Зиди сифати ширк , тавҳидаст ва аз барои он ақсомӣ чандаст :

ضد صفت شرک، توحید است و از برای آن اقسامی چند است:

Аввали тавҳид дар зот : яъне зоти худоро муназзаҳи доштан аз таркиби хориҷӣу ақлӣу сифот ӯро айни зоти муқаддасаш донистан

اول توحید در ذات: یعنی ذات خدا را منزه داشتن از ترکیب خارجی و عقلی و صفات او را عین ذات مقدسش دانستن

Дувуми тавҳид дар вуҷуби вуҷӯд : яъне воҷиби алўҷўдро мунҳасир кардан дар худоу нафии шарик аз барои ӯ дар сифати воҷибяти вуҷӯд кардан ва дар ин илми баҳс аз ин ду қисм намешавад .

دوم توحید در وجوب وجود: یعنی واجب الوجود را منحصر کردن در خدا و نفی شریک از برای او در صفت واجبیت وجود کردن و در این علم بحث از این دو قسم نمی شود.

Сеюм тавҳид дар таъсиру эҷод : яъне муассир дар вуҷӯдро мунҳасир дар парвардгор донистан ки фоилӣу маншаи асарӣ ба ғайр аз ӯ нест ва ин қисм тавҳидӣаст ки дар ӣнҷои гуфтугӯ аз он мешавад .

سوم توحید در تأثیر و ایجاد: یعنی موثر در وجود را منحصر در پروردگار دانستن که فاعلی و منشأ اثری به غیر از او نیست و این قسم توحیدی است که در اینجا گفتگو از آن می شود.

Маротиби тавҳиду асароти он ва аз барои ин тавҳид ҳамчунон ки гуфтаанд чаҳор мартабааст : « қишри қишр ва « қишр » ва « лаб ва « лаби лаб » .

مراتب توحید و اثرات آن و از برای این توحید همچنان که گفته‌اند چهار مرتبه است: «قشر قشر و «قشر» و «لب و «لب لب».

Мартабаи аввал : ки « қишри қишр »аст , онаст ки одамӣ ба забон , калимаи тавҳидро бигузаранду лекини дил ӯ аз маънии он ғофил балки мункири маънӣ он бошад , мисли тавҳиди мунофиқину фоидае бар ин мутараттиб намешавад магари инки соҳиби онро дар дунё аз шамшери шариъати муҳофизат май намояд .

مرتبه اول: که «قشر قشر» است، آن است که آدمی به زبان، کلمه توحید را بگذراند و لیکن دل او از معنی آن غافل بلکه منکر معنی آن باشد، مثل توحید منافقین و فایده ای بر این مترتب نمی شود مگر اینکه صاحب آن را در دنیا از شمشیر شریعت محافظت می نماید.

Мартабаи дувум : ки « қишр » бошад онаст ки эътиқоди қалбӣ низ ба маънии калима тавҳид дошта бошаду такзиби ин калимаро накунад , ҳамчунон ки шаъни аксари авом мусалламинаст ва ҳамин қадари тавҳид агар чаҳ боиси сафои қалбу шарҳ садр нагардад ва лек соҳиби худро аз азоби охират муҳофизат мекунад , ҳаргоҳи маосии мӯҷиби заъф эътиқод нашавад .

مرتبه دوم: که «قشر» باشد آن است که اعتقاد قلبی نیز به معنی کلمه توحید داشته باشد و تکذیب این کلمه را نکند، همچنان که شأن اکثر عوام مسلمین است و همین قدر توحید اگر چه باعث صفای قلب و شرح صدر نگردد و لیک صاحب خود را از عذاب آخرت محافظت می کند، هرگاه معاصی موجب ضعف اعتقاد نشود.

Мартабаи сеюм : ки « лаб » бошад иборатаст аз онкии ин маънӣ бар ӯ мнкшФ ва зоҳир гардад ба воситаи нурӣ ки аз ҷониби ҳақи субҳонау таъолӣ бар ӯ таҷаллӣ кунад пас агар чаҳ дръолми чизҳои бисёр мушоҳида кунаду лекини ҳамаро содир аз як масдар мебинаду кулро мустанад ба воҳиди ҳақ мулоҳиза мекунад ва ин мартабаи мақом муқаррабинаст .

