Ва аммо атоҳои мустаҳабаи он низ чанд навъаст : аввал : сидқот мустаҳабаасту савоби он бисёр ,у фавойиди он бешумораст .

و اما عطاهای مستحبه آن نیز چند نوع است: اول: صدقات مستحبه است و ثواب آن بسیار، و فواید آن بی شمار است.

Аз ҷаноби мустатоби набавии слии аллоҳи алайҳу ?алау силам манқӯласт ки « ба дурустӣ ки хдоӣӣ ки ҷуз ӯ хдоӣӣ нест , дафъ мекунад ба садақа , маразу мусӣбат ва сӯхтану ғарқ шудану хонаи барсари фурӯд омадану девонагиро ва он ягонаи офоқ ба ҳамин саёқи ҳафтод навъ аз шарро шимурданд ки худои таъолӣ ба баракати садақа , онҳоро дафъ мекунад » ва аз он ҳазрат Марвӣаст ки « ҳар касе дар рӯзи қиёмат дар сояи садақа худ хоҳад буд то мардум аз ҳисоб фориғ шаванд » ва фармуд ки « замини қиёмат оташаст , магари сояи муъмин , ки садақа ӯ вайро соя май афканд » ва низ аз он ҷаноб Марвӣаст ки « ҳаргоҳи соилӣ дар шаб ба сӯрати мардӣ суол кунад , ӯро рад макунед » ва ин тахсӣс , ба ҷиҳат онаст ки эҳтимол меравад ки мулкӣ ба сӯрати мардӣ дар шаб суол мекунад ба ҷиҳати имтиҳон .

از جناب مستطاب نبوی صلی الله علیه و آله و سلم منقول است که «به درستی که خدائی که جز او خدائی نیست، دفع می کند به صدقه، مرض و مصیبت و سوختن و غرق شدن و خانه برسر فرود آمدن و دیوانگی را و آن یگانه آفاق به همین سیاق هفتاد نوع از شر را شمردند که خدای تعالی به برکت صدقه، آنها را دفع می کند» و از آن حضرت مروی است که «هر کسی در روز قیامت در سایه صدقه خود خواهد بود تا مردم از حساب فارغ شوند» و فرمود که «زمین قیامت آتش است، مگر سایه مومن، که صدقه او وی را سایه می افکند» و نیز از آن جناب مروی است که «هرگاه سائلی در شب به صورت مردی سوال کند، او را رد مکنید» و این تخصیص، به جهت آن است که احتمال می رود که ملکی به صورت مردی در شب سوال می کند به جهت امتحان.

