Ва аммо муқтазои ғайрат бар авлод , онаст ки дар ибтидои амр , муроқиби аҳвол ӯ бошӣ ва аз барои парасторӣу шер додан ӯ зании соҳиби иффату салоҳи муайяни нмоӣӣу ғизоӣ ӯро аз ҳалоли муҳайёсозӣ , зеро ки тифлӣ ки гӯшт ӯ аз ширӣ ки аз ғизои ҳаром ба ҳам расида мткўн шавад табъ ӯ хабис мешавад ,у тинат ӯ аз хабосат сиришта мегардад ва чун ба сарҳад тамиз расад бояд ӯро аз одоби некони биомузӣу одоб хӯрдану гуфтану нишастану бархестану ғайри инҳо ба ӯ ёди диҳӣ .

و اما مقتضای غیرت بر اولاد، آن است که در ابتدای امر، مراقب احوال او باشی و از برای پرستاری و شیر دادن او زنی صاحب عفت و صلاح معین نمائی و غذای او را از حلال مهیا سازی، زیرا که طفلی که گوشت او از شیری که از غذای حرام به هم رسیده متکون شود طبع او خبیث می شود، و طینت او از خباثت سرشته می گردد و چون به سرحد تمیز رسد باید او را از آداب نیکان بیاموزی و آداب خوردن و گفتن و نشستن و برخاستن و غیر اینها به او یاد دهی.

Пас ӯро биомузӣ ки нахурд магар бо дасти рост ва дар вақти шурӯ ба чиз хӯрдан , « бисмии аллоҳ » бигӯед ва аз назд худ луқма баргирад ва ба ҳар тараф дароз нашаваду пеш аз дигарон даст ба таоми набард ва низ ба таому касоне ки таом мехуранд нигоҳ накунад ва бо шитоб ғизо нахурду луқмаро нек баҷоеду дасту ҷомаро ба ончӣ мехӯрд олӯда насозаду прхўрӣу шиками парастиро одат накунад ва бояд дар назд Тифли мазаммати прхўриро намӯду мадҳи қаноат ва кам хуриро кард ва ӯро чунон парваред ки дар банд ғизо набошад , ва ба ҳар чаҳ расад қонеъ бошад ва ӯро аз худороӣу зинат кардан ва дар банди либос бӯдани манъи нмоӣӣ ва инро дар назар ӯ қабеҳсозӣ , ва ба ӯ вонмоӣӣ ки зинату худорои тариқа занонасту мардон аз он ор доранд ва аз ҳамнишинии Тифлоне ки бар нозу неъмату либосу зинат парвариш ёфтаанд ӯро муҳофизат кунӣ ва ӯро ба либоси пасту дурушти муътодсозӣу тариқаи нишастану бархестану истодан , пушт ба дайгарӣ накунад ва дар ҳузури мардумони оби даҳони ниФкнду ангушт ба бинӣ накунаду оби бинии ниФкнд , ва агар зарур шавад пинҳон , биниро пок кунад ва дар баробари мардум хамёза накушуду по бар рӯй пои ниФкну даст бар зер « занхдон » наниҳад ва ба ҳар тараф нанигараду сар бараҳна насозаду итоати бузургтарро кунад ,у таъзими эшонро ба ҷой оварад , ва дар ҳузури эшон бозӣ накунад ва ӯро манъ кунӣ аз пргўӣӣу дурӯғу қисм хӯрдан агар чаҳ рост бошаду фӯҳшу дашному лағву ғайбат ва бисёр хандидану астҳзоء кардану зиёди мазоҳ кардану тез ба мардум нигаристану ибтидо ба сухан кардан .

