Мазкӯр шуд ки зиди сифати кибр , тавозуъаст ва он иборатаст аз шикастаи нафасӣ , ки нагузорад одамии худро болотар аз дайгарӣ бинаду лозимаи он , кирдору гуфтор чандеаст ки далолат бар таъзими дигарон ,у икром эшон мекунаду мудовимат бар онҳо ақўӣ муолиҷааст аз барои марази кибр ва ин аз шроиФи сифот ,у кроим маликотасту ахбор дар фазляти он бениҳоят аст
مذکور شد که ضد صفت کبر، تواضع است و آن عبارت است از شکسته نفسی، که نگذارد آدمی خود را بالاتر از دیگری بیند و لازمه آن، کردار و گفتار چندی است که دلالت بر تعظیم دیگران، و اکرام ایشان می کند و مداومت بر آنها اقوی معالجه است از برای مرض کبر و این از شرایف صفات، و کرایم ملکات است و اخبار در فضلیت آن بی نهایت است
Ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд ки « ҳеҷ кас тавозуъ накард магари инки худо ӯро баланд гардонид » .
حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند که «هیچ کس تواضع نکرد مگر اینکه خدا او را بلند گردانید».
зи хоки офаридати худованди пок
ز خاک آفریدت خداوند پاک
Пас эй банда афтодагӣ кун чу хок
پس ای بنده افتادگی کن چو خاک
Тавозуъи сар рифъат афрозадат
تواضع سر رفعت افرازدت
Такаббур ба хоки андари андоздт
تکبر به خاک اندر اندازدت
Ба иззат ҳар онкў фурӯтар нишаст
به عزت هر آنکو فروتر نشست
Ба хорӣ науфтад зи боло ба паст
به خواری نیفتد ز بالا به پست
Бгрдн фитад саркашу тунди хуй
بگردن فتد سرکش و تند خوی
Баландят бояд баландии мҷўӣ
بلندیت باید بلندی مجوی
Марвӣаст ки « худованди ягона ба Мӯсои алайҳи ассалом ваҳй кард ки ман қабул мекунам намоз касеро ки аз барои азимати ман тавозуъ кунад ва бар махлуқоти ман такаббур накунад ва дар дили худ хавфи маро ҷой диҳаду рӯзро ба зикри ман ба поёни расонад ва ба ҷиҳати ман худро аз хоҳишҳои нафас боз дорад » .
مروی است که «خداوند یگانه به موسی علیه السلام وحی کرد که من قبول می کنم نماز کسی را که از برای عظمت من تواضع کند و بر مخلوقات من تکبر نکند و در دل خود خوف مرا جای دهد و روز را به ذکر من به پایان رساند و به جهت من خود را از خواهشهای نفس باز دارد».
Рӯзии ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам ба асҳоб худ фармуданд ки « чаро ман ҳаловати ибодатро дар шумо наме байнам ? арз карданд ки чаҳ чизаст ҳаловати ибодат ? фармуд ки тавозуъ » ва аз он ҳазрат Марвӣаст ки « чаҳор чизаст ки худо каромат намекунад магар ба касе ки худо ӯро дӯст дошта бошад : яке самту хомӯшӣ , ва он аввал ибодатаст дувуми таваккул бар худои сими тавозуъи чаҳоруми зуҳд дар дунё » ва низ аз он ҷаноб Марвӣаст ки « ҳар ки фурӯтанӣ кунад аз барои худо , худо ӯро барме дорад ва ҳар ки такаббур кунад худо ӯро май афканд ва ҳар ки қаноат кунад худо ӯро рӯзӣ медиҳад ва ҳар ки исроф кунад худо ӯро маҳрӯм мегирданд ва ҳар ки бисёр ёд марг кунад худо ӯро дӯст медорад ва ҳар ки бисёр ёд худо кунад худо ӯро дар биҳишт дар сояи худ ҷой диҳад » ҳазрати исои алайҳи ассалом фармӯдааст ки « хушо ба ҳоли тавозуъкунандагон дар дунё , ки эшон дар рӯзи қиёмат бар минбарҳо хоҳанд буд » худои таъолӣ ба Довӯди алайҳи ассалом ваҳй фармуд ки « ҳамчунон ки наздиктарин мардум ба худои мтўозъоннд , ҳамчунин дуртарини мардум аз