Чун донистӣ ки марази ҳасад аз ҷумлаи амрози мӯҳлика нафасаст пас дар садади муолиҷаи он броӣ ҳамчунон ки мазкӯр шуд , алоҷи амрози нафсонӣа , ба маъҷуни мураккаб аз илм ва амаласт .

چون دانستی که مرض حسد از جمله امراض مهلکه نفس است پس در صدد معالجه آن برآی همچنان که مذکور شد، علاج امراض نفسانیه، به معجون مرکب از علم و عمل است.

Аммо илмӣ ки нофеъаст аз барои ин мараз , онаст ки аввали таъаммул дар бе саботии дунёу Фноӣии ин орияти сарои нмоӣӣу ёди марги худ ва маҳсуд кунӣу бадоне ки ин чанд рӯзаи дунёро қобилият он нест ки ба воситаи он , ҳасад бар бандагони худои барӣ .

اما علمی که نافع است از برای این مرض، آن است که اول تأمل در بی ثباتی دنیا و فنائی این عاریت سرا نمائی و یاد مرگ خود و محسود کنی و بدانی که این چند روزه دنیا را قابلیت آن نیست که به واسطه آن، حسد بر بندگان خدا بری.

То чашм бар ҳам зании ҳасуду ҳосид дар хоки пусида ва фосид гардӣдаанд ,у номи эшон аз сафҳаи рӯзгори маҳв шуда ва дар он олам ба кори худ дармондаанд .

تا چشم بر هم زنی حسود و حاسد در خاک پوسیده و فاسد گردیده اند، و نام ایشان از صفحه روزگار محو شده و در آن عالم به کار خود درمانده اند.

Ва баъд аз он ба таҳқиқ бидон ки ҳасади ту бар касе , боиси зарари дайну дунёӣ ту мешавад ва ба он кас мутлақан зарарӣ намерасад , балки нафъи дунёу охират ба ӯ оид мегардад .

و بعد از آن به تحقیق بدان که حسد تو بر کسی، باعث ضرر دین و دنیای تو می شود و به آن کس مطلقا ضرری نمی رسد، بلکه نفع دنیا و آخرت به او عاید می گردد.

Ва аммо инки аз ҳасади доштан , зарари динӣ ба ҳосид мерасад , худ амреаст зоҳиру равшан , зеро ки ин сифат , ҳамчунон ки гузашти одамиро ба азоби илоҳӣ гирифтор мекунад .

و اما اینکه از حسد داشتن، ضرر دینی به حاسد می رسد، خود امری است ظاهر و روشن، زیرا که این صفت، همچنان که گذشت آدمی را به عذاب الهی گرفتار می کند.

Илова бар ин , донистӣ ки ҳосид , хашмнокаст ба қазои парвардгор , ва кароҳат дорад атои офаридагорро , ки ба бандагони худ қисмати фармӯда ва чунин пиндорад ки афъол ӯ дуруст нест ва ба тариқаи адолат рафтор накарда ва ин муқтазои зиддияту ъинод бо холиқ ибодасту асли тавҳиду имон ба воситаи ин , фосид мегардад , чаҳ ҷои онкии зарар ба онҳо расонад ва бо вуҷӯди инҳо , ғолиб онаст ки ҳасади боиси кӣнау адоват ,у тарки дӯстии бародар муъмин мешаваду одамӣ ба воситаи он дар шодӣ аз нузули блоء бар муминин ,у зоил шудан неъматҳои эшон шарики шайтону тобеъони он аз : куффору аъдоء дайн мегардад ва дар муҳаббат , хайру роҳату неъмат аз барои кафеи аҳли ислому имон аз хайли пайғамбарону авлиёъ мФорқт мекунад .

