Тариқи таҳсили ризо онаст ки саъй кунад дар таҳсили муҳаббати илоҳӣ ба давоми зикри худо дар қалб ,у фикр дар аҷоиби сунъ ӯу тадаббур дар ҳукму масолеҳӣ ки дар махлуқот қарор дода ва ба мувозибат бар тоъоту ибодоту тазаррӯъу зорӣ бо кам намӯдани алойиқи дунявӣау ъўоиқи нафсонӣа то муҳаббат ӯ ба мартаба Эй расад ки маҳви хаёл дӯст гардад ва чунон масти бода муҳаббат гардад ки эҳсоси أлму масоиб ва балоҳо накунад ҳамчунон ки ҳамчунон ки ошиқи шайдо ки аз ҳамаи ҳолоти ишқ лиззат меёбад ва бар ончӣ дар иқлӣми ишқ бар ӯ душвор шавад мбтҳҷ ва масрур мегардад ва мегуяд :
طریق تحصیل رضا آن است که سعی کند در تحصیل محبت الهی به دوام ذکر خدا در قلب، و فکر در عجایب صنع او و تدبر در حکم و مصالحی که در مخلوقات قرار داده و به مواظبت بر طاعات و عبادات و تضرع و زاری با کم نمودن علایق دنیویه و عوایق نفسانیه تا محبت او به مرتبه ای رسد که محو خیال دوست گردد و چنان مست باده محبت گردد که احساس ألم و مصائب و بلاها نکند همچنان که همچنان که عاشق شیدا که از همه حالات عشق لذت می یابد و بر آنچه در اقلیم عشق بر او دشوار شود مبتهج و مسرور می گردد و می گوید:
Гар теғи борад аз кӯии он моҳ
گر تیغ بارد از کوی آن ماه
Гардан ниҳодем алҳкми ллаҳ
گردن نهادیم الحکم لله
Ва мегуяд :
و می گوید:
Барнаме дорам аз ин дар , сари худ эй дарбон
برنمی دارم از این در، سر خود ای دربان
Сад раҳ аз санги ҷафои ту гарм сар шаканд
صد ره از سنگ جفای تو گرم سر شکند
Ва мегуяд :
و می گوید:
Ту май бояд ки бошӣ варна саҳл аст
تو می باید که باشی ورنه سهل است
Зиёни мояи ҷоҳӣу молӣ
زیان مایه جاهی و مالی
Ва низ мегуяд :
و نیز می گوید:
Хушо ёди ишқ ва хушо номи ишқ
خوشا یاد عشق و خوشا نام عشق
Хушо субҳи ишқ ва хушо шоми ишқ
خوشا صبح عشق و خوشا شام عشق
Хушо хорӣ ва бе касеҳои ишқ
خوشا خواری و بی کسی های عشق
Тиҳии дастӣу норисиҳои ишқ
تهی دستی و نارسی های عشق
Хушо хорҳои дили озори ишқ
خوشا خارهای دل آزار عشق
Хушо нолаҳои гирифтори ишқ
خوشا ناله های گرفتار عشق
Хушо сӯзи ишқ ва хушо дарди ишқ
خوشا سوز عشق و خوشا درد عشق
Хушо синаи дарди пурвирди ишқ
خوشا سینه درد پرورد عشق
Хушо ошиқону шаби торашон
خوشا عاشقان و شب تارشان
Хушо нолаҳои дили озорашон
خوشا ناله های دل آزارشان
Ва мулоҳизаи ҳикоёти дӯстони худоу шунидани мақолоти эшон аз назму наср ,у татаббуъи аҳволи эшон мдхлитии тамом дар тақвияти муҳаббату тшииди мабоонӣ ризо дорад , зеро аз ҳар ҳикоятӣ дар дили таъсирӣ , ва аз ҳар каломӣ аз эшон дар нафаси асарӣ мулоҳиза мешаваду нафасро ба ин мартаба роғиб месозад балки басо бошад ки истимоъи ҳикоёту аҳволи србохтгони роҳи муҳаббати маҷозӣ ,у итилоъ бар кайфияти муҳаббати эшон низ фии алҷмлаҳи таъсирӣ дар нафаси намояд .
و ملاحظه حکایات دوستان خدا و شنیدن مقالات ایشان از نظم و نثر، و تتبع احوال ایشان مدخلیتی تمام در تقویت محبت و تشیید مبانی رضا دارد، زیرا از هر حکایتی در دل تأثیری، و از هر کلامی از ایشان در نفس اثری ملاحظه می شود و نفس را به این مرتبه راغب می سازد بلکه بسا باشد که استماع حکایات و احوال سرباختگان راه محبت مجازی، و اطلاع بر کیفیت محبت ایشان نیز فی الجمله تأثیری در نفس نماید.
Ва аз ҷумлаи тариқи таҳсили мақоми ризо онаст ки таъаммул кунад дар инки худ ӯ аз ҳамаи чизи ғофил , ва ба оқибат ҳар амре ҷоҳиласту худованди олам ки офаридагору холиқ ӯаст ба хайру салоҳ ҳар амреи доно ,у лутфу рأФт ӯ нисбат ба ҳар касе аз ҳади баён мутаҷовизаст пас ончӣ дар ҳақ ҳар касе муқаддар намӯда албата хайру маслиҳат ӯ дар онаст агар чаҳ худ , сари онро нафаҳмад .
