Бидон ки адолат , афзали фазойилу ашраф камолотаст , зеро ки донистӣ ки он мусталзими ҷамеъи сифот камолӣааст , балки айни онҳост ҳамчунон ки ҷавр ки зид онаст , мусталзими ҷамеъи рзоил , балки худ онҳост ва чигуна чунин набошад ,у ҳоли онкии шинохтӣ ки адолати малака Эйаст ҳосил дар нафаси инсон ки ба сабаби он қодир мешавад бар таъдили ҷамеъи сифоту афъол , ва нигоҳдоштан дар васат ,у рафъи мухолифату низои Фимои байни қувои мухолифаи инсонӣа , ба наҳвӣ ки иттиҳоду муносибату ягонагӣу улфати миёни ҳама ҳосил шавад .

بدان که عدالت، افضل فضایل و اشرف کمالات است، زیرا که دانستی که آن مستلزم جمیع صفات کمالیه است، بلکه عین آنهاست همچنان که جور که ضد آن است، مستلزم جمیع رذایل، بلکه خود آنهاست و چگونه چنین نباشد، و حال آنکه شناختی که عدالت ملکه ای است حاصل در نفس انسان که به سبب آن قادر می شود بر تعدیل جمیع صفات و افعال، و نگاهداشتن در وسط، و رفع مخالفت و نزاع فیما بین قوای مخالفه انسانیه، به نحوی که اتحاد و مناسبت و یگانگی و الفت میان همه حاصل شود .

Пас , ҷамеъи ахлоқи фозилау сифоти комила , мутараттиб бар адолат мешаванд ва ба ин сабаб , афлотӯн илоҳӣ гуфтааст ки чун аз барои инсони сифати адолат ҳосил шуд , равшан ва нӯронӣ мешавад , ба воситаи он ҷамеъи аҷзои нафас ӯ , ва ҳар ҷузвӣ аз дайгарии касби зиё ва талолу мекунад ,у дидаҳои нафас гушӯда мешавад , ва мутаваҷҷеҳ мешавад ба ҷой овардан он , аз ӯ хостаанд бар наҳви афзал , пас сазовори бисоти қурби мабдаи кули ҷл шаъна мешавад ,у ғояти тақарруб дар назд « малики алмулук » аз барои ӯ ҳосил мешавад .

پس، جمیع اخلاق فاضله و صفات کامله، مترتب بر عدالت می شوند و به این سبب، افلاطون الهی گفته است که چون از برای انسان صفت عدالت حاصل شد، روشن و نورانی می شود، به واسطه آن جمیع اجزای نفس او، و هر جزوی از دیگری کسب ضیاء و تلالو می کند، و دیده های نفس گشوده می شود، و متوجه می شود به جای آوردن آن، از او خواسته اند بر نحو افضل، پس سزاوار بساط قرب مبدأ کل جل شأنه می شود، و غایت تقرب در نزد «ملک الملوک» از برای او حاصل می شود.

Ва аз хавоси сифати адолату фазилати он , онаст ки шаън ӯ улфати миёни умӯри мтбоинаҳу тасвияи Фимои байни ашёъ мтхолФаҳаст , ғубори анзоъу ҷидолро май нишонд ,у гирди бегонагӣу мухолифатро аз чеҳраи корфармоёни мамлакат нафас меифшоанд , ва барме гирданд ҳамаи чизҳоро аз тарафи ифроту тафрит ба ҳади васат , ки амреаст воҳид , ва дар он таъаддӣ нест , ба хилофи атроф ки умӯри мтхолФаҳ мткосраҳ ҳастанд , балки аз касрат ба ҳаддӣ ҳастанд ки ниҳоят аз барои онҳо нест , ва шаккӣ нест ки ваҳдат , ашраф аз касрат , ва ҳар чаҳ ба он наздиктар , афзалу акмал , ва аз ҳаводису офоту бутлону фасод давртараст ,у ончӣ мушоҳида мешавад аз таъсири ашъори мавзуна ,у нағмаҳои мутаносиба ба ҷиҳат таносубӣаст ки миёни аҷзои онҳо воқеъ ,у навъи иттиҳодӣ ки Фимои байни онҳо ҳосиласт ,у ҷазби қулӯбӣ ки дар сувари Ҷамилау вуҷӯҳ ҳасанааст , ба ҷиҳати таносуби аъзо ва телаем аҷзои онҳост

و از خواص صفت عدالت و فضیلت آن، آن است که شأن او الفت میان امور متباینه و تسویه فیما بین اشیاء متخالفه است، غبار انزاع و جدال را می نشاند، و گرد بیگانگی و مخالفت را از چهره کارفرمایان مملکت نفس می افشاند، و برمی گرداند همه چیزها را از طرف افراط و تفریط به حد وسط، که امری است واحد، و در آن تعدی نیست، به خلاف اطراف که امور متخالفه متکاثره هستند، بلکه از کثرت به حدی هستند که نهایت از برای آنها نیست، و شکی نیست که وحدت، اشرف از کثرت، و هر چه به آن نزدیکتر، افضل و اکمل، و از حوادث و آفات و بطلان و فساد دورتر است، و آنچه مشاهده می شود از تأثیر اشعار موزونه، و نغمه های متناسبه به جهت تناسبی است که میان اجزای آنها واقع، و نوع اتحادی که فیما بین آنها حاصل است، و جذب قلوبی که در صور جمیله و وجوه حسنه است، به جهت تناسب اعضا و تلایم اجزای آنهاست