علاوه بر این، دانستی که حاسد، خشمناک است به قضای پروردگار، و کراهت دارد عطای آفریدگار را، که به بندگان خود قسمت فرموده و چنین پندارد که افعال او درست نیست و به طریقه عدالت رفتار نکرده و این مقتضای ضدیت و عناد با خالق عباد است و اصل توحید و ایمان به واسطه این، فاسد می گردد، چه جای آنکه ضرر به آنها رساند و با وجود اینها، غالب آن است که حسد باعث کینه و عداوت، و ترک دوستی برادر مومن می شود و آدمی به واسطه آن در شادی از نزول بلاء بر مومنین، و زایل شدن نعمتهای ایشان شریک شیطان و تابعان آن از: کفار و اعداء دین می گردد و در محبت، خیر و راحت و نعمت از برای کافه اهل اسلام و ایمان از خیل پیغمبران و اولیاء مفارقت می کند .

Ва аммо инки ҳасади боиси зарари дунявӣ ҳосид мегардад , пас ба ҷиҳат онаст ки касе ки мубтало ба ин сифатаст пайваста дар ҳузну ?илам , ва ҳамеша дар ғусса ва ғамаст , зеро ки неъматҳои худо ба воситаи ҳасади ту аз душманони ту қатъ нахоҳад шуд пас ҳар неъматӣ ки худо ба ӯ медиҳад бори ғамӣ бар дил ту мегузорад ва ҳар блоӣӣ ки аз ӯ дафъ мешавад ҳамоно бар ҷони ту нозил мегардад пас алии алдўоми мағмуму маҳзуну тнгдлу парешон хотирасту ончӣ аз барои душманони худ май хоҳии худ ба ҷони худ май харӣ ва чаҳ нодон касе ки дайну дунёии худро фосид кунад , ва худро дар маърази ғазаби парвардгору мубтало ба олом бисёр намояд ва Аслан фоида ё лаззотӣ аз барои ӯ надошта бошад .

و اما اینکه حسد باعث ضرر دنیوی حاسد می گردد، پس به جهت آن است که کسی که مبتلا به این صفت است پیوسته در حزن و الم، و همیشه در غصه و غم است، زیرا که نعمتهای خدا به واسطه حسد تو از دشمنان تو قطع نخواهد شد پس هر نعمتی که خدا به او می دهد بار غمی بر دل تو می گذارد و هر بلائی که از او دفع می شود همانا بر جان تو نازل می گردد پس علی الدوام مغموم و محزون و تنگدل و پریشان خاطر است و آنچه از برای دشمنان خود می خواهی خود به جان خود می خری و چه نادان کسی که دین و دنیای خود را فاسد کند، و خود را در معرض غضب پروردگار و مبتلا به آلام بسیار نماید و اصلا فایده یا لذاتی از برای او نداشته باشد.

Ва аммо инки ҳасад касе , на зарари дунявӣ ба маҳсуд май расонад ва на динӣ , амреаст зоҳир , зеро ки ҳар чаҳ файёзи алии алотлоқ , аз барои бандагони худ муқаддар фармӯдааст аз : иззату неъмату камолу ҳаёт , муддатӣ аз барои он қарор додааст , ва агар ҷину инс ҷамъ шаванд ки дақиқае пеш ва пас намоянд наметавонанд кард .

و اما اینکه حسد کسی، نه ضرر دنیوی به محسود می رساند و نه دینی، امری است ظاهر، زیرا که هر چه فیاض علی الاطلاق، از برای بندگان خود مقدر فرموده است از: عزت و نعمت و کمال و حیات، مدتی از برای آن قرار داده است، و اگر جن و انس جمع شوند که دقیقه ای پیش و پس نمایند نمی توانند کرد.

На тадбири тақдир ӯро монеъ меояд , ва на ҳилаи қазоӣ ӯро дофеъ « лои монеъи лмои эътоау лои роди лмои қазоа » ончӣ ӯ дод дигар касе натавонад гирифту ончӣ ӯ ҳукм кард касе натавонад рад кард .

نه تدبیر تقدیر او را مانع می آید، و نه حیله قضای او را دافع «لا مانع لما اعطاه و لا راد لما قضاه» آنچه او داد دیگر کسی نتواند گرفت و آنچه او حکم کرد کسی نتواند رد کرد.

