Аммо зиди ин ду ҷинс ки ҳади эътидол онҳо бӯда бошад : пас донистӣ ки он ҳикматаст , ки иборатаст аз илм ба ҳақоиқи ашёъ ва шаккӣ нест ки сифати илм , афзали авсофи камол ,у ашрафи нъўти ҷамол аз барои нафас инсонӣаст , балки болотарин сифот рубубиятаст ва ба воситаи илм , инсон ба шарафи ҷавори раб Алъоламин мерасад , ва ба сабаби он дохили олами малоика муқаррабин мешавад , ҳаёти абадӣ аз барои инсон аз онасту саодати сармадӣ аз барои ин навъ , ба тавассути он ақлӣау нақлияи мттобқ ,у ҷамеъи аҳли милалу адён муттафиқанд бар инки бидӯни маърифату илми муҳаррами ҳарами инс парвардгор натавон шуд ,у қадам бар бисоти қурби ҳазрат офаридагор натавон ниҳод ва дар ҳикмати ҳуққаи собит ва мубинаст ки илму таҷаррудро даст дар гардан якдигараст ҳар қадар ки нафасро сифати илм зиёд мешавад таҷарруди он низ зиёд мегардаду шабаҳ Эй нест ки мартабаи таҷарруди болотарин мартаба Эйаст ки аз барои инсон мутасаввираст , зеро ки ба воситаи таҷарруд , шабоҳати аҳл « олами малакӯт » ,у мувофиқат ба суккони қудс « олами ҷабарут » ба ҳам май расонад .

اما ضد این دو جنس که حد اعتدال آنها بوده باشد: پس دانستی که آن حکمت است، که عبارت است از علم به حقایق اشیاء و شکی نیست که صفت علم، افضل اوصاف کمال، و اشرف نعوت جمال از برای نفس انسانی است، بلکه بالاترین صفات ربوبیت است و به واسطه علم، انسان به شرف جوار رب العالمین می رسد، و به سبب آن داخل عالم ملائکه مقربین می شود، حیات ابدی از برای انسان از آن است و سعادت سرمدی از برای این نوع، به توسط آن عقلیه و نقلیه متطابق، و جمیع اهل ملل و ادیان متفق‌اند بر اینکه بدون معرفت و علم محرم حرم انس پروردگار نتوان شد، و قدم بر بساط قرب حضرت آفریدگار نتوان نهاد و در حکمت حقه ثابت و مبین است که علم و تجرد را دست در گردن یکدیگر است هر قدر که نفس را صفت علم زیاد می شود تجرد آن نیز زیاد می گردد و شبه‌ای نیست که مرتبه تجرد بالاترین مرتبه ای است که از برای انسان متصور است، زیرا که به واسطه تجرد، شباهت اهل «عالم ملکوت»، و موافقت به سکان قدس «عالم جبروت» به هم می رساند.

Ва аз ҷумлаи улӯми маърифати худованди субҳона ва таъолӣаст , ки сабаби эҷоди олам « алавӣ » ва « суфло »аст ҳамчунон ки дар « ҳадиси қудсӣ » воридаст ки « канти кнзои мхФёи Фоҳббти ани аърФ , Фхлқти алхлқи лакии аърФ » яъне « ганҷӣ будам пинҳон , хостам ки шинохта шавам , пас махлуқотро халқ кардам то маро бишносанд » .

و از جمله علوم معرفت خداوند سبحانه و تعالی است، که سبب ایجاد عالم «علوی» و «سفلی» است همچنان که در «حدیث قدسی» وارد است که «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف، فخلقت الخلق لکی اعرف» یعنی «گنجی بودم پنهان، خواستم که شناخته شوم، پس مخلوقات را خلق کردم تا مرا بشناسند».

Илова бар инки илм , худ фӣ нафса лазизу маҳбӯбу марғӯб ва матлӯбаст , лиззату ибтиҳоҷӣ ки аз барои аҳли маърифат ҳосиласт ҳаргиз аз барои эшон муяссар нест ,у сарвару инбисотӣ ки аз фаҳмидани масъалае аз масоили илмия ҳам мерасад аз ҳеҷ як аз лаззоти ҷисмӣа ҳосил намешавад .

علاوه بر اینکه علم، خود فی نفسه لذیذ و محبوب و مرغوب و مطلوب است، لذت و ابتهاجی که از برای اهل معرفت حاصل است هرگز از برای ایشان میسر نیست، و سرور و انبساطی که از فهمیدن مسأله‌ای از مسائل علمیه هم می رسد از هیچ یک از لذات جسمیه حاصل نمی شود.

Ва аз ҷумлаи Фўоӣди илм дар дунё , иззату эътибор дар назд ахёру ашрор ,у шарафу эҳтиром дар назд ҷамеъи тавоиф аномаст ҳукми уламо дар назд подшоҳони зўии алоқтдор , матоъ ,у ақволи эшон дар пеши салотини комкори лозими алотбоъу ҳакими мутлақи ҷли шаъна ба ҳикмати комилаи худ « тбоъи ҷамеъи хосу омро « мҷбўл » фармӯдааст бар таъзими аҳли илму эҳтироми эшону итоату инқиёдашон , балки соири ҳайвонот аз бҳоему сбоъ ки мутӣъи инсону мусаххар дар таҳти қудрат эшон анд нест магар ба ончии махсӯс ба онаст аз қувваи идроку тамиз ва агар ба дидаи таҳқиқ назар кунӣ ва аз аҳволи афроди мардуми тафаҳҳуси нмоӣӣ май бинӣ ки ҳар ки бар дайгарии тафаввуқ ва зёдтӣ дорад хоҳ дар ҷоҳу мансабу хоҳ дар молу давлат ё ғайри инҳо , сабаби ихтисос ӯ ба зёдтии идрок ва тамизӣаст ки дар ӯст агар чаҳ аз бобати макру ҳилау шайтанат ва худъа бошад .

و از جمله فوائد علم در دنیا، عزت و اعتبار در نزد اخیار و اشرار، و شرف و احترام در نزد جمیع طوایف انام است حکم علما در نزد پادشاهان ذوی الاقتدار، مطاع، و اقوال ایشان در پیش سلاطین کامکار لازم الاتباع و حکیم مطلق جل شأنه به حکمت کامله خود «طباع جمیع خاص و عام را «مجبول» فرموده است بر تعظیم اهل علم و احترام ایشان و اطاعت و انقیادشان، بلکه سایر حیوانات از بهایم و سباع که مطیع انسان و مسخر در تحت قدرت ایشان‌اند نیست مگر به آنچه مخصوص به آن است از قوه ادراک و تمیز و اگر به دیده تحقیق نظر کنی و از احوال افراد مردم تفحص نمائی می بینی که هر که بر دیگری تفوق و زیادتی دارد خواه در جاه و منصب و خواه در مال و دولت یا غیر این ها، سبب اختصاص او به زیادتی ادراک و تمیزی است که در اوست اگر چه از بابت مکر و حیله و شیطنت و خدعه باشد.