Ва махфӣ намонад ки ин дар сӯратӣаст ки ғараз аз тараддуди миёни ду душману мувофиқат бо онҳо , муҳкам кардани душмании эшону амсол он бошад аммо ҳаргоҳ касе омад ва шуд бо ду нафар , ки бо ҳам душмананд намояд ,у изҳори дӯстии худ бо ҳар як намояд ,у фии алўоқъи ҳам бо ҳар ду , дӯст бошад , ин нифоқ нест гӯи дӯстӣ ӯ бо ҳар як , дӯстии садоқат ва ҳақиқӣ нест , чун дӯстии ҳақиқӣ бо касе , бо дӯстии душман ӯ ҷамъ намешавад ва ҳамчунин , агар касе аз шар касе дигари тарсад , ва ба ҷиҳати дафъи шар ӯ бо ӯ изҳор дӯстӣ кунад ,у мадҳ ӯро намояд ба чизе ки эътиқод ба ӯ надошта бошад , ва бо ӯ мудоро ва сулӯк кунад , ин низ агар чаҳ нифоқаст ,у лекин то зарурат , дол ба онаст , мазмум нест , ва ҷоизаст шръо ҳамчунон ки Марвӣаст « мардӣ дар дар хонаи ҳазрати расӯли слии аллоҳи алайҳу ?алау силами изн духул талабед ҳазрат фармуд : изн диҳед ӯро ки бад мардӣаст аз қабӣлае чун он шахс дохил шуд , ҳазрат бо ӯ низ ба такаллум омад , ба наҳвӣ ки ҳозирон гумон карданд ки он шахсро дар хизмати он сарвари қадар ва манзалатӣаст чун берун рафт , арз карданд ки дар аввал чунин фармудӣ ва чун дохил шуд , бо ӯ ҳасани сулӯк ба ҷо оварадӣ ? он ҷаноб фармуд ки бадтарӣни халқи худо дар рӯзи қиёмат , касеаст ки эҳтирому икром ӯ намоянд , ки худро аз шар ӯ муҳофизати намоянд »у ҳамаи ихборӣ ки дар хусӯси мудорои ворид шудааст , далолат бар таҷвизи ин навъ мекунад .

و مخفی نماند که این در صورتی است که غرض از تردد میان دو دشمن و موافقت با آنها، محکم کردن دشمنی ایشان و امثال آن باشد اما هرگاه کسی آمد و شد با دو نفر، که با هم دشمن اند نماید، و اظهار دوستی خود با هر یک نماید، و فی الواقع هم با هر دو، دوست باشد، این نفاق نیست گو دوستی او با هر یک، دوستی صداقت و حقیقی نیست، چون دوستی حقیقی با کسی، با دوستی دشمن او جمع نمی شود و همچنین، اگر کسی از شر کسی دیگر ترسد، و به جهت دفع شر او با او اظهار دوستی کند، و مدح او را نماید به چیزی که اعتقاد به او نداشته باشد، و با او مدارا و سلوک کند، این نیز اگر چه نفاق است، و لیکن تا ضرورت، دال به آن است، مذموم نیست، و جایز است شرعا همچنان که مروی است «مردی در در خانه حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم اذن دخول طلبید حضرت فرمود: اذن دهید او را که بد مردی است از قبیله ای چون آن شخص داخل شد، حضرت با او نیز به تکلم آمد، به نحوی که حاضران گمان کردند که آن شخص را در خدمت آن سرور قدر و منزلتی است چون بیرون رفت، عرض کردند که در اول چنین فرمودی و چون داخل شد، با او حسن سلوک به جا آوردی؟ آن جناب فرمود که بدترین خلق خدا در روز قیامت، کسی است که احترام و اکرام او نمایند، که خود را از شر او محافظت نمایند» و همه اخباری که در خصوص مدارا وارد شده است، دلالت بر تجویز این نوع می کند.

Ва аз баъзе аз саҳоба манқӯласт ки « мо бар рӯй касоне чанд башшошат ва хуррамӣ мекардем , ки дилҳои мо бар эшон лаънат мекард » ва ҳамчунон ки ишора ба он шуд чун аз ин навъи сулӯк , дар вақтеаст ки ночор бошад ки бо он шахс шарир омад ва шуд намояд , ва дар тарк ӯу тарки мудоро , мзнаҳ зарар бошад на инки монанди аксари аҳли ин замон , ки ба маҳзи рдоӣти нафас , ё заъфи он , ё ба тамаъи баъзе аз фузули дунё , ё ба таваҳҳумот беҷо бо аксари мардуми баннои дурӯеи гузорда , ва эшонро ба суханоне мадҳ мекунанд ки Аслан дили эшон аз он хабар надорад , ва инро мудороу ҳасани сулӯк май номанд .

و از بعضی از صحابه منقول است که «ما بر روی کسانی چند بشاشت و خرمی می کردیم، که دلهای ما بر ایشان لعنت می کرد» و همچنان که اشاره به آن شد چون از این نوع سلوک، در وقتی است که ناچار باشد که با آن شخص شریر آمد و شد نماید، و در ترک او و ترک مدارا، مظنه ضرر باشد نه اینکه مانند اکثر اهل این زمان، که به محض ردائت نفس، یا ضعف آن، یا به طمع بعضی از فضول دنیا، یا به توهمات بی جا با اکثر مردم بنای دورویی گذارده، و ایشان را به سخنانی مدح می کنند که اصلا دل ایشان از آن خبر ندارد، و این را مدارا و حسن سلوک می نامند.