Ва махфӣ намонад ки сифати зуҳд , яке аз манозили роҳи дайн , ва болотарин мақомот соликинаст парвардгори олами ҷли шона дар китоби Карим худ мефармоед : « влои тамаддуни ъиники илои мо мтъно ба أзўоҷо манеҳам Зуҳраи алҳиўаҳи алднёи лнФтнҳми фӣа » хулосаи маънии онкӣ « чашми мадор ба сӯии ончӣ мо додаем , аз зинатҳои зиндагонии дунё ба баъзе аз аснофи мардум то имтиҳони нмоӣими эшонро ва озмоиш кунем » ва дигар мефармоед : « ва ман кони ириди ҳрси алднёи нؤтаҳи минҳои вмои ?лаи фии алохраҳи ман насиб » яъне « ҳар ки ҳосили дунёро бихоҳад мо ба ӯ май диҳем ,у дигар дар хонаи охирати насибӣ аз барои ӯ нест » ва аз расӯли худои слии аллоҳи алайҳу ?алау силам Марвӣаст ки « ҳар ки дохил субҳ шаваду фикр ӯ кори дунё ,у ҳиммат ӯ мқсўр бар дунё бошад , худо бар ӯ корро музтариб ва мутафарриқ месозаду шуғл ӯро пароканда мекунаду фақр ӯ эҳтиёҷ ӯро дар муқобил ӯ медорад ва аз дунёи зиёдтар аз ончӣ аз барои ӯ муқаддар шудааст ба ӯ наме расонад ва ҳар ки дохил субҳ шаваду фикру ҳиммат ӯ амр охират бошад , худои амр ӯро ҷамъ месозаду шуғл ӯро аз барои ӯ муҳофизат мекунаду дил ӯро ғанӣ ва бениёз мегирданду дунёро залилу хор ба назд ӯ меоварад » ва фармуд ки « ҳар бандаро дидед ки худо ба ӯ хомӯшӣу зуҳд дар дунёи ато фармӯдааст ба ӯ тақарруби ҷўӣид ки ба ӯ илқои ҳикмату доноӣӣ аз мабодӣ файёза мешавад » ва низ фармуд ки « ҳар ки хоҳад худои илмӣ ба ӯ диҳад беонкӣ дарс бихонад , ва ҳидоят кунад бе онкии роҳнмоӣӣ бо ӯ бошад , пас дар дунё зуҳд кунад ва аз дунёи қатъи алоқаи намояд » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки фармуд : « дил аз дунё бурдор то худои туро дӯст дораду дил аз ончӣ дар даст мардум аст бурдор , то туро дӯст доранд » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки « зуд бошад ки баъд аз ман тайифае биёянд ки подшоҳӣ аз барои эшон мустақар набошад магар ба қатлу тҷбр ,у ғанӣ аз барои эшон ҳосил нагардад магар ба бухлу дилтангӣ ,у муҳаббат ба якдигари ҳам нрсоннди магар ба мтобъти ҳавоу ҳавас ; огоҳ бошед ки ҳар ки он замонро дарёбад ва ба фақр сабр кунаду ҳоли онкии қудрат бар фароҳам овардан мол дошта бошад , ва бар душмании мардум бо ӯ сабр кунад бо вуҷӯди онкии қудрат бар муҳаббат эшон дошта бошад , ва бар зиллату хории сабри намояд бо вуҷӯди инки бар ахз кардани иззат қодир бошад , ва ин ҳамаро ба ҷиҳат худо карда бошад худои таъолии савоби панҷоҳ садиқ ба ӯ каромат фармоед » ва фармуд ки « ҳаргоҳи нури дохил дил шавад синаи кушода ва васеъ мегардад арз карданд ки нишоне аз барои ин ҳаст ? фармуд : балӣ , паҳлуи тиҳӣ кардан аз сарои ғурур ,у рӯ овардан ба хонаи баҳҷату сарвар ,у мустаъиди марг шудани пеш аз расӣдан он » рӯзӣ фармуд ки « аз худо шарм кунед ҳамчунон ки бояд ; арз карданд ки мо шарм мекунем аз худо ; фармуд : пас чаро месозед чизеро ки дар он маскан намекунед ? яъне зояд бар скноӣ шумоаст ва чаро ҷамъ мекунед чизеро ки намехуред » ҷамоатӣ бар он ҳазрат ворид шуданд ва арз карданд ки « мо аз аҳл имонем ҳазрат фармуд аломати имон шумо чист ? арз намуданд ки чун блоӣӣ ба мо рӯ дод сабр мекунем ва чун неъматӣ ба мо расед шукр май нмоӣим ва розӣ ҳастем ба қазои илоҳӣу душманони худро ба мусӣбатӣ ки ба эшон расад шамотат намекунем ҳазрат фармуд : ҳаргоҳ чунин ҳастед пас ҷамъ макунед чизеро ки намехуред ва банно накунед ончиро ки дар он сокин намешавед ва бар чизе ки оқибат бояд гузошт ва рафт дил мабандеду рашку ҳасад бар якдигар мабаред » Марвӣаст ки « рӯзии баъзе аз занони он ҳазрат аз бисёре гуруснагӣ ки аз он ҳазрат мушоҳида намӯд ба гиря омад ва арз кард : ё расӯли аллоҳ оё аз худо наме талабӣ ки туро таомӣ фиристад ? фармуд ба он хдоӣӣ ки ҷони ман дар қабза қудрат ӯст ки агар аз худои худ масъалат кунам ки кӯҳҳои дунёро тилло карда ва ҳар ҷо ки рӯм бо ман равона кунад , ҳар оина мекунаду лекини ман ихтиёр кардам гуруснагии дунёро бар сирии ону фақри дунёро бар Ганаии ону ҳузну андӯҳи онро бар фараҳу шодмонии он ба дурустӣ ки дунёи сазовори Муҳамаду оли Муҳамади алайҳ ассалом несту худо аз барои пайғамбарони أўлўолъзм розӣ нашуд магари сабр бар нохўшиҳои дунё ,у канора кардан аз лаззоти он пас аз барои ман розӣ нашуд магари инки таклиф кард маро ба ончӣ бар эшон таклиф карда ва гуфт : « Фосбри комаи сабри أўлўои алъзми ман алрсл » яъне « сабр кун ҳамчунон ки аўлўои алъзм аз пайғамбарон сабр карданд » ба худои қисм ки чорае биҷузи итоат ӯ надорам ва ба худои қисм ки сабр мекунам ба қадари тўоноӣӣу тоқати худ ҳамчунон ки эшон сабр карданд » ва фармуд ки « пайғамбарони пеш аз ман буданд ки баъзе аз эшон ба фақр мубтало шуданд , ба наҳвӣ ки биҷуз ъбоӣӣ наёфтанд ва баъзе мубтало ба шипиш шуданд , ва инро дӯст тар доштанд аз инки худои дунёро ба эшон атои намояд » ва фармуд ки « имони банда комил нест то онкии гумномиро дӯсттар аз шносоӣӣ ва шӯҳрат дошта бошад ва кам чизеро дӯсттар аз бисёре мол доштан дошта бошад » ва аз он ҳазрат Марвӣаст ки « парвардгор ба ман фармуд ки агар хоҳии сангҳои Маккаро аз барои ту тилло кунам ? арз кардам : худовандо мехоҳам ки як рӯз гурусна бошам ва як рӯзи сайр , то дар рӯзи гуруснагии туро бихонам ва тазаррӯъ кунам ва дар рӯзи сирии ҳамду сипоси туро ба ҷо оварам » ва Марвӣаст ки « он ҳазрати рӯзӣ бо Ҷабраил аз Макка берун омад , ба кӯҳи сафои болои рафтанд , он ҳазрат ба Ҷабраили алайҳ ассалом фармуд ки ба хдоӣӣ ки маро ба ҳақ мабъус кардааст ки дар ин шом аз барои оли Муҳамад на кафи гандуми биришта Эйаст на қадре оради ҷӯ ҳануз сухани он ҳазрати тамом нашуда буд ки ногоҳ аз осмони садоу зилзилаи азимӣ зоҳир шуд , ба наҳвӣ ки ҳазрат тарсиданд фармуд ки магари қиёмат барпо шуд ? Ҷабраил арз кард ки ё расӯли аллоҳи ин садои шҳпр исрофиласт ки бар ту нозил мешавад пас исрофил омад ва арз кард ки худои таъолии сухани туро шунид , маро бо ҳамаи калидҳои рӯй замин ба назд ту фиристоду маро амр фармуд ки онҳоро ба хизмат ту биоварам ва ба ту арз кунам ки чунончии хоҳии ҳамаи кӯҳҳои хиттаи тҳомаҳро аз барои ту зумурраду ёқӯту тилло ва нуқра кунам ? « ?фон шӣт набиё маликоу ан шӣт набиё ъбдо » пас агар ху

و مخفی نماند که صفت زهد، یکی از منازل راه دین، و بالاترین مقامات سالکین است پروردگار عالم جل شانه در کتاب کریم خود می فرماید: «ولا تمدن عینیک الی ما متعنا به أزواجا منهم زهرة الحیوة الدنیا لنفتنهم فیه» خلاصه معنی آنکه «چشم مدار به سوی آنچه ما داده ایم، از زینتهای زندگانی دنیا به بعضی از اصناف مردم تا امتحان نمائیم ایشان را و آزمایش کنیم» و دیگر می فرماید: «و من کان یرید حرث الدنیا نؤته منها وما له فی الاخرة من نصیب» یعنی «هر که حاصل دنیا را بخواهد ما به او می دهیم، و دیگر در خانه آخرت نصیبی از برای او نیست» و از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم مروی است که «هر که داخل صبح شود و فکر او کار دنیا، و همت او مقصور بر دنیا باشد، خدا بر او کار را مضطرب و متفرق می سازد و شغل او را پراکنده می کند و فقر او احتیاج او را در مقابل او می دارد و از دنیا زیادتر از آنچه از برای او مقدر شده است به او نمی رساند و هر که داخل صبح شود و فکر و همت او امر آخرت باشد، خدا امر او را جمع می سازد و شغل او را از برای او محافظت می کند و دل او را غنی و بی نیاز می گرداند و دنیا را ذلیل و خوار به نزد او می آورد» و فرمود که «هر بنده را دیدید که خدا به او خاموشی و زهد در دنیا عطا فرموده است به او تقرب جوئید که به او القای حکمت و دانائی از مبادی فیاضه می شود» و نیز فرمود که «هر که خواهد خدا علمی به او دهد بی آنکه درس بخواند، و هدایت کند بی آنکه راهنمائی با او باشد، پس در دنیا زهد کند و از دنیا قطع علاقه نماید» و نیز از آن حضرت مروی است که فرمود: «دل از دنیا بردار تا خدا تو را دوست دارد و دل از آنچه در دست مردم است بردار، تا تو را دوست دارند» و نیز از آن حضرت مروی است که «زود باشد که بعد از من طایفه ای بیایند که پادشاهی از برای ایشان مستقر نباشد مگر به قتل و تجبر، و غنی از برای ایشان حاصل نگردد مگر به بخل و دلتنگی، و محبت به یکدیگر هم نرسانند مگر به متابعت هوا و هوس؛ آگاه باشید که هر که آن زمان را دریابد و به فقر صبر کند و حال آنکه قدرت بر فراهم آوردن مال داشته باشد، و بر دشمنی مردم با او صبر کند با وجود آنکه قدرت بر محبت ایشان داشته باشد، و بر ذلت و خواری صبر نماید با وجود اینکه بر اخذ کردن عزت قادر باشد، و این همه را به جهت خدا کرده باشد خدای تعالی ثواب پنجاه صدیق به او کرامت فرماید» و فرمود که «هرگاه نور داخل دل شود سینه گشاده و وسیع می گردد عرض کردند که نشانی از برای این هست؟ فرمود: بلی، پهلو تهی کردن از سرای غرور، و رو آوردن به خانه بهجت و سرور، و مستعد مرگ شدن پیش از رسیدن آن» روزی فرمود که «از خدا شرم کنید همچنان که باید؛ عرض کردند که ما شرم می کنیم از خدا؛ فرمود: پس چرا می سازید چیزی را که در آن مسکن نمی کنید؟ یعنی زاید بر سکنای شما است و چرا جمع می کنید چیزی را که نمی خورید» جماعتی بر آن حضرت وارد شدند و عرض کردند که «ما از اهل ایمانیم حضرت فرمود علامت ایمان شما چیست؟ عرض نمودند که چون بلائی به ما رو داد صبر می کنیم و چون نعمتی به ما رسید شکر می نمائیم و راضی هستیم به قضای الهی و دشمنان خود را به مصیبتی که به ایشان رسد شماتت نمی کنیم حضرت فرمود: هرگاه چنین هستید پس جمع مکنید چیزی را که نمی خورید و بنا نکنید آنچه را که در آن ساکن نمی شوید و بر چیزی که عاقبت باید گذاشت و رفت دل مبندید و رشک و حسد بر یکدیگر مبرید» مروی است که «روزی بعضی از زنان آن حضرت از بسیاری گرسنگی که از آن حضرت مشاهده نمود به گریه آمد و عرض کرد: یا رسول الله آیا از خدا نمی طلبی که تو را طعامی فرستد؟ فرمود به آن خدائی که جان من در قبضه قدرت اوست که اگر از خدای خود مسئلت کنم که کوههای دنیا را طلا کرده و هر جا که روم با من روانه کند، هر آینه می کند و لیکن من اختیار کردم گرسنگی دنیا را بر سیری آن و فقر دنیا را بر غنای آن و حزن و اندوه آن را بر فرح و شادمانی آن به درستی که دنیا سزاوار محمد و آل محمد علیه السلام نیست و خدا از برای پیغمبران أولوالعزم راضی نشد مگر صبر بر ناخوشیهای دنیا، و کناره کردن از لذات آن پس از برای من راضی نشد مگر اینکه تکلیف کرد مرا به آنچه بر ایشان تکلیف کرده و گفت: «فاصبر کما صبر أولوا العزم من الرسل» یعنی «صبر کن همچنان که اولوا العزم از پیغمبران صبر کردند» به خدا قسم که چاره ای بجز اطاعت او ندارم و به خدا قسم که صبر می کنم به قدر توانائی و طاقت خود همچنان که ایشان صبر کردند» و فرمود که «پیغمبران پیش از من بودند که بعضی از ایشان به فقر مبتلا شدند، به نحوی که بجز عبائی نیافتند و بعضی مبتلا به شپش شدند، و این را دوست تر داشتند از اینکه خدا دنیا را به ایشان عطا نماید» و فرمود که «ایمان بنده کامل نیست تا آنکه گمنامی را دوست تر از شناسائی و شهرت داشته باشد و کم چیزی را دوست تر از بسیاری مال داشتن داشته باشد» و از آن حضرت مروی است که «پروردگار به من فرمود که اگر خواهی سنگهای مکه را از برای تو طلا کنم؟ عرض کردم: خداوندا می خواهم که یک روز گرسنه باشم و یک روز سیر، تا در روز گرسنگی تو را بخوانم و تضرع کنم و در روز سیری حمد و سپاس تو را به جا آورم» و مروی است که «آن حضرت روزی با جبرئیل از مکه بیرون آمد، به کوه صفا بالا رفتند، آن حضرت به جبرئیل علیه السلام فرمود که به خدائی که مرا به حق مبعوث کرده است که در این شام از برای آل محمد نه کف گندم برشته ای است نه قدری آرد جو هنوز سخن آن حضرت تمام نشده بود که ناگاه از آسمان صدا و زلزله عظیمی ظاهر شد، به نحوی که حضرت ترسیدند فرمود که مگر قیامت برپا شد؟ جبرئیل عرض کرد که یا رسول الله این صدای شهپر اسرافیل است که بر تو نازل می شود پس اسرافیل آمد و عرض کرد که خدای تعالی سخن تو را شنید، مرا با همه کلیدهای روی زمین به نزد تو فرستاد و مرا امر فرمود که آنها را به خدمت تو بیاورم و به تو عرض کنم که چنانچه خواهی همه کوههای خطه تهامه را از برای تو زمرد و یاقوت و طلا و نقره کنم؟ «فان شئت نبیا ملکا و ان شئت نبیا عبدا» پس اگر خواهی پیغمبری باش پادشاه و اگر خواهی پیغمبری باش بنده» پس حضرت فرمود که جبرئیل اشاره کرد که تواضع و فروتنی کن از برای خدا حضرت فرمود: می خواهم پیغمبری باشم بنده و پادشاهی را نمی خواهم» حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم گفت که «خدای تعالی فرمود: بهترین و پرنفع ترین دوستان من در نزد من مردی است سبکبار، که از نماز خود لذت بیابد و عبادت پروردگار خود را نیکو به جا آورد و در میان مردم گمنام باشد و روزی به قدر کفاف و قناعت به او برسد و بر این صبر کند و چون مرگ بر او وارد شود هم میراث او کم باشد و هم گریه کنندگان بر او» «روزی آن حضرت با جمعی از اصحاب به شتر چرانی گذشتند، شخصی به نزد او فرستادند و شیر طلبیدند آن شخص گفت: شیری که در ظرف دارم از برای شام قبیله است و آنچه در پستانهای شتر است به جهت صبح فردای ایشان است حضرت فرمود: خداوندا مال و اولاد این مرد را زیاد کن و گذشتند و به شبانی رسیدند، کسی را نزد او فرستاد شیر خواستند آن شبان آنچه شیر در پستانهای گوسفندان بود دوشید و با آنچه در ظروف خود داشت جمع کرده با گوسفندی به خدمت حضرت فرستاد و گفت: این قلیلی بود که فرستاد، چنانچه بفرمائید از این بیش می فرستم حضرت او را دعا کرد و فرمود: خداوندا به قدر کفاف و قناعت به او روزی کن کسی عرض کرد: یا رسول الله آن شخص که فرموده تو را رد نمود دعائی کردی که اکثر ما طالب آن هستیم و آن را که خدمت گذاری کرد، دعائی فرمودید که همه از آن کراهت داریم؟ حضرت فرمود: چیز کمی که با آن کفایت و قناعت باشد بهتر است از بسیاری که آدمی را مشغول و گرفتار سازد» حضرت امیرالمومنین علیه السلام فرمود که «مردم سه طایفه اند: زاهد و صابر و راغب اما زاهد، همه غمها و شادیهای دنیا را از دل خود بیرون کرده نه به چیزی که از دنیا به او برسد شاد می شود و نه از چیزی که از دست او بیرون رود محزون می گردد پس او همیشه در استراحت است و اما صابر، دل او دنیا را می خواهد، و طبع او رغبت دارد اما هر وقت از برای او میسر شد خود را از آن نگاه می دارد، چون بدی عاقبت آن را می داند و اگر بر دل او مطلع گردی تعجب خواهی کرد از خودداری و پیش بینی و فروتنی او.

