Чун фазилати фақрро донистӣу фоидаи онро шинохтӣ , ҳон то иштибоҳ накунӣ ва ҳар гадоро фақир ндонӣ , гадо касе дигару фақир касе дигараст гадо онаст ки дунё аз ӯ даст бардошта ,у фақир онаст ки ӯ даст аз дунё бардоштааст ва аз барои фақир , шароитӣаст ки чунончии фақир ба онҳо муттасиф бошад фазилати фақр аз барои ӯ хоҳад буд .

چون فضیلت فقر را دانستی و فایده آن را شناختی، هان تا اشتباه نکنی و هر گدا را فقیر ندانی، گدا کسی دیگر و فقیر کسی دیگر است گدا آن است که دنیا از او دست برداشته، و فقیر آن است که او دست از دنیا برداشته است و از برای فقیر، شرایطی است که چنانچه فقیر به آنها متصف باشد فضیلت فقر از برای او خواهد بود.

Пас бидон ки сазовори фақир онаст ки ба фақр ва бе чизеи худ розӣ бошад ва агар кароҳатӣ аз он дошта бошад бояд мисли кароҳат ҳиҷомат бошад аз барои касе ки ҳиҷомат мекунад , агар чаҳ фии алҷмлаҳ дардӣ меёбад аммо ба он розӣ ва хўшнўдаст ва онро аз худои бидонад ва ба он ҷиҳат ба он шод ва Фрҳнок бошад ва дар ботини таваккул бар худо дошта бошаду эътимоду вусуқ ӯ ба худо бошад ва чунон донад ки худои қадари заруратро ба ӯ май расонад ва ба ҳар чаҳ ба ӯ расад қонеъ бошад ва зёдтӣ нахоҳад ва ба ин ҷиҳати қатъи тамаъ аз халқ кунаду илтифотӣ ба ончӣ дар даст мардум аст накунаду ҳирс бар таҳсили мол аз ҳар ҷо бирасад надошта бошад ва бар фақри худ собир ва шокир бошад .

پس بدان که سزاوار فقیر آن است که به فقر و بی چیزی خود راضی باشد و اگر کراهتی از آن داشته باشد باید مثل کراهت حجامت باشد از برای کسی که حجامت می کند، اگر چه فی الجمله دردی می یابد اما به آن راضی و خوشنود است و آن را از خدا بداند و به آن جهت به آن شاد و فرحناک باشد و در باطن توکل بر خدا داشته باشد و اعتماد و وثوق او به خدا باشد و چنان داند که خدا قدر ضرورت را به او می رساند و به هر چه به او رسد قانع باشد و زیادتی نخواهد و به این جهت قطع طمع از خلق کند و التفاتی به آنچه در دست مردم است نکند و حرص بر تحصیل مال از هر جا برسد نداشته باشد و بر فقر خود صابر و شاکر باشد.

Ҳазрати Амиралмӯъминини алайҳ ассалом фармуд ки « фақри нисбат ба баъзе уқубатаст аз ҷониби худованду нисбат ба баъзе каромату аломати он фақрӣ ки кароматаст онаст ки соҳиби худро хуш халқ мекунаду мутӣъ парвардгор мегирданду шикоят аз ҳол худ намекунаду худоро бар фақри худ шукр мекунаду аломати он ки уқубатаст онаст ки соҳиби худро бдхлқ мекунаду маъсияти парвардгорро май намояд ва шикоят мекунад ва ба қазои илоҳӣ розӣ нест » ва аз ин ҳадис мстФод мешавад ки ҳар фақириро бар фақр савоб нест , балки савобу фазилат аз барои фақрӣаст ки соҳиби он розӣ ва шокир бошад ва ба қадари кафоф қонеъ бошаду тӯл амл надошта бошад ва аммо он ки розӣ набошад ,у моил ба бисёре мол бошад ,у олӯда ба зиллати ҳирс ва тамаъ гардад , ва ба воситаи тамаъу ҳирс , ахлоқ ӯ бад шавад ,у муртакиб аъмолӣ гардад ки шеваи аҳли мурувват ва обрӯ набошад , ӯро савобӣ нест , балки гуноҳкораст .