Пас ашрафи мавҷӯдоти воҳид ҳақиқӣаст ки домани ҷалолаш аз гирди касрати муназзаҳ ,у соҳати кбрёӣиш аз ғубори таркиб муқаддасаст , ифозаи нури ваҳдат бар ҳар мавҷӯдӣ ба қадари қобилияташро адо намӯда , ҳамчунон ки партави вуҷӯд ҳар соҳиби вуҷӯдӣ аз ӯст пас ҳар гӯнаи ваҳдатӣ ки дар олами имкон , мтҳққаст , зилл « ваҳдати ҳуққа » ӯ , ва ҳар иттиҳодӣ ки дар умӯри мтбоинаҳи ҳосил , аз асар иктоӣӣ ӯст .

پس اشرف موجودات واحد حقیقی است که دامن جلالش از گرد کثرت منزه، و ساحت کبریائیش از غبار ترکیب مقدس است، افاضه نور وحدت بر هر موجودی به قدر قابلیتش را ادا نموده، همچنان که پرتو وجود هر صاحب وجودی از اوست پس هر گونه وحدتی که در عالم امکان، متحقق است، ظل «وحدت حقه» او، و هر اتحادی که در امور متباینه حاصل، از اثر یکتائی اوست.

Ва ҳар чаҳ аз таркибу касрати давртар ва ба ваҳдати наздиктар , афзал ва ашрафаст , балки чунончии эътидолу ваҳдати арзӣаи мо , ки партави ваҳдат ҳқиқаҳ аст набӯдӣ доираи вуҷӯд тамом нашудӣ чун агар навъи иттиҳоди байн « аносири арбаъа » , ки амҳотнд ҳам нараседӣ , « маволеди слос » аз эшон мутаваллиди нгрдидӣ , ва агар аз барои бадани инсонии эътидоли мизоҷӣ ҳосил нашудӣ , « рӯҳи раббонӣу нафаси қудсӣ » ба он таъаллуқ нагирифтӣ , ва аз ин ҷиҳатаст ки чун мизоҷро эътидоли лоиқ аз даст рафт , нафас аз он қатъи алоқа май намояд , балки назар таҳқиқ мебинад ки дар ҳар чаҳ ҳасан ва шарофатӣаст ба воситаи эътидол ва ваҳдатаст , ва он амреаст ки мухталиф мешавад ба ихтилофи маҳали пас дар аҷзои ънсриаҳи ммтзҷаҳи онро эътидол мизоҷӣ гӯйанд , ва дар аъзои инсонӣаи ҳасану ҷамол , ва дар ҳаракот , « ғанҷ » ва « даллол » , дар нигоҳ , « ишва » рӯҳафзо , ва дар овоз , нағмаи дилрабо , дар гуфтор фасоҳатаст , ва дар маликоти нафсонӣаи адолат , ва дар ҳар маҳали онро ҷилвааст ва дар ҳар музиъии номӣ , ва дар ҳар мазҳарӣ ки зуҳӯр кунад матлӯб , ва ба ҳар сӯратӣ ки худро ҷилва диҳад маҳбӯбаст , ва ба ҳар либосӣ ки худро биорояд нафас ба он ошиқаст , ва аз ҳар равзанӣ ки сар баровард рӯҳ ба он гирифтораст .

و هر چه از ترکیب و کثرت دورتر و به وحدت نزدیک تر، افضل و اشرف است، بلکه چنانچه اعتدال و وحدت عرَضیه ما، که پرتو وحدت حقیقه است نبودی دایره وجود تمام نشدی چون اگر نوع اتحاد بین «عناصر اربعه»، که امهاتند هم نرسیدی، «موالید ثلاث» از ایشان متولد نگردیدی، و اگر از برای بدن انسانی اعتدال مزاجی حاصل نشدی، «روح ربانی و نفس قدسی» به آن تعلق نگرفتی، و از این جهت است که چون مزاج را اعتدال لایق از دست رفت، نفس از آن قطع علاقه می نماید، بلکه نظر تحقیق می بیند که در هر چه حسن و شرافتی است به واسطه اعتدال و وحدت است، و آن امری است که مختلف می شود به اختلاف محل پس در اجزای عنصریه ممتزجه آن را اعتدال مزاجی گویند، و در اعضای انسانیه حسن و جمال، و در حرکات، «غنج» و «دلال»، در نگاه، «عشوه» روح افزا، و در آواز، نغمه دلربا، در گفتار فصاحت است، و در ملکات نفسانیه عدالت، و در هر محل آن را جلوه است و در هر موضعی نامی، و در هر مظهری که ظهور کند مطلوب، و به هر صورتی که خود را جلوه دهد محبوب است، و به هر لباسی که خود را بیاراید نفس به آن عاشق است، و از هر روزنی که سر برآورد روح به آن گرفتار است.

