Пас тафаккур кун дар аҷоиби меъда ,у олотӣ ки аз барои аклу ҳазму табхи ғизо халқ карда , ва мулоҳиза кун , бар сари ҳулқуми табақотӣ қарор дода ки дар вақти фурӯи бурдани таом гушӯда мешаваду баъд аз балъи сар ба ҳам оварда ва фишурда мегардад , то ғизо аз даҳлези марӣ ба меъда ворид шаваду меъдаро чун диягии офарӣда , ва дар он ҳароратӣ халқ фармуд ки ба сабаби он ғизо пухта шавад , ва ба он ҳарорату ҳароратӣ ки аз ҷигару спрз [ тиҳол ]у сулбу пиҳи муҳӣт ба меъда аз атроф , ба меъда мерасад , ғизо дар меъда пухта мешавад , ва шабиҳ мегардад ба оби кашки ғализ , ва онро « килўс » мегӯйанд ва чун бояд софӣу холиси он ба ҷигар боло равад , ва дар онҷои баъд аз табхи дигари тақсим ба аъзо шавад , худованди ҳакими рءўФ дар самти меъдаи ргҳоӣии офарид , ки онҳоро « мосориқо » гӯйанд ,у латифи килўс аз даҳони мосориқои дохил онҳо мешавад ,у мосориқо муттасиласт ба раҳгии дигар ки онро боб алкбд гӯйанд , ки як тарафи он ба ҷигар нуфӯз кардааст , ва аз сари он рагҳои бисёр монанди мӯ муншаъиб гашта , ва дар аҷзои ҷигар мунташираст , ва онҳоро урӯқи лиФиаҳ [ мўирг ] хонанд пас холиси килўс ба мосориқо ва аз онҷо ба боби алкбд ва аз он ба урӯқи лиФиаҳ май резад ва аз онҷои ҷигари онро май макад ва ба худ ҷазб мекунад ва онро табх дигар медиҳад , ва аз ин табхи чаҳор чиз аз килўс ҳосил мешавад :

پس تفکر کن در عجایب معده، و آلاتی که از برای اکل و هضم و طبخ غذا خلق کرده، و ملاحظه کن، بر سر حلقوم طبقاتی قرار داده که در وقت فرو بردن طعام گشوده می شود و بعد از بلع سر به هم آورده و فشرده می گردد، تا غذا از دهلیز مری به معده وارد شود و معده را چون دیگی آفریده، و در آن حرارتی خلق فرمود که به سبب آن غذا پخته شود، و به آن حرارت و حرارتی که از جگر و سپُرز [طحال] و صلب و پیه محیط به معده از اطراف، به معده می رسد، غذا در معده پخته می شود، و شبیه می گردد به آب کشک غلیظ، و آن را «کیلوس» می گویند و چون باید صافی و خالص آن به جگر بالا رود، و در آنجا بعد از طبخ دیگر تقسیم به اعضا شود، خداوند حکیم رءوف در سمت معده رگهائی آفرید، که آنها را «ماساریقا» گویند، و لطیف کیلوس از دهان ماساریقا داخل آنها می شود، و ماساریقا متصل است به رگی دیگر که آن را باب الکبد گویند، که یک طرف آن به جگر نفوذ کرده است، و از سر آن رگهای بسیار مانند مو منشعب گشته، و در اجزای جگر منتشر است، و آنها را عروق لیفیه [مویرگ] خوانند پس خالص کیلوس به ماساریقا و از آنجا به باب الکبد و از آن به عروق لیفیه می ریزد و از آنجا جگر آن را می‌مکد و به خود جذب می کند و آن را طبخ دیگر می دهد، و از این طبخ چهار چیز از کیلوس حاصل می شود:

Яке монанди каф , ва он сафросту дайгарии зардӣ , ва он савдост , ва сеюм чун сифедаи тухм ва он блғмасту чаҳоруми софу холиси инҳо ва он хӯнӣаст обноки мунташир дар урӯқи лиФиаҳ .

یکی مانند کف، و آن صفراست و دیگری زردی، و آن سوداست، و سوم چون سفیده تخم و آن بلغم است و چهارم صاف و خالص اینها و آن خونی است آبناک منتشر در عروق لیفیه.

Ва аз онҷо ки агар сафроу савдоу блғму обнокии махлӯт ба хӯн бошад , мизоҷи бадан фосид мешавад , холиқи ҳакими ду кулияу Зуҳрау спрзи офарид ва ҳар якро гарданӣ дод ки гардани худро ба сӯии ҷигар дароз кардаанд ,у гардани куллиятин [ ду кулия ] муттасиласт ба раҳгӣ ки аз « ҳдбаҳ » [ баромадагӣ ] ҷигари сар баровардааст , ва куллиятин ба василаи он гардан , он рутӯбату обнокиро ки ба хӯн мамзуҷаст ба ҷониби худ май кашанд ,у андаки хӯнӣ ки бояд ғизоӣ куллиятин шавад низ бо он рутӯбат ҷазб мекунад , ва чун он рутӯбат ба куллиятин расед хӯну чарбӣ ки бо он ҳаст куллиятин ба ҷиҳати ғизои худ забт ,у боқии онро ки об софаст ба масона дафъ мекунад ва аз онҷо ба махраҷи бўл май резад ва берун меояд .

