Бидон ки аз барои дунёи сифоту ҳолотӣ чандаст ки дар ҳар сифатии онро ташбеҳ ба чизе намӯдаанд ва ба ин ҷиҳат , мисолҳои бисёре аз барои дунёии ғаддори ҳосил шуда :

بدان که از برای دنیا صفات و حالاتی چند است که در هر صفتی آن را تشبیه به چیزی نموده اند و به این جهت، مثالهای بسیاری از برای دنیای غدار حاصل شده:

Мисоли аввал : ончии худованди азим дар китоби Карими онро дар бесаботӣу суръати завол ба он ташбеҳ фармӯдааст , ва он гиёҳӣаст ки аз замин бирӯяд ва ба сабаби оби борон , лаҳзаи хуррамӣу тароват ба ҳам расонаду баъд аз соъатӣ ки офтоб бар он битобад хушк шавад ва бодҳо онро мутафарриқу парокандаи созанд ва дар ин сифат , дар баъзе аҳодӣси онро ба пулӣ мисол задаанд ки бояд ба таъҷил аз он убӯр кард .

مثال اول: آنچه خداوند عظیم در کتاب کریم آن را در بی ثباتی و سرعت زوال به آن تشبیه فرموده است، و آن گیاهی است که از زمین بروید و به سبب آب باران، لحظه خرمی و طراوت به هم رساند و بعد از ساعتی که آفتاب بر آن بتابد خشک شود و بادها آن را متفرق و پراکنده سازند و در این صفت، در بعضی احادیث آن را به پلی مثال زده اند که باید به تعجیل از آن عبور کرد.

Мисоли дувум : дар хусӯси инки ӯро ҳеҷ ҳақиқатӣ нест ва аслӣ надорад , балки маҳзи ваҳм ва хаёласт , ва дар ин хусӯс , онро ташбеҳ кардаанд ба хёлотӣ ки одамии онро дар хоб мебинад ва чун бедор мешавад Аслан аз он асарӣ нест .

مثال دوم: در خصوص اینکه او را هیچ حقیقتی نیست و اصلی ندارد، بلکه محض وهم و خیال است، و در این خصوص، آن را تشبیه کرده اند به خیالاتی که آدمی آن را در خواب می بیند و چون بیدار می شود اصلا از آن اثری نیست.

Балии дунёи ҳукми хобро дорад ,у марг бедорӣасту баъд аз онкии ин хоб ба анҷом расед мулоҳиза хоҳад шуд ки ҳеҷ дар даст нест , балки пеш аз мурдани ҳам чунинаст наме бинӣ ки аз барои одамии айшу лиззат , ё ранҷ ва мусӣбатаст , чун он саромаду гузашт мутлақан бо хоб тафовутӣ надорад ? ва бисёр мешавад ки баъзе аз умӯр ташкик мешавад ки оё онро дар хоби дида ё бедорӣ ? пас чаҳ эътибору мартаба Эйаст аз барои чизе ки бо хоб муштабаҳ шавад балки баъд аз гузаштан , ҳеҷ фарқӣ бо хоб надошта бошад .

بلی دنیا حکم خواب را دارد، و مرگ بیداری است و بعد از آنکه این خواب به انجام رسید ملاحظه خواهد شد که هیچ در دست نیست، بلکه پیش از مردن هم چنین است نمی بینی که از برای آدمی عیش و لذت، یا رنج و مصیبت است، چون آن سرآمد و گذشت مطلقا با خواب تفاوتی ندارد؟ و بسیار می شود که بعضی از امور تشکیک می شود که آیا آن را در خواب دیده یا بیداری؟ پس چه اعتبار و مرتبه ای است از برای چیزی که با خواب مشتبه شود بلکه بعد از گذشتن، هیچ فرقی با خواب نداشته باشد.