Ореи ваҳдат агар чаҳ арзӣа бошад , аммо бодӣаст ки буии пероҳани ошноӣӣ бо ӯст , хокӣ ки нақши кафи пой дар ӯст аз каломи волиди моҷд ҳақираст дар ин мақом ки фармӯдаанд : « фии ҳозои алмқоми тФўҳи нафаҳоти алқдсиаҳи тҳтзи баҳои нуфуси аҳли алҷзбаҳу алшўқ ,у итътри минҳои машоми асҳоби алтأлиаҳу алзўқ , Фтързи лҳои ани канти аҳлои лзлк » яъне « дар ин мақоми нафаҳоти қудсӣа май вазад , ки нуфуси аҳли шавқро ба ҳаракат ва эҳтизоз меоварад ,у машоми асҳоби завқро муаттар месозад , пас дарёб онро агар туро қобилият он ҳасту истеъдоди он дорӣ » .

آری وحدت اگر چه عرضیه باشد، اما بادی است که بوی پیراهن آشنائی با اوست، خاکی که نقش کف پای در اوست از کلام والد ماجد حقیر است در این مقام که فرموده اند: «فی هذا المقام تفوح نفحات القدسیه تهتز بها نفوس اهل الجذبه و الشوق، و یتعطر منها مشام اصحاب التألیه و الذوق، فتعرض لها ان کنت اهلا لذلک» یعنی «در این مقام نفحات قدسیه می وزد، که نفوس اهل شوق را به حرکت و اهتزاز می آورد، و مشام اصحاب ذوق را معطر می سازد، پس دریاب آن را اگر تو را قابلیت آن هست و استعداد آن داری».

Ва чун шарофати адолатро донистӣ , ва ёфтӣ ки кори он тасвия кардан дар умӯр мухталифааст ,у шуғли он баргардонӣдан аз тарафи ифрот ва тафритаст ба ҳади васату миёна рӯй , бидон ки адолат ё дар ахлоқ ва афъоласт , ё дар атоҳоу қисмати амвол , ё дар муомилоти миёни мардумон , ё дар ҳукмронӣу сиёсати эшон ва дар ҳар як аз инҳо одил касеаст ки майл ба як тараф раво надорад ,у ифрот ва тафрит накунад балки саъй дар мусовоти намояд ва ҳар амреро дар ҳади васат қарор диҳад ва шаккӣ нест ки ин мавқуфаст бар шинохтани васат дар ин умӯр , ва донистани тарафи ифроту тафриту илм ба он дар ҳамаи умӯр дар ниҳоят ашколаст ,у кор ҳар касе нест балки мавқуфаст ба мизонеи адл ки ба воситаи он зиёдау нуқсон шинохта шавад ҳамчунон ки шинохтани миқдор ҳар вазнӣ безиёдау нуқсони муҳтоҷ ба трозўӣӣаст ки ба он вазни намоянд ,у мизони адл дар донистани васат ҳар амре нест магари шариъати ҳуққаи илоҳӣа , ва « тариқаи суннӣа » набуйа ки аз сарчашма « ваҳдати ҳақиқӣа » содир шуда

و چون شرافت عدالت را دانستی، و یافتی که کار آن تسویه کردن در امور مختلفه است، و شغل آن برگردانیدن از طرف افراط و تفریط است به حد وسط و میانه روی، بدان که عدالت یا در اخلاق و افعال است، یا در عطاها و قسمت اموال، یا در معاملات میان مردمان، یا در حکمرانی و سیاست ایشان و در هر یک از این ها عادل کسی است که میل به یک طرف روا ندارد، و افراط و تفریط نکند بلکه سعی در مساوات نماید و هر امری را در حد وسط قرار دهد و شکی نیست که این موقوف است بر شناختن وسط در این امور، و دانستن طرف افراط و تفریط و علم به آن در همه امور در نهایت اشکال است، و کار هر کسی نیست بلکه موقوف است به میزانی عدل که به واسطه آن زیاده و نقصان شناخته شود همچنان که شناختن مقدار هر وزنی بی زیاده و نقصان محتاج به ترازوئی است که به آن وزن نمایند، و میزان عدل در دانستن وسط هر امری نیست مگر شریعت حقه الهیه، و «طریقه سنیه» نبویه که از سرچشمه «وحدت حقیقیه» صادر شده

Пас он мизон адласт дар ҷамеъи чизҳо ,у мутакаффили баёни ҷамеъи маротиби ҳикмат амалияаст пас одили воқеӣ воҷибаст ки ҳакимӣ бошад доно ба қавоиди шариъати илоҳӣау олам ба « навомис » набуйа .

پس آن میزان عدل است در جمیع چیزها، و متکفل بیان جمیع مراتب حکمت عملیه است پس عادل واقعی واجب است که حکیمی باشد دانا به قواعد شریعت الهیه و عالم به «نوامیس» نبویه.