худои мткброннд » Марвӣаст ки « сулаймони пайғамбари алайҳи ассалом ҳар субҳ бар бузургону ағнёءу ашроф май гузашт то меомад , ба назд масокин , пас бо эшон менишаст ва мегуфт : мискинӣ ҳастам бо масокин нишаста » ва Марвӣаст ки « падару писарӣ аз муминин бар ҳазрати Амиралмӯъминини алайҳи ассалом ворид шуданд , ҳазрат бархест ва эшонро икром намӯд ва бар садр маҷлис нишонед ва худ дар баробар онҳо нишаст ва фармуд ки таомӣ овараданд ва хӯрданд сипас қанбари офтоба ва таштӣ оварад то дасти эшонро бишӯяд , ҳазрат аз ҷой бурҷасту офтобаро гирифт ки дасти он мардро бишӯяд , он марди худро бар хок молида ва арз кард ки ё Амиралмӯъминин : чигуна розӣ шавам ки худои моро бинад ва ту об ба даст ман бирезӣ ? ҳазрат фармуд : биншину дасти худро бишӯй худои туроу бародарӣ аз шуморо мебинад ки ҳеҷ фарқӣ надоред ва бародаратон мехоҳад ба ҷиҳати хизмати ту дар биҳишти даҳ баробари ҳамаи аҳли дунё ба ӯ каромат шавад пас он мард нишаст пас ҳазрат фармуд ки қисм май даҳуми туро ба ҳақи азимӣ ки ман бар ту дорам ки мутмаини дасти худро бишӯй ҳамчунон ки агар қанбари об ба дасти ту май рехти пас ҳазрати даст ӯро шаст » .
روزی حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم به اصحاب خود فرمودند که «چرا من حلاوت عبادت را در شما نمی بینم؟ عرض کردند که چه چیز است حلاوت عبادت؟ فرمود که تواضع» و از آن حضرت مروی است که «چهار چیز است که خدا کرامت نمی کند مگر به کسی که خدا او را دوست داشته باشد: یکی صمت و خاموشی، و آن اول عبادت است دوم توکل بر خدا سیم تواضع چهارم زهد در دنیا» و نیز از آن جناب مروی است که «هر که فروتنی کند از برای خدا، خدا او را برمی دارد و هر که تکبر کند خدا او را می افکند و هر که قناعت کند خدا او را روزی می دهد و هر که اسراف کند خدا او را محروم می گرداند و هر که بسیار یاد مرگ کند خدا او را دوست می دارد و هر که بسیار یاد خدا کند خدا او را در بهشت در سایه خود جای دهد» حضرت عیسی علیه السلام فرموده است که «خوشا به حال تواضع کنندگان در دنیا، که ایشان در روز قیامت بر منبرها خواهند بود» خدای تعالی به داود علیه السلام وحی فرمود که «همچنان که نزدیکترین مردم به خدا متواضعانند، همچنین دورترین مردم از خدا متکبرانند» مروی است که «سلیمان پیغمبر علیه السلام هر صبح بر بزرگان و اغنیاء و اشراف می گذشت تا می آمد، به نزد مساکین، پس با ایشان می نشست و می گفت: مسکینی هستم با مساکین نشسته» و مروی است که «پدر و پسری از مومنین بر حضرت امیرالمومنین علیه السلام وارد شدند، حضرت برخاست و ایشان را اکرام نمود و بر صدر مجلس نشانید و خود در برابر آنها نشست و فرمود که طعامی آوردند و خوردند سپس قنبر آفتابه و طشتی آورد تا دست ایشان را بشوید، حضرت از جای برجست و آفتابه را گرفت که دست آن مرد را بشوید، آن مرد خود را بر خاک مالید و عرض کرد که یا امیرالمومنین: چگونه راضی شوم که خدا ما را بیند و تو آب به دست من بریزی؟ حضرت فرمود: بنشین و دست خود را بشوی خدا تو را و برادری از شما را می بیند که هیچ فرقی ندارید و برادرتان می خواهد به جهت خدمت تو در بهشت ده برابر همه اهل دنیا به او کرامت شود پس آن مرد نشست پس حضرت فرمود که قسم می دهم تو را به حق عظیمی که من بر تو دارم که مطمئن دست خود را بشوی همچنان که اگر قنبر آب به دست تو می ریخت پس حضرت دست او را شست».
