Бидон ки сабаби тақсири аксари мардум дар шукргузории ҳазрати бории таъолӣ ё камии маърифат эшонаст ба инки ҳамаи неъматҳо аз худованд субҳонаст ё камии маърифаташон ба ақсоми неъматҳоу афроди онҳо ё аз ҷиҳати ҷаҳл эшонаст ба ҳақиқати шукру гумонишон ба инки ҳақиқати шукр , гуфтан « алҳмди ллаҳ » ё « алшкри ллаҳ »аст ё аз роҳи ғифлат ва беилтифотӣаст ки ба фикри адои шукри манъам худ намеуфтанд ё баъзе чизҳоро ба сабаби умуми он аз барои ҳар касу улфату одат ба он , онро неъмат намешуморанд чунончӣ мебайнем ки агар аз шукри неъмати ҳаво ки боиси танаффус ,у замин ки маҳал оромаст ғофиланду сиҳҳати чашму гӯши худро неъмат намешуморанд , ва агар соъатии роҳи нафаси эшон қатъ шаваду баъд ба роҳат уфтанд ё чашми яке аз онҳо кӯр шаваду баъд бино гардад басо бошад ки дар мақоми шукри онҳо бароянд ва ин аз ғоят нодонӣаст , зеро шукри чунин шахсеи мавқуф бар заволи неъмат ва расӣдан ба онаст сонёу ҳоли инки неъмати доимӣ ба шукр кардан сазовортараст ва касе ки таъаммул кунад медонад ки неъмати худо дар шарбати обӣ дар ҳолати тишнагӣ беҳтараст аз мамлакати ҳама рӯй замин .

بدان که سبب تقصیر اکثر مردم در شکرگزاری حضرت باری تعالی یا کمی معرفت ایشان است به اینکه همه نعمتها از خداوند سبحان است یا کمی معرفتشان به اقسام نعمتها و افراد آنها یا از جهت جهل ایشان است به حقیقت شکر و گمانشان به اینکه حقیقت شکر، گفتن «الحمد لله» یا «الشکر لله» است یا از راه غفلت و بی التفاتی است که به فکر ادای شکر منعم خود نمی افتند یا بعضی چیزها را به سبب عموم آن از برای هر کس و الفت و عادت به آن، آن را نعمت نمی شمارند چنانچه می بینیم که اگر از شکر نعمت هوا که باعث تنفس، و زمین که محل آرام است غافل اند و صحت چشم و گوش خود را نعمت نمی شمارند، و اگر ساعتی راه نفس ایشان قطع شود و بعد به راحت افتند یا چشم یکی از آنها کور شود و بعد بینا گردد بسا باشد که در مقام شکر آنها برآیند و این از غایت نادانی است، زیرا شکر چنین شخصی موقوف بر زوال نعمت و رسیدن به آن است ثانیا و حال اینکه نعمت دائمی به شکر کردن سزاوارتر است و کسی که تأمل کند می داند که نعمت خدا در شربت آبی در حالت تشنگی بهتر است از مملکت همه روی زمین.

Ҳамчунон ки манқӯласт ки « баъзе аз уламо бар яке аз подшоҳон ворид шуд дар вақте ки дар даст ӯ кӯзаи обӣ буд ва май хости бёшомд , пас ба он олам гуфт ки марои мавъизае фармой .

همچنان که منقول است که «بعضی از علما بر یکی از پادشاهان وارد شد در وقتی که در دست او کوزه آبی بود و می خواست بیاشامد، پس به آن عالم گفت که مرا موعظه ای فرمای.

Гуфт : агар ин шарбати обро аз ту бозгирнд ва ба ту ндиҳанд магари онкии дарбҳои он ҳамаи малики туро аз ту бигиранд ту чаҳ хоҳӣ кард ? гуфт : малики худро май даҳум .

گفت: اگر این شربت آب را از تو بازگیرند و به تو ندهند مگر آنکه دربهای آن همه ملک تو را از تو بگیرند تو چه خواهی کرد؟ گفت: ملک خود را می دهم.

Гуфт : пас чигуна шод май шӯй ба мулкӣ ки қимати як ҷуръаи обӣ беш нест ? » ва агар аз барои касе аз неъматҳои худои ҳеҷ чиз ба ғайр аз амнияту сиҳҳат ва қӯт набошад ҳар оинаи неъмат бар ӯ азимаст ва аз ӯҳдаи шукри он барнаме ояд .

گفت: پس چگونه شاد می شوی به ملکی که قیمت یک جرعه آبی بیش نیست؟» و اگر از برای کسی از نعمتهای خدا هیچ چیز به غیر از امنیت و صحت و قوت نباشد هر آینه نعمت بر او عظیم است و از عهده شکر آن برنمی آید.

Ва агар дар саропои аҳволи мардум назар кунӣ май бинӣ ки аз ин се неъмат , ғофил ,у фикри эшон дар чизҳои дигараст ки вабол эшонаст балки ҳақиқат онаст ки агар аз барои касе ба ғайр аз неъмати имон , ҳеҷ чиз дигар набошад бояд умри худро ба шукр , сарфи намояд .

و اگر در سراپای احوال مردم نظر کنی می بینی که از این سه نعمت، غافل، و فکر ایشان در چیزهای دیگر است که وبال ایشان است بلکه حقیقت آن است که اگر از برای کسی به غیر از نعمت ایمان، هیچ چیز دیگر نباشد باید عمر خود را به شکر، صرف نماید.

Ва неъмати худоро бар худ комили бидонад балки оқил бояд биҷузи маърифати худоӣу имон ба ӯ шод нагардад .

و نعمت خدا را بر خود کامل بداند بلکه عاقل باید بجز معرفت خدای و ایمان به او شاد نگردد.

Ва аз уламоу арбоби маърифат касоне ҳастанд ки агар ҷамеъи ончӣ дар таҳти тасарруфи ҳамаи подшоҳон рӯй заминаст аз ҳашаму хадаму хазонау амволу мамолики мшорқу мғорб ба ӯ бидиҳанд ба изои онкии як ҷузъ аз сад ҷузъи илму маърифат ӯро бигиранд розӣ намешавад .

و از علما و ارباب معرفت کسانی هستند که اگر جمیع آنچه در تحت تصرف همه پادشاهان روی زمین است از حشم و خدم و خزانه و اموال و ممالک مشارق و مغارب به او بدهند به ازای آنکه یک جزء از صد جزء علم و معرفت او را بگیرند راضی نمی شود.