Марвӣаст ки « ба Мӯсои алайҳи ассалом ваҳй шуд ки эй Мӯсо : соилро икром кун ба додани чизи камӣ , ё сухани некӣ ба дурустӣ ки ба назд ва меояд касе ки на инсаст ва на ҷин , балки аз ҷумла малоикааст , ки имтиҳон мекунад туро дар неъматӣ ки ман ба ту додаам , ва суол мекунад туро , пас бибин ки чигуна рафтор хоҳӣ намӯд » ва аз ин ҷиҳати ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?алау силам тарғиб фармуданд бар « рад накардани соил , агар чаҳ бар асбӣ савор бошад » ва аз ҳазрати эмоми Муҳамади боқири алайҳи ассалом Марвӣаст ки « никўӣӣу садақа , бартараф месозад фақрро ва меафзоед дар умр ва дафъ мекунад аз соҳиби худ ҳафтод қисми мурдани бадро » ва аз ҳазрат аммо ҷаъфари содиқи алайҳи ассалом Марвӣаст ки « даво кунед беморони худро ба садақау дафъи нмоӣиди балоро ба дуоу талаб рӯзӣ кунед ба садақа ба дурустӣ ки садақа аз миёни занахи ҳафтсад шайтон берун меояд яъне чун касе қасд тсдқ кунад ҳафтсад шайтон ӯро васваса мекунанд ва ҳеҷ чиз бар шайтони гаронтар аз он нест ки садақа ба муъминӣ дода шавад ва ин садақаи ибтидо ба даст худо мерасад пеш аз онкӣ ба даст фақир бирасад » ва низ аз он ҷаноб Марвӣаст ки « мустаҳабаст аз барои бемор , ки бо дасти худ чизеро ба соил бидиҳад ва он соилро амр кунад ки барои ӯ дуо кунад » ҳар ки дар вақти сабоҳ садақа бидиҳад худо наҳваст он рӯзро аз ӯ дафъ кунад ва дар ҳадисии дигар аз он сарвар Марвӣаст ки « ҳар ки дар аввали рӯз , тсдқ кунад худо ҳар шариро ки дар он рӯз аз осмон фурӯд меояд аз ӯ дафъ май намояд ва ҳар ки дар аввали шаб , тсдқ кунад худо ҳар шариро ки дар он шаб аз осмон нозил мешавад аз ӯ барме дорад » « ва он ҳазрат чун намози ъашоро ба ҷой меовараданду посӣ аз шаб май гузашти анбонӣ ки дар он гӯшту нону пӯл буд ба дӯш мегирифтанд ва ба дар хонаи фуқарои аҳли Мадина май бурданд , ва ба эшон тақсим менамуданд ва касе он ҳазратро наме шинохт то он ҳазрат аз дунё рафт фуқаро чун диданди он тақсим мавқуф шуд , ёфтанд ки он ҳазрати алайҳ ассалом бӯда » аз он ҳазрат пурседанд ки « соил аз мо суол мекунад ва ӯро намешиносем ҳазрат фармуд : ато кун ба ҳар ки дар дили ту асар мекунад ва раҳм кун ба дил ту меояд » шахсе аз он ҳазрат суол кард ки « шахсе ба дайгарӣ чизе медиҳад ки ба фуқаро диҳад ҳазрат фармуд ки савоби восита , мисли савоб диҳандааст ва аз савобдиҳанда чизе кам намешавад ва агар ҳафтод дасти бигардади ҳама савоб доранд ва аз савоби соҳибаши чизе кам намешавад »у ахбор бисёр дар савоби тсдқи оби ворид шудааст ва дар ҳадисаст ки « аввали чизеро ки дар охират савоб медиҳанд тсдқ обаст » ва аз ҳазрати эмоми Муҳамади боқири алайҳи ассалом Марвӣаст ки « худо дӯст дорад хунак кардани ҷигари ташнаро ва ҳар ки сероб кунад ҷигари ташнаро аз об , аз чорпоу ғайри он , худои таъолӣ ӯро дар сояи арши худ нигоҳ медорад дар рӯзӣ ки ҳеҷ соя Эй набошад магари соя ӯ » ва аз ҳазрати эмоми ҷаъфари содиқи алайҳ Марвӣаст ки « ҳар ки об диҳад касеро дар ҷоӣӣ ки об бошад , мисли касеаст ки банда озод кунад ва ҳар ки об диҳад касеро дар музиъӣ ки об ёфт нашавад , мисли касеаст ки нафасиро зинда кунад ва касе ки як танро зинда кунад мисли онаст ки ҳамаи халқро зинда карда бошад » бидон ки аз ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам пурседанд ки « чаҳ садақае афзаласт ? фармуд инки ту садақаи диҳӣ дар вақте ки бадани ту саҳеҳ бошаду умед зиндагонӣ дошта бошӣ ва аз эҳтиёҷ битарсӣ , ва нагузорӣ то вақте ки ҷон ба гулӯӣ ту бирасад бгўӣии фалонро ин қадар бидиҳеду фалонро он қадар » ва махфӣ намонад ки хилофӣ нест ки сидқоти мустаҳабаро пинҳонӣ додани афзал ,у савоби он акмаласт балӣ хилоф кардаанд дар инки оё аз барои фақир , беҳтар онаст ки хФиаҳ бигирад ва дар назд мардум изҳор накунад ? ё афзал онаст ки ошкоро кунад ва дар ълониаҳ бигирад ? баъзе гуфтаанд : пинҳон афзаласту тайифае рафтаанд бар инки ошкор аввалӣасту ҳақ онаст ки ҳеҷ кадом аз ин ду қавли алии алотлоқ саҳеҳ нест , балки бо қасду ният мухталиф мешавад пас толиби саодат бояд мултафити аҳвол худ бошаду мулоҳизаи аҳволи худро бикунад , ҳар кадом ба қасди қурбати наздиктар , ва аз риёу талбису соири офот давртар бошад онро ихтиёр кунад Маслан агар табъ ӯ моил ба ахФоӣ он бошаду ғараз ӯ бими афтодан аз чашм мардум бошад , ё ташвиши инки дигар касе чизе ба ӯ надиҳад чун матлаъ шавад ки гирифтааст ё амсоли инҳо ошкоро кунад ва агар ғараз ӯ рағбат кардан ағнёء бошад ба чизе додан ба ӯ ,у дил ӯ майл ба изҳор он дошта бошад , изҳор накунад , ва ба рӯй худ наёвард ва ҳамчунин агар бафаҳмад ки онкӣ дода аст мехоҳад ки ӯ изҳор накунад , ва ба рӯй худ наёвард ва ҳамчунин агар бафаҳмад ки онкӣ дода аст мехоҳад ки ӯ изҳор кунаду шукргузорӣ ӯро кунаду мадҳ ӯро намояд , мутлақан изҳор накунад , ва ба рӯй худ наёвард , то аъонти он шахсдиҳандаро бар сифати бадӣ ки дорад накарда бошад .

مروی است که «به موسی علیه السلام وحی شد که ای موسی: سائل را اکرام کن به دادن چیز کمی، یا سخن نیکی به درستی که به نزد و می آید کسی که نه انس است و نه جن، بلکه از جمله ملائکه است، که امتحان می کند تو را در نعمتی که من به تو داده ام، و سوال می کند تو را، پس ببین که چگونه رفتار خواهی نمود» و از این جهت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم ترغیب فرمودند بر «رد نکردن سائل، اگر چه بر اسبی سوار باشد» و از حضرت امام محمد باقر علیه السلام مروی است که «نیکوئی و صدقه، برطرف می سازد فقر را و می افزاید در عمر و دفع می کند از صاحب خود هفتاد قسم مردن بد را» و از حضرت اما جعفر صادق علیه السلام مروی است که «دوا کنید بیماران خود را به صدقه و دفع نمائید بلا را به دعا و طلب روزی کنید به صدقه به درستی که صدقه از میان زنخ هفتصد شیطان بیرون می آید یعنی چون کسی قصد تصدق کند هفتصد شیطان او را وسوسه می کنند و هیچ چیز بر شیطان گران تر از آن نیست که صدقه به مومنی داده شود و این صدقه ابتدا به دست خدا می رسد پیش از آنکه به دست فقیر برسد» و نیز از آن جناب مروی است که «مستحب است از برای بیمار، که با دست خود چیزی را به سائل بدهد و آن سائل را امر کند که برای او دعا کند» هر که در وقت صباح صدقه بدهد خدا نحوست آن روز را از او دفع کند و در حدیثی دیگر از آن سرور مروی است که «هر که در اول روز، تصدق کند خدا هر شری را که در آن روز از آسمان فرود می آید از او دفع می نماید و هر که در اول شب، تصدق کند خدا هر شری را که در آن شب از آسمان نازل می شود از او برمی دارد» «و آن حضرت چون نماز عشا را به جای می آوردند و پاسی از شب می گذشت انبانی که در آن گوشت و نان و پول بود به دوش می گرفتند و به در خانه فقرای اهل مدینه می بردند، و به ایشان تقسیم می نمودند و کسی آن حضرت را نمی شناخت تا آن حضرت از دنیا رفت فقرا چون دیدند آن تقسیم موقوف شد، یافتند که آن حضرت علیه السلام بوده» از آن حضرت پرسیدند که «سائل از ما سوال می کند و او را نمی شناسیم حضرت فرمود: عطا کن به هر که در دل تو اثر می کند و رحم کن به دل تو می آید» شخصی از آن حضرت سوال کرد که «شخصی به دیگری چیزی می دهد که به فقرا دهد حضرت فرمود که ثواب واسطه، مثل ثواب دهنده است و از ثواب دهنده چیزی کم نمی شود و اگر هفتاد دست بگردد همه ثواب دارند و از ثواب صاحبش چیزی کم نمی شود» و اخبار بسیار در ثواب تصدق آب وارد شده است و در حدیث است که «اول چیزی را که در آخرت ثواب می دهند تصدق آب است» و از حضرت امام محمد باقر علیه السلام مروی است که «خدا دوست دارد خنک کردن جگر تشنه را و هر که سیراب کند جگر تشنه را از آب، از چارپا و غیر آن، خدای تعالی او را در سایه عرش خود نگاه می دارد در روزی که هیچ سایه ای نباشد مگر سایه او» و از حضرت امام جعفر صادق علیه مروی است که «هر که آب دهد کسی را در جائی که آب باشد، مثل کسی است که بنده آزاد کند و هر که آب دهد کسی را در موضعی که آب یافت نشود، مثل کسی است که نفسی را زنده کند و کسی که یک تن را زنده کند مثل آن است که همه خلق را زنده کرده باشد» بدان که از حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم پرسیدند که «چه صدقه ای افضل است؟ فرمود اینکه تو صدقه دهی در وقتی که بدن تو صحیح باشد و امید زندگانی داشته باشی و از احتیاج بترسی، و نگذاری تا وقتی که جان به گلوی تو برسد بگوئی فلان را این قدر بدهید و فلان را آن قدر» و مخفی نماند که خلافی نیست که صدقات مستحبه را پنهانی دادن افضل، و ثواب آن اکمل است بلی خلاف کرده اند در اینکه آیا از برای فقیر، بهتر آن است که خفیه بگیرد و در نزد مردم اظهار نکند؟ یا افضل آن است که آشکارا کند و در علانیه بگیرد؟ بعضی گفته اند: پنهان افضل است و طایفه ای رفته اند بر اینکه آشکار اولی است و حق آن است که هیچ کدام از این دو قول علی الاطلاق صحیح نیست، بلکه با قصد و نیت مختلف می شود پس طالب سعادت باید ملتفت احوال خود باشد و ملاحظه احوال خود را بکند، هر کدام به قصد قربت نزدیکتر، و از ریا و تلبیس و سایر آفات دورتر باشد آن را اختیار کند مثلا اگر طبع او مایل به اخفای آن باشد و غرض او بیم افتادن از چشم مردم باشد، یا تشویش اینکه دیگر کسی چیزی به او ندهد چون مطلع شود که گرفته است یا امثال اینها آشکارا کند و اگر غرض او رغبت کردن اغنیاء باشد به چیزی دادن به او، و دل او میل به اظهار آن داشته باشد، اظهار نکند، و به روی خود نیاورد و همچنین اگر بفهمد که آنکه داده است می خواهد که او اظهار نکند، و به روی خود نیاورد و همچنین اگر بفهمد که آنکه داده است می خواهد که او اظهار کند و شکرگزاری او را کند و مدح او را نماید، مطلقا اظهار نکند، و به روی خود نیاورد، تا اعانت آن شخص دهنده را بر صفت بدی که دارد نکرده باشد.