Аз ҳазрати эмоми ҷаъфари содиқи алайҳи ассалом Марвӣаст ки тавозуъ , асл дар ҳар шарафу бузургии нафис ,у мартаба баландӣаст ва агар тавозуъро забонӣ буд ки мардум мефаҳмиданд , аз ҳақоиқи оқибатҳои пинҳон хабар медоду тавозуъ онаст ки аз барои худо ва дар роҳ худо бошаду мосўои ин макраст ва ҳар ки аз барои худои тавозуъ ва фурӯтанӣ кунад худо ӯро шараф ва бузургӣ медиҳад бар бисёре аз бандагонаш ва аз барои аҳли тавозуъ , симоӣӣаст ки малоикаи осмонҳоу доноёни аҳли замини эшонро мешиносанд ва аз барои худои ҳеҷ ибодатӣ нест ки онро бипасандад ва қабул кунад магари инки дар он тавозуъаст ва наме шиносади ончӣ дар ҳақиқат тавозуъаст магари бандагони муқаррабӣ ки ба ваҳдонияти худо расидаанд .
از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام مروی است که تواضع، اصل در هر شرف و بزرگی نفیس، و مرتبه بلندی است و اگر تواضع را زبانی بود که مردم می فهمیدند، از حقایق عاقبتهای پنهان خبر می داد و تواضع آن است که از برای خدا و در راه خدا باشد و ماسوای این مکر است و هر که از برای خدا تواضع و فروتنی کند خدا او را شرف و بزرگی می دهد بر بسیاری از بندگانش و از برای اهل تواضع، سیمائی است که ملائکه آسمان ها و دانایان اهل زمین ایشان را می شناسند و از برای خدا هیچ عبادتی نیست که آن را بپسندد و قبول کند مگر اینکه در آن تواضع است و نمی شناسد آنچه در حقیقت تواضع است مگر بندگان مقربی که به وحدانیت خدا رسیده اند.
Худоӣ таъолӣ мефармоед ки бандагони худо касонеанд ки дар рӯй замин бо тавозуъи роҳ май раванду худованди ъзўҷли беҳтарини халқи худро ба тавозуъ амр фармуд ва гуфт : «у ахФзи ҷноҳки лмни атбъки ман алмўмнин »у тавозуъи мазраъаи хушўъу хузўъу хашят ва ҳаёсту шарафи томи ҳақиқӣ солим намемонад магар аз барои касе ки мутавозеъ бошад дар назд худоу ҳазрати эмоми ҳасани аскарии алайҳ ассалом фармуд ки « ҳар ки тавозуъ кунад дар дунё аз барои бародари муъмини худ пас ӯ дар назд худо аз ҷумла садиқонасту ҳқо ки ӯ аз шиъёни алӣ бе أбии толиби алайҳ ассаломаст » .
خدای تعالی می فرماید که بندگان خدا کسانی اند که در روی زمین با تواضع راه می روند و خداوند عزوجل بهترین خلق خود را به تواضع امر فرمود و گفت: «و اخفض جناحک لمن اتبعک من المومنین» و تواضع مزرعه خشوع و خضوع و خشیت و حیاست و شرف تام حقیقی سالم نمی ماند مگر از برای کسی که متواضع باشد در نزد خدا و حضرت امام حسن عسکری علیه السلام فرمود که «هر که تواضع کند در دنیا از برای برادر مومن خود پس او در نزد خدا از جمله صدیقان است و حقا که او از شیعیان علی بی أبی طالب علیه السلام است».