حضرت امیرالمومنین علیه السلام فرمود که «فقر نسبت به بعضی عقوبت است از جانب خداوند و نسبت به بعضی کرامت و علامت آن فقری که کرامت است آن است که صاحب خود را خوش خلق می کند و مطیع پروردگار می گرداند و شکایت از حال خود نمی کند و خدا را بر فقر خود شکر می کند و علامت آن که عقوبت است آن است که صاحب خود را بدخلق می کند و معصیت پروردگار را می نماید و شکایت می کند و به قضای الهی راضی نیست» و از این حدیث مستفاد می شود که هر فقیری را بر فقر ثواب نیست، بلکه ثواب و فضیلت از برای فقری است که صاحب آن راضی و شاکر باشد و به قدر کفاف قانع باشد و طول امل نداشته باشد و اما آن که راضی نباشد، و مایل به بسیاری مال باشد، و آلوده به ذلت حرص و طمع گردد، و به واسطه طمع و حرص، اخلاق او بد شود، و مرتکب اعمالی گردد که شیوه اهل مروت و آبرو نباشد، او را ثوابی نیست، بلکه گناهکار است.

Ва сазовори фақр онаст ки изҳор истиғно кунаду парда бар кор худ андозад .

و سزاوار فقر آن است که اظهار استغنا کند و پرده بر کار خود اندازد.

Ва дар ҳадиси набавӣ воридаст ки « ҳар ки фақри худро бапушанд худо ӯро аҷр касе ато фармоед ки ҳамаи рӯзҳоро рӯза бигираду ҳамаи шабҳоро ибодат кунад » .

و در حدیث نبوی وارد است که «هر که فقر خود را بپوشاند خدا او را اجر کسی عطا فرماید که همه روزها را روزه بگیرد و همه شبها را عبادت کند».

Ва фақирро сазовор онаст ки бо ағниё махлӯт нашавад ва бо эшон ҳамнишинӣ нанамояд ва эшонро ба ҷиҳати мол тавозуъ накунад балки аз ин роҳ ба эшон такаббур кунад .

و فقیر را سزاوار آن است که با اغنیا مخلوط نشود و با ایشان همنشینی ننماید و ایشان را به جهت مال تواضع نکند بلکه از این راه به ایشان تکبر کند.

Марвӣаст ки « ҳазрати Амиралмӯъминину Хизри алайҳи ассалом , ба якдигари расиданди ҳазрат аз Хизр пурсед ки беҳтарин аъмол чист ? гуфт : базли ағниё бар фуқаро ба ҷиҳати ризои худо ҳазрат фармуд : аз он беҳтари нозу такаббур фақираст бар ағниё аз роҳи вусуқу эътимод ба худои Хизри гФтки ин каломӣаст ки бояд бо нур бар сафҳаи рухсор ҳур навишт » ва бояд фақир аз гуфтани сухани ҳақ музоиқа накунад ва аз роҳи тамаъу мадорот бо ағниё аз сухани ҳақ иғмоз накунад ,у чашми напушад ва аз роҳи тҳдистӣу фақр , дар ибодати худо сустӣ нанамояд .

مروی است که «حضرت امیرالمومنین و خضر علیه السلام، به یکدیگر رسیدند حضرت از خضر پرسید که بهترین اعمال چیست؟ گفت: بذل اغنیا بر فقرا به جهت رضای خدا حضرت فرمود: از آن بهتر ناز و تکبر فقیر است بر اغنیا از راه وثوق و اعتماد به خدا خضر گفتک این کلامی است که باید با نور بر صفحه رخسار حور نوشت» و باید فقیر از گفتن سخن حق مضایقه نکند و از راه طمع و مدارات با اغنیا از سخن حق اغماض نکند، و چشم نپوشد و از راه تهدیستی و فقر، در عبادت خدا سستی ننماید.

Ва агар қалилӣ аз қӯт ӯ зиёда омад дар роҳи худо базл кунад ва инро ҷаҳд мқл гӯйанд ,у савоби он бештар аз молҳои фаровонаст ки ғанӣ базл кунад .

و اگر قلیلی از قوت او زیاده آمد در راه خدا بذل کند و این را جهد مقل گویند، و ثواب آن بیشتر از مالهای فراوان است که غنی بذل کند.

Ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силам рӯзӣ фармуданд ки « як дарҳам садақа метавонад афзал бошад аз сад ҳазор дарҳами шахсе арз кард ки ин чигуна мешавад ? фармуд : шахсе аз манофеи моли худу зёдтии он сад ҳазор дарҳам тсдқ мекунаду мардии ду дарҳам дорад ва ба ғайр аз ин ҳеҷ чизи дигарро молик нест ва яке аз он ду дарҳамро бо таййиби нафас дар роҳ худо медиҳад , соҳиби як дарҳам афзаласт аз соҳиби садҳазори дарҳам » ва бояд фақири зиёдтар аз қадари ҳоҷати худро захира накунад пас агар касе бошад ки зиёдтар аз қӯти як шабонаи рӯзро захира накунад , аз ҷумла садиқин хоҳад буд ва агар аз қӯти чиҳил рӯзи зиёдтар захира накунад аз ҷумлаи муттақини хоҳ буд ва агар аз қӯти соли худ зиёдтар захира накунад аз солеҳин хоҳад буд ва агар аз қӯти соли зиёдтари захираи намояд аз зумраи фуқаро хориҷ хоҳад шуд ва аз фазилати фақр маҳрӯмаст .

حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم روزی فرمودند که «یک درهم صدقه می تواند افضل باشد از صد هزار درهم شخصی عرض کرد که این چگونه می شود؟ فرمود: شخصی از منافع مال خود و زیادتی آن صد هزار درهم تصدق می کند و مردی دو درهم دارد و به غیر از این هیچ چیز دیگر را مالک نیست و یکی از آن دو درهم را با طیب نفس در راه خدا می دهد، صاحب یک درهم افضل است از صاحب صدهزار درهم» و باید فقیر زیادتر از قدر حاجت خود را ذخیره نکند پس اگر کسی باشد که زیادتر از قوت یک شبانه روز را ذخیره نکند، از جمله صدیقین خواهد بود و اگر از قوت چهل روز زیادتر ذخیره نکند از جمله متقین خواه بود و اگر از قوت سال خود زیادتر ذخیره نکند از صالحین خواهد بود و اگر از قوت سال زیادتر ذخیره نماید از زمره فقرا خارج خواهد شد و از فضیلت فقر محروم است.

Ва ҳаргоҳ касе фақир бошаду шахсеи чизе ба ӯ атои намояд , пас агар он чизи ҳаром мӯбад бошад , ради он воҷибу қабули он ҳаромаст ва агар муштабаҳ бошад , суннатаст ки онро рад кунад ва қабул накунад ва агар ҳалол бошад , пас агар ба унвон ҳадяаст мустаҳабаст қабули он агар беминнат бошад , зеро ки расӯли худои слии аллоҳи алайҳу ?алау силами ҳадя қабул мефармуданд ва агар дар он миннат бошад тарки он беҳтараст ва агар ба унвони садақа ё зкўаҳ ё наҳв инҳо бошад бояд агар он фақири мустаҳаққ он бошад ва аз аҳл он бошад қабул кунаду ало рад кунад ва агар бидонад ки ондиҳанда , инро ба ҷиҳати сифатӣ ки дар ин фақир гумон карда ба ӯ дода , мисли инки ӯро Сайиди дониста , ё олам ёфта , ё ғайри инҳоу фии алўоқъ чунин набошад бояд ради намояд ва агар на ҳадя бошад ва на садақа , балки ба ҷиҳати шӯҳрату хўднмоӣӣу риё ва овоза дода бошад беҳтар онаст ки қабул накунад ва рад кунад балки баъзе аз уламои қабули онро ҳаром ,у ради онро воҷиб донистаанд ва махфӣ намонад ки ончиро ба фақир медиҳанд агар ба он муҳтоҷ бошаду зиёдтар аз қадар ҳоҷаташ набошад афзал онаст ки ҳаргоҳ аз офотӣ ки мазкӯр шуд солим бошад онро қабул кунад .