Мисоли сеюм : дар мухолифати зоҳири дунё ва ботинаш гуфтаанд ки дунё монанди перзанӣаст мутаъаффин ки зоҳири худро зинат диҳад ва худро ба анвоъи ҳиллӣ ва зевар биорояд то мардумонро ба худ фирефта созад , ва эшон фиреби онро хӯрда бо он даст дар оғӯши намоянд , чун ниқоб аз чеҳра он бардорад ва бар ботини он хабардор гирданд бибинанди ъаҷуза Эйаст карӣаи сӯрат , қабеҳи сират , ба анвоъи қбоиҳи мавсуф , ва ба ақсоми маъоӣиби маърӯф Марвӣаст ки « дунёро дар рӯзи қиёмат ба сӯрати пиразолии кабӯди мӯӣ , азрақи чашм , гурози дандон , карӣаи манзар ,у қабеҳ рухсор биоваранд , пас онро мушарраф бар ҳама мардум кунанд ва ба эшон гӯйанд ки оё инро мешиносед ? мардумон гӯйанд : наузи биллоҳ ки мо инро бишносем хитоб расад ки ин дунёеаст ки бо он тафохур мекардед ва ба воситаи он ба якдигар ҳасад мебарадед ва душманӣ мекардеду қатъи сала раҳм менамудед пас дунёро ба ҷаҳаннам меафкананд дунё фарёд мекашад ки худовандо кҷоинди пайравону дӯстони ман ? пас худованд олам мефармоед ки дӯстони онро ҳам ба ӯ мулҳақ созед » ва баъзе дар ин хусӯси дунёро ташбеҳ намӯдаанд ба Марӣ ки зоҳири он нарму ҳамвор ,у ботинаши заҳр қаттоласт ва ҳар ки зоҳиру ботин ӯро шинохти ҳақиқати онро май шиносад .

مثال سوم: در مخالفت ظاهر دنیا و باطنش گفته اند که دنیا مانند پیرزنی است متعفن که ظاهر خود را زینت دهد و خود را به انواع حلی و زیور بیاراید تا مردمان را به خود فریفته سازد، و ایشان فریب آن را خورده با آن دست در آغوش نمایند، چون نقاب از چهره آن بردارد و بر باطن آن خبردار گردند ببینند عجوزه ای است کریه صورت، قبیح سیرت، به انواع قبایح موصوف، و به اقسام معایب معروف مروی است که «دنیا را در روز قیامت به صورت پیرزالی کبود موی، ازرق چشم، گراز دندان، کریه منظر، و قبیح رخسار بیاورند، پس آن را مشرف بر همه مردم کنند و به ایشان گویند که آیا این را می شناسید؟ مردمان گویند: نعوذ بالله که ما این را بشناسیم خطاب رسد که این دنیایی است که با آن تفاخر می کردید و به واسطه آن به یکدیگر حسد می بردید و دشمنی می کردید و قطع صله رحم می نمودید پس دنیا را به جهنم می افکنند دنیا فریاد می کشد که خداوندا کجایند پیروان و دوستان من؟ پس خداوند عالم می فرماید که دوستان آن را هم به او ملحق سازید» و بعضی در این خصوص دنیا را تشبیه نموده اند به ماری که ظاهر آن نرم و هموار، و باطنش زهر قتال است و هر که ظاهر و باطن او را شناخت حقیقت آن را می شناسد.

Мисоли чаҳорум : дар хусӯси кӯтоҳии умр дунё гуфтаанд ки дунё аз барои ҳар касе монанди як гомаст ки бардорад . Ва чаҳ шак , ки ҳар ки мулоҳиза кунад пеш аз вуҷӯди худро то азали алозлу баъд аз рафтан худро аз дунё то абади алободи ин ду се рӯзӣ ки дар дунё зист май намояд ба қадари як қадам балки камтараст дар пеши сафари тӯлонӣ , балки дар пеши зиёдтар аз сад ҳазор масофати тамом рӯй замин .

مثال چهارم: در خصوص کوتاهی عمر دنیا گفته اند که دنیا از برای هر کسی مانند یک گام است که بردارد. و چه شک، که هر که ملاحظه کند پیش از وجود خود را تا ازل الآزل و بعد از رفتن خود را از دنیا تا ابد الآباد این دو سه روزی که در دنیا زیست می نماید به قدر یک قدم بلکه کمتر است در پیش سفر طولانی، بلکه در پیش زیادتر از صد هزار مسافت تمام روی زمین.

