Бидон ки ҳамчунон ки аз барои падару модару хуишону мансӯбон ҳақӣаст ҳамчунин аз барои ҳамсоягон низ аз ҷониби парвардгор , ҳақ собитӣаст , ки онро « ҳақи ҷавор » гӯйанд ва он наздик ба ҳақ хуишонаст ва аз барои ҳамсоягон , илова бар ҳақи бародарӣ , ҳуқуқӣ дигараст ки ҳар ки кӯтоҳӣ кунад гуноҳкор хоҳад буду ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуд ки « ҳамсоягон , се тайифаанд : ҳамсоя Эйаст ки ӯро як ҳақасту ҳамсоя Эйаст ки ӯро ду ҳақасту ҳамсоя Эйаст ки ӯро се ҳақаст пас , он ки се ҳақ дорад , ҳамсоя Эйаст ки мусулмон бошад ва хеш бошад , ӯро ҳақи ҳамсоягӣу ислому ҳақ хешӣаст ва он ки ду ҳақ дорад , ҳамсоя Эйаст ки мусулмон бошад ва хеш набошад , ва аз барои ӯ ҳақи ҳамсоягӣу ҳақ бародарӣаст , ки ҳақ исломаст ва он ки як ҳақ дорад , ҳамсоя Эйаст ки кофар бошад , ҳамин ӯро ҳақ ҳамсоягӣасту бас » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки « некӯ ҳамсоягӣ кун бо ҳамсоягон то мусулмон бошӣ » ва дар ҳадисии дигар аз он сарвар Марвӣаст ки « ҳар ки имон ба худоу рӯз қиёмат дорад бояд бо ҳамсояи худ икром кунад » рӯзӣ ба он ҳазрат арз шуд ки « фалони зани рӯзҳо рӯза мегирад ва шабҳо ба ибодат мегузоранду лекини ҳамсоягони худро азият мерасонад фармуд : ӯ аз аҳл ҷаҳаннамаст » ва аз ҳазрати амири алайҳи ассалом Марвӣаст ки « ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам навишт миёни муҳоҷиру ансор , ва ҳар ки мулҳақ ба эшонаст аз аҳли Ясриб , ки ҳамсояи одамӣ мисли нафас ӯст , ки бояд ба ӯ зарар нарасонаду ҳурмати ҳамсоя бар ҳамсоя мисли ҳурмат модараст »у ҳазрати эмоми ҷаъфари содиқи алайҳ ассалом фармуд ки « некуӣ бо ҳамсоягони боиси зёдтии умру ободӣ диёр мегардад » ва фармуд ки « аз мо нест касе ки некуӣ бо ҳамсоя накунад » ва фармуд ки « ҳазрати пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?