« лкли аҷали китоб » яъне « ниҳоят ҳар чизеро вақтеаст собит » «у кули шийъи ъндаҳи бмқдор » яъне « ва аз барои ҳар чизе дар назд ӯ қадреаст муайян » ва агар ба ҳасади ҳосид , он неъмат аз касе зоил шудӣ неъматӣ дар олам бар касе боқии нмондӣ , зеро касе нест ки аз барои ӯ ҳосидон бисёр набошаду ҳасуди бечораро низ албата ҳосидин дигараст пас агар ҳасаду тадбиру чора ӯ зарарӣ ба маҳсудон ӯ расонади ҳасади ҳасудон ӯ низ неъмат ӯро зоил хоҳад карду ҳоли инки аз фикри худ ғофили афтодау неъмати худро пойдор тасаввур кардау шабу рӯзи худро ба фикр маҳсуд мегузаронад .

«لکل اجل کتاب» یعنی «نهایت هر چیزی را وقتی است ثابت» «و کل شیء عنده بمقدار» یعنی «و از برای هر چیزی در نزد او قدری است معین» و اگر به حسد حاسد، آن نعمت از کسی زایل شدی نعمتی در عالم بر کسی باقی نماندی، زیرا کسی نیست که از برای او حاسدان بسیار نباشد و حسود بیچاره را نیز البته حاسدین دیگر است پس اگر حسد و تدبیر و چاره او ضرری به محسودان او رساند حسد حسودان او نیز نعمت او را زایل خواهد کرد و حال اینکه از فکر خود غافل افتاده و نعمت خود را پایدار تصور کرده و شب و روز خود را به فکر محسود می گذراند.

Чун донистӣ ки ба воситаи ҳасад касе , неъмат аз маҳсуд зоил намешавад , май доне ки ҳасад касе мутлақан зарари дунявӣ ба касе наме расонаду гуноҳӣ бар маҳсуд нест то зарари ухравӣ ба ӯ оид шавад , балки аз ҳасади ҳосидин , нафъи ухравӣ ба ӯ мерасад хусусан агар ҳасад ӯро бар ин бидорад ки ғайбат ӯро кунад ё бӯҳтон бар ӯ занад ,у суханони ноҳақ дар ҳақ ӯ гуяд , ва бадӣҳои ӯро зикр кунад , ва ба ин воситаи ҳасаноту тоъоти худро аз девони амали худ ба дафтари аъмол ӯ нақл кунад ,у визру гуноҳ ӯро дар номаи амали худ сабт кунад пас муфлису туҳидаст ба бозори қиёмат дохил шавад , ҳамчунон ки дар дунё ҳамеша маҳзуну ғамнок буд балки агар ба дидаи таҳқиқи бенгарӣ ҳар лаҳзаи нафъи дунявии ҳасуд ба маҳсуд низ мерасад , зеро ки болотарин матолиби мардум , бадии ҳоли душманону андӯҳу тأлм эшонаст .

چون دانستی که به واسطه حسد کسی، نعمت از محسود زایل نمی شود، می دانی که حسد کسی مطلقا ضرر دنیوی به کسی نمی رساند و گناهی بر محسود نیست تا ضرر اخروی به او عاید شود، بلکه از حسد حاسدین، نفع اخروی به او می رسد خصوصا اگر حسد او را بر این بدارد که غیبت او را کند یا بهتان بر او زند، و سخنان ناحق در حق او گوید، و بدیهای او را ذکر کند، و به این واسطه حسنات و طاعات خود را از دیوان عمل خود به دفتر اعمال او نقل کند، و وزر و گناه او را در نامه عمل خود ثبت کند پس مفلس و تهیدست به بازار قیامت داخل شود، همچنان که در دنیا همیشه محزون و غمناک بود بلکه اگر به دیده تحقیق بنگری هر لحظه نفع دنیوی حسود به محسود نیز می رسد، زیرا که بالاترین مطالب مردم، بدی حال دشمنان و اندوه و تألم ایشان است.

Ва ҳасуди мискин , ҳар дам ба воситаи ҳасад ба анвоъи ?илам қаринаст пас ҳасад , одамиро ба коми дил душманон мекунаду муроди эшонро бар май орўди пас ҳар ҳасудии фии алҳқиқаҳи душмани худу дӯст душманонаст ва чунон ки касе дар ончӣ мазкӯр шуд таъаммули намояду душман худ набошад , албата саъй дар азолаҳи сифати ҳасад аз худ май намояд .

