Ва тафсили калом дар ин сифату алоҷи ону зиди ону ончии мутаъаллиқ ба ин ҳоаст дар чанд фасл баён мешавад :

و تفصیل کلام در این صفت و علاج آن و ضد آن و آنچه متعلق به این ها است در چند فصل بیان می شود:

Фасл : бидон ки дили одамии ҳаргизи холӣ аз фикр ва хаёлӣ намебошад балки пайвастаи маҳали хутури хавотиру вуруди хаёлот ва афкораст , агар чаҳ гоҳаст ки он кас мултафит нест ба ончии дрхўотр ӯ мегузарад ва дар ин хусӯси дил монанди нишона Эйаст ки аз атрофу ҷавониб , тирҳо ба он афкананд ё ҳавзӣ ки об аз наҳрҳои бисёр бар он ҷорӣ бошад ё хона Эйаст ки дарҳои бешумор дошта бошад ва аз онҳо ашхоси мухталифаи дохил онҷо шаванд ё ойӣнае ки дар маконе мансӯб бошад ва сӯратҳои беҳад аз мҳозӣ он бугзарад

فصل: بدان که دل آدمی هرگز خالی از فکر و خیالی نمی باشد بلکه پیوسته محل خطور خواطر و ورود خیالات و افکار است، اگر چه گاه است که آن کس ملتفت نیست به آنچه درخواطر او می گذرد و در این خصوص دل مانند نشانه ای است که از اطراف و جوانب، تیرها به آن افکنند یا حوضی که آب از نهرهای بسیار بر آن جاری باشد یا خانه ای است که درهای بی شمار داشته باشد و از آنها اشخاص مختلفه داخل آنجا شوند یا آیینه ای که در مکانی منصوب باشد و صورتهای بی حد از محاذی آن بگذرد

Пас дил ки латифа Эйаст аз латоифи илоҳӣаи пайвастаи маърака тохтани хаёлоту ҷавлонгоҳ афкораст то қатъи алоқаи нафас аз бадан шавад ва аз газанди мору ақраби табъ фориғ шавад ва чун ҳар фикру хаёлиро сабабӣу маншаӣ зарураст , пас маншаи хаёлоти радияу афкори ботила , шайтон ,у боиси хавотири Маҳмӯдау афкори ҳасана , маликаст .

پس دل که لطیفه ای است از لطایف الهیه پیوسته معرکه تاختن خیالات و جولانگاه افکار است تا قطع علاقه نفس از بدن شود و از گزند مار و عقرب طبع فارغ شود و چون هر فکر و خیالی را سببی و منشأی ضرور است، پس منشأ خیالات ردیه و افکار باطله، شیطان، و باعث خواطر محموده و افکار حسنه، ملک است.

Ва ишора ба инаст ончии Сайиди русули слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд ки « фии алқлби ламатони ламаи ман алмалики абъоди болхиру тасдиқи болҳқу ламаи ман алшитони абъоди болшру такзиби болҳқ » яъне « дар дили одамии ду навъ аз афкору хавотир ворид мешавад , яке аз ҷониби малик , ва он афкорӣаст ки муштамиласт бар азм бар умӯри хайр ,у иродаи онҳоу тсдқи умӯри ҳуққаи воқеӣау дайгарӣ аз ҷониби шайтон , ва он хотирӣаст ки мутазаммини азм бар умӯри шару такзиб ба умӯр ҳуққааст » .

و اشاره به این است آنچه سید رسل صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند که «فی القلب لمتان لمه من الملک ابعاد بالخیر و تصدیق بالحق و لمه من الشیطان ابعاد بالشر و تکذیب بالحق» یعنی «در دل آدمی دو نوع از افکار و خواطر وارد می شود، یکی از جانب ملک، و آن افکاری است که مشتمل است بر عزم بر امور خیر، و اراده آنها و تصدق امور حقه واقعیه و دیگری از جانب شیطان، و آن خاطری است که متضمن عزم بر امور شر و تکذیب به امور حقه است».