و از آنجا که اگر صفرا و سودا و بلغم و آبناکی مخلوط به خون باشد، مزاج بدن فاسد می شود، خالق حکیم دو کلیه و زهره و سپرز آفرید و هر یک را گردنی داد که گردن خود را به سوی جگر دراز کرده اند، و گردن کلیتین [دو کلیه] متصل است به رگی که از «حدبه» [برآمدگی] جگر سر برآورده است، و کلیتین به وسیله آن گردن، آن رطوبت و آبناکی را که به خون ممزوج است به جانب خود می کشند، و اندک خونی که باید غذای کلیتین شود نیز با آن رطوبت جذب می کند، و چون آن رطوبت به کلیتین رسید خون و چربی که با آن هست کلیتین به جهت غذای خود ضبط، و باقی آن را که آب صاف است به مثانه دفع می کند و از آنجا به مخرج بول می ریزد و بیرون می آید.

Ва гардани Зуҳрау спрз дар ҷигар дохиласту Зуҳраи сафроро ба худ ҷазб мекунад ва май резад ба « амъоء » [ рӯда ] , ва чун сафро ҳдтӣ дорад амъоро мегазад ва онро май фишурд ва ба ҳаракат меоварад то дардӣ [ таҳ нишин ] клиўсро ки дар меъдаи монда буд аз махраҷи ғоит дафъ кунад ва он сафро низ бо он дардӣ дафъ мешавад ,у зардии ғоит ба ин сабабаст .

و گردن زهره و سپرز در جگر داخل است و زهره صفرا را به خود جذب می کند و می ریزد به «امعاء» [روده]، و چون صفرا حدتی دارد امعا را می گزد و آن را می فشرد و به حرکت می آورد تا دُردی [ته نشین] کلیوس را که در معده مانده بود از مخرج غایط دفع کند و آن صفرا نیز با آن دردی دفع می شود، و زردی غایط به این سبب است.

Ва спрз аз гардани худ савдоро ба сӯй худ мекашад ва дар спрзи туршӣу қабзӣ аз барои он ҳосил мешаваду спрз ҳар рӯз қадре аз онро ба даҳон меъда мефиристад то меъдаро аз гуруснагӣ огоҳ созаду хоҳиши ғизоро ба ҳаракат овараду баъд аз он бо дардии клиўс аз махраҷи ғоит дафъ мешавад .

و سپرز از گردن خود سودا را به سوی خود می کشد و در سپرز ترشی و قبضی از برای آن حاصل می شود و سپرز هر روز قدری از آن را به دهان معده می فرستد تا معده را از گرسنگی آگاه سازد و خواهش غذا را به حرکت آورد و بعد از آن با دردی کلیوس از مخرج غایط دفع می شود.

Ва аммо хӯни соф , пас аз раҳгии азим ки аз ҳдўбаҳи кабиди рўӣидаҳ шуда ва аз барои он шуъаб бисёраст ва ҳар шуъба низ шуъабӣ дигар дорад ба аъзо боло меравад ва ба он қисматии муқарар тақсим мегардад ва аз он гӯшту устихону соири аъзоъ мткўн мешавад .

و اما خون صاف، پس از رگی عظیم که از حدوبه کبد روئیده شده و از برای آن شعب بسیار است و هر شعبه نیز شعبی دیگر دارد به اعضا بالا می رود و به آن قسمتی مقرر تقسیم می گردد و از آن گوشت و استخوان و سایر اعضاء متکون می شود.

Ва аммо блғм дар ҷигар нзҷ меёбад ва хӯн мегардаду блғм ҳамчунон ки дар ҷигар ҳосил мешавад дар меъда аз табхи аввал низ мткўн мегардаду ҳамроҳи клиўс ба ҷигар меравад , ва мешавад ки баъзе аз он дар амъоء боқӣ бимонаду ҳадати сафрои онро пок карда бо ғоит берун меоварад ва баъзе аз он боқӣ бо оби даҳон дафъ мешавад ва гоҳе аз сар фурӯд меояд ва ба сурфа ва мисли он мндФъ мегардад .

و اما بلغم در جگر نضج می یابد و خون می گردد و بلغم همچنان که در جگر حاصل می شود در معده از طبخ اول نیز متکون می گردد و همراه کلیوس به جگر می رود، و می شود که بعضی از آن در امعاء باقی بماند و حدت صفرا آن را پاک کرده با غایط بیرون می آورد و بعضی از آن باقی با آب دهان دفع می شود و گاهی از سر فرود می آید و به سرفه و مثل آن مندفع می گردد.