و حسود مسکین، هر دم به واسطه حسد به انواع الم قرین است پس حسد، آدمی را به کام دل دشمنان می کند و مراد ایشان را بر می آرود پس هر حسودی فی الحقیقه دشمن خود و دوست دشمنان است و چنان که کسی در آنچه مذکور شد تأمل نماید و دشمن خود نباشد، البته سعی در ازاله صفت حسد از خود می نماید.

Ва аммо амали нофеъ аз барои шифои марази ҳасад онаст ки бар осору лавозими хайрхоҳии он шахс , ки ҳасад бар ӯ дории мувозибати нмоӣӣ ,у мусаммами гардӣ ки худро бар хилофи муқтазоӣ ҳасад бидорӣ пас чун аз роҳи ҳасади такаббур бар он шахс баталабӣ , тавозуъ аз барои ӯ кунӣ ва агар ғайбату бдгўӣӣ ӯро толиб бошӣ , хоҳӣ нахоҳӣ дар маҷомеъу маҳофили забонро ба мадҳу саноӣ ӯ бгшоӣӣ ва агар аз дидан ӯ туро маломат ҳосил шавад ва нафас шавам , туро бар абусу турши рўӣӣу дурушти гўӣӣ ба ӯ амр кунад , худро ба хуши каломӣу шигифтаи рўӣӣ бо ӯ бидорӣ ва агар ҳасад , туро аз анъому эҳсон бо ӯ манъ кунад , атоу базлро нисбат ба ӯ зиёд кунӣ ва чун бар ин аъмоли мудовимати нмоӣии малака ту мегардаду модаи ҳасад аз ту қатъ мешавад .

و اما عمل نافع از برای شفای مرض حسد آن است که بر آثار و لوازم خیرخواهی آن شخص، که حسد بر او داری مواظبت نمائی، و مصمم گردی که خود را بر خلاف مقتضای حسد بداری پس چون از راه حسد تکبر بر آن شخص بطلبی، تواضع از برای او کنی و اگر غیبت و بدگوئی او را طالب باشی، خواهی نخواهی در مجامع و محافل زبان را به مدح و ثنای او بگشائی و اگر از دیدن او تو را ملامت حاصل شود و نفس شوم، تو را بر عبوس و ترش روئی و درشت گوئی به او امر کند، خود را به خوش کلامی و شگفته روئی با او بداری و اگر حسد، تو را از انعام و احسان با او منع کند، عطا و بذل را نسبت به او زیاد کنی و چون بر این اعمال مداومت نمائی ملکه تو می گردد و ماده حسد از تو قطع می شود.

Илова бар ин , чун маҳсуди туро чунин ёфт , дил ӯ бо ту соф ва пок мешаваду муҳаббати ту дар дил ӯ ҷойгир мешаваду осори муҳаббат ӯ дар хориҷ зуҳӯр мекунад ва чун ту ӯро чунин ёфтӣ ба дил , ӯро дӯст май гардӣу шоибаҳи ҳасади болмраҳ муртафаъ мегардад .

علاوه بر این، چون محسود تو را چنین یافت، دل او با تو صاف و پاک می شود و محبت تو در دل او جایگیر می شود و آثار محبت او در خارج ظهور می کند و چون تو او را چنین یافتی به دل، او را دوست می گردی و شایبه حسد بالمره مرتفع می گردد.

Ва ончӣ мазкӯр шуд муолиҷаи кулияи сифат ҳасадаст ва аз барои ҳар навъе аз он , алоҷ махсӯсӣ ҳаст ки он қатъи сабаб онаст , аз : ҳуби раёсату кибру ҳирсу хабосати нафасу ғайри инҳо .

و آنچه مذکور شد معالجه کلیه صفت حسد است و از برای هر نوعی از آن، علاج مخصوصی هست که آن قطع سبب آن است، از: حب ریاست و کبر و حرص و خباثت نفس و غیر اینها.