Ва аммо роғиб , бокӣ надорад , аз ҳар ҷоӣӣ ки дунё ба ӯ рӯ оварад , хоҳи ҳалолу хоҳи ҳаром ва музоиқа надорад дар талаби молу дунё аз ҳеҷ навъе , агар чаҳ нафас ӯ ҳалок шаваду ҳурмат ӯ баравад » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки « аломати толиби охират онаст ки дил аз зинат чанд рӯзаи дунёӣ фонӣ бардорад огоҳ бошед ки дил бардоштану зуҳди ҳеҷ зоҳидӣ дар дунёи қисмат ӯро кам намекунаду ҳирси ҳеҷ ҳарисӣ бар дунёи ончӣ аз барои ӯ муқаддар шударо зиёд намекунад пас мағбун касеаст ки аз насиби худ дар охират маҳрӯм шавад » балӣ :

و اما راغب، باکی ندارد، از هر جائی که دنیا به او رو آورد، خواه حلال و خواه حرام و مضایقه ندارد در طلب مال و دنیا از هیچ نوعی، اگر چه نفس او هلاک شود و حرمت او برود» و نیز از آن حضرت مروی است که «علامت طالب آخرت آن است که دل از زینت چند روزه دنیای فانی بردارد آگاه باشید که دل برداشتن و زهد هیچ زاهدی در دنیا قسمت او را کم نمی کند و حرص هیچ حریصی بر دنیا آنچه از برای او مقدر شده را زیاد نمی کند پس مغبون کسی است که از نصیب خود در آخرت محروم شود» بلی:

