Бидон ки ин қисм аз хавф бар чанд навъаст ки ҳамаи онҳо мазмуму соҳиби онҳо дар назд ақли маъоӣиб ва млўмаст : аввали онкии хавф ӯ аз амре бошад ки албата вуқуъ хоҳад ёфту дафъи он дар қувва башар нест ва шаккӣ нест ки хавф аз чунин чизе аз ҷаҳл ва нодонӣаст ва ба ғайр аз ?илами оҷилӣ ки дили одамиро машғӯл кунад ва ӯро аз кори дунёу охират боз дорад фоидае бар он мутараттиб намешаваду оқил мисли инро бар дили худ роҳ намедиҳад ва худро ба қазои илоҳӣу Муқаддароти субҳонӣ розӣ месозад то роҳати ҳолу саодати мол ба ҷиҳат ӯ ҳосил гардад .

بدان که این قسم از خوف بر چند نوع است که همه آنها مذموم و صاحب آنها در نزد عقل معایب و ملوم است: اول آنکه خوف او از امری باشد که البته وقوع خواهد یافت و دفع آن در قوه بشر نیست و شکی نیست که خوف از چنین چیزی از جهل و نادانی است و به غیر از الم عاجلی که دل آدمی را مشغول کند و او را از کار دنیا و آخرت باز دارد فایده ای بر آن مترتب نمی شود و عاقل مثل این را بر دل خود راه نمی دهد و خود را به قضای الهی و مقدرات سبحانی راضی می سازد تا راحت حال و سعادت مآل به جهت او حاصل گردد.

Дувуми онкии хавф ӯ аз амре бошад ки вуҷӯди он эҳтимолӣ бошад ва мумкин бошад ки вуқуъи наёбад , ва шудан ва нашудан он дар дасти он шахс набошад ин хавф низ монанди аввали хилофи муқтазои ақл ва аз нодонӣ ва ҷаҳласт , балки ин аз аввалӣ бадтараст зеро ки ҳар ду шариканд дар инки алоҷу чораи он дар даст одамӣ несту маъаи злк дар ин навъ эҳтимол меравад ки он амри вуқуъи наёбад ва мтҳққ нашавад .

دوم آنکه خوف او از امری باشد که وجود آن احتمالی باشد و ممکن باشد که وقوع نیابد، و شدن و نشدن آن در دست آن شخص نباشد این خوف نیز مانند اول خلاف مقتضای عقل و از نادانی و جهل است، بلکه این از اولی بدتر است زیرا که هر دو شریک اند در اینکه علاج و چاره آن در دست آدمی نیست و مع ذلک در این نوع احتمال می رود که آن امر وقوع نیابد و متحقق نشود.

Ореи аллилаҳи ҳаблӣ [ шаби обистании ман ] « саҳар то чаҳ зояд шаб обистанаст » ҳар лаҳзаи фалакро гардишӣасту рӯзгорро рангӣ ,у парвардгори меҳрбонро алтофи хФиаҳ аз ҳади берун ва аз ниҳоят афзӯнаст .

آری اللیلة حُبلي [شب آبستنی من] «سحر تا چه زاید شب آبستن است» هر لحظه فلک را گردشی است و روزگار را رنگی، و پروردگار مهربان را الطاف خفیه از حد بیرون و از نهایت افزون است.

Сеюм онкии хавф ӯ аз амре бошад ки сабаби он дар дасти он шахс бошад аммо ҳануз сабаб он ёфт нашуда бошад ва аз ин тарсад ки мабодои фалони асар бар он мутараттиб шаваду алоҷи он , онаст ки муроқиби аҳвол худ бошад ки ин амр аз ӯ содир нашаваду муртакиби амалӣ ки аз оқибати он тарсад нагардад ва дар ҳар кории оқибати онро мулоҳизаи намояд ,у ҷониби бади онро ба назар оварад , ва ба маҳзи мулоҳизаи як тараф иктифо накунад ва агар баъд аз судӯри он феъл , ташвиши оқибати онро дошта бошад аз навъ дувум хоҳад буд .