Ҳон , ҳон то аз ин амсол ғофил нагузарӣ ва таъаммул накарда аз он даст барнадорӣ ва ҳар ки дар ин таъаммул кунад ва ба ин дидаи дунёро бибинад дигари дил ба он наме бандад ва ба ҳар навъ ки ин ду рӯз бугзарад бокӣ надорад балӣ :

هان، هان تا از این امثال غافل نگذری و تأمل نکرده از آن دست برنداری و هر که در این تأمل کند و به این دیده دنیا را ببیند دیگر دل به آن نمی بندد و به هر نوع که این دو روز بگذرد باکی ندارد بلی:

Балки ҳар ки ба ин чашм ба дунё нигарад дигар дар он хиштӣ бар хиштӣ намегузорад ва ҳамчунон ки Сайиди русули слии аллоҳи алайҳу ?алау силам аз дунё рафту дилӣ ба дунё набаст , ва ду хишт бар рӯй ҳам нагузошт .

بلکه هر که به این چشم به دنیا نگرد دیگر در آن خشتی بر خشتی نمی گذارد و همچنان که سید رسل صلی الله علیه و آله و سلم از دنیا رفت و دلی به دنیا نبست، و دو خشت بر روی هم نگذاشت.

« рӯзии яке аз саҳобаро дид ки аз гач , хона месозад , фармуд : амр аз ин корҳо прштобтраст » мисоли панҷум : дар қадари дунё назд охират ,у камӣ он гуфтаанд ки нисбати дунё дар пеши охират монанди дарёӣаст бепоён ки касе ангушти худро ба он дохил кунад пас ҳамаи дунё ва мо фӣҳо мисли он қадар рутӯбатӣаст ки ба ангушт боқӣ мемонаду охират чун он дарёст балки касе ки аз ҳақиқат огоҳ бошад медонад ки қадари дунё дар назд охират бисёр аз ин ҳам камтар ,асту лекини дида бино куҷост .

«روزی یکی از صحابه را دید که از گچ، خانه می سازد، فرمود: امر از این کارها پرشتابتر است» مثال پنجم: در قدر دنیا نزد آخرت، و کمی آن گفته اند که نسبت دنیا در پیش آخرت مانند دریایی است بی پایان که کسی انگشت خود را به آن داخل کند پس همه دنیا و ما فیها مثل آن قدر رطوبتی است که به انگشت باقی می ماند و آخرت چون آن دریاست بلکه کسی که از حقیقت آگاه باشد می داند که قدر دنیا در نزد آخرت بسیار از این هم کمتر، است و لیکن دیده بینا کجاست.

Мисоли шашум : дар хусӯси инки амри дунё ба ҷое мунтаҳӣ намешавад ва ҳар шуғлӣ аз он ба шуғлии дигар мунҷар мешавад ва ҳар алоқа , алоқае дигар дар ақаб меоварад ва дар ин хусӯси онро ташбеҳ намӯдаанд ба оби дарё , ки ҳар чаҳ одамӣ банушад тишнагиро фурӯ наме нишонд балки ҳар қадар аз он нӯшади аташро зиёд мекунад то ӯро ҳалок кунад ва ин амреаст мшоҳду маҳсус , ки ҳар ки мулоҳиза кунад мебинад ки сайртар аз дунё касеаст ки майл ӯ ба дунё каму алоқа ӯ андакаст ва ҳар киро молу таҷаммули бештари дардисари афзӯнтар ,у машоғилу гирифторӣ ӯ болотарасту охирӣ аз барои он нест .