Аз ҳазрати эмоми Муҳамади боқири алайҳи ассалом Марвӣаст ки « худоӣ таъолӣ фармуд : қисм ба иззату ҷалолу азимату бҳоءу баландии мартабаи худам , ки ҳеҷ бандае хоҳиши маро бар хоҳиши худ ихтиёр накард дар чизе аз умӯри дунёи магари инки ман дил ӯро ғанӣ ва бениёз мекунаму шуғлу фикр ӯро мунҳасир дар охират май гардонаму осмону заминро зомини рӯзӣ ӯ май гардонам ва аз барои ӯ беҳтар аз ҳар тоҷирӣ тиҷорат мекунам » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки « болотарин мардум дар назд худо аз ҷиҳати қадару мартаба , касеаст ки бок надошта бошад ки дунё дар даст ҳар ки мехоҳад бошад пас ҳар ки нафас ӯ каромат ва иззатӣ дорад дунё дар пеши чашм ӯ хор ва бемиқдораст ва ҳар ки нафас ӯ хор ва залиласт дунё дар назар ӯ эътиборӣ дорад » ҳазрати эмоми ҷаъфари содиқи алайҳ ассалом фармуданд ки « зуҳд , калид дар охирату безорӣ аз оташасту зуҳд инаст ки ҳар чаҳ туро аз худо боз дорад онро тарк кунӣ бидӯни инки таъассуфӣ бар фӯт он дошта бошӣ на аҷабӣ бар тарки он нмоӣӣ ва на ба он сабаб , мунтазири фараҷӣ дар дунё бошӣ , ё хоҳии туро бар ин сифати ҳамд ва ситоиш кунанд , ва ба ин ҷиҳати ивазии талабӣ балки тарки онро роҳати худ донеу гирифторӣ ба онро офати шуморӣ ва ҳамеша аз офати гурезон ,у толиб роҳат бошӣу зоҳид касеаст ки ихтиёр кунад охиратро бар дунёу зиллатро бар иззату саъй дар ибодатро бар роҳату гуруснагиро бар сирӣу ёди худоро бар ғифлату бадан ӯ дар дунё бошаду дил ӯ дар охират » ҳазрати эмоми ризои алайҳ ассалом фармуд ки « ҳар ки субҳ ва шом кунаду бадан ӯ саҳеҳ бошад ва аз касе музтариб ва хоӣФ набошаду қӯти шабонаи рӯзи худро дошта бошад гуё ки ҳамаи дунё аз барои ӯ ҷамъаст ,у шаккӣ дар ин нест » .

از حضرت امام محمد باقر علیه السلام مروی است که «خدای تعالی فرمود: قسم به عزت و جلال و عظمت و بهاء و بلندی مرتبه خودم، که هیچ بنده ای خواهش مرا بر خواهش خود اختیار نکرد در چیزی از امور دنیا مگر اینکه من دل او را غنی و بی نیاز می کنم و شغل و فکر او را منحصر در آخرت می گردانم و آسمان و زمین را ضامن روزی او می گردانم و از برای او بهتر از هر تاجری تجارت می کنم» و نیز از آن حضرت مروی است که «بالاترین مردم در نزد خدا از جهت قدر و مرتبه، کسی است که باک نداشته باشد که دنیا در دست هر که می خواهد باشد پس هر که نفس او کرامت و عزتی دارد دنیا در پیش چشم او خوار و بی مقدار است و هر که نفس او خوار و ذلیل است دنیا در نظر او اعتباری دارد» حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند که «زهد، کلید در آخرت و بیزاری از آتش است و زهد این است که هر چه تو را از خدا باز دارد آن را ترک کنی بدون اینکه تأسفی بر فوت آن داشته باشی نه عجبی بر ترک آن نمائی و نه به آن سبب، منتظر فرجی در دنیا باشی، یا خواهی تو را بر این صفت حمد و ستایش کنند، و به این جهت عوضی طلبی بلکه ترک آن را راحت خود دانی و گرفتاری به آن را آفت شماری و همیشه از آفت گریزان، و طالب راحت باشی و زاهد کسی است که اختیار کند آخرت را بر دنیا و ذلت را بر عزت و سعی در عبادت را بر راحت و گرسنگی را بر سیری و یاد خدا را بر غفلت و بدن او در دنیا باشد و دل او در آخرت» حضرت امام رضا علیه السلام فرمود که «هر که صبح و شام کند و بدن او صحیح باشد و از کسی مضطرب و خائف نباشد و قوت شبانه روز خود را داشته باشد گویا که همه دنیا از برای او جمع است، و شکی در این نیست».

Пас хушо ба ҳол касе ки дил ба дунё набандаду зуҳд дар онро ихтиёр кунад ва ҳамин қадар басаст дар фазилати зуҳд ки ҳамаи анбиёу авлиё ба он сифати мавсуф , балки ашҳри сифоти эшон буд ва ҳеҷ пайғамбарӣ мабъус нашуд магар бо зуҳд ва агар на ин будӣ ки қурб ба парвардгор ,у наҷот дар дори қарор ба он мавқуфи бадӣ , ъзмоءи навъи инсон ,у баргузидагони худованди манон ,у огоҳон аз ҳақиқати кор ,у доноёни асрор бар худ чунин тнки нгрФтндӣ .

پس خوشا به حال کسی که دل به دنیا نبندد و زهد در آن را اختیار کند و همین قدر بس است در فضیلت زهد که همه انبیا و اولیا به آن صفت موصوف، بلکه اشهر صفات ایشان بود و هیچ پیغمبری مبعوث نشد مگر با زهد و اگر نه این بودی که قرب به پروردگار، و نجات در دار قرار به آن موقوف بدی، عظماء نوع انسان، و برگزیدگان خداوند منان، و آگاهان از حقیقت کار، و دانایان اسرار بر خود چنین تنک نگرفتندی.

Нигоҳ кун бар аҳвол кулем аллоҳ , Мӯсои бен умрони алайҳи ассалом ки бевосита бо худо сухан гуфтӣу анвори таҷаллӣ бар ӯ тофтӣ чигуна дар дунё зиндагонӣ кард , ғолиби қӯт ӯ гиёҳи замину барги дарахтон буд ва аз касрати риёзату заҳмат , чунон лоғару заъиф шуда буд ки сабзии алафӣ ки хӯрда буд аз зоҳири шиками муборакаши намоён буд .

نگاه کن بر احوال کلیم الله، موسی بن عمران علیه السلام که بی واسطه با خدا سخن گفتی و انوار تجلی بر او تافتی چگونه در دنیا زندگانی کرد، غالب قوت او گیاه زمین و برگ درختان بود و از کثرت ریاضت و زحمت، چنان لاغر و ضعیف شده بود که سبزی علفی که خورده بود از ظاهر شکم مبارکش نمایان بود.

Ва назари афкан ба рафтори рӯҳи аллоҳ , исои бен Марями алайҳи ассалом , ки офаридагори олам бе воситаи миси башарӣ , ӯро аз Марям ба вуҷӯд оварад ва бибин ки ҷома ӯ ҳамеша аз мӯӣ буду хӯрок ӯ барги дарахтону алафи саҳроҳо на ӯро фарзандӣ буд ки аз мурданаш битарсад ва на хонае ки аз харобии он андешади ҳеҷ рӯзии қӯти фардои худро захира накардӣ ва ҳеҷ масканӣ надоштӣ ва ба ҳар куҷо ки шом шудӣ хобидӣ .

و نظر افکن به رفتار روح الله، عیسی بن مریم علیه السلام، که آفریدگار عالم بی واسطه مس بشری، او را از مریم به وجود آورد و ببین که جامه او همیشه از موی بود و خوراک او برگ درختان و علف صحراها نه او را فرزندی بود که از مردنش بترسد و نه خانه ای که از خرابی آن اندیشد هیچ روزی قوت فردای خود را ذخیره نکردی و هیچ مسکنی نداشتی و به هر کجا که شام شدی خوابیدی.

Рӯзӣ дар биёбону раъду барқ ӯро гирифт , дар ҳар тараф ба талаби паноҳӣ равон шуд ки худро ба ҷоӣии расонад , хаймае аз давр пайдо шуд ба онҷо омад , занӣ танҳо дар онҷо дид шарм кард ва аз онҷои гузашта ба ғорӣ дар кӯҳӣ расед дохил онҷо шуд дид ширӣ дар он мأўӣ дорад , дар онҷо нишасту даст бар он шер кашид ва гуфт : илоҳӣ ҳар чизеро ҷо ва моўоӣӣ дод вале аз барои ман моўоӣии муқарари нафармудӣ ? хитоб расед ки мأўои ту мустақар дар раҳмат манаст чун рӯзи қиёмат дар ояд тазвиҷ кунам бо ту ҳазор ҳури алъайнро ки онҳоро ба дасти худ офарӣдаам ва чаҳор ҳазор сол ки ҳар рӯзӣ аз он баробари умри тамом дунё бошад аз барои ту арӯсӣ кунаму мардумро дар арӯсии ту атъоми намоям ва амр фармоем мунодиро ки Нидо кунад ки кҷоинди зоҳидӣ дар дунё то бибинанди арӯсии зоҳиди мутлақи бен Марями алайҳи ассаломро » .

روزی در بیابان و رعد و برق او را گرفت، در هر طرف به طلب پناهی روان شد که خود را به جائی رساند، خیمه ای از دور پیدا شد به آنجا آمد، زنی تنها در آنجا دید شرم کرد و از آنجا گذشته به غاری در کوهی رسید داخل آنجا شد دید شیری در آن مأوی دارد، در آنجا نشست و دست بر آن شیر کشید و گفت: الهی هر چیزی را جا و ماوائی داد ولی از برای من ماوائی مقرر نفرمودی؟ خطاب رسید که مأوای تو مستقر در رحمت من است چون روز قیامت در آید تزویج کنم با تو هزار حور العین را که آنها را به دست خود آفریده ام و چهار هزار سال که هر روزی از آن برابر عمر تمام دنیا باشد از برای تو عروسی کنم و مردم را در عروسی تو اطعام نمایم و امر فرمایم منادی را که ندا کند که کجایند زاهدان در دنیا تا ببینند عروسی زاهد مطلق بن مریم علیه السلام را».

Ва бишинав аҳволи яҳёи бен закариёи алайҳи ассаломро ки ба ғайр аз пӯст , чизеи нпўшидӣ ва аз дуруштии пӯст , бадан ӯ сӯрох сӯрох шуд рӯзии модар ӯ дархост кард ки ҷбаҳ эй аз пашми бипушад то андакии бадан ӯ ба истироҳат биафтад чун онро пӯшеди ваҳй ба ӯ расед ки эй яҳёи дунёро ихтиёр кардӣ пас гирист ва он ҷбаҳро афканда ба ҳолати аввал авд намӯд .

و بشنو احوال یحیی بن زکریا علیه السلام را که به غیر از پوست، چیزی نپوشیدی و از درشتی پوست، بدن او سوراخ سوراخ شد روزی مادر او درخواست کرد که جبه ای از پشم بپوشد تا اندکی بدن او به استراحت بیفتد چون آن را پوشید وحی به او رسید که ای یحیی دنیا را اختیار کردی پس گریست و آن جبه را افکنده به حالت اول عود نمود.

Нигоҳӣ бар зуҳди паёмбару алии алайҳи ассалому баъд аз ин дида бигушоӣ ва назар кун дар тариқаи рафтори пайғамбари охируззамон , ки воситаи вуҷӯди замин ва осмонасту зуҳди он ҷанобро мулоҳиза кун ки баъд аз беъсат дар муддатӣ ки он сарвар дар дунё буд ҳеҷ субҳӣ ӯу аҳлбитш сайр нашуданд магари онкӣ дар шом гурусна буданд ва ҳеҷ шомӣ сайр нашуданд магари онкии субҳи он гурусна ба сари бурданд ва он ҳазрату аҳлбит ӯ хурмои сайр тановул нафармуданд магари баъд аз фатҳи хайбару хоби он бузургвор бар рӯй ъбоӣӣ буд ки онро ду то кардӣ ва бар он хобидӣ ки шабии онро чаҳор то карданду ҳазрат бар он хобид чун бедор шуд фармуд : маро аз бедории шаб боз доштед бории ъаборо бурдоред ва ду то кунед » .

نگاهی بر زهد پیامبر و علی علیه السلام و بعد از این دیده بگشای و نظر کن در طریقه رفتار پیغمبر آخرالزمان، که واسطه وجود زمین و آسمان است و زهد آن جناب را ملاحظه کن که بعد از بعثت در مدتی که آن سرور در دنیا بود هیچ صبحی او و اهلبیتش سیر نشدند مگر آنکه در شام گرسنه بودند و هیچ شامی سیر نشدند مگر آنکه صبح آن گرسنه به سر بردند و آن حضرت و اهلبیت او خرمای سیر تناول نفرمودند مگر بعد از فتح خیبر و خواب آن بزرگوار بر روی عبائی بود که آن را دو تا کردی و بر آن خوابیدی که شبی آن را چهار تا کردند و حضرت بر آن خوابید چون بیدار شد فرمود: مرا از بیداری شب باز داشتید باری عبا را بردارید و دو تا کنید».

Ва басӣ иттифоқ афтод ки он баргузӣдаи худои ҷомаи худро берун карда буд ки бишӯяд ки балоли азон намоз мегуфту ҳазрати ҷома дигар надошт ки бипушад ва ба намоз берун раваду зуҳди зоҳиди алии алотлоқ ,у сарвари зоҳидии офоқи алии бен абии толиби алайҳи ассалом аз он машҳуртар ки муҳтоҷ баён бошад дар назд дӯсту душман ба сиҳҳати пайваста ки он ҳазрати ҳаргиз аз таомӣ сайр нахурдӣ ва агар мехӯрданд мунҳасир буд ба намак ё сирка ва агар аз он тараққӣ менамуданд қадре шер мехӯрданд ва он ҳазратро анбонӣ буд ки резаҳои нони ҷӯ дар он буд ва онро майл мефармуду гоҳ буд ки шабонаи рӯзӣ ба як каф аз ҳамон сабӯс ки ба даҳан мерехтанд иктифо менамуданду пайвастаи ҷомаи дурушти куҳнаи пӯшедӣ , ки муштамил бар пинаҳои бисёр май буд ва гоҳе ҷомаи худро ба лиФи хурмо пина менамӯд ва гоҳе ба пораи пӯстии куҳна ва мукаррар мефармуд ки алиро бо зинати дунё чаҳ кораст ва чигуна худро розӣ кунам ба лиззатӣ ки фонӣаст ,у неъматӣ ки ғайр боқӣаст ? ва ҳамчунин зуҳди аъиммаи рошидину акобри саҳоба ва тобеъину ғайри эшон аз бузургони дайну уламои солеҳин дар кутуби аҳодӣсу таворих мстўраст , ва дар алснаҳу афвоҳи мазкӯр ҳатто инки баъзе аз эшон бӯдаанд ки панҷоҳ сол ё шаст сол ки муддати ҳаёт эшон бӯда ҷомаи хоби ниФкнднду диягӣ аз барои эшон бар сар оташ наниҳоданду фарш бар рӯй замини ниФкнднду аҳли хонаи худро ба сохтани таомӣ амр накарданд балки шабҳоро бар по истоданд ва рухсорҳои худро бар замин фарш карданд , оби дидаҳояшон бар рухсорашони ҷорӣ ва бо парвардгорашон дар муноҷот ва зорӣ буданд .