Ва болҷмлаҳ бояд маротиби дил худ бошаду амсоли ин дақоиқу нуктаҳоро мулоҳиза кунад , зеро ки аъмоли ҷавориҳу аъзо ,у мулоҳиза накардан ин нуктаҳо боиси хандаи шайтону шамотат он мешаваду илм ба ин дақоиқ , илмӣаст ки расидааст ки ёдгрФтни як масаълаи он беҳтараст аз ибодати як сол , зеро ки ба ин илми ибодати ҳамаи умр зинда мешавад ва ба ҷаҳл ба он , ибодати тамом умр меравад .

و بالجمله باید مراتب دل خود باشد و امثال این دقایق و نکته ها را ملاحظه کند، زیرا که اعمال جوارح و اعضا، و ملاحظه نکردن این نکته ها باعث خنده شیطان و شماتت آن می شود و علم به این دقایق، علمی است که رسیده است که یادگرفتن یک مسئله آن بهتر است از عبادت یک سال، زیرا که به این علم عبادت همه عمر زنده می شود و به جهل به آن، عبادت تمام عمر می رود.

Дувум : ҳадяаст ва он чизеаст ки одамӣ ба ҷиҳати бародари муъмини худ ато кунад , ё ирсоли намояд , хоҳ фақир бошад хоҳи ғанӣ , ба ҷиҳати изҳори муҳаббат ,у таъкӣди дӯстӣ ва ин амреаст мстҳсну матлӯб ва дар шаръ , писандидау мндўб .

دوم: هدیه است و آن چیزی است که آدمی به جهت برادر مومن خود عطا کند، یا ارسال نماید، خواه فقیر باشد خواه غنی، به جهت اظهار محبت، و تأکید دوستی و این امری است مستحسن و مطلوب و در شرع، پسندیده و مندوب.

Ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд ки « бо ҳам дӯстӣ кунеду ҳадя ба якдигар бифиристед , ки он кӣнаҳоро бартараф мекунад » ва аз ҳазрати Амиралмӯъминини алайҳи ассалом Марвӣаст ки « ман ҳадя аз барои бародар мусаллам бифиристам дӯст тар дорам ки мисли онро тсдқ кунам »у ҳазрати эмоми ҷФъри содиқи алайҳ ассалом фармуд : « аз ҷумлаи икроми одамии бародари худро , инаст ки тӯҳфа ӯро қабул кунад ва ҳар чаҳ дошта бошад ба ҷиҳат ӯ тӯҳфа бифиристанд ва такаллуф накунад » .

حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند که «با هم دوستی کنید و هدیه به یکدیگر بفرستید، که آن کینه ها را برطرف می کند» و از حضرت امیرالمومنین علیه السلام مروی است که «من هدیه از برای برادر مسلم بفرستم دوست تر دارم که مثل آن را تصدق کنم» و حضرت امام جفعر صادق علیه السلام فرمود: «از جمله اکرام آدمی برادر خود را، این است که تحفه او را قبول کند و هر چه داشته باشد به جهت او تحفه بفرستند و تکلف نکند».