پس او را بیاموزی که نخورد مگر با دست راست و در وقت شروع به چیز خوردن، «بسم الله» بگوید و از نزد خود لقمه برگیرد و به هر طرف دراز نشود و پیش از دیگران دست به طعام نبرد و نیز به طعام و کسانی که طعام می خورند نگاه نکند و با شتاب غذا نخورد و لقمه را نیک بجاید و دست و جامه را به آنچه می خورد آلوده نسازد و پرخوری و شکم پرستی را عادت نکند و باید در نزد طفل مذمت پرخوری را نمود و مدح قناعت و کم خوری را کرد و او را چنان پرورید که در بند غذا نباشد، و به هر چه رسد قانع باشد و او را از خودآرایی و زینت کردن و در بند لباس بودن منع نمائی و این را در نظر او قبیح سازی، و به او وانمائی که زینت و خودآرایی طریقه زنان است و مردان از آن عار دارند و از همنشینی طفلانی که بر ناز و نعمت و لباس و زینت پرورش یافته اند او را محافظت کنی و او را به لباس پست و درشت معتاد سازی و طریقه نشستن و برخاستن و ایستادن، پشت به دیگری نکند و در حضور مردمان آب دهان نیفکند و انگشت به بینی نکند و آب بینی نیفکند، و اگر ضرور شود پنهان، بینی را پاک کند و در برابر مردم خمیازه نکشد و پا بر روی پا نیفکن و دست بر زیر «زنخدان» ننهد و به هر طرف ننگرد و سر برهنه نسازد و اطاعت بزرگتر را کند، و تعظیم ایشان را به جای آورد، و در حضور ایشان بازی نکند و او را منع کنی از پرگوئی و دروغ و قسم خوردن اگر چه راست باشد و فحش و دشنام و لغو و غیبت و بسیار خندیدن و استهزاء کردن و زیاد مزاح کردن و تیز به مردم نگریستن و ابتدا به سخن کردن.

Ва одати даҳ ӯро ба дрстгўӣӣ ва бо фикри сухани гуфтану гӯш додан ба касе ки бо ӯ такаллум мекунаду бархестан дар пеши пои бузургтар аз худ ва ба ду зонуи нишастану ҷой додану виқору сакинау худдорӣ дар ҷамеъи ҳаракот ба ӯ биомуз ва бояд ӯро аз ҳамнишин бад , ниҳояти муҳофизатро кунӣ , ки асли адаб ҳаминаст , ва битарсоне ӯро аз инки аз атфол ё мардон чизе бигирад ва ба ӯ бафаҳмоне ки бузургӣ дар ато ва бахшишаст , ва дар гирифтан , хорӣ ва зиллатаст ,у дأб сегонаст ки дар интизори луқмае дами худро меҷунбонанду тамаллуқ ва чоплусӣ мекунанд .

و عادت ده او را به درستگوئی و با فکر سخن گفتن و گوش دادن به کسی که با او تکلم می کند و برخاستن در پیش پای بزرگ تر از خود و به دو زانو نشستن و جای دادن و وقار و سکینه و خودداری در جمیع حرکات به او بیاموز و باید او را از همنشین بد، نهایت محافظت را کنی، که اصل ادب همین است، و بترسانی او را از اینکه از اطفال یا مردان چیزی بگیرد و به او بفهمانی که بزرگی در عطا و بخشش است، و در گرفتن، خواری و ذلت است، و دأب سگان است که در انتظار لقمه ای دم خود را می جنبانند و تملق و چاپلوسی می کنند.

Ва бояд ӯро ба муъаллимии мутадаййин доно дод ки ӯро қуръони биомузад ,у ҳикоёти неконро ба ӯ бихонад ва аз суханони лағв ӯро манъ кунад ва бояд ба ӯ таълим кунӣ ки чун муаллим ӯро бузанд сабр ва таҳаммул кунаду мутавассил ба ин ва он нашавад ва ба ӯ бгўӣӣ ки ин тариқаи шуҷоъон ва мардонаст , ва дар он вақт чун занони вбндгони фарёд ва фиғон накунаду сазовор онаст ки чун аз мактаб фориғ шавад ӯро изни диҳӣ ки машғӯли бозӣ ва тафарруҷ шавад то дил ӯ намирад ва пажмурда нагардад .