و از جمله طریق تحصیل مقام رضا آن است که تأمل کند در اینکه خود او از همه چیز غافل، و به عاقبت هر امری جاهل است و خداوند عالم که آفریدگار و خالق او است به خیر و صلاح هر امری دانا، و لطف و رأفت او نسبت به هر کسی از حد بیان متجاوز است پس آنچه در حق هر کسی مقدر نموده البته خیر و مصلحت او در آن است اگر چه خود، سر آن را نفهمد.
Сари қабул бибояд ниҳоду гардани тўъ
سر قبول بباید نهاد و گردن طوع
Ки ончии ҳоким одил кунад ҳама дод аст
که آنچه حاکم عادل کند همه داد است
Илова бар инки тадаббури намояд ки аз норизоятӣ ӯ чаҳ меояду схту кароҳат ӯ чаҳ фоида мебахшад на аз барои хотир ӯ тағйири қазо ва қадар дода мешавад ва на ба ҷиҳати тасаллии қалб ӯ тағйири авзоъ корхона ҳастӣ мешавад .
علاوه بر اینکه تدبر نماید که از نارضایتی او چه می آید و سخط و کراهت او چه فایده می بخشد نه از برای خاطر او تغییر قضا و قدر داده می شود و نه به جهت تسلی قلب او تغییر اوضاع کارخانه هستی می شود.
Дар доираи фармон , мо нуқта таслимем
در دایره فرمان، ما نقطه تسلیمیم
Раъии ончии ту андешӣ , ҳукми ончӣ ту фармое
رأی آنچه تو اندیشی، حکم آنچه تو فرمایی
Ва бар ҳасрати гузаштау ташвиш бар ояндау тадбири кор , чизеи биҷузи тазйиъи рӯзгору бурдани баракоти вақт , мутараттиб намегардад .
و بر حسرت گذشته و تشویش بر آینده و تدبیر کار، چیزی بجز تضییع روزگار و بردن برکات وقت، مترتب نمی گردد.
Ризо ба дода бидиҳ вази ҷабин гиреҳ бигушоӣ
رضا به داده بده وز جبین گره بگشای
Ки бар ман ва ту дар ихтиёр нагушӯда аст
که بر من و تو در اختیار نگشوده است
Ва бояд толиби мартабаи ризо , оёту ихборӣ ки дар рифъати мартабаи аҳли балои расидаи мулоҳизаи намояду аҳодӣсӣ ки дар аҷру савоби мусӣбати ворид шуда мутолиа кунаду бидонад ки ҳар ранҷиро ганҷӣ дар ақаб , ва ҳар меҳнатиро роҳатӣ дар пешаст ва ҳар балоеро аҷрӣ , ва ҳар мусӣбатиро савобӣаст ва аз ин сабаб буд ки муқаррабону борёФтгони боргоҳ ба анвоъ мубтало буданду дӯстӣ аз дӯстон даргоҳ нест ки сар ӯ ба ханҷар таслим набурӣда бошад ва ҳеҷ як аз муқаррабон боргоҳ нест ки дар бодияи муҳаббат , хорҳои мусӣбат ба пой ӯ нахалида бошад муҳаррамӣ аз муҳаррамони қудсро наёфтам ки чеҳра ӯ аз хуноби ҷигари сурх нашуда бошаду сиддиқӣ аз садиқонро нишнидам ки ба силии ъноءи рухсор ӯ кабӯд нашуда бошад пас одамӣ бояд ба умеди савобҳои парвардгор , чун мардони мард , биёбони балоро ба қадам сабр бипаймоед ва душворӣҳои ин роҳро бар худ саҳлу осони намояд , чун марӣзӣ ки мутаҳаммили ҳиҷомату Фсд ва хӯрдан давоҳои гарм ва сард мегардад ва монанди тоҷирӣ ки боргарони сафарҳои давру дарозро ба умед судӣ мекашад .
و باید طالب مرتبه رضا، آیات و اخباری که در رفعت مرتبه اهل بلا رسیده ملاحظه نماید و احادیثی که در اجر و ثواب مصیبت وارد شده مطالعه کند و بداند که هر رنجی را گنجی در عقب، و هر محنتی را راحتی در پیش است و هر بلایی را اجری، و هر مصیبتی را ثوابی است و از این سبب بود که مقربان و باریافتگان بارگاه به انواع مبتلا بودند و دوستی از دوستان درگاه نیست که سر او به خنجر تسلیم نبریده باشد و هیچ یک از مقربان بارگاه نیست که در بادیه محبت، خارهای مصیبت به پای او نخلیده باشد محرمی از محرمان قدس را نیافتم که چهره او از خوناب جگر سرخ نشده باشد و صدیقی از صدیقان را نشنیدم که به سیلی عناء رخسار او کبود نشده باشد پس آدمی باید به امید ثوابهای پروردگار، چون مردان مرد، بیابان بلا را به قدم صبر بپیماید و دشواریهای این راه را بر خود سهل و آسان نماید، چون مریضی که متحمل حجامت و فصد و خوردن دواهای گرم و سرد می گردد و مانند تاجری که بارگران سفرهای دور و دراز را به امید سودی می کشد.