مثال ششم: در خصوص اینکه امر دنیا به جایی منتهی نمی شود و هر شغلی از آن به شغلی دیگر منجر می شود و هر علاقه، علاقه ای دیگر در عقب می آورد و در این خصوص آن را تشبیه نموده اند به آب دریا، که هر چه آدمی بنوشد تشنگی را فرو نمی نشاند بلکه هر قدر از آن نوشد عطش را زیاد می کند تا او را هلاک کند و این امری است مشاهد و محسوس، که هر که ملاحظه کند می بیند که سیرتر از دنیا کسی است که میل او به دنیا کم و علاقه او اندک است و هر که را مال و تجمل بیشتر دردسر افزون تر، و مشاغل و گرفتاری او بالاتر است و آخری از برای آن نیست.

Мисоли ҳафтум : дар съўбти халосӣ аз он баъд аз гирифторӣ ва ҳар киро гирифтории бештари халосии он мушкилтар ва дар ин хусӯси аҳли дунёро ташбеҳ кардаанд ба карами абрешим ки бар даври худ май тунду роҳи наҷоти худро сад мекунад ва ҳар чаҳ бештар бар худ танед халосии он мушкилтар мешавад то болмраҳи роҳи халоси масдӯд ва аз ғаму ғусса ҳалок мешаваду аксари абноءи ин дунё ба ин ҳолат мубтало ҳастанд .

مثال هفتم: در صعوبت خلاصی از آن بعد از گرفتاری و هر که را گرفتاری بیشتر خلاصی آن مشکلتر و در این خصوص اهل دنیا را تشبیه کرده اند به کرم ابریشم که بر دور خود می تند و راه نجات خود را سد می کند و هر چه بیشتر بر خود تنید خلاصی آن مشکلتر می شود تا بالمره راه خلاص مسدود و از غم و غصه هلاک می شود و اکثر ابناء این دنیا به این حالت مبتلا هستند.

Мисоли ҳаштум : онкӣ мисол задаанд дунёро дар таровати аввалу касофати охир , ба туъмаи лазиз ки хӯрда мешавад , ки ибтидои он дар ниҳояти латофату покизагӣ ва чун хӯрдӣу соъатӣ аз он гузашти ҳамаи он касофат ва наҷосатӣ мешавад ки одамии назар кардан ба он кароҳат дорад чаҳ ҷой хӯрдан ва ҳамчунон ки ҳар таомӣ ки чарбтар ва лазизтараст , сиқли он касифтару мутаъаффин тараст , ҳамчунин ҳар чаҳ шаҳавоти дунявӣа ки марғӯбтару матбӯъ тараст , дар вақти марги азияту кароҳати он бештар ,у фитнаи он азим тар хоҳад буд ва ин дар дунё низ мъоин ва маҳсусаст , зеро ки ҳар чаҳ муҳаббат ба он бештар ,у лиззат ба вуҷӯди он болотараст , дарду ?иламу мусӣбату мотам дар фироқи он низ афзӯн тараст ва марг нест магари мФорқт аз дунё .

مثال هشتم: آنکه مثال زده اند دنیا را در طراوت اول و کثافت آخر، به طعمه لذیذ که خورده می شود، که ابتدای آن در نهایت لطافت و پاکیزگی و چون خوردی و ساعتی از آن گذشت همه آن کثافت و نجاستی می شود که آدمی نظر کردن به آن کراهت دارد چه جای خوردن و همچنان که هر طعامی که چرب تر و لذیذتر است، ثقل آن کثیف تر و متعفن تر است، همچنین هر چه شهوات دنیویه که مرغوب تر و مطبوع تر است، در وقت مرگ اذیت و کراهت آن بیشتر، و فتنه آن عظیم تر خواهد بود و این در دنیا نیز معاین و محسوس است، زیرا که هر چه محبت به آن بیشتر، و لذت به وجود آن بالاتر است، درد و الم و مصیبت و ماتم در فراق آن نیز افزون تر است و مرگ نیست مگر مفارقت از دنیا.