سوم آنکه خوف او از امری باشد که سبب آن در دست آن شخص باشد اما هنوز سبب آن یافت نشده باشد و از این ترسد که مبادا فلان اثر بر آن مترتب شود و علاج آن، آن است که مراقب احوال خود باشد که این امر از او صادر نشود و مرتکب عملی که از عاقبت آن ترسد نگردد و در هر کاری عاقبت آن را ملاحظه نماید، و جانب بد آن را به نظر آورد، و به محض ملاحظه یک طرف اکتفا نکند و اگر بعد از صدور آن فعل، تشویش عاقبت آن را داشته باشد از نوع دوم خواهد بود.

Чаҳоруми онкии хавф ӯ аз чизҳоӣӣ бошад ки табъ аз он бидӯни сабабу ҷиҳат ваҳшат мекунад , мисли ҷин ва мет , хусусан дар шаб дар ҳолати тнҳоӣӣу маншаи ин хавфи ғалабаи қувваи воҳимау қусӯри ақл ва мадракаст ,у далолат бар заъф нафас мекунад .

چهارم آنکه خوف او از چیزهائی باشد که طبع از آن بدون سبب و جهت وحشت می کند، مثل جن و میت، خصوصا در شب در حالت تنهائی و منشأ این خوف غلبه قوه واهمه و قصور عقل و مدرک است، و دلالت بر ضعف نفس می کند.

Ва бар оқил лозимаст ки андакӣ бо худ таъаммул кунад ки амсоли ин умӯр ба чаҳ сабаби боиси ташвиш ва хавф мешаванд касе ки дар зиндагонӣ ӯ бо қӯту қудрат аз ӯ наметарсидӣ балки аз ҳарбу муҷодала ӯ эҳтироз намекардӣ чигуна аз бадан мет беҳису ҳаракат ӯ хавф мекунӣ ?у куҷои дида ва ё шунидае ки мурда бар зинда ҳамла карда бошад ва бар ӯ ғолиб шуда бошад ?у ҷинӣ ки дар миёни уламо дар вуҷӯди он хилофаст ту ба чаҳ далели яқин бар вуҷӯд ӯ кардӣ ?у баъд аз онкӣ мавҷӯд бошад ба чаҳ сабаб дар муқобили ту дар меояд худро ба ту май намояд ? ва агар ҳам намӯд ба чаҳ душманӣу адоват дар садади аизоءи ту бар меояд ? ва агар ҳам дар садад он барояд ба кадоми қӯт бар ту ғолиб мегардад ? охир на инсони ашрафи мумкиноту аксари онҳо мутӣъ ва мнқод ӯйанд ба чаҳ ҷиҳати ашрафи коинот бо вуҷӯди ин ҳамаи этимолот аз мавҷӯдии заъифи алўҷўду ноқиси алқўаҳи пасти фитрат хавф мекунад ?у соҳиби ин сифат бояд ки дар шабҳои торик ба тнҳоӣӣ хусусан дар мавозиъи мувҳиша сабр кунад ва худро ба онҷо бияфканад то ба тадриҷи ин хавф аз ӯ зоил гардаду хавфи марг низ дар ин навъу навъ авваласт .

و بر عاقل لازم است که اندکی با خود تأمل کند که امثال این امور به چه سبب باعث تشویش و خوف می شوند کسی که در زندگانی او با قوت و قدرت از او نمی ترسیدی بلکه از حرب و مجادله او احتراز نمی کردی چگونه از بدن میت بی حس و حرکت او خوف می کنی؟ و کجا دیده و یا شنیده ای که مرده بر زنده حمله کرده باشد و بر او غالب شده باشد؟ و جنی که در میان علما در وجود آن خلاف است تو به چه دلیل یقین بر وجود او کردی؟ و بعد از آنکه موجود باشد به چه سبب در مقابل تو در می آید خود را به تو می نماید؟ و اگر هم نمود به چه دشمنی و عداوت در صدد ایذاء تو بر می آید؟ و اگر هم در صدد آن برآید به کدام قوت بر تو غالب می گردد؟ آخر نه انسان اشرف ممکنات و اکثر آنها مطیع و منقاد اویند به چه جهت اشرف کاینات با وجود این همه احتمالات از موجودی ضعیف الوجود و ناقص القوه پست فطرت خوف می کند؟ و صاحب این صفت باید که در شبهای تاریک به تنهائی خصوصا در مواضع موحشه صبر کند و خود را به آنجا بیفکند تا به تدریج این خوف از او زایل گردد و خوف مرگ نیز در این نوع و نوع اول است.