و هرگاه کسی فقیر باشد و شخصی چیزی به او عطا نماید، پس اگر آن چیز حرام موبد باشد، رد آن واجب و قبول آن حرام است و اگر مشتبه باشد، سنت است که آن را رد کند و قبول نکند و اگر حلال باشد، پس اگر به عنوان هدیه است مستحب است قبول آن اگر بی منت باشد، زیرا که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هدیه قبول می فرمودند و اگر در آن منت باشد ترک آن بهتر است و اگر به عنوان صدقه یا زکوه یا نحو اینها باشد باید اگر آن فقیر مستحق آن باشد و از اهل آن باشد قبول کند و الا رد کند و اگر بداند که آن دهنده، این را به جهت صفتی که در این فقیر گمان کرده به او داده، مثل اینکه او را سید دانسته، یا عالم یافته، یا غیر اینها و فی الواقع چنین نباشد باید رد نماید و اگر نه هدیه باشد و نه صدقه، بلکه به جهت شهرت و خودنمائی و ریا و آوازه داده باشد بهتر آن است که قبول نکند و رد کند بلکه بعضی از علماء قبول آن را حرام، و رد آن را واجب دانسته اند و مخفی نماند که آنچه را به فقیر می دهند اگر به آن محتاج باشد و زیادتر از قدر حاجتش نباشد افضل آن است که هرگاه از آفاتی که مذکور شد سالم باشد آن را قبول کند.

Ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд : савоби он ки бо вусъат ба фақир ато мекунад бештар нест аз он ки мегирад , ҳаргоҳ муҳтоҷ бошад » балки дар баъзе аҳодӣс наҳй шудааст аз ради он ва агар зояд бар қадар ҳоҷат бошад агар он фақир , толиби роҳ охират бошад он зёдтиро рад кунад , зеро ки онро худо ба ҷиҳати озмоишу имтиҳони фиристода то бибинад чаҳ мекунад аммо қадари ҳоҷатро ба ҷиҳати рأФту раҳмат бар он фиристодаи пас дргрФтни он савобаст , ва аммо дар қадари зёдтӣ , ё мубтало ба маъсият он мешавад , ё гирифтори ҳисобаши пас сазовори толиби саодат онаст ки зояд аз қадари ҳоҷат қабул накунад , зеро ки нафас , баъд аз онкии мурраххас шуда ки аҳду паймонро бишиканад ба он одат мекунад .

حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: ثواب آن که با وسعت به فقیر عطا می کند بیشتر نیست از آن که می گیرد، هرگاه محتاج باشد» بلکه در بعضی احادیث نهی شده است از رد آن و اگر زاید بر قدر حاجت باشد اگر آن فقیر، طالب راه آخرت باشد آن زیادتی را رد کند، زیرا که آن را خدا به جهت آزمایش و امتحان فرستاده تا ببیند چه می کند اما قدر حاجت را به جهت رأفت و رحمت بر آن فرستاده پس درگرفتن آن ثواب است، و اما در قدر زیادتی، یا مبتلا به معصیت آن می شود، یا گرفتار حسابش پس سزاوار طالب سعادت آن است که زاید از قدر حاجت قبول نکند، زیرا که نفس، بعد از آنکه مرخص شده که عهد و پیمان را بشکند به آن عادت می کند.

