Ва шаккӣ нест ки ин сифатӣаст хабис ,у боиси нафрати мардумон аз одамӣ мегардад ,у мунҷар ба ихтилоли амр зиндагонӣ мешавад .
و شکی نیست که این صفتی است خبیث، و باعث نفرت مردمان از آدمی می گردد، و منجر به اختلال امر زندگانی می شود.
Макун хоҷа бар хештани кори сахт
مکن خواجه بر خویشتن کار سخت
Ки бад хуй бошад нигунсори бахт
که بد خوی باشد نگونسار بخت
Ба нармии зи душман тавон кунад пӯст
به نرمی ز دشمن توان کند پوست
Чу бо дӯст сахтӣ кунӣ душман ӯст
چو با دوست سختی کنی دشمن اوست
Ва аз ин ҷиҳати офаридагори олам дар мақоми меҳрбонӣу иршод ба пайғамбари худ слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуд : «у луи канти Фзои ғализи алқлби лонФзўои ман ҳўлк » яъне « агар бдхўии сахт дил бошӣ мардум аз давру канори ту мутафарриқ мегирданд » ва аз баъзе ахбор мстФод мешавад ки ғилзату дрштхўӣии боиси салби имон ва духул ҷанд шайтон мегардад .
و از این جهت آفریدگار عالم در مقام مهربانی و ارشاد به پیغمبر خود صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک» یعنی «اگر بدخوی سخت دل باشی مردم از دور و کنار تو متفرق می گردند» و از بعضی اخبار مستفاد می شود که غلظت و درشتخوئی باعث سلب ایمان و دخول جند شیطان می گردد.
Пас бар ҳар оқилӣ воҷибаст ки ниҳояти эҳтирозро аз он бикунад , ва ҳар корӣ ки мехоҳад бикунад ё ҳар суханӣ ки мехоҳад бигӯед аввал дар он фикр кунад ва худро муҳофизати намояд ки ғилзату бдхўӣӣ аз ӯ содир нашаваду фазляти рФқро ба ёд оварад ва худро бар он бидорад то малака ӯ гардад .
پس بر هر عاقلی واجب است که نهایت احتراز را از آن بکند، و هر کاری که می خواهد بکند یا هر سخنی که می خواهد بگوید اول در آن فکر کند و خود را محافظت نماید که غلظت و بدخوئی از او صادر نشود و فضلیت رفق را به یاد آورد و خود را بر آن بدارد تا ملکه او گردد.
Ва зиди ин сифати хабисаи нармӣу ҳамворӣ ,у рФқ дар аъмол ва ақволаст , ва он аз сифоти муъминон ,у ахлоқ неконаст аз ин ҷиҳати Сайиди русули слии аллоҳи алайҳу ?ала ва силам фармуданд ки « агар рФқ , чизе май буд ки дида мешуд медидӣ ки ҳеҷ махлуқӣ аз он некӯтар нест » ва фармуданд ки « рФқу нармиро ба ҳеҷ ҷои нгзорднди магари онкӣ зинат дод ва аз ҳеҷ ҷо барнадоштанд магари инки онро маъюб кард » ва низ фармуданд ки « худои меҳрбону соҳиб рФқаст ва дӯст дорад касеро ки чунин бошаду ончӣ бо рФқ , ба одамӣ медиҳанд бо унф ва дуруштӣ намедиҳанд »у боз аз он бузургвор Марвӣаст ки « рФқу меҳрбонии мубораку маймун , ва дуруштӣ шавамаст » ва дар ривоятӣ дигараст ки « ҳар ки рФқ дошта бошад ба ҳар чаҳ ирода дошта бошад мерасад » ва низ аз он ҳазрат Марвӣаст ки « худо ҳар хониводаеро ки дӯст бидорад , рФқу ҳамворӣ ба эшон ато мефармоед » ва низ аз он ҷаноб Марвӣаст ки « ҳар киро рФқ ва нармӣ доданд хайри дунёу охиратро ба ӯ доданд ва ҳар киро аз рФқ маҳрӯм сохтанд ӯро аз хайри дунёу охират маҳрӯм карданд » ва фармуданд ки « оё медонед ки кист ки оташи ҷаҳаннам бар ӯ ҳаромаст ? ҳар нарми осон ба дилҳо наздик » эмоми козими алайҳ ассалом фармуданд ки « нисфи айшу зиндагонии одамии рФқ ва нармӣаст » ва ба таҷрибаи расидау мукаррари мулоҳиза шудаи умӯрӣ ки бо рФқу мудоро сохта мешавад ҳаргиз бо хушунату дуруштӣ ба анҷом намерасад ва ҳар подшоҳӣ ки ба лашкару раияти худ меҳрбону нарм ва ҳамвораст амри мамлакат ӯ мунтазам ,у салтанат ӯ давом май намояд ва ҳар кадоми дрштхўӣу ғализ алқлб ҳастанд амраш мухтал мегардаду мардум аз давр ӯ пароканда мешаванд , ва ба андак вақте малику давлаташ бар бод меравад ва ҳамчунин соири табақоти мардум аз уламоу умароу соҳибони маносибу арбоби муомилоту саноеъи оре :
و ضد این صفت خبیثه نرمی و همواری، و رفق در اعمال و اقوال است، و آن از صفات مومنان، و اخلاق نیکان است از این جهت سید رسل صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند که «اگر رفق، چیزی می بود که دیده می شد می دیدی که هیچ مخلوقی از آن نیکوتر نیست» و فرمودند که «رفق و نرمی را به هیچ جا نگذاردند مگر آنکه زینت داد و از هیچ جا برنداشتند مگر اینکه آن را معیوب کرد» و نیز فرمودند که «خدا مهربان و صاحب رفق است و دوست دارد کسی را که چنین باشد و آنچه با رفق، به آدمی می دهند با عنف و درشتی نمی دهند» و باز از آن بزرگوار مروی است که «رفق و مهربانی مبارک و میمون، و درشتی شوم است» و در روایتی دیگر است که «هر که رفق داشته باشد به هر چه اراده داشته باشد می رسد» و نیز از آن حضرت مروی است که «خدا هر خانواده ای را که دوست بدارد، رفق و همواری به ایشان عطا می فرماید» و نیز از آن جناب مروی است که «هر که را رفق و نرمی دادند خیر دنیا و آخرت را به او دادند و هر که را از رفق محروم ساختند او را از خیر دنیا و آخرت محروم کردند» و فرمودند که «آیا می دانید که کیست که آتش جهنم بر او حرام است؟ هر نرم آسان به دلها نزدیک» امام کاظم علیه السلام فرمودند که «نصف عیش و زندگانی آدمی رفق و نرمی است» و به تجربه رسیده و مکرر ملاحظه شده اموری که با رفق و مدارا ساخته می شود هرگز با خشونت و درشتی به انجام نمی رسد و هر پادشاهی که به لشکر و رعیت خود مهربان و نرم و هموار است امر مملکت او منتظم، و سلطنت او دوام می نماید و هر کدام درشتخوی و غلیظ القلب هستند امرش مختل می گردد و مردم از دور او پراکنده می شوند، و به اندک وقتی ملک و دولتش بر باد می رود و همچنین سایر طبقات مردم از علما و امرا و صاحبان مناصب و ارباب معاملات و صنایع آری:
Ба лутфи халқ тавон кард сайди аҳли назар
به لطف خلق توان کرد صید اهل نظر
Ба банд ва дом нагиранд мурғи доно ро
به بند و دام نگیرند مرغ دانا را