و باید او را به معلمی متدین دانا داد که او را قرآن بیاموزد، و حکایات نیکان را به او بخواند و از سخنان لغو او را منع کند و باید به او تعلیم کنی که چون معلم او را بزند صبر و تحمل کند و متوسل به این و آن نشود و به او بگوئی که این طریقه شجاعان و مردان است، و در آن وقت چون زنان وبندگان فریاد و فغان نکند و سزاوار آن است که چون از مکتب فارغ شود او را اذن دهی که مشغول بازی و تفرج شود تا دل او نمیرد و پژمرده نگردد.

Ва чун андакии тамиз ӯ бештар шуд бояд ахлоқи нек ба ӯ биомузӣ , ва ӯро аз рзоӣли сифоти боздорӣ , ва дар назар ӯ сифоти ҳасана ,ро ҷилваи диҳӣ чун сабру шукру таваккулу ризоу шуҷоату саховату сидқу сафоу ғайри инҳоу соҳибони ин сифотро дар назд ӯ ситоиш кунӣу ахлоқи разила , аз ҳасаду адовату бухлу кибру дуздӣу хиёнату амсоли инҳоро мазаммат кунӣ ,у арбоби ин ахлоқро накӯҳиши нмоӣӣ ва ӯро ба таҳорат ва намоз бидорӣ .

و چون اندکی تمیز او بیشتر شد باید اخلاق نیک به او بیاموزی، و او را از رذائل صفات بازداری، و در نظر او صفات حسنه، را جلوه دهی چون صبر و شکر و توکل و رضا و شجاعت و سخاوت و صدق و صفا و غیر اینها و صاحبان این صفات را در نزد او ستایش کنی و اخلاق رذیله، از حسد و عداوت و بخل و کبر و دزدی و خیانت و امثال اینها را مذمت کنی، و ارباب این اخلاق را نکوهش نمائی و او را به طهارت و نماز بداری.

Ва дар баъзе аз рӯзҳои моҳи рамазон ӯро ба рӯзаи доштан амр кунӣу усӯли ақоидро ба ӯ талқини нмоӣӣу одоби шариъатро ба ӯ ёди диҳӣ ва чун феъли некӣ аз ӯ срзнд ё сифати хӯбӣ аз ӯ зоҳир шавад ӯро офарини гўӣӣ ва дар баробари мардум таҳсин кунӣ ва ба ӯ эҳсони нмоӣӣ .

و در بعضی از روزهای ماه رمضان او را به روزه داشتن امر کنی و اصول عقاید را به او تلقین نمائی و آداب شریعت را به او یاد دهی و چون فعل نیکی از او سرزند یا صفت خوبی از او ظاهر شود او را آفرین گوئی و در برابر مردم تحسین کنی و به او احسان نمائی.

Ва агар феъли қабеҳӣ аз ӯ сар зад дафъаи аввали надидаи ингорӣ ва ба рӯй ӯ наёварӣ , ва чунон вонамӯд кунӣ ки касе ҷуръат намекунад ки чунин кории бикунад , хусусан агар худ Тифл бихоҳад онро пинҳон кунад , то ҷирӣ нашавад .

و اگر فعل قبیحی از او سر زد دفعه اول ندیده انگاری و به روی او نیاوری، و چنان وانمود کنی که کسی جرأت نمی کند که چنین کاری بکند، خصوصا اگر خود طفل بخواهد آن را پنهان کند، تا جری نشود.

Пас агар дубораи он кор аз ӯ сар занад дар хФиаҳ ӯро итоб ва хитоб кунӣ , ва чунон нмоӣӣ ки агар ин , аз ӯ зоҳир шавад дар назд мардум расво мегардад , ва бисёр дар мақоми итоби брнёӣӣ ва бояд падари ҳайбати худро нигоҳ дорад ва худро дар назари фарзанд бевақъ насозаду модар бояд ӯро аз падар битарсанд ва ӯро аз аъмоли ношоист манъ кунад .

پس اگر دوباره آن کار از او سر زند در خفیه او را عتاب و خطاب کنی، و چنان نمائی که اگر این، از او ظاهر شود در نزد مردم رسوا می گردد، و بسیار در مقام عتاب برنیائی و باید پدر هیبت خود را نگاه دارد و خود را در نظر فرزند بی وقع نسازد و مادر باید او را از پدر بترساند و او را از اعمال ناشایست منع کند.

