یک مولی، و بنده یک درگاه اند و همه قطره ای از دریای جود و کرم خداوند مجید، و پرتوی از اشعه یک خورشید.

Пас лозимаст бар ҳар касе ки аҳадиро ба назари бад ва адоват набинад , балки кулро ба чашми хӯбӣу назари дӯстӣ мулоҳиза кунад ҳон , то нгўӣӣ куҷо равост ки олами парҳезгор , ниҳояти зиллату инкисор аз барои фосиқи шробхўор ба ҷо оварад ва ӯро аз худ беҳтар бинад , бо вуҷӯди инки ӯро ошкор ба фисқу фуҷур машғӯл мебинад , ва ба тақвоу вараъи худ яқин дорад ва низ чаро ҷоизаст ки марди мутадаййин , гумроҳи кофарӣ , ё фосиқи фоҷириро дӯст дошта бошад бо онкии худо ӯро душман дорад .

پس لازم است بر هر کسی که احدی را به نظر بد و عداوت نبیند، بلکه کل را به چشم خوبی و نظر دوستی ملاحظه کند هان، تا نگوئی کجا رواست که عالم پرهیزگار، نهایت ذلت و انکسار از برای فاسق شرابخوار به جا آورد و او را از خود بهتر بیند، با وجود اینکه او را آشکار به فسق و فجور مشغول می بیند، و به تقوی و ورع خود یقین دارد و نیز چرا جایز است که مرد متدین، گمراه کافری، یا فاسق فاجری را دوست داشته باشد با آنکه خدا او را دشمن دارد.

Ва аҳодӣс дар буғзи фии аллоҳу тарғиби душманӣ дар роҳи худо мутавотираст , зеро ки гўӣим : тавозуъу фурӯтанӣ ин нест ки ниҳояти зиллату инкисорро ба амал оварад ва на инки аз барои худ дар ҳеҷ мазиятӣ бар ғайр набинад , зеро ки мумкин нест ки доноӣ ба илмии худро дар ин илми бартар аз ҷоҳил ба он набинад балки ҳақиқати тавозуъ онаст ки худро фии алўоқъи беҳтару хубтар , ва дар назд худои муқарраб тар надонад ва ҳамчунин надонад ки ба худии худ мустаҳаққ бартарӣаст бар дайгарӣу такаббуру осори такаббурро ба зуҳӯр нарасонад , зеро ки маноти амр , хотимааст ва ҳеҷ кас ба хотимаи дайгарии олам натавонад шуд шояд ки кофари ҳафтод сола бо имон аз дунё бараваду обиди сад солаи хотимааш ба хайр набошад .

و احادیث در بغض فی الله و ترغیب دشمنی در راه خدا متواتر است، زیرا که گوئیم: تواضع و فروتنی این نیست که نهایت ذلت و انکسار را به عمل آورد و نه اینکه از برای خود در هیچ مزیتی بر غیر نبیند، زیرا که ممکن نیست که دانای به علمی خود را در این علم برتر از جاهل به آن نبیند بلکه حقیقت تواضع آن است که خود را فی الواقع بهتر و خوب تر، و در نزد خدا مقرب تر نداند و همچنین نداند که به خودی خود مستحق برتری است بر دیگری و تکبر و آثار تکبر را به ظهور نرساند، زیرا که مناط امر، خاتمه است و هیچ کس به خاتمه دیگری عالم نتواند شد شاید که کافر هفتاد ساله با ایمان از دنیا برود و عابد صد ساله خاتمه اش به خیر نباشد.

Ва болҷмлаҳ , мулоҳизаи хотимау фаҳмидани инки бартарӣ ва камол нест магар ба қурби худованди субҳонау саодат дар охират , ғайр аз он чизеаст ки дар дунё зоҳир мешавад аз аъмол , ё ончиро аҳли дунё камол донанд ва на нафии тавозуъ аз барои ҳар аҳадӣ

و بالجمله، ملاحظه خاتمه و فهمیدن اینکه برتری و کمال نیست مگر به قرب خداوند سبحانه و سعادت در آخرت، غیر از آن چیزی است که در دنیا ظاهر می شود از اعمال، یا آنچه را اهل دنیا کمال دانند و نه نفی تواضع از برای هر احدی

Ва аммо муқаддамаи буғзи фии аллоҳу душманӣ аз барои худо , пас ҷавоби он инаст ки ҳар касеро бояд дӯст дошт аз роҳи инки махлуқи худоу офарӣда ӯаст ва ба ин ҷиҳатӣ ки мазкӯр шуд худро аз ӯ болотар надонист .

و اما مقدمه بغض فی الله و دشمنی از برای خدا، پس جواب آن این است که هر کسی را باید دوست داشت از راه اینکه مخلوق خدا و آفریده او است و به این جهتی که مذکور شد خود را از او بالاتر ندانست.

Ва аммо душманӣ бо ӯу ғазаб бар ӯ ба ҷиҳати куфру нсқ , зарар надорад ва мунофотӣ нест миёни хашму ғазаб аз барои худо бар яке аз бандагон ӯ ба ҷиҳати маъсиятӣ ки аз ӯ содир шуда ,у миёни бузургӣ накардан бар ӯ , зеро ки хашми ту аз барои худоаст на аз барои худ ,у худои туро дар ҳангоми мулоҳизаи маосии амр ба ғазаб фармӯдааст ,у тавозуъу кибр накардани нисбат ба худ туаст яъне худро аз аҳли саодату биҳишт ва ӯро аз аҳли шақоват ва ҷаҳаннам ндонӣ , балки тарс бар худ ба ҷиҳати гуноҳони пинҳонӣ ки аз ту содир шуда беш аз тарс бар он шахс бошад , аз ин гуноҳӣ ки аз ӯ зоҳир гашта .

و اما دشمنی با او و غضب بر او به جهت کفر و نسق، ضرر ندارد و منافاتی نیست میان خشم و غضب از برای خدا بر یکی از بندگان او به جهت معصیتی که از او صادر شده، و میان بزرگی نکردن بر او، زیرا که خشم تو از برای خدا است نه از برای خود، و خدا تو را در هنگام ملاحظه معاصی امر به غضب فرموده است، و تواضع و کبر نکردن نسبت به خود تو است یعنی خود را از اهل سعادت و بهشت و او را از اهل شقاوت و جهنم ندانی، بلکه ترس بر خود به جهت گناهان پنهانی که از تو صادر شده بیش از ترس بر آن شخص باشد، از این گناهی که از او ظاهر گشته.

Пас лозими буғзи фии аллоҳу ғазаб аз барои ӯ бар шахсе ин нест ки бар ӯ бартарӣ ва такаббур кунӣу қадару мартабаи худро болотар аз ӯ бадоне ва ин монанди онаст ки бузургиро фарзандӣ ва ғуломӣ бошаду ғуломро бар фарзанди худ муваккили намояд ки ӯро адаби биомузад ва чун хилофи қоида аз ӯ сар занад тأдибш кунад ва бузанд пас он ғуломи чунончии хайрхоҳ ва фармонбардор бошад ҳар вақт аз он фарзанди ончии лоиқ ӯ нест содир шуд бояд ба ҷиҳати итоати оқои худ , бар он фарзанд ғазаб кунад ва ӯро бузанд , ва аммо чун фарзанд оқоӣ ӯст бояд ӯро дӯст дошта бошаду такаббуру бартарӣ бар ӯ накунад , балки тавозуъ ва фурӯтанӣ кунад ,у қадари худро дар пеши оқои болотар аз қадари он фарзанд надонад .

پس لازم بغض فی الله و غضب از برای او بر شخصی این نیست که بر او برتری و تکبر کنی و قدر و مرتبه خود را بالاتر از او بدانی و این مانند آن است که بزرگی را فرزندی و غلامی باشد و غلام را بر فرزند خود موکل نماید که او را ادب بیاموزد و چون خلاف قاعده از او سر زند تأدیبش کند و بزند پس آن غلام چنانچه خیرخواه و فرمانبردار باشد هر وقت از آن فرزند آنچه لایق او نیست صادر شد باید به جهت اطاعت آقای خود، بر آن فرزند غضب کند و او را بزند، و اما چون فرزند آقای اوست باید او را دوست داشته باشد و تکبر و برتری بر او نکند، بلکه تواضع و فروتنی کند، و قدر خود را در پیش آقا بالاتر از قدر آن فرزند نداند.

Ва бидон барои марази кибр , муолиҷаи амалӣ низ ҳаст ки бояд бар он мувозибат намӯд то сифати кибр зоил шавад ва он инаст ки худро бар зиди он , ки тавозуъ аст бидорад ва хоҳӣ нахоҳӣ аз барои худоу халқи шикастагӣ ва фурӯтанӣ кунаду мудовимат бар аъмолу ахлоқи мутавозеъин намояд , то тавозуъи малака ӯ шаваду решаи шаҷараи кибр аз мазраъи дил ӯ канда шавад .

و بدان برای مرض کبر، معالجه عملی نیز هست که باید بر آن مواظبت نمود تا صفت کبر زایل شود و آن این است که خود را بر ضد آن، که تواضع است بدارد و خواهی نخواهی از برای خدا و خلق شکستگی و فروتنی کند و مداومت بر اعمال و اخلاق متواضعین نماید، تا تواضع ملکه او شود و ریشه شجره کبر از مزرع دل او کنده شود.