алау силам фармӯдааст ки имон ба ман наёвардааст ҳар ки сайр бихобаду ҳамсоя ӯ гурусна бошад » манқӯласт ки « чун баъд аз ҷдоӣии ёқӯб аз Юсуф , бинёмин низ аз ӯ ҷудо афтод , фарёд баркашид ки « парвардгорои маро раҳм намекунӣ , ки чашм маро гирифтӣу маро нобӣно кардӣу писари маро низ гирифтӣ ? » худо ба ӯ ваҳй фиристод ки « чаро дар фалони рӯзи гӯсфандии киштӣу кабоб кардан ва хӯрдӣу фалони шахс дар ҳамсоягии ту рӯза буд ба ӯ чизеи надодӣ ? » баъд аз он ҳар субҳу шоми мунодии ёқӯб Нидо мекард ки аз манзили ёқӯб то як фарсахи роҳ , ҳар ки бихоҳад наҳор ё шом бихӯрад , ба манзили ёқӯб ҳозир гардад » ва Марвӣаст ки « дар рӯзи қиёмат , ҳамсояи фақир чанг занад бар домани ҳамсояи ғанӣ , ва гуяд : парвардгоро аз ӯ бипурс ки чаро дарро бар рӯй ман басту эҳсони худро аз ман манъ намӯд ? » чунон мадон ки ҳақи ҳамсоя ҳаминаст ки ӯро азият нарасонӣ , чун ин тахсӣс ба ҳамсоя надорад , ва ин ҳақӣаст ки аз барои ҳамаи кас собитаст балки бояд илова бар ин , бо ӯ ба меҳрбонӣу мулотафат сулӯк карду эҳсони худро аз ӯ дареғ надошту ончӣ ба он муҳтоҷ бошад ва ту онро молик бошӣ аз ӯ музоиқа накунӣ , ва ӯро монанди шарик дар моли худ бадоне ва бар ӯ салом кунӣу дарози нафасӣ бо ӯ накунӣ ва аз махфӣоти аҳвол ӯ ки мехоҳад пӯшида бошад тафтиш накунӣ ва дар мараз , ӯро иёдат кунӣ ва дар мусӣбат ба « таъзият ӯ ҳозири шӯй ва дар азо бо ӯ ҳамроҳӣ кунӣ ва дар шодӣ , таҳният ӯро нмоӣӣ ва агар ба айбӣ аз ӯ матлаъ шӯй бапушоне ва агар аз ӯ хатоеи срзнд афв кунӣ ва агар хоҳад бар девори хонаи ту ҳамлӣ кунад монеъ нашӯй ва агар хоҳад ноўдонӣ ба фазои хонаи ту гузароад музоиқа накунӣ ва агар хокрўбаҳ бар дар хонаи ту бирезад , манъи нФрмоӣӣ ва аз асбоби хона , чун дегу зурӯфу табару тешау намаку оташу амсоли инҳо , ончӣ хоҳад дареғи надорӣ ва агар хоҳад аз роҳӣ ки мухтас ту аст омад ва шуд намояд , танг нагирӣу чашми худ аз аҳлу аёл ӯ нигоҳдорӣ ва чун дар хона набошад ғофил аз хона ӯ нашӯй ва бо авлод ӯ лутф ва меҳрбонӣ кунӣ ва ба ончии маслиҳати дайну дунёӣ ӯ бошад , ӯро иршоди нмоӣӣ ва агар аз ту ёрӣ хоҳад ӯро ёрӣ кунӣ ва агар қарзи талабад ӯро қарзи диҳӣу баннои хонаи худро бидӯни изн ӯ бар ӯ баланд нигарадоне ки ҳавои хона ӯро ҳабс кунад ва чун аз атъимаи лазиза ба хонаоварӣ , аз барои ӯ бифиристӣ , ва агар нафаристӣ пинҳон кунӣ , то атфол ӯ матлаъ нашаванд ва хоҳиш дошта бошанд ва натавонанду амсоли инҳо .

بدان که همچنان که از برای پدر و مادر و خویشان و منسوبان حقی است همچنین از برای همسایگان نیز از جانب پروردگار، حق ثابتی است، که آن را «حق جوار» گویند و آن نزدیک به حق خویشان است و از برای همسایگان، علاوه بر حق برادری، حقوقی دیگر است که هر که کوتاهی کند گناهکار خواهد بود و حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم فرمود که «همسایگان، سه طایفه اند: همسایه ای است که او را یک حق است و همسایه ای است که او را دو حق است و همسایه ای است که او را سه حق است پس، آن که سه حق دارد، همسایه ای است که مسلمان باشد و خویش باشد، او را حق همسایگی و اسلام و حق خویشی است و آن که دو حق دارد، همسایه ای است که مسلمان باشد و خویش نباشد، و از برای او حق همسایگی و حق برادری است، که حق اسلام است و آن که یک حق دارد، همسایه ای است که کافر باشد، همین او را حق همسایگی است و بس» و نیز از آن حضرت مروی است که «نیکو همسایگی کن با همسایگان تا مسلمان باشی» و در حدیثی دیگر از آن سرور مروی است که «هر که ایمان به خدا و روز قیامت دارد باید با همسایه خود اکرام کند» روزی به آن حضرت عرض شد که «فلان زن روزها روزه می گیرد و شبها به عبادت می گذارند و لیکن همسایگان خود را اذیت می رساند فرمود: او از اهل جهنم است» و از حضرت امیر علیه السلام مروی است که «حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم نوشت میان مهاجر و انصار، و هر که ملحق به ایشان است از اهل یثرب، که همسایه آدمی مثل نفس اوست، که باید به او ضرر نرساند و حرمت همسایه بر همسایه مثل حرمت مادر است» و حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمود که «نیکویی با همسایگان باعث زیادتی عمر و آبادی دیار می گردد» و فرمود که «از ما نیست کسی که نیکویی با همسایه نکند» و فرمود که «حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است که ایمان به من نیاورده است هر که سیر بخوابد و همسایه او گرسنه باشد» منقول است که «چون بعد از جدائی یعقوب از یوسف، بنیامین نیز از او جدا افتاد، فریاد برکشید که «پروردگارا مرا رحم نمی کنی، که چشم مرا گرفتی و مرا نابینا کردی و پسر مرا نیز گرفتی؟» خدا به او وحی فرستاد که «چرا در فلان روز گوسفندی کشتی و کباب کردن و خوردی و فلان شخص در همسایگی تو روزه بود به او چیزی ندادی؟» بعد از آن هر صبح و شام منادی یعقوب ندا می کرد که از منزل یعقوب تا یک فرسخ راه، هر که بخواهد نهار یا شام بخورد، به منزل یعقوب حاضر گردد» و مروی است که «در روز قیامت، همسایه فقیر چنگ زند بر دامن همسایه غنی، و گوید: پروردگارا از او بپرس که چرا در را بر روی من بست و احسان خود را از من منع نمود؟» چنان مدان که حق همسایه همین است که او را اذیت نرسانی، چون این تخصیص به همسایه ندارد، و این حقی است که از برای همه کس ثابت است بلکه باید علاوه بر این، با او به مهربانی و ملاطفت سلوک کرد و احسان خود را از او دریغ نداشت و آنچه به آن محتاج باشد و تو آن را مالک باشی از او مضایقه نکنی، و او را مانند شریک در مال خود بدانی و بر او سلام کنی و دراز نفسی با او نکنی و از مخفیات احوال او که می خواهد پوشیده باشد تفتیش نکنی و در مرض، او را عیادت کنی و در مصیبت به «تعزیت او حاضر شوی و در عزا با او همراهی کنی و در شادی، تهنیت او را نمائی و اگر به عیبی از او مطلع شوی بپوشانی و اگر از او خطایی سرزند عفو کنی و اگر خواهد بر دیوار خانه تو حملی کند مانع نشوی و اگر خواهد ناودانی به فضای خانه تو گذراد مضایقه نکنی و اگر خاکروبه بر در خانه تو بریزد، منع نفرمائی و از اسباب خانه، چون دیگ و ظروف و تبر و تیشه و نمک و آتش و امثال اینها، آنچه خواهد دریغ نداری و اگر خواهد از راهی که مختص تو است آمد و شد نماید، تنگ نگیری و چشم خود از اهل و عیال او نگاهداری و چون در خانه نباشد غافل از خانه او نشوی و با اولاد او لطف و مهربانی کنی و به آنچه مصلحت دین و دنیای او باشد، او را ارشاد نمائی و اگر از تو یاری خواهد او را یاری کنی و اگر قرض طلبد او را قرض دهی و بنای خانه خود را بدون اذن او بر او بلند نگردانی که هوای خانه او را حبس کند و چون از اطعمه لذیذه به خانه آوری، از برای او بفرستی، و اگر نفرستی پنهان کنی، تا اطفال او مطلع نشوند و خواهش داشته باشند و نتوانند و امثال اینها.

Ва махфӣ намонад ки дар шинохтани ҳамсоягӣ , руҷӯъ ба урф мешавад , яъне ҳар киро матаъориф бошад ки ҳамсоя гӯйанд , ин ҳуқуқ аз барои ӯ собитаст .

و مخفی نماند که در شناختن همسایگی، رجوع به عرف می شود، یعنی هر که را متعارف باشد که همسایه گویند، این حقوق از برای او ثابت است.

Ва аз баъзе ахбор мстФод мешавад ки « аз чаҳор тарафи хона то чиҳил хона ҳамсоя ҳастанд » .

و از بعضی اخبار مستفاد می شود که «از چهار طرف خانه تا چهل خانه همسایه هستند».