Ва чун тамиз ӯ бештар шуд ӯро ба ибодат бидорӣу дунёро дар назар ӯ хорсозӣ ва ӯро ба парвардгори умедвори нмоӣӣу охиратро дар назар ӯ ҷилваи диҳӣу азимати худоро ба ӯ зикр кунӣ ва чун чунин нмоӣии ин ахлоқ дар дили Тифл росих мешаваду баъд аз булӯғи дохили зумраи ахёр ва аз барои падару модар аз боқӣот солеҳот хоҳад буд .

و چون تمیز او بیشتر شد او را به عبادت بداری و دنیا را در نظر او خار سازی و او را به پروردگار امیدوار نمائی و آخرت را در نظر او جلوه دهی و عظمت خدا را به او ذکر کنی و چون چنین نمائی این اخلاق در دل طفل راسخ می شود و بعد از بلوغ داخل زمره اخیار و از برای پدر و مادر از باقیات صالحات خواهد بود.

Ва агар бархилоф ин бошад ва дар тأдиб ӯ мусомиҳа кунад то Тифл ба ҳарзагӣ парвариш ёбад ва бешармӣу фӯҳшу шиками парастӣу амсоли онро муътод шавад хабис алнФс мегардаду ваболи падару модар , балки боис бар рсўоӣӣу ор эшон мешавад ва худ дар дунё ба сахтӣу накбату заҳмат , ва дар уқбо ба азоб мубтало мешавад .

و اگر برخلاف این باشد و در تأدیب او مسامحه کند تا طفل به هرزگی پرورش یابد و بی شرمی و فحش و شکم پرستی و امثال آن را معتاد شود خبیث النفس می گردد و وبال پدر و مادر، بلکه باعث بر رسوائی و عار ایشان می شود و خود در دنیا به سختی و نکبت و زحمت، و در عقبی به عذاب مبتلا می شود.

Пас бар падари меҳрбон лозимаст ки саъй дар тодиби фарзанди намояду бидонад ки ин амонатӣаст аз худо дар назд ӯу дил ӯ пок ,у ҷавҳар ӯ софасту қобил ҳар нек ва бадӣ ҳаст ва ба ҳар чаҳ таълим диҳад нашав ва намо мекунаду падари ҳам дар савобу вабол ӯ шарикаст , пас ӯро зойеъ ва мӯҳмал нагузорад ва аз ӯ ғофил нашаваду духтарро низ бояд монанди писар тарбият дод , магар дар чизҳоӣӣ ки тафовути миёни писар ва духтараст пас бояд ӯро пардаи нишинӣу ҳаёу ҳиҷобу иффату амсоли инҳо омухту баъд аз онкии ин одобро ба фарзанди омухт мулоҳиза кунад ки қобилияту истеъдоди кадоми илму санъатро дорад , пас ӯро ба омухтан он бидорад ва нагузорад ки машғӯл амре шавад ки истеъдоди онро надорад то умр ӯ зойеъ нагардад .

پس بر پدر مهربان لازم است که سعی در تادیب فرزند نماید و بداند که این امانتی است از خدا در نزد او و دل او پاک، و جوهر او صاف است و قابل هر نیک و بدی هست و به هر چه تعلیم دهد نشو و نما می کند و پدر هم در ثواب و وبال او شریک است، پس او را ضایع و مهمل نگذارد و از او غافل نشود و دختر را نیز باید مانند پسر تربیت داد، مگر در چیزهائی که تفاوت میان پسر و دختر است پس باید او را پرده نشینی و حیا و حجاب و عفت و امثال اینها آموخت و بعد از آنکه این آداب را به فرزند آموخت ملاحظه کند که قابلیت و استعداد کدام علم و صنعت را دارد، پس او را به آموختن آن بدارد و نگذارد که مشغول امری شود که استعداد آن را ندارد تا عمر او ضایع نگردد.