Баъзе аз муҷовирин Макка нақл мекунад : « дроҳмӣ чанд доштем ки гузорда будам дар роҳи худо инфоқ кунам , рӯзии фақириро дидам ки аз тавофи Маккаи фориғ шуда ба садоӣ заъифӣ мегуфт : « ҷоӣъи коматарӣ урёни коматарӣ , қмотарӣ Фимотарӣ ё ман ирӣу лои ирӣ » яъне « худоё гуруснаам чунонкӣ май бинӣ ва бараҳнаам чунонкӣ май бинии пас чаҳ май бинӣ дар ин хусӯс ки май бинӣ ? эй касе ки ҳамаи чизро мебинад вале худ дида нашавад » мегуяд : нигоҳ кардам дидам ҷомаи куҳна дар бар дошт ки бадан ӯро намепӯшонед , бо худ гуфтам : ин касеаст ки бояд дроҳми худро ба ӯ даҳуми онҳоро ба назд ӯ барадами нигоҳӣ ба онҳо кард , панҷ дарҳами бардошт ва гуфт : ба чаҳор дарҳами он ду ҷома май хуррам ва якеро ҳам харҷ мекунаму ттмаҳро рад кард ва гуфт : эҳтиёҷ ба он надорам шабии дигар ӯро дидам ки ду ҷомаи нави пӯшида буд , ман андакӣ аз ӯ баддил шудам , мутаваҷҷеҳ ман шуду даст маро гирифт ва ба тавофи машғӯли шудем , то ҳафт шўти тавофро тамом кардем дар ҳар шароитӣ дидам ки поҳои мо бар як навъи ҷавҳарӣ аз ҷавоҳир буд , як бор бар рӯй ёқӯт роҳ мерафтем ва як бор бар рӯй марвориду якбор бар рӯй зумурраду якбор бар тилло ва поҳои мо то ба каъб ба онҳо фурӯ мерафт пас он мард ба ман гуфт : худои ин ҳамаро ба ман дода ва қабул накардам ва аз дасти мардуми чизе май гирам ва маош мекунам , зеро ки ҳамаи инҳо сиқл ва ибтилост » хулосаи онкӣ , қадари ҳоҷат гирифтан афзаласту боиси савоб расӣдан ба он , касеаст ки медиҳад ,у аъонт бар савоби ҳам савобаст амр шуд ба Мӯсои бен умрон ки « дар ҳар шабӣ дар пеши яке аз банӣ Исроил ифтор кун гуфт : илоҳӣ чаро рӯзии маро бар даст банӣ Исроил мутафарриқ кардае ки яке чошт бидиҳад ва яке шом ? ваҳй ба ӯ расед ки ман бо дӯстони худ чунин мекунаму рӯзии эшонро ба дасти бтолини бандагонами қарор май даҳум то онҳо низ ба ин сабаб ба савобӣ расанд » .

بعضی از مجاورین مکه نقل می کند: «دراهمی چند داشتیم که گذارده بودم در راه خدا انفاق کنم، روزی فقیری را دیدم که از طواف مکه فارغ شده به صدای ضعیفی می گفت: «جائع کما تری عریان کما تری، قما تری فیما تری یا من یری و لا یری» یعنی «خدایا گرسنه ام چنانکه می بینی و برهنه ام چنانکه می بینی پس چه می بینی در این خصوص که می بینی؟ ای کسی که همه چیز را می بیند ولی خود دیده نشود» می گوید: نگاه کردم دیدم جامه کهنه در بر داشت که بدن او را نمی پوشانید، با خود گفتم: این کسی است که باید دراهم خود را به او دهم آنها را به نزد او بردم نگاهی به آنها کرد، پنج درهم برداشت و گفت: به چهار درهم آن دو جامه می خرم و یکی را هم خرج می کنم و تتمه را رد کرد و گفت: احتیاج به آن ندارم شبی دیگر او را دیدم که دو جامه نو پوشیده بود، من اندکی از او بددل شدم، متوجه من شد و دست مرا گرفت و به طواف مشغول شدیم، تا هفت شوط طواف را تمام کردیم در هر شرایطی دیدم که پاهای ما بر یک نوع جوهری از جواهر بود، یک بار بر روی یاقوت راه می رفتیم و یک بار بر روی مروارید و یکبار بر روی زمرد و یکبار بر طلا و پاهای ما تا به کعب به آنها فرو می رفت پس آن مرد به من گفت: خدا این همه را به من داده و قبول نکردم و از دست مردم چیزی می گیرم و معاش می کنم، زیرا که همه اینها ثقل و ابتلاست» خلاصه آنکه، قدر حاجت گرفتن افضل است و باعث ثواب رسیدن به آن، کسی است که می دهد، و اعانت بر ثواب هم ثواب است امر شد به موسی بن عمران که «در هر شبی در پیش یکی از بنی اسرائیل افطار کن گفت: الهی چرا روزی مرا بر دست بنی اسرائیل متفرق کرده ای که یکی چاشت بدهد و یکی شام؟ وحی به او رسید که من با دوستان خود چنین می کنم و روزی ایشان را به دست بطالین بندگانم قرار می دهم تا آنها نیز به این سبب به ثوابی رسند».

Ва аммо зиёдтар аз қадари ҳоҷатро беҳтар онаст ки нагирад балӣ агар хоҳад онро ба фуқаро диҳад ва базл кунад , гирифтан он зарар надорад ва бояд дафъаи инфоқ фуқаро кунад ва нигоҳ надорад , ки гоҳаст нафас дар мақоми фиреб ӯ барояд ҳамчунон ки ҷамъии мутасаддии хизмати фуқароу мутакаффили ҳол эшон шуданд ва аз ағниё мегирифтанд ва ба фуқаро медоданд , оқибати нафасу шайтон бо ҳам сохта ӯро фирефтанд ва инро василаи ҷамъи молу тнъму тлзз қарор доданд , ва ба ҳалокати расиданду сазовори муъмин , онаст ки то ӯро мумкин бошад аз касе чизе хоҳиш накунад ва суол нанамояд , зеро ки он мутазаммини шиква аз худо ,у залил кардан худасту мӯҷиби аизои он касеаст ки аз ӯ хоҳиш мекунад , зеро ки басо бошад ба хотири хоҳи худ чизеи надиҳаду баъд аз изҳор ба ӯ шарм кунад ва ё хиҷолат кашад , ё муҳофизати обрӯӣ худ кунад , ё ба рӯй риё чизе бидиҳад ва чунин чизе маълум нест ки шръо ҳалол бошад .

و اما زیادتر از قدر حاجت را بهتر آن است که نگیرد بلی اگر خواهد آن را به فقرا دهد و بذل کند، گرفتن آن ضرر ندارد و باید دفعه انفاق فقرا کند و نگاه ندارد، که گاه است نفس در مقام فریب او برآید همچنان که جمعی متصدی خدمت فقرا و متکفل حال ایشان شدند و از اغنیا می گرفتند و به فقرا می دادند، عاقبت نفس و شیطان با هم ساخته او را فریفتند و این را وسیله جمع مال و تنعم و تلذذ قرار دادند، و به هلاکت رسیدند و سزاوار مومن، آن است که تا او را ممکن باشد از کسی چیزی خواهش نکند و سوال ننماید، زیرا که آن متضمن شکوه از خدا، و ذلیل کردن خود است و موجب ایذای آن کسی است که از او خواهش می کند، زیرا که بسا باشد به خاطر خواه خود چیزی ندهد و بعد از اظهار به او شرم کند و یا خجالت کشد، یا محافظت آبروی خود کند، یا به روی ریا چیزی بدهد و چنین چیزی معلوم نیست که شرعا حلال باشد.

Ва аз ин ҷиҳати ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуд : « суол аз мардум аз ҷумла фавоҳишаст » ва фармуд : « ҳар ки аз мардум суол кунаду қӯти се рӯзи худро дошта бошад , рӯзи қиёмати худоро мулоқот кунад дар ҳоле ки рӯй ӯ устихон холӣ бошад ва ҳеҷ гӯшт надошта бошад » ва фармуд ки « ҳеҷ банда Эй нест ки як дар суолро бар худ бигушоед магари инки худои ҳафтод дар фақрро бар рӯй ӯ май кушояд » ва фармуд ки « суол , ҳалол нест магар бо фақрӣ ки ба ҳалокати анҷомад , ё қарзӣ ки ба рсўоӣӣ кашад » рӯзии тайифае аз ансор ба хизмати он бузургвор омаданд ва арз карданд : « ё расӯли аллоҳи ҳоҷатӣ ба ту дорем фармуд : бигӯед арз карданд : ҳоҷат бузургӣ аст фармуд : биоваред ҳоҷати худро гуфтанд : май хоҳеми зомини шӯй аз барои мо биҳиштро ҳазрати сар ба зери андохт , пас сари бардошт ва фармуд : зомин мешавам ба шартӣ ки шумо ҳам зомин шавед аз аҳадии чизе суол накунед эшон таъаҳҳуд намуданд ва ҳамчунин буданд , ҳатто дар сафари тозӣона аз даст яке меафтод аз рафиқи худ ки пиёда буд суол намекард ки тозӣонаро ба ӯ диҳад ва худ фурӯди омада бар медошт ва агар бар суфра Эй нишаста буданду об ба яке наздик буд рафиқаш аз ӯ хоҳиш намекард ки обро ба ӯ диҳад » ва фармуд ки « агар яке аз шумо пуштаи ҳизумро бар пушт кашад ва бифурӯшаду обрӯии худро нигоҳ дорад беҳтараст аз онкӣ суол кунад » дар рӯзи арафаи ҳазрати Сайиди алсоҷдини алайҳи ассалом дар Арафоти ҷамъиро диданд ки суол мекарданд фармуданд : « инҳо бадтарӣни халқ худо ҳастанд мардуми рӯ ба худо оварда тазаррӯъ мекунанд ва инҳо рӯ ба мардум оварда суол мекунанд »у ҳазрати содиқи алайҳ ассалом фармуд ки « агар соили бидонад ки чиқадр визр ва вабол дорад , аҳадӣ ҳар оина аз аҳадӣ суол намекунад ва агар онкӣ рад мекунад бидонад ки ради соил чиқадр бадаст аҳадии соилиро маҳрӯм ва рад намекунад » ва махфӣ намонад ки манъӣ намонад ки манъӣ ки аз суол шуда дар сӯратӣаст ки ночор ва музтар набошад ва аммо дар сӯрати изтирору эҳтиёҷ , шаккӣ дар ҷавози он ,у рухсат дар он несту ончӣ дар тарғиби аътоءи соили расидаи далолат бар он мекунад .

و از این جهت حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «سوال از مردم از جمله فواحش است» و فرمود: «هر که از مردم سوال کند و قوت سه روز خود را داشته باشد، روز قیامت خدا را ملاقات کند در حالی که روی او استخوان خالی باشد و هیچ گوشت نداشته باشد» و فرمود که «هیچ بنده ای نیست که یک در سوال را بر خود بگشاید مگر اینکه خدا هفتاد در فقر را بر روی او می گشاید» و فرمود که «سوال، حلال نیست مگر با فقری که به هلاکت انجامد، یا قرضی که به رسوائی کشد» روزی طایفه ای از انصار به خدمت آن بزرگوار آمدند و عرض کردند: « یا رسول الله حاجتی به تو داریم فرمود: بگویید عرض کردند: حاجت بزرگی است فرمود: بیاورید حاجت خود را گفتند: می خواهیم ضامن شوی از برای ما بهشت را حضرت سر به زیر انداخت، پس سر برداشت و فرمود: ضامن می شوم به شرطی که شما هم ضامن شوید از احدی چیزی سوال نکنید ایشان تعهد نمودند و همچنین بودند، حتی در سفر تازیانه از دست یکی می افتاد از رفیق خود که پیاده بود سوال نمی کرد که تازیانه را به او دهد و خود فرود آمده بر می داشت و اگر بر سفره ای نشسته بودند و آب به یکی نزدیک بود رفیقش از او خواهش نمی کرد که آب را به او دهد» و فرمود که «اگر یکی از شما پشته هیزم را بر پشت کشد و بفروشد و آبروی خود را نگاه دارد بهتر است از آنکه سوال کند» در روز عرفه حضرت سید الساجدین علیه السلام در عرفات جمعی را دیدند که سوال می کردند فرمودند: «اینها بدترین خلق خدا هستند مردم رو به خدا آورده تضرع می کنند و اینها رو به مردم آورده سوال می کنند» و حضرت صادق علیه السلام فرمود که «اگر سائل بداند که چقدر وزر و وبال دارد، احدی هر آینه از احدی سوال نمی کند و اگر آنکه رد می کند بداند که رد سائل چقدر بد است احدی سائلی را محروم و رد نمی کند» و مخفی نماند که منعی نماند که منعی که از سوال شده در صورتی است که ناچار و مضطر نباشد و اما در صورت اضطرار و احتیاج، شکی در جواز آن، و رخصت در آن نیست و آنچه در ترغیب اعطاء سائل رسیده دلالت بر آن می کند.

Худои таъолӣ фармӯдааст : « ва аммо алсоӣли Флои тнҳр » яъне « аммо соилро аз худ марон » ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуд : рад макун соилроу чизе ба ӯ бидиҳ , агар чаҳ нисф хрмоӣӣ бошад » ва фармуд : « аз барои соил , ҳақӣаст , агар чаҳ бар асбии савор шуда бошад » ва фармуд : « соилро рад накунед , агар чаҳ сам сӯхта бошад » .

خدای تعالی فرموده است: «و اما السائل فلا تنهر» یعنی «اما سائل را از خود مران» حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: رد مکن سائل را و چیزی به او بده، اگر چه نصف خرمائی باشد» و فرمود: «از برای سائل، حقی است، اگر چه بر اسبی سوار شده باشد» و فرمود: «سائل را رد نکنید، اگر چه سم سوخته باشد».