و بسی اتفاق افتاد که آن برگزیده خدا جامه خود را بیرون کرده بود که بشوید که بلال اذان نماز می گفت و حضرت جامه دیگر نداشت که بپوشد و به نماز بیرون رود و زهد زاهد علی الاطلاق، و سرور زاهدان آفاق علی بن ابی طالب علیه السلام از آن مشهورتر که محتاج بیان باشد در نزد دوست و دشمن به صحت پیوسته که آن حضرت هرگز از طعامی سیر نخوردی و اگر می خوردند منحصر بود به نمک یا سرکه و اگر از آن ترقی می نمودند قدری شیر می خوردند و آن حضرت را انبانی بود که ریزه های نان جو در آن بود و آن را میل می فرمود و گاه بود که شبانه روزی به یک کف از همان سبوس که به دهن می ریختند اکتفا می نمودند و پیوسته جامه درشت کهنه پوشیدی، که مشتمل بر پینه های بسیار می بود و گاهی جامه خود را به لیف خرما پینه می نمود و گاهی به پاره پوستی کهنه و مکرر می فرمود که علی را با زینت دنیا چه کار است و چگونه خود را راضی کنم به لذتی که فانی است، و نعمتی که غیر باقی است؟ و همچنین زهد ائمه راشدین و اکابر صحابه و تابعین و غیر ایشان از بزرگان دین و علماء صالحین در کتب احادیث و تواریخ مسطور است، و در السنه و افواه مذکور حتی اینکه بعضی از ایشان بوده اند که پنجاه سال یا شصت سال که مدت حیات ایشان بوده جامه خواب نیفکندند و دیگی از برای ایشان بر سر آتش ننهادند و فرش بر روی زمین نیفکندند و اهل خانه خود را به ساختن طعامی امر نکردند بلکه شبها را بر پا ایستادند و رخسارهای خود را بر زمین فرش کردند، آب دیده هایشان بر رخسارشان جاری و با پروردگارشان در مناجات و زاری بودند.

Яке аз салотини даҳ ҳазор дарҳам аз барои яке аз бузургон дайн фиристод ӯ рад кард аёл ӯ бо ӯ ба гуфтугӯ омад , гуфт : мисли ман ва мисли шумо монанди шахсеаст ки гов корӣ дошт ва ба он зореъат мекард , чун пер шуд ва аз кор афтод онро забҳ кард то аз пӯсти он мунтафаъ гардад ва ҳамчунин шумо мехоҳед ки маро дар ин перӣ забҳ кунед , пас , аз гуруснагӣ бимиред беҳтараст аз инки марои забҳи нмоӣид .

یکی از سلاطین ده هزار درهم از برای یکی از بزرگان دین فرستاد او رد کرد عیال او با او به گفتگو آمد، گفت: مثل من و مثل شما مانند شخصی است که گاو کاری داشت و به آن زارعت می کرد، چون پیر شد و از کار افتاد آن را ذبح کرد تا از پوست آن منتفع گردد و همچنین شما می خواهید که مرا در این پیری ذبح کنید، پس، از گرسنگی بمیرید بهتر است از اینکه مرا ذبح نمائید.

Ва зуҳди баъзе ба мартабае буд ки дар шабҳои гарм ки ба ибодати истодии маконеро талаб кардӣ ки насими саҳар ба онҷои нўзидӣ то мабодои андакии афоқа аз барои ӯ ҳосил шавад .

و زهد بعضی به مرتبه ای بود که در شبهای گرم که به عبادت ایستادی مکانی را طلب کردی که نسیم سحر به آنجا نوزیدی تا مبادا اندکی افاقه از برای او حاصل شود.

Дайгариро сабуии шикастае буд ки об дар он буд , онро аз офтоб бар намедошту оби гармро меошомед ва мегуфт : касе ки лиззати оби сардро ёфт мФорқт аз дунё бар ӯ мушкиласт пас эй дӯстон аз мастии ҳавоу ҳавас ҳушёр шаведу зиддияти миёни дунёу охиратро бишноседу мтобът ононе кунед ки аз ҳақиқати ҳол огоҳ ҳастанд ва худро аз лиззатҳои фонӣаи дунё боз гиред ҷони ман агар чаҳ ин бар ту шоқаст , аммо чанд рӯзӣ беш нест ва ба андак вақте , замони он ба сар мерасад ва то чашм бар ҳам май занӣ рафтааст .

دیگری را سبوی شکسته ای بود که آب در آن بود، آن را از آفتاب بر نمی داشت و آب گرم را می آشامید و می گفت: کسی که لذت آب سرد را یافت مفارقت از دنیا بر او مشکل است پس ای دوستان از مستی هوا و هوس هشیار شوید و ضدیت میان دنیا و آخرت را بشناسید و متابعت آنانی کنید که از حقیقت حال آگاه هستند و خود را از لذتهای فانیه دنیا باز گیرید جان من اگر چه این بر تو شاق است، اما چند روزی بیش نیست و به اندک وقتی، زمان آن به سر می رسد و تا چشم بر هم می زنی رفته است.

Аҳволи ёрону бародарону дӯстону рафиқонро мулоҳиза кун ки ҳамагии рафтанд ва дар зер хок хуфтанд аз ончӣ андӯхтанд бо худ чаҳ бурданд ва ба ки супурданд ? ва аз айшу тнъм чаҳ тараф барбастанд ? ва чаҳ самар чиданд ? ту гўӣии хобӣ буд ё хаёлӣ .

احوال یاران و برادران و دوستان و رفیقان را ملاحظه کن که همگی رفتند و در زیر خاک خفتند از آنچه اندوختند با خود چه بردند و به که سپردند؟ و از عیش و تنعم چه طرف بربستند؟ و چه ثمر چیدند؟ تو گوئی خوابی بود یا خیالی.

Пас эй ҷони бародари машаққат дар ин муддати андакро таҳаммул кун , зеро ки оқил , заҳмат чанд рӯзиро ба ҷиҳати истироҳати доимӣ бар худ гуворо мебинад .

پس ای جان برادر مشقت در این مدت اندک را تحمل کن، زیرا که عاقل، زحمت چند روزی را به جهت استراحت دائمی بر خود گوارا می بیند.