مرتبه سوم: که «لب» باشد عبارت است از آنکه این معنی بر او منکشف و ظاهر گردد به واسطه نوری که از جانب حق سبحانه و تعالی بر او تجلی کند پس اگر چه درعالم چیزهای بسیار مشاهده کند و لیکن همه را صادر از یک مصدر می بیند و کل را مستند به واحد حق ملاحظه می کند و این مرتبه مقام مقربین است.

Мартабаи чаҳорум : ки « лаби лаб » бошад онаст ки ба ғайр аз як мавҷӯд набинаду шарикӣ аз барои худо дар вуҷӯди қарори надиҳад ва ин мартабаро аҳли маърифати Фноءи фии аллоҳу Фноءи фӣ алтўҳид гӯйанд , зеро ки соҳиби он , худро фонии дониста ва ин мартабаи ғояти вусӯл дар тавҳидаст .

مرتبه چهارم: که «لب لب» باشد آن است که به غیر از یک موجود نبیند و شریکی از برای خدا در وجود قرار ندهد و این مرتبه را اهل معرفت فناء فی الله و فناء فی التوحید گویند، زیرا که صاحب آن، خود را فانی دانسته و این مرتبه غایت وصول در توحید است.

Ва чунон тасаввур накунӣ ки вусӯл ба ин мартаба мумкин нест ва бо вуҷӯди мулоҳизаи осмону замину соири махлуқоти мутакассирау мавҷӯдоти касӣраи мавҷӯдро мунҳасир дар яке донистан маъқӯл намебошад , зеро ки ҳаргоҳ аз барои дили шиддати астғроқ дар лаҷаи азимату ҷалоли воҳиди ҳақу ғалабаи анвори ҷамолу камоли вуҷӯди мутлақ ҳосил шаваду ашаъаи ишроқоти нури воҷиби алўҷўд бар он иҳота кунаду оташи муҳаббату инс , дар конӯни замираш афрӯхта гардаду соири мавҷӯдоти заъифа аз назари басираташ ғоиб мешаванд ,у болмраҳ аз ғайри як вуҷӯд , ғофил ва зоҳл мегардад .

و چنان تصور نکنی که وصول به این مرتبه ممکن نیست و با وجود ملاحظه آسمان و زمین و سایر مخلوقات متکثره و موجودات کثیره موجود را منحصر در یکی دانستن معقول نمی باشد، زیرا که هرگاه از برای دل شدت استغراق در لجه عظمت و جلال واحد حق و غلبه انوار جمال و کمال وجود مطلق حاصل شود و اشعه اشراقات نور واجب الوجود بر آن احاطه کند و آتش محبت و انس، در کانون ضمیرش افروخته گردد و سایر موجودات ضعیفه از نظر بصیرتش غایب می شوند، و بالمره از غیر یک وجود، غافل و ذاهل می گردد.

Ҳамчунон ки касе ки машғӯли муколамаи султонӣу мустағриқи мулоҳизаи мстўт ӯ гардад бисёр мешавад ки аз мушоҳидаи ғайр , ғофил мешаваду ошиқӣ ки маҳви ҷамол маъшӯқ бошад ғайр ӯро намебинад ва ҳамчунон ки ситорагон дар рӯзи мавҷуданду лекин чун нури онҳо дар ҷанби нури хуршеди заъиф ва музмаҳиласт ба назар намеоянд ва аз ӣнҷо зоҳир мешавад ки касеро ки ғайри як вуҷӯди млҳўз ва [ дучор ] касрат мушоҳидааст дар мартабаи тавҳиди ноқис ва ҳануз нури вуҷӯди сарф дар равзан ӯ партав ниФкндаҳаст оре :

همچنان که کسی که مشغول مکالمه سلطانی و مستغرق ملاحظه مسطوت او گردد بسیار می شود که از مشاهده غیر، غافل می شود و عاشقی که محو جمال معشوق باشد غیر او را نمی بیند و همچنان که ستارگان در روز موجودند و لیکن چون نور آنها در جنب نور خورشید ضعیف و مضمحل است به نظر نمی آیند و از اینجا ظاهر می شود که کسی را که غیر یک وجود ملحوظ و [دچار] کثرت مشاهده است در مرتبه توحید ناقص و هنوز نور وجود صرف در روزن او پرتو نیفکنده است آری: