Бидон ки риё бар чанд қисмаст , зеро ки ё дар асл имонаст , ё дар ибодатаст , ё дар ғайри инҳо .

بدان که ریا بر چند قسم است، زیرا که یا در اصل ایمان است، یا در عبادت است، یا در غیر اینها.

Аммо қисми аввал : иборатаст аз : изҳори шаҳодатин ба забон , бо инкор дар дил ва ин қисми куфр ва нифоқаст ва дар ибтидои ислом шуюъ дошту лекин дар амсоли ин замон кам ёфт мешавад балӣ дар ин замон бисёр мешавад ки касе дар дил , муътақид ба баъзе аз заруриёти дайн , мисли биҳишту дӯзаху савобу уқобу маъоди ҷисмонӣу бақоӣ таклиф набошад вале аз хавфи шамшери шариъат , изҳор он накунаду изҳори эътиқоди намояд ва ин низ аз ҷумлаи куфру нифоқ ,у соҳиби он аз доираи дайну исломи хориҷ , ва дар оташи ҷаҳаннам мухилладасту соҳиби куфру нифоқ , хоҳ аз қабил аввал бошад ё сонӣ , аз кофари ошкор бадтараст , зеро он , ҷамъи миёни нифоқу куфр ҳар ду кардааст .

اما قسم اول: عبارت است از:اظهار شهادتین به زبان، با انکار در دل و این قسم کفر و نفاق است و در ابتدای اسلام شیوع داشت و لیکن در امثال این زمان کم یافت می شود بلی در این زمان بسیار می شود که کسی در دل، معتقد به بعضی از ضروریات دین، مثل بهشت و دوزخ و ثواب و عقاب و معاد جسمانی و بقای تکلیف نباشد ولی از خوف شمشیر شریعت، اظهار آن نکند و اظهار اعتقاد نماید و این نیز از جمله کفر و نفاق، و صاحب آن از دایره دین و اسلام خارج، و در آتش جهنم مخلد است و صاحب کفر و نفاق، خواه از قبیل اول باشد یا ثانی، از کافر آشکار بدتر است، زیرا آن، جمع میان نفاق و کفر هر دو کرده است.

Ва аммо қисми дувум : ки риё дар ибодот бошад бар чанд навъаст : аввали онкӣ : бо вуҷӯди онкии эътиқод ба худои ҷли ҷалолау пайғамбари слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам дошта бошад дар асли ибодоти воҷибаи худ риё кунад , мисли инки дар хилват , тораки алслўаҳу тораки алсўму торак алзкўаҳ бошад ва чун дар ҳузури мардум иттифоқ уфтад намоз бихонад ва агар дар моҳи мубораки рамазони субҳ то шом дар маҷмаъӣ боядаш буд рӯза бидорад ва агар касе бар моли зкўтӣ ӯ матлаъ гардад аз тарси мазаммати он шахс , зкўаҳ бидиҳад ва дар ҳузури мардум бо волидайни худ ҳасани сулӯк баҷо оварад , ва дар ғиоби мардум , бо эшон беадабӣу бдслўкии намояд ва бар ин қиёси ин шахс агар чаҳ дар зумраи куффор маҳсӯб набошад валикини бадтарӣни аҳли ислом дар наздиктарин эшон ба куффораст дувуми онкӣ : дар ибодоти воҷибаи худ муртакиб риё нагардаду лекин дар асли ибодоти мустаҳаба риёкор бошад , мисли инки : дар хилвати навофили шабонаи рӯзӣу намози шабу рӯзаҳои суннатиро ба ҷо наёвард аммо дар ҳузури мардуми рағбат ба ин афъол дошта бошад ва мисли инаст баланди гуфтани тасбеҳу тҳлил дар маҷолис ва ҳамчунин дар иёдати беморону мушояати ҷиноза ба қасди риё ва ин шахс , агарчӣ аз шахси аввал беҳтарасту лекини бози ҳолк ва бо аввал дар ширк шарикаст сеюм онкӣ : риё дар васф ибодот кунад на дар асли онҳо , мисли инки рукӯъу суҷуду соири афъоли намозро дар ҳузури мардум ба қасди ҳусӯли эътибори беҳтар баҷо оварад ва аз ончӣ дар хилват мекунад ва мисли инки дар таъзия ё зикри ҳадисии гиря ба ӯ даст диҳад ашки худро пок накунад ба қасди онкии мардум ӯро бибинанд ,у амсли инҳоу соҳиби ин мартаба низ ҳолк , ва ба навъе аз ширки мтблост .

و اما قسم دوم: که ریا در عبادات باشد بر چند نوع است: اول آنکه: با وجود آنکه اعتقاد به خدا جل جلاله و پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم داشته باشد در اصل عبادات واجبه خود ریا کند، مثل اینکه در خلوت، تارک الصلوه و تارک الصوم و تارک الزکوه باشد و چون در حضور مردم اتفاق افتد نماز بخواند و اگر در ماه مبارک رمضان صبح تا شام در مجمعی بایدش بود روزه بدارد و اگر کسی بر مال زکوتی او مطلع گردد از ترس مذمت آن شخص، زکوه بدهد و در حضور مردم با والدین خود حسن سلوک بجا آورد، و در غیاب مردم، با ایشان بی ادبی و بدسلوکی نماید و بر این قیاس این شخص اگر چه در زمره کفار محسوب نباشد ولیکن بدترین اهل اسلام در نزدیکترین ایشان به کفار است دوم آنکه: در عبادات واجبه خود مرتکب ریا نگردد و لیکن در اصل عبادات مستحبه ریاکار باشد، مثل اینکه: در خلوت نوافل شبانه روزی و نماز شب و روزه های سنتی را به جا نیاورد اما در حضور مردم رغبت به این افعال داشته باشد و مثل این است بلند گفتن تسبیح و تهلیل در مجالس و همچنین در عیادت بیماران و مشایعت جنازه به قصد ریا و این شخص، اگرچه از شخص اول بهتر است و لیکن باز هالک و با اول در شرک شریک است سوم آنکه: ریا در وصف عبادات کند نه در اصل آنها، مثل اینکه رکوع و سجود و سایر افعال نماز را در حضور مردم به قصد حصول اعتبار بهتر بجا آورد و از آنچه در خلوت می کند و مثل اینکه در تعزیه یا ذکر حدیثی گریه به او دست دهد اشک خود را پاک نکند به قصد آنکه مردم او را ببینند، و امثل اینها و صاحب این مرتبه نیز هالک، و به نوعی از شرک متبلاست.

Ва аммо қисми сеюм , ки риё дар ғайр ибодат бошад , пас ё дар мубоҳотаст , мисли танзифи либос , аз барои инки мардум ӯро покиза донанд ё пўшонидни айбӣ аз бадани худ то мардум ӯро муттасиф ба он ндонанд ,у амсоли он ё дар муҳаррамотаст , ва он пинҳони доштани гуноҳону уюб худаст , то мардум ӯро фосиқ ндонанд .

و اما قسم سوم، که ریا در غیر عبادت باشد، پس یا در مباحات است، مثل تنظیف لباس، از برای اینکه مردم او را پاکیزه دانند یا پوشانیدن عیبی از بدن خود تا مردم او را متصف به آن ندانند، و امثال آن یا در محرمات است، و آن پنهان داشتن گناهان و عیوب خود است، تا مردم او را فاسق ندانند.