Мисоли нуҳум : мисол задаанд дунёро ба хонае ки касе омода карда бошаду тибқӣ бар он ниҳода бошад ва бар он тибқи гулҳоу раёҳини гузорда ва ба трбиби мардумро хонда бошад ки биёянд ба он хона дохил шаванд ва он гулу раёҳинро бибинанду ббўинд ва аз барои дигарон ки баъд меоянд бигузоранд ва бираванд , на онкии он гулҳоро бурдоранд ва бо худ бибаранди пас яке аз он ашхоси чунон гумон кунад ки инҳоро ба эшон додаанд , пас дил ба он бандад ва ба он хуррамӣ ва шодӣ кунад чун хоҳад берун раваду бабрад аз ӯ бигиранд , дар он вақт мтأлм мешавад ва андӯҳнок мегардад ,у шодӣ ӯ ба малол мубаддил мешавад ва касе ки ҳақиқати корро матлаъаст ба онҳо мунтафаъ мешаваду шукргузории соҳибхонаро мекунаду шодону хуррам аз он хона берун меравад . Ва ҳамчунин ҳар ки ҳақиқати дунёро шинохту мақсӯд аз омадан худро ба онҷо донист медонад ки он меҳмонхона Эйаст ки аз барои мусофирӣни олами охирати муҳайё шуда , ки чун ба ин манзил расанд мунтафаъ шуда бигузаранду равона мақсад гирданд ва ҳар ки нодону ҷоҳил , ва аз ҳақиқати кор ғофиласт тасаввур чунин мекунад ки инҳо малик ӯсту дил ба он май бандад , ва чун ӯро берун мекунанду ҳамаи ончиро тасарруф карда аз ӯ пас мегиранд мусӣбат ӯ шадид ,у меҳнаташ азим мегардад .

مثال نهم: مثال زده اند دنیا را به خانه ای که کسی آماده کرده باشد و طبقی بر آن نهاده باشد و بر آن طبق گلها و ریاحین گذارده و به تربیب مردم را خوانده باشد که بیایند به آن خانه داخل شوند و آن گل و ریاحین را ببینند و ببویند و از برای دیگران که بعد می آیند بگذارند و بروند، نه آنکه آن گلها را بردارند و با خود ببرند پس یکی از آن اشخاص چنان گمان کند که اینها را به ایشان داده اند، پس دل به آن بندد و به آن خرمی و شادی کند چون خواهد بیرون رود و ببرد از او بگیرند، در آن وقت متألم می شود و اندوهناک می گردد، و شادی او به ملال مبدل می شود و کسی که حقیقت کار را مطلع است به آنها منتفع می شود و شکرگزاری صاحبخانه را می کند و شادان و خرم از آن خانه بیرون می رود. و همچنین هر که حقیقت دنیا را شناخت و مقصود از آمدن خود را به آنجا دانست می داند که آن مهمانخانه ای است که از برای مسافرین عالم آخرت مهیا شده، که چون به این منزل رسند منتفع شده بگذرند و روانه مقصد گردند و هر که نادان و جاهل، و از حقیقت کار غافل است تصور چنین می کند که اینها ملک اوست و دل به آن می بندد، و چون او را بیرون می کنند و همه آنچه را تصرف کرده از او پس می گیرند مصیبت او شدید، و محنتش عظیم می گردد.

Мисоли даҳум : дунёро ташбеҳ кардаанд ба биёбон бе поёни холӣ аз обу гиёҳ , ки ҷамъӣ безоду роҳила ба онҷо ворид шаванду роҳ гум карда ҳайрон ва саргардон бимонанд ва ба сарҳад ҳалокат расанд , ки дар ин байни мардӣ ба эшон расад ва гуяд ҳаргоҳи шуморо ба обу сабзаи расонам чаҳ мекунед ? гӯйанд : дигар аз итоати ту сар намепечем ва бар он , паймон аз эшон гирад ва эшонро бар сари чоҳӣ ки андак обӣ дошта бошаду қалили гиёҳӣ дар атроф он бошад биоварад ва эшон аз он об нӯшанду лаҳзае истироҳат кунанд пас он шахс гуяд : бисмии аллоҳ кӯч кунед то шуморо ба ободонӣу маъмура ва бустонҳо ва гулистонҳо бирасонам , бештари эшон имтиноъ кунанд ва гӯйанд : ҳамин обу гиёҳи моро кофӣаст ва аз ин беҳтар наме хоҳем .

مثال دهم: دنیا را تشبیه کرده اند به بیابان بی پایان خالی از آب و گیاه، که جمعی بی زاد و راحله به آنجا وارد شوند و راه گم کرده حیران و سرگردان بمانند و به سرحد هلاکت رسند، که در این بین مردی به ایشان رسد و گوید هرگاه شما را به آب و سبزه رسانم چه می کنید؟ گویند: دیگر از اطاعت تو سر نمی پیچیم و بر آن، پیمان از ایشان گیرد و ایشان را بر سر چاهی که اندک آبی داشته باشد و قلیل گیاهی در اطراف آن باشد بیاورد و ایشان از آن آب نوشند و لحظه ای استراحت کنند پس آن شخص گوید: بسم الله کوچ کنید تا شما را به آبادانی و معموره و بستانها و گلستانها برسانم، بیشتر ایشان امتناع کنند و گویند: همین آب و گیاه ما را کافی است و از این بهتر نمی خواهیم.

Ва тайифае ҳарф ӯро шунида гӯйанд : охири шумо аҳд бастед ки аз гуфта ин мард таҷовуз накунед ва ин биёбони ҷой мондан нест , ва чун шаби даройади роҳзанҳоу сбоъи шуморо нобӯд мекунанд ва ин тайифа ба иттифоқи он марди рафта то ба мақсад олӣ барисанду ттмаҳ дар онҷо бимонанд то шаби даройад , дуздон бар сари эшон рехтаи баъзеро куштау тайифаеро асири намоянд .

و طایفه ای حرف او را شنیده گویند: آخر شما عهد بستید که از گفته این مرد تجاوز نکنید و این بیابان جای ماندن نیست، و چون شب درآید راهزنها و سباع شما را نابود می کنند و این طایفه به اتفاق آن مرد رفته تا به مقصد عالی برسند و تتمه در آنجا بمانند تا شب درآید، دزدان بر سر ایشان ریخته بعضی را کشته و طایفه ای را اسیر نمایند.

Мисоли ёздаҳум : мисолӣаст ки « садуқ » алайҳи алрҳмаҳ дар китоб « икмоли аддӣн » аз баъзе ҳукамо нақл карда дар хусӯси ҳоли инсону мағрур шудан он ба дунё ,у ғифлат аз марг ва мо баъди он ,у фурӯ рафтан ба лаззоти фонӣа ва он инаст ки ҳол касе ки ба лаззоти дунявӣа машғӯл гардад мисли касеаст ки дар чоҳии амиқ ба ресмонии овехта ки дохил чоҳ шавад , чун ба васат чоҳ расад назар кунад ба поини чоҳ ва аждҳоӣӣ бинад ки даҳани гушӯда мунтазираст ки ин мард ба зери омадаи онро фурӯи барад ва ду мӯши сиёҳу сифед дар болой чоҳ бошанд ва ба таъҷили он ресмонро қатъи намоянд ,у онӣ аз баридан он нёсоинду васати чоҳ , занбӯрӣ чанд , хона карда бошанд ва ба девори чоҳ қадре асал бо хоки омехта аз эшон монда бошад ва он занбӯрҳо бар он муҷтамаъ шуда бошанд ва он шахс бо инки он аждаҳоро дида ва ду мӯшро мулоҳиза намӯда ва медонад ки дар андак вақте он ресмони мунқатиъ ,у туъма аждаҳо хоҳад шуд рӯ ба он асали хоки олӯдаи машғӯл лесидан он шавад , ва бо он занбӯрҳо зад ва хӯрд намояд ,у ҳамаи ҳавоси худро мутаваҷҷеҳи он сохта аз болоу поини худ фаромӯш кунад .

مثال یازدهم: مثالی است که «صدوق» علیه الرحمه در کتاب «اکمال الدین» از بعضی حکما نقل کرده در خصوص حال انسان و مغرور شدن آن به دنیا، و غفلت از مرگ و ما بعد آن، و فرو رفتن به لذات فانیه و آن این است که حال کسی که به لذات دنیویه مشغول گردد مثل کسی است که در چاهی عمیق به ریسمانی آویخته که داخل چاه شود، چون به وسط چاه رسد نظر کند به پائین چاه و اژدهائی بیند که دهن گشوده منتظر است که این مرد به زیر آمده آن را فرو برد و دو موش سیاه و سفید در بالای چاه باشند و به تعجیل آن ریسمان را قطع نمایند، و آنی از بریدن آن نیاسایند و وسط چاه، زنبوری چند، خانه کرده باشند و به دیوار چاه قدری عسل با خاک آمیخته از ایشان مانده باشد و آن زنبورها بر آن مجتمع شده باشند و آن شخص با اینکه آن اژدها را دیده و دو موش را ملاحظه نموده و می داند که در اندک وقتی آن ریسمان منقطع، و طعمه اژدها خواهد شد رو به آن عسل خاک آلوده مشغول لیسیدن آن شود، و با آن زنبورها زد و خورد نماید، و همه حواس خود را متوجه آن ساخته از بالا و پائین خود فراموش کند.

Ва ин мислӣаст ки ҳар ки дар он таъаммул намояд медонад ки ҳол дунё прессатон мутобиқ инаст пас агар ҳукм ба ҳамоқати он шахси намояд бояд худро ҳам агар аз аҳл дунё бошад бидонад ки аҳмақасту чоҳ , ҳамон хонаи дунёсту ресмон , ришта асрасту аждаҳои даҳани гушӯда , маргаст ва ду мӯши рӯз ва шабанд , ки бе диранги машғӯл баридан ришта умранду асали хоки олӯда , лаззоти дунёст , ки ба ҳазор гӯнаи заҳмату кудурату ?иламу мусӣбат олӯдааст ва занбӯрҳо , аҳли рӯзгор ,у толибон дунё ҳастанд .

و این مثلی است که هر که در آن تأمل نماید می داند که حال دنیا پرستان مطابق این است پس اگر حکم به حماقت آن شخص نماید باید خود را هم اگر از اهل دنیا باشد بداند که احمق است و چاه، همان خانه دنیاست و ریسمان، رشته عصر است و اژدهای دهن گشوده، مرگ است و دو موش روز و شب اند، که بی درنگ مشغول بریدن رشته عمرند و عسل خاک آلوده، لذات دنیاست، که به هزار گونه زحمت و کدورت و الم و مصیبت آلوده است و زنبورها، اهل روزگار، و طالبان دنیا هستند.

Мисоли давоздаҳум : мисолӣаст ки баъзе аз аҳли маърифат аз барои дунёу иштиғол ба музахрафоти он ,у ҳасрату надомати аҳли он баъд аз марг зикр кардаанд пас ташбеҳ кардаанд аҳли дунёро ба тайифае ки дар киштӣ нишаста бошанд ва ба ҷазира расанд ва ба ҷиҳати қазои ҳоҷат бидонҷо раванд бо вуҷӯд инки донанд ки киштии чандон макс дар канори ҷазира натавонад кард ва ба зӯдӣ хоҳад гузашт , пас дар он ҷазира мутафарриқ шаванд ва баъзе ба шитоб , қазоӣ ҳоҷат намӯда ба киштӣ оянду макони васеъи гирифта , сокин гирданду тайифае машғӯли сайри дарахту кӯҳу ҷазира шудаи баъд аз соъатӣ ба фикр уфтад ва худро бирасонаду макони танагӣ ба даст ӯ ояду қавмии дигари дилбастагӣ ба пораи сангҳоу ҳайвоноти он ҷазира ба ҳам расонидаи натавонад аз онҳо бугзарад ва онҳоро бар дӯш кашида вақте бирасад ки макон бисёр танагӣ биёбад ва ба сад заҳмати худро дар онҷо ҷой диҳад ,у ҷой ончӣ бардошта набошад , онро бар дӯши худ наад ва бо танагии макон ба сиқли онҳо низ гирифтор гардад ва пушаймон шаваду натавонади онҳоро ба ҷоӣии афканду ҷамъии дигари чунон машғӯл сайр гирданд ки киштӣу дарёу мақсадро фаромӯш кунанд ва дар онҷо бимонанд то шаби даройаду сбоъ аз миён дарахтон даройанд ва торик гардад ва баъзе аз инҳо туъма сбоъ шаванд ва баъзе дар гулу лои фурӯи рафта , ҳалок гирданд ва баъзе бимонанд аз ғуссау гуруснагӣ талаф шаванд ва онҳое ки сиқли ончӣ аз ҷазира бардошта бар дӯш эшон монад ва дар киштии анвоъи хорӣ аз аҳл он башаванд ва он ҳайвонотӣ ки бардошта анд бимиранду мурдори онҳо бар дӯшашон бимонад ва мутаъаффин гардад ва аз тааффуни он бемор шаванд ва дар киштӣ бимиранд , ё бемору мубтало , ба ватан расанд ва дар онҷо ҳамеша бемор бошанд ё баъд аз муддатӣ бимиранд .

مثال دوازدهم: مثالی است که بعضی از اهل معرفت از برای دنیا و اشتغال به مزخرفات آن، و حسرت و ندامت اهل آن بعد از مرگ ذکر کرده اند پس تشبیه کرده اند اهل دنیا را به طایفه ای که در کشتی نشسته باشند و به جزیره رسند و به جهت قضای حاجت بدانجا روند با وجود اینکه دانند که کشتی چندان مکث در کنار جزیره نتواند کرد و به زودی خواهد گذشت، پس در آن جزیره متفرق شوند و بعضی به شتاب، قضای حاجت نموده به کشتی آیند و مکان وسیع گرفته، ساکن گردند و طایفه ای مشغول سیر درخت و کوه و جزیره شده بعد از ساعتی به فکر افتد و خود را برساند و مکان تنگی به دست او آید و قومی دیگر دلبستگی به پاره سنگها و حیوانات آن جزیره به هم رسانیده نتواند از آنها بگذرد و آنها را بر دوش کشیده وقتی برسد که مکان بسیار تنگی بیابد و به صد زحمت خود را در آنجا جای دهد، و جای آنچه برداشته نباشد، آن را بر دوش خود نهد و با تنگی مکان به ثقل آنها نیز گرفتار گردد و پشیمان شود و نتواند آنها را به جائی افکند و جمعی دیگر چنان مشغول سیر گردند که کشتی و دریا و مقصد را فراموش کنند و در آنجا بمانند تا شب درآید و سباع از میان درختان درآیند و تاریک گردد و بعضی از اینها طعمه سباع شوند و بعضی در گل و لای فرو رفته، هلاک گردند و بعضی بمانند از غصه و گرسنگی تلف شوند و آنهایی که ثقل آنچه از جزیره برداشته بر دوش ایشان ماند و در کشتی انواع خواری از اهل آن بشوند و آن حیواناتی که برداشته اند بمیرند و مردار آنها بر دوششان بماند و متعفن گردد و از تعفن آن بیمار شوند و در کشتی بمیرند، یا بیمار و مبتلا، به وطن رسند و در آنجا همیشه بیمار باشند یا بعد از مدتی بمیرند.

Аммо эшон ки дайртар омаданд ва чизе барнадоштанд то дар киштӣ ҳастанд ба ҷиҳати танагии макони заҳмат май кашанд аммо баъд аз берун омадан ба роҳат ва рӯҳ меуфтанду касоне ки ибтидо омаданду макон васеъ гирифтанд ҳамеша дар истироҳат ҳастанд то сҳиҳоу солмо ба манзили худ ворид шаванд .

اما ایشان که دیرتر آمدند و چیزی برنداشتند تا در کشتی هستند به جهت تنگی مکان زحمت می کشند اما بعد از بیرون آمدن به راحت و روح می افتند و کسانی که ابتدا آمدند و مکان وسیع گرفتند همیشه در استراحت هستند تا صحیحا